Από το «Oχι» στο «Ναι»: Το παρασκήνιο της μεγάλης ανατροπής

Κυ­ρια­κή βράδυ, 5 Ιου­λί­ου 2015. Ολος ο κό­σμος κρέ­με­ται από τα χείλη του Αλέξη Τσί­πρα. Η με­γά­λη νίκη του «Οχι» στο δη­μο­ψή­φι­σμα έχει επι­βε­βαιω­θεί και έχουν ήδη φτά­σει στο Μα­ξί­μου συγ­χα­ρη­τή­ρια τη­λε­γρα­φή­μα­τα από τον Φι­ντέλ Κά­στρο και το Νι­κο­λά Μα­δού­ρο. Ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης έχει προ­κα­τα­λά­βει τον πρω­θυ­πουρ­γό, εμ­φα­νι­ζό­με­νος με μακό και πα­νη­γυ­ρι­κή διά­θε­ση στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών και εξα­πο­λύ­ο­ντας δρι­μεία επί­θε­ση κατά των δα­νει­στών.

Ο τόνος του κ. Τσί­πρα, είναι εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κός. Μιλά για δη­μο­ψή­φι­σμα «χωρίς νι­κη­τές και ητ­τη­μέ­νους» και ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι το απο­τέ­λε­σμα «δεν απο­τε­λεί εντο­λή ρήξης με την Ευ­ρώ­πη».

Ο πρω­θυ­πουρ­γός φο­βά­ται ευ­ρεία κί­νη­ση, με συμ­με­το­χή στε­λε­χών της κυ­βέρ­νη­σής του, για την ανα­τρο­πή του και τη σύ­στα­ση οι­κου­με­νι­κής. Του διαγ­γέλ­μα­τος έχει προη­γη­θεί έντο­νο πα­ρα­σκή­νιο, με εμπλο­κή του Προ­κό­πη Παυ­λό­που­λου και του Φραν­σουά Ολάντ. Ηδη, από τις 29 Ιου­νί­ου έχει ενερ­γο­ποι­η­θεί ένα έμ­με­σο κα­νά­λι επι­κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ Ολάντ-Παυ­λό­που­λου, μέσω του πρώην υπουρ­γού Χάρη Πα­μπού­κη, πα­λαιού φίλου του Ελ­λη­να Προ­έ­δρου και του Ζακ Αταλί, που είχε υπάρ­ξει δεξί χέρι του Φραν­σουά Μι­τε­ράν (για τη συμ­βο­λή του εκεί­νες τις μέρες, ο κ. Αταλί πα­ρα­ση­μο­φο­ρή­θη­κε από τον κ. Παυ­λό­που­λο τον Νο­έμ­βριο του 2015). Μέσω των δύο δια­με­σο­λα­βη­τών, ανταλ­λάσ­σο­νται εκεί­νη την εβδο­μά­δα μη­νύ­μα­τα με­τα­ξύ των δύο Προ­έ­δρων, με τον κ. Παυ­λό­που­λο να προ­σπα­θεί να πεί­σει τον κ. Ολάντ –έντο­να κα­χύ­πο­πτο απέ­να­ντι στον κ. Τσί­πρα– να βοη­θή­σει στην εξεύ­ρε­ση λύσης. «Θε­ω­ρού­σε τον Έλ­λη­να πρό­ε­δρο αξιο­πι­στό φι­λο­ευ­ρω­παίο. Κα­νείς δεν κα­τα­λά­βαι­νε αυτό το δη­μο­ψή­φι­σμα» ση­μειώ­νει άτομο που ήταν στο άμεσο πε­ρι­βάλ­λον του κ. Ολάντ.

Το βράδυ της 5ης Ιου­λί­ου, σε συ­νο­μι­λία τους πριν από το διάγ­γελ­μα του Ελ­λη­να πρω­θυ­πουρ­γού, ο κ. Ολάντ θέτει τις ελά­χι­στες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για να ξε­κι­νή­σει νέος κύ­κλος δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων: να υπάρ­ξει κοινή θέση των με­γά­λων κομ­μά­των της Ελ­λά­δας υπέρ της πα­ρα­μο­νής στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Ο κ. Παυ­λό­που­λος με­τα­φέ­ρει στον Γάλλο ομό­λο­γό του ότι ο κ. Τσί­πρας τον έχει δια­βε­βαιώ­σει πως ο λόγος του θα είναι μή­νυ­μα συ­νεν­νό­η­σης, όχι θριαμ­βο­λο­γί­ας.

Η πο­λι­τι­κή τύχη του κ. Βα­ρου­φά­κη έχει ήδη κρι­θεί πριν από την Κυ­ρια­κή: μετά το αδιέ­ξο­δο Eurogroup μέσω τη­λε­διά­σκε­ψης στις 30 Ιου­νί­ου, ήταν πλέον σαφές ότι δεν μπο­ρού­σε να υπάρ­ξει συμ­φω­νία όσο πα­ρέ­με­νε στην οδό Νίκης.

Ωστό­σο, τον δρόμο προς το συμ­βού­λιο των πο­λι­τι­κών αρ­χη­γών έφρα­ζε η δη­λη­τη­ρια­σμέ­νη σχέση του Αλέξη Τσί­πρα με τον αρ­χη­γό της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης. Ο Αντώ­νης Σα­μα­ράς είχε επεν­δύ­σει στην επι­κρά­τη­ση του «Ναι» και αγνο­ή­σει ει­ση­γή­σεις να πα­ραι­τη­θεί πριν από την ψήφο. Το βράδυ της Κυ­ρια­κής βρί­σκε­ται υπό ασφυ­κτι­κή πίεση.

Με τα σε­νά­ρια περί αρι­στε­ρής πα­ρέν­θε­σης να δια­ψεύ­δο­νται ξανά, γα­λά­ζια στε­λέ­χη εμ­φα­νί­ζο­νται σε τη­λε­ο­ρά­σεις, ζη­τώ­ντας να κι­νη­θούν οι δια­δι­κα­σί­ες αλ­λα­γής ηγε­σί­ας στη Νέα Δη­μο­κρα­τία. Επι­στρα­τεύ­ο­νται μά­λι­στα ηγε­τι­κές μορ­φές της ευ­ρω­παϊ­κής Xρι­στια­νο­δη­μο­κρα­τί­ας προ­κει­μέ­νου ο κ. Σα­μα­ράς να κάνει στην άκρη και ο αρ­χι­κά δι­στα­κτι­κός Ευάγ­γε­λος Μεϊ­μα­ρά­κης να δε­χθεί να τον δια­δε­χθεί.

Ετσι, με τις πα­ραι­τή­σεις Σα­μα­ρά και Βα­ρου­φά­κη, λαμ­βά­νει χώρα τη Δευ­τέ­ρα το συμ­βού­λιο των πο­λι­τι­κών αρ­χη­γών, με το κοινό ανα­κοι­νω­θέν που προ­κύ­πτει να ση­μειώ­νει ότι η λαϊκή ετυ­μη­γο­ρία «δεν συ­νι­στά εντο­λή ρήξης, αλλά εντο­λή συ­νέ­χι­σης και ενί­σχυ­σης της προ­σπά­θειας για την επί­τευ­ξη μιας κοι­νω­νι­κώς δί­και­ης και οι­κο­νο­μι­κώς βιώ­σι­μης συμ­φω­νί­ας». Το μή­νυ­μα στην Ευ­ρώ­πη έχει στα­λεί. Αλλά η τε­λι­κή μάχη για την πα­ρα­μο­νή στην Ευ­ρω­ζώ­νη έχει μόλις αρ­χί­σει.

Με­τριο­πα­θείς κατά ακραί­ων

Ολό­κλη­ρη η πε­ρί­ο­δος από τα τέλη Ια­νουα­ρί­ου χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε από μία διαρ­κή διελ­κυ­στίν­δα με­τα­ξύ των με­τριο­πα­θών και των σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κών. Στην Ελ­λά­δα, η πλευ­ρά Λα­φα­ζά­νη και άλλες φωνές στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ επέ­κρι­ναν από νωρίς τις κι­νή­σεις συμ­βι­βα­σμού, με κυ­ριό­τε­ρη τη συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου και την επι­μο­νή της κυ­βέρ­νη­σης να εξυ­πη­ρε­τεί τις δα­νεια­κές της υπο­χρε­ώ­σεις.

Ο κ. Λα­φα­ζά­νης και οι συ­νο­δοι­πό­ροι του πί­ε­ζαν εξαρ­χής για την κα­τάρ­τι­ση εναλ­λα­κτι­κού σχε­δί­ου για την έξοδο από την Ευ­ρω­ζώ­νη. Πα­ράλ­λη­λα, κα­τό­πιν εντο­λής του Αλέξη Τσί­πρα, ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης είχε συ­γκρο­τή­σει τον Μάρ­τιο μια πε­ντα­με­λή ομάδα υπό τον συ­νά­δελ­φό του στο πα­νε­πι­στή­μιο του Τέξας Τζέιμς Γκάλ­μπρεϊθ, για την κα­τάρ­τι­ση ενός τέ­τοιου σχε­δί­ου Β – ή σχε­δί­ου Χ, όπως ονο­μά­στη­κε.

Ο Μάιος ήταν κρί­σι­μος μήνας στην αντι­πα­ρά­θε­ση των με­τριο­πα­θών και των σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κών. Στις 12 του μηνός, με κρί­σι­μη πα­ρέμ­βα­ση του Γιάν­νη Στουρ­νά­ρα, απο­φεύ­χθη­κε η αθέ­τη­ση πλη­ρω­μής στο ΔΝΤ. Λίγες μέρες αρ­γό­τε­ρα, σε κυ­βερ­νη­τι­κή σύ­σκε­ψη υπό τον αντι­πρό­ε­δρο Γιάν­νη Δρα­γα­σά­κη, πα­ρου­σιά­στη­καν ανα­λυ­τι­κά οι δυ­να­τό­τη­τες της χώρας να κα­λύ­ψει τις ανά­γκες της σε ενέρ­γεια, τρό­φι­μα και φάρ­μα­κα σε πε­ρί­πτω­ση ρήξης – και η ανα­ζή­τη­ση εναλ­λα­κτι­κών πηγών τρο­φο­δο­σί­ας (στη Ρωσία, τη Βε­νε­ζου­έ­λα, το Ιράν, την Αρ­γε­ντι­νή).

Η έκ­θε­ση για το σχέ­διο Χ –που πε­ρι­λάμ­βα­νε έκ­δο­ση υπο­σχε­τι­κών για την πλη­ρω­μή μι­σθών και συ­ντά­ξε­ων, εθνι­κο­ποί­η­ση της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, κατά πα­ρά­βα­ση των ευ­ρω­παϊ­κών συν­θη­κών (ο ίδιος ο συ­ντά­κτης του έχει πα­ρα­δε­χθεί ότι θα κιν­δύ­νευε η θέση της Ελ­λά­δας όχι μόνο στην Ευ­ρω­ζώ­νη, αλλά και στην Ε.Ε.), με­τα­τρο­πή των κα­τα­θέ­σε­ων από ευρώ σε δραχ­μές και ενερ­γο­ποί­η­ση του στρα­τού για τη δια­σφά­λι­ση της δη­μό­σιας τάξης– πα­ρου­σιά­στη­κε από τον κ. Γκάλ­μπρεϊθ στον κ. Βα­ρου­φά­κη στις αρχές Μαΐου. Το σχέ­διο Χ συ­ζη­τή­θη­κε σε κο­ρυ­φαίο κυ­βερ­νη­τι­κό επί­πε­δο, όπως και το σχέ­διο της πλευ­ράς Λα­φα­ζά­νη για «αξιο­ποί­η­ση» των 17 δισ. ευρώ που βρί­σκο­νταν στο Νο­μι­σμα­το­κο­πείο για την ομαλή με­τά­βα­ση στη δραχ­μή. Υπήρ­ξαν απο­στο­λές σε εται­ρεί­ες εκτύ­πω­σης νο­μι­σμά­των στο εξω­τε­ρι­κό και οι γνω­στές προ­σπά­θειες εξα­σφά­λι­σης χρη­μα­το­δό­τη­σης από τη Ρωσία συν­δε­δε­μέ­νες με το σχέ­διο κα­τα­σκευ­ής του αγω­γού Turkish Stream.

Τώρα, η συ­ντρι­πτι­κή νίκη του «Οχι» ενί­σχυε τρο­μα­κτι­κά τη δυ­να­μι­κή της ρήξης στην Ελ­λά­δα. Για έναν από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πα­ρά­γο­ντες της άλλης πλευ­ράς, αυτό δεν ήταν δυ­σά­ρε­στη εξέ­λι­ξη. Ο Βόλφ­γκανγκ Σόι­μπλε είχε κα­τα­στή­σει σαφές ήδη από το 2011 ότι ήταν υπέρ της εξό­δου της Ελ­λά­δας από το ευρώ. Η άποψή του αυτή εξα­φα­νί­στη­κε από τη συ­ζή­τη­ση για την Ελ­λά­δα κατά το 2013-14. Στο πρώτο εξά­μη­νο του 2015, στο πλαί­σιο της συ­γκρου­σια­κής δια­πραγ­μά­τευ­σης, επα­νήλ­θε δρι­μύ­τε­ρη.

Ο κ. Σόι­μπλε, σε συ­νά­ντη­σή του τον Μάρ­τιο με τον κ. Βα­ρου­φά­κη στις Βρυ­ξέλ­λες, του είχε προ­τεί­νει ευ­θέ­ως την έξοδο της Ελ­λά­δας από το ευρώ, με τη στή­ρι­ξη των Ευ­ρω­παί­ων εταί­ρων. Στις 8 Ιου­νί­ου, οι δύο άν­δρες συ­να­ντή­θη­καν ξανά στο Βε­ρο­λί­νο και ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός επα­νέ­λα­βε την πρό­τα­σή του. Είχε με­σο­λα­βή­σει όμως επαφή με­τα­ξύ Μέρ­κελ-Τσί­πρα κατά την οποία η κα­γκε­λά­ριος είχε ξε­κα­θα­ρί­σει ότι δεν συ­ντάσ­σε­ται με τον κ. Σόι­μπλε στο θέμα αυτό. Ο κ. Βα­ρου­φά­κης το είπε αυτό στον Γερ­μα­νό ομό­λο­γό του, ο οποί­ος, ενο­χλη­μέ­νος, άλ­λα­ξε θέμα.

Οχι όμως για πολύ. Ο κ. Βα­ρου­φά­κης θε­ω­ρού­σε ότι ο φόβος μιας ελ­λη­νι­κής εξό­δου θα οδη­γού­σε τους εταί­ρους σε υπο­χώ­ρη­ση. Ο κ. Σόι­μπλε, ωστό­σο, θε­ω­ρού­σε ότι ο κίν­δυ­νος με­τά­δο­σης ήταν δια­χει­ρί­σι­μος – κάτι που έδει­χνε να επι­βε­βαιώ­νε­ται από την ήπια αντί­δρα­ση των αγο­ρών επί δη­μο­ψη­φί­σμα­τος. Εν τω με­τα­ξύ, οι πα­λι­νω­δί­ες της Αθή­νας, οι δια­λέ­ξεις του κ. Βα­ρου­φά­κη στα Eurogroup και οι επι­τα­γές της εσω­τε­ρι­κής πο­λι­τι­κής είχαν οδη­γή­σει σχε­δόν όλα τα κράτη-μέλη της Ευ­ρω­ζώ­νης να συ­ντα­χθούν στο πλευ­ρό του γερ­μα­νι­κού υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών.

Ακά­λυ­πτες «θυ­γα­τέ­ρες»

Ο κ. Τσί­πρας είχε επι­τρέ­ψει το φλερτ με τη δραχ­μή να λάβει επι­κίν­δυ­νες δια­στά­σεις στις τά­ξεις της κυ­βέρ­νη­σής του. Ωστό­σο, την κρί­σι­μη στιγ­μή έκανε πίσω και κα­τά­φε­ρε να συ­γκρα­τή­σει την ορμή εκεί­νων που έσπρω­χναν τη χώρα να φύγει στο κενό.

Μέρος της εξή­γη­σης –πέρα από το γε­γο­νός ότι δεν υπήρ­χε υλο­ποι­ή­σι­μο εναλ­λα­κτι­κό σχέ­διο – βρί­σκε­ται στις ενη­με­ρώ­σεις που λάμ­βα­νε τις μέρες εκεί­νες σχε­τι­κά με τις τρά­πε­ζες. Ηδη, στις 19 Ιου­νί­ου, η Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος είχε απο­στεί­λει άτυπο ση­μεί­ω­μα στον πρω­θυ­πουρ­γό με τίτλο «Επι­πτώ­σεις της εν­δε­χό­με­νης αδυ­να­μί­ας του ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου να αντα­πο­κρι­θεί στις υπο­χρε­ώ­σεις του», όπου πα­ρέ­θε­τε τι θα επα­κο­λου­θού­σε σε αυτό το μαύρο σε­νά­ριο.

Με­τα­ξύ άλλων, το ση­μεί­ω­μα της ΤτΕ ανέ­φε­ρε ότι οι επό­πτες των θυ­γα­τρι­κών των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών στο εξω­τε­ρι­κό θα κι­νού­νταν επι­θε­τι­κά για να προ­στα­τεύ­σουν τους κα­τα­θέ­τες στις χώρες τους. Το ση­μεί­ω­μα έκανε ει­δι­κή μνεία στην πε­ρί­πτω­ση της Εθνι­κής και της Finansbank: αν οι επο­πτι­κές αρχές στην Τουρ­κία απο­φά­σι­ζαν να απο­κτή­σουν τον έλεγ­χο της τρά­πε­ζας χωρίς απο­ζη­μί­ω­ση, προει­δο­ποιού­σε, η Εθνι­κή θα κα­τέρ­ρεε.

Με την προ­κή­ρυ­ξη του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος, η κα­τά­στα­ση επι­δει­νώ­θη­κε. Σύμ­φω­να με μία υψη­λό­βαθ­μη τρα­πε­ζι­κή πηγή, οι επο­πτι­κές αρχές της Βουλ­γα­ρί­ας –που το 2014 είχε κλυ­δω­νι­στεί από με­γά­λο τρα­πε­ζι­κό σκάν­δα­λο– πί­ε­ζαν ιδιαί­τε­ρα φορ­τι­κά να γί­νουν πω­λή­σεις σε τιμές ξε­που­λή­μα­τος πριν χρε­ο­κο­πή­σει η Ελ­λά­δα.

Στις 30 Ιου­νί­ου, η Εθνι­κή έστει­λε δικό της άτυπο ση­μεί­ω­μα στην κυ­βέρ­νη­ση, ενη­με­ρώ­νο­ντας ότι το υπό­λοι­πο ρευ­στό­τη­τας στο τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα ήταν μόλις 1,3 δισ. ευρώ, που αντι­προ­σώ­πευαν τα ποσά που πα­ρα­κρα­τού­νται υπο­χρε­ω­τι­κά από την ΤτΕ: «Η χρήση αυτών χωρίς ανα­πλή­ρω­σή τους θέτει τις τρά­πε­ζες σε πα­ρά­βα­ση των κα­νό­νων νο­μι­σμα­τι­κής πο­λι­τι­κής και στοι­χειο­θε­τεί λόγο έναρ­ξης εκ­κα­θά­ρι­σής τους». Οι συ­ντά­κτες πρό­σθε­ταν: «Ανε­ξαρ­τή­τως της έκ­βα­σης του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος, χωρίς την επί­τευ­ξη συμ­φω­νί­ας η χώρα θα έχει τη Δευ­τέ­ρα μη­δε­νι­κό από­θε­μα χρή­μα­τος […] Η ανυ­παρ­ξία ρευ­στό­τη­τας θα επι­φέ­ρει ση­μα­ντι­κές ελ­λεί­ψεις στην αγορά και αδυ­να­μία πλη­ρω­μών για είδη πρώ­της ανά­γκης, φάρ­μα­κα κ.λπ.».

Τέλος, τό­νι­ζαν ότι χωρίς συμ­φω­νία όλες οι συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες θα χρειά­ζο­νταν ση­μα­ντι­κά νέα κε­φά­λαια, ενώ δύο θα είχαν αρ­νη­τι­κά κε­φά­λαια. Στο πλέον δυ­σμε­νές σε­νά­ριο, «είναι πολύ πι­θα­νό όλος ο ELA που έχει χο­ρη­γη­θεί να κα­τα­στεί απαι­τη­τός». Αυτή η εξέ­λι­ξη «θα οδη­γή­σει σε κα­θε­στώς δια­δι­κα­σί­ας εξυ­γί­αν­σης το σύ­νο­λο του τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος, με δρα­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις στην οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα» και πι­θα­νό «κού­ρε­μα» κα­τα­θέ­σε­ων. «Επι­προ­σθέ­τως, οι ξένες επο­πτι­κές αρχές θα μπο­ρού­σαν να λά­βουν δυ­σμε­νή μέτρα για τις θυ­γα­τρι­κές εξω­τε­ρι­κού ή να επι­διώ­ξουν και την από­κτη­ση του ελέγ­χου τους».

Τον κίν­δυ­νο απαλ­λο­τρί­ω­σης των θυ­γα­τρι­κών επέ­σει­σε και ο κ. Χου­λια­ρά­κης στην επι­στο­λή πα­ραί­τη­σής του στις 3 Ιου­λί­ου – στην οποία δεν έλαβε ποτέ απά­ντη­ση. Η απώ­λεια πε­ριου­σί­ας που μία τέ­τοια εξέ­λι­ξη θα επέ­φε­ρε, εν­δε­χο­μέ­νως να συ­νε­πά­γε­το και ποι­νι­κές ευ­θύ­νες για στε­λέ­χη της κυ­βέρ­νη­σης.

Το σχέ­διο

Αν όμως στην Ελ­λά­δα η με­τριο­πα­θής πτέ­ρυ­γα έμοια­ζε να επι­κρα­τεί μετά το δη­μο­ψή­φι­σμα, στην Ευ­ρώ­πη οι σκλη­ροί ήταν ισχυ­ρό­τε­ροι από ποτέ. Το βράδυ της Δευ­τέ­ρας, 6 Ιου­λί­ου, σε δεί­πνο στο Μέ­γα­ρο των Ηλυ­σί­ων, η κ. Μέρ­κελ πα­ρου­σιά­ζει στον κ. Ολάντ την πρό­τα­ση Σόι­μπλε για προ­σω­ρι­νή έξοδο της Ελ­λά­δας από το ευρώ. Εκεί­νος αντι­δρά ασυ­νή­θι­στα έντο­να, εκ­φρά­ζο­ντας την πλήρη αντί­θε­ση της Γαλ­λί­ας.

Την Τρίτη, 7 Ιου­λί­ου, η Ελ­λά­δα εκ­προ­σω­πεί­ται στο Eurogroup από τον νέο υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών, Ευ­κλεί­δη Τσα­κα­λώ­το. Το κλίμα είναι εμ­φα­νώς βελ­τιω­μέ­νο, πα­ρό­τι η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά προ­σέρ­χε­ται χωρίς συ­γκε­κρι­μέ­νη πρό­τα­ση για νέο πρό­γραμ­μα. Την ίδια μέρα, ο πρό­ε­δρος Ομπά­μα επι­κοι­νω­νεί τόσο με την κ. Μέρ­κελ όσο και με τον κ. Τσί­πρα, για να ρίξει το βάρος του υπέρ της επί­τευ­ξης συμ­φω­νί­ας. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «Κ», ώς την Κυ­ρια­κή ήταν σε σχε­δόν κα­θη­με­ρι­νή τη­λε­φω­νι­κή επαφή με την κα­γκε­λά­ριο.

Στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής το βράδυ της Τρί­της έρ­χο­νται νέα τε­λε­σί­γρα­φα: Ο Ντό­ναλντ Τουσκ στη συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου θέτει ευ­θέ­ως προ­θε­σμία για συμ­φω­νία ώς την Κυ­ρια­κή ή έξοδο από το ευρώ. Ο Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ μι­λά­ει για πρώτη φορά για το «λε­πτο­με­ρές σχέ­διο» της Επι­τρο­πής για το Grexit. Πριν από τη Σύ­νο­δο, σε συ­νά­ντη­ση με πα­ρό­ντα και τον κ. Τουσκ, ο κ. Γιούν­κερ πε­ρι­γρά­φει ανα­λυ­τι­κά στον πρω­θυ­πουρ­γό τι πε­ρι­λαμ­βά­νει.

Το σχέ­διο προ­ε­τοι­μα­ζό­ταν επί ένα μήνα από ομάδα 15 ατό­μων της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής. Στο πο­λυ­σέ­λι­δο έγ­γρα­φο, σύμ­φω­να με Ευ­ρω­παίο αξιω­μα­τού­χο που γνω­ρί­ζει το πε­ριε­χό­με­νό του, υπάρ­χουν λε­πτο­με­ρείς απα­ντή­σεις σε 200 θέ­μα­τα που θα προ­έ­κυ­πταν σε πε­ρί­πτω­ση ελ­λη­νι­κής εξό­δου. Οι ερ­γα­σί­ες της ομά­δας είχαν επι­τα­χυν­θεί μετά την προ­κή­ρυ­ξη του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος και ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο που έλαβε χώρα. Ο ίδιος αξιω­μα­τού­χος εκτι­μά ότι θα ξε­σπού­σε με­γά­λη αν­θρω­πι­στι­κή κρίση, ση­μειώ­νο­ντας ότι «ερ­πύ­στριες των τε­θω­ρα­κι­σμέ­νων είναι πολύ πι­θα­νό να ακού­γο­νταν και πάλι στους δρό­μους της Αθή­νας».

Την επό­με­νη μέρα, 8 Ιου­λί­ου, κα­τα­τί­θε­ται η επί­ση­μη αί­τη­ση της Αθή­νας για νέο τριε­τές πρό­γραμ­μα διά­σω­σης. Πα­ράλ­λη­λα, με γαλ­λι­κή πρω­το­βου­λία και υπό τη διεύ­θυν­ση του εκ­προ­σώ­που της χώρας στο EuroWorking Group, Μπρού­νο Μπε­ζάρ, αξιω­μα­τού­χοι της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης, της Γαλ­λί­ας και της Κο­μι­σιόν συ­νερ­γά­ζο­νται εντα­τι­κά επί ένα δι­ή­με­ρο για να κα­ταρ­τί­σουν ένα αξιό­πι­στο πρό­γραμ­μα.

«Ημα­σταν σε ένα πολύ επι­κίν­δυ­νο ση­μείο», θυ­μά­ται ο κ. Μπε­ζάρ. «Οι τρά­πε­ζες ήταν κλει­στές, η οι­κο­νο­μία χωρίς οξυ­γό­νο. Πε­ρά­σα­με πολ­λές νύ­χτες –τότε και άλ­λο­τε– για να λύ­σου­με όλα τα θέ­μα­τα. Πιέ­σα­με την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά να υιο­θε­τή­σει έξυ­πνες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, αλλά πα­ράλ­λη­λα βοη­θή­σα­με να απο­τρα­πούν μέτρα που κά­ποιοι επι­θυ­μού­σαν για ιδε­ο­λο­γι­κούς λό­γους, αντι­κα­θι­στώ­ντας τα με άλλα που είχαν το ίδιο απο­τέ­λε­σμα».

Η Αθήνα στέλ­νει την πρό­τα­ση το βράδυ της Πέμ­πτης, 9 του μηνός. Την Πα­ρα­σκευή, 10, ενώ ο κ. Τσί­πρας ετοι­μά­ζε­ται για τη μάχη στη Βουλή που θα κα­τα­λή­ξει τα ξη­με­ρώ­μα­τα της επο­μέ­νης με την πα­ρο­χή εξου­σιο­δό­τη­σης από 251 βου­λευ­τές για την επί­τευ­ξη συμ­φω­νί­ας, το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών της Γερ­μα­νί­ας στέλ­νει ένα email σε στενό κύκλο Ευ­ρω­παί­ων αξιω­μα­τού­χων που προ­κα­λεί σοκ. Το μή­νυ­μα, απε­σταλ­μέ­νο από τον Τόμας Στέ­φεν, εκ­πρό­σω­πο της Γερ­μα­νί­ας στο EWG, πε­ριέ­χει –για πρώτη φορά εγ­γρά­φως– την πρό­τα­ση για προ­σω­ρι­νή έξοδο της Ελ­λά­δας από το ευρώ. Οι όροι που θέτει για να απο­φευ­χθεί –με κο­ρυ­φαίο τη δη­μιουρ­γία τα­μεί­ου ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων με πε­ριου­σια­κά στοι­χεία 50 δισ. ευρώ και με έδρα το Λου­ξεμ­βούρ­γο– μοιά­ζουν δια­τυ­πω­μέ­νοι έτσι ώστε να μην μπο­ρεί η Αθήνα να τους απο­δε­χθεί. Επι­πλέ­ον, η πρό­τα­ση πε­ριέ­χει υπο­σχέ­σεις για γεν­ναιό­δω­ρη αν­θρω­πι­στι­κή βο­ή­θεια και «κού­ρε­μα» χρέ­ους σε πε­ρί­πτω­ση εξό­δου.

Τόσο η κ. Μέρ­κελ όσο και ο αντι­κα­γκε­λά­ριος Ζί­γκ­μαρ Γκά­μπριελ είναι ενή­με­ροι για την πρό­τα­ση Σόι­μπλε – έχει υπάρ­ξει συ­νά­ντη­σή τους στην κα­γκε­λα­ρία την προη­γού­με­νη μέρα όπου το θέμα έχει συ­ζη­τη­θεί, πα­ρου­σία και του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Φρανκ-Βάλ­τερ Σταϊν­μά­γερ. Ωστό­σο, οι άν­θρω­ποι της κα­γκε­λα­ρί­ου μέ­νουν έκ­πλη­κτοι από τον τρόπο που χει­ρί­ζε­ται το θέμα στο Eurogroup του Σαβ­βά­του ο κ. Σόι­μπλε.

«Ηταν ένα ζή­τη­μα τα­κτι­κής, αλλά οι κακές επι­λο­γές τα­κτι­κής απο­κτούν έντο­να πο­λι­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά» δη­λώ­νει στην «Κ» στε­νός συ­νερ­γά­της της κα­γκε­λα­ρί­ου.

Στο Eurogroup, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά δέ­χε­ται επί­θε­ση πρω­το­φα­νούς αγριό­τη­τας. «Ακόμα και το χέρι του να έκοβε ο Τσα­κα­λώ­τος και να τους το έδινε δεν θα τους έφτα­νε», λέει στην «Κ» Ευ­ρω­παί­ος αξιω­μα­τού­χος. Ολοι οι υπουρ­γοί, με την εξαί­ρε­ση του Γάλ­λου, του Κυ­πρί­ου και –σε κά­ποιο βαθμό– του Ιτα­λού, κλί­νουν υπέρ του Grexit.

Στον βαθμό που συ­ζη­τεί­ται το νέο πρό­γραμ­μα, σχε­δόν όλες οι χώρες τάσ­σο­νται υπέρ της συμ­με­το­χής του ΔΝΤ, ενώ υπάρ­χουν έντο­νες πιέ­σεις για άμεση ψή­φι­ση προ­α­παι­του­μέ­νων. Πολ­λοί επί­σης εκ­φρά­ζουν σκε­πτι­κι­σμό για τη βού­λη­ση της κυ­βέρ­νη­σης να εφαρ­μό­σει αυτά που θα συμ­φω­νή­σει, καθώς η ελ­λη­νι­κή πρό­τα­ση είναι πα­ρεμ­φε­ρής με αυτήν που απορ­ρί­φθη­κε στο δη­μο­ψή­φι­σμα.

Η συ­νε­δρί­α­ση λήγει στη 1 το πρωί, με την ανα­φο­ρά στο time out και στο τα­μείο των 50 δισ. σε πα­ρέν­θε­ση στο ανα­κοι­νω­θέν που δη­μο­σιεύ­ε­ται, ση­μα­το­δο­τώ­ντας ότι δεν υπάρ­χει συμ­φω­νία επ’ αυτών. Δεύ­τε­ρη συ­νε­δρί­α­ση, το επό­με­νο πρωί, κα­τα­λή­γει σε απλή κα­τα­γρα­φή των ση­μεί­ων σύ­γκλι­σης και από­κλι­σης. Ο κ. Ντάι­σελ­μπλουμ λέει ότι «οι τε­λι­κές απο­φά­σεις θα πρέ­πει να λη­φθούν στη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής».

Μέχρι το με­ση­μέ­ρι της Κυ­ρια­κής δεν είναι ξε­κά­θα­ρο αν θα είναι μία σύ­νο­δος της Ευ­ρω­ζώ­νης ή των «28» (το δεύ­τε­ρο εν­δε­χό­με­νο ήταν πιο δυ­σοί­ω­νο για την Ελ­λά­δα). Τε­λι­κά ο κ. Τουσκ επι­λέ­γει το πρώτο. Μι­λώ­ντας στην «Κ» λίγο μετά τη Σύ­νο­δο, ο πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου είχε πει ότι «ο κ. Σόι­μπλε πί­στευε και έστει­λε ξε­κά­θα­ρα το μή­νυ­μα πως η έξο­δος από το ευρώ θα ήταν κα­λύ­τε­ρη τόσο για την Ελ­λά­δα όσο και για την Ευ­ρώ­πη. Για την κ. Μέρ­κελ αυτό ήταν ένα δυ­να­τό δια­πραγ­μα­τευ­τι­κό ερ­γα­λείο, αλλά όχι ο πο­λι­τι­κός της στό­χος».

Η Σύ­νο­δος ξε­κι­νά στις 15.30. Δια­κό­πτε­ται επα­νει­λημ­μέ­νως για δια­βου­λεύ­σεις με­τα­ξύ των βα­σι­κών παι­κτών (Μέρ­κελ – Ολάντ – Τσί­πρα). Οι υπό­λοι­ποι ηγέ­τες έχουν ρόλο πα­ρα­τη­ρη­τή. Εξαί­ρε­ση απο­τε­λεί ο Ολ­λαν­δός Μαρκ Ρούτε, που έχει προ­σέλ­θει με έγ­γρα­φο οκτώ μο­νο­με­ρών ενερ­γειών της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης.

Από αρ­κε­τά νωρίς δια­φαί­νε­ται ότι το πλέον ακαν­θώ­δες ζή­τη­μα είναι αυτό του τα­μεί­ου ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων. Ο κίν­δυ­νος του ναυα­γί­ου πα­ρα­λί­γο να πραγ­μα­τω­θεί γύρω στις 4 τα ξη­με­ρώ­μα­τα, όταν η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά, μη βλέ­πο­ντας πε­ρι­θώ­ρια συμ­βι­βα­σμού, απο­χω­ρεί και με­τα­βαί­νει στο κτί­ριο της μό­νι­μης αντι­προ­σω­πεί­ας της Ελ­λά­δας. Ο κ. Ολάντ δια­σώ­ζει την κα­τά­στα­ση: με­τα­βαί­νει κι αυτός στην ελ­λη­νι­κή δι­πλω­μα­τι­κή αντι­προ­σω­πεία, κλεί­νε­ται σε ένα δω­μά­τιο με τον κ. Τσί­πρα και τον πεί­θει να επα­νέλ­θει στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Πα­ράλ­λη­λα, ο κ. Μπε­ζάρ δια­βου­λεύ­ε­ται με τον κ. Γ. Χου­λια­ρά­κη και (διά τη­λε­φώ­νου) με τον κ. Στέ­φεν, ανα­ζη­τώ­ντας μια κοι­νώς απο­δε­κτή λύση σχε­τι­κά με το τα­μείο ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων.

Στις 7 το πρωί, γί­νε­ται νέα δια­κο­πή, με την από­στα­ση με­τα­ξύ Αθή­νας και Βε­ρο­λί­νου να είναι μόνο 2,5 δισ. ευρώ (η κ. Μέρ­κελ ήθελε 15 δισ. από τα έσοδα του τα­μεί­ου για απο­πλη­ρω­μή χρέ­ους και 10 δισ. για επεν­δύ­σεις, ο κ. Τσί­πρας το αντί­στρο­φο). Την κρί­σι­μη εκεί­νη στιγ­μή, οι κυ­βερ­νη­τι­κοί εταί­ροι της κ. Μέρ­κελ και του κ. Ρούτε –ο κ. Γκά­μπριελ και ο επί­σης Σο­σιαλ­δη­μο­κρά­της Ντί­ε­ντε­ρικ Σαμ­σόν– κά­νουν καί­ρια τη­λε­φω­νι­κή πα­ρέμ­βα­ση, απαι­τώ­ντας να κλεί­σει άμεσα η συμ­φω­νία.

Ο κ. Τσί­πρας δη­λώ­νει ότι θέλει να θέσει τη συμ­φω­νία ενώ­πιον του κόμ­μα­τός του και της Βου­λής πριν βάλει την υπο­γρα­φή του. Η κ. Μέρ­κελ προ­τεί­νει να επι­στρέ­ψουν την επό­με­νη μέρα για συ­νέ­χεια των συ­ζη­τή­σε­ων.

Ο κ. Τουσκ όμως ξέρει ότι αν φύ­γουν χωρίς συμ­φω­νία όλα θα έχουν τε­λειώ­σει και τους απα­γο­ρεύ­ει να φύ­γουν από την αί­θου­σα. «Αν τε­λειώ­σουν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις χωρίς απο­τέ­λε­σμα, είμαι έτοι­μος να πω δη­μό­σια ότι η Ευ­ρώ­πη είναι κοντά στην κα­τα­στρο­φή για 2,5 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ», τους δια­μη­νύ­ει.

«Εκεί συ­νει­δη­το­ποί­η­σαν ότι έχου­με συμ­φω­νία, αν συμ­φω­νή­σουν και αυτή τη μία λε­πτο­μέ­ρεια. Από τη στιγ­μή που το κα­τά­λα­βαν, χρεια­στή­κα­με κυ­ριο­λε­κτι­κά 10 λεπτά για να γρά­ψου­με το τε­λι­κό κεί­με­νο», είχε πει στην «Κ» ο κ. Τουσκ.

Τα χει­ρό­τε­ρα είχαν απο­τρα­πεί. Εμε­ναν να γί­νουν πολλά ώς την υπο­γρα­φή του τρί­του μνη­μο­νί­ου, αλλά του­λά­χι­στον η χώρα μπο­ρού­σε να ξε­κι­νή­σει στον δύ­σβα­το δρόμο προς την κα­νο­νι­κό­τη­τα, αντί να προ­ε­τοι­μα­στεί για τη διο­λί­σθη­ση στο χάος.

Κα­θη­με­ρι­νή