Υπουργοί Παιδείας με «κόφτη» και εργαζόμενοι-λάστιχο

Από το 2010 μέχρι σήμερα (επτά ολό­κληρα χρόνια), η πολι­τική των μη διο­ρι­σμών εκπαι­δευ­τι­κών στα σχολεία είχε συνέ­πεια αφενός την απο­ψί­λωση του προ­σω­πι­κού, νηπια­γω­γών, δασκά­λων και καθη­γη­τών (η μείωση έφτασε τις 35.000 εκπαι­δευ­τι­κούς) και αφε­τέ­ρου την απο­γεί­ωση των κενών στις σχο­λι­κές μονάδες.

Ιδιαί­τερα το ζήτημα των κενών στα σχολεία είναι ένα θέμα που απα­σχο­λούσε και απα­σχο­λεί μόνιμα εδώ και πολλά χρόνια τη σχολική εκπαί­δευση, χιλιά­δες εκπαι­δευ­τι­κούς και -βέβαια- εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες μαθητές με τις οικο­γέ­νειές τους, που σχεδόν έχουν «εθιστεί» σε μια πραγ­μα­τι­κό­τητα που επι­βάλ­λει για εβδο­μά­δες -ακόμη και μήνες- μετά την έναρξη του σχο­λι­κού έτους να λείπουν οι εκπαι­δευ­τι­κοί που θα κάνουν μάθημα στα παιδιά.

Εξα­φά­νιση σχο­λείων

Το υπουρ­γείο Παι­δείας και οι προη­γού­με­νοι δια­χει­ρι­στές του (Α. Δια­μα­ντο­πού­λου, Κ. Αρβα­νι­τό­που­λος, Α. Λοβέρ­δος) επι­χεί­ρη­σαν να αντι­με­τω­πί­σουν το πρό­βλημα που δημιουρ­γούσε η πολι­τική των ελά­χι­στων έως μηδε­νι­κών διο­ρι­σμών με διάφορα αντιεκ­παι­δευ­τικά μέτρα, εκ των οποίων κυρί­αρχα ήταν:

► οι συγ­χω­νεύ­σεις και το κλεί­σιμο σχο­λείων (πάνω από 2.000 σχολεία εξα­φα­νί­στη­καν από τον χάρτη την περίοδο 2010-2014),

► η αύξηση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα (27-30),

► η κατάρ­γηση ειδι­κο­τή­των στην Επαγ­γελ­μα­τική Εκπαί­δευση (με απο­τέ­λε­σμα τον εξο­στρα­κι­σμό περίπου 2.000 καθη­γη­τών τεχνι­κών μαθη­μά­των) αφενός και αφε­τέ­ρου η αύξηση του ωραρίου των καθη­γη­τών και η μετα­τροπή τους σε εργαζόμενους-λάστιχο.

Ολες οι παρεμ­βά­σεις που έγιναν την περίοδο 2011-2015, σύμφωνα με τους τότε υπουρ­γούς Παι­δείας, έγιναν «για παι­δα­γω­γι­κούς και εκπαι­δευ­τι­κούς λόγους» και είχαν στόχο την «ποιο­τι­κό­τερη εκπαί­δευση».

Οι ανα­βαθ­μι­σμέ­νες πολι­τι­κές εξα­πά­τη­σης και οι «φαεινές» ιδέες αντι­με­τώ­πι­σης των ελλεί­ψεων ήταν τα κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά της περιό­δου, γεγονός που δημιούρ­γησε ένα μόνιμο αίσθημα ανα­σφά­λειας στο εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό.

Η πρώην υπουρ­γός Παι­δείας Αννα Δια­μα­ντο­πού­λου ήταν ο πρώτος «κόφτης» εκπαι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού με εργα­λείο τη συγ­χώ­νευση χιλιά­δων σχο­λείων το 2011.

Την περίοδο αυτή συγ­χω­νεύ­ο­νται 1.523 σχο­λι­κές μονάδες Πρω­το­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης σε 672 και 410 σχο­λι­κές μονάδες Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης σε 205.

Παράλ­ληλα καταρ­γού­νται συνο­λικά 181 σχολεία. Απο­τέ­λε­σμα; Μέσα σε έναν χρόνο (2011-12) μειώ­θη­καν οι σχο­λι­κές μονάδες συνο­λικά κατά περίπου 1.350.

Η κίνηση αυτή, ενώ στόχευε στη σημα­ντική μείωση των αναγκών σε εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό, προ­βλή­θηκε σαν παρέμ­βαση που βασι­ζό­ταν σε παι­δα­γω­γικά κρι­τή­ρια.

Η Αννα Δια­μα­ντο­πού­λου δεν δίσταζε να δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι «η συνέ­νωση των σχο­λείων γίνεται για παι­δα­γω­γι­κούς λόγους», ότι οι συγ­χω­νεύ­σεις και τα λουκέτα «βασί­ζο­νται στον νόμο 1566 και η λογική είναι να αντι­με­τω­πί­ζο­νται τα προ­βλή­ματα που προ­κύ­πτουν από την αλλαγή των δημο­γρα­φι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών στις διά­φο­ρες περιο­χές, αλλά και η παροχή καλύ­τε­ρης εκπαί­δευ­σης στους μαθητές».

Παράλ­ληλα, η υπουρ­γός Παι­δείας, με σημαία το «οι τάξεις σύμφωνα με την εγκύ­κλιο έχουν από 25-27 μαθητές, το ευρω­παϊκό σχολείο έχει 30 παιδιά ανά αίθουσα», μέσω των περι­φε­ρεια­κών διευ­θύν­σεων εκπαί­δευ­σης προ­χω­ράει σε συγ­χω­νεύ­σεις τμη­μά­των, αυξά­νο­ντας τον αριθμό των μαθητών ανά τμήμα και δημιουρ­γώ­ντας ασφυ­κτι­κές κατα­στά­σεις στην εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία.

Ωστόσο, η απο­ψί­λωση των σχο­λείων δεν ανα­σχέ­θηκε, καθώς κάθε χρόνο συντα­ξιο­δο­τού­νταν χιλιά­δες εκπαι­δευ­τι­κοί, με απο­τέ­λε­σμα, καθώς ο μόνιμος εκπαι­δευ­τι­κός πλη­θυ­σμός μειω­νό­ταν χρόνο με τον χρόνο, να μετα­βάλ­λε­ται η ανα­λο­γία μόνιμου και ελα­στικά εργα­ζό­με­νου προ­σω­πι­κού (αναπληρωτές-ωρομίσθιοι) υπέρ του δεύ­τε­ρου, δεί­χνο­ντας με αυτόν τον τρόπο το εργα­σιακό μοντέλο που αργά και συστη­μα­τικά εμπε­δώ­νε­ται στην εκπαί­δευση, των ελα­στικά εργα­ζό­με­νων εκπαι­δευ­τι­κών.

Ο «κόφτης» Αρβα­νι­τό­που­λου

Ο πρώην υπουρ­γός Κων­στα­ντί­νος Αρβα­νι­τό­που­λος ήταν ο δεύ­τε­ρος «κόφτης».

Με εργα­λείο την αύξηση του ωραρίου των καθη­γη­τών Γυμνα­σίων και Λυκείων, αλλά και με την κατάρ­γηση 46 ειδι­κο­τή­των στην επαγ­γελ­μα­τική εκπαί­δευση, δίνει νέα διά­σταση στον σχε­δια­σμό για μείωση των αναγκών για εκπαι­δευ­τικό προ­σω­πικό.

Με μια κυνική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία η τότε ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας δηλώνει ότι«προ­τάσ­σει ως ανα­γκαία για την ουσια­στική ανα­βάθ­μιση του εκπαι­δευ­τι­κού μας συστή­μα­τος την ανα­διορ­γά­νωση των υπη­ρε­σιών του, την απλού­στευση των λει­τουρ­γιών του και την αξιο­ποί­ηση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού του» και στο πλαίσιο αυτό απο­φα­σί­ζει ότι «μετά από συγκρι­τική μελέτη ευρω­παϊ­κών συστη­μά­των τεχνι­κής εκπαί­δευ­σης, μελέτη αναγκών της εγχώ­ριας αγοράς εργα­σίας και ανά­πτυξη περι­γραμ­μά­των επαγ­γελ­μά­των εξήχθη το συμπέ­ρα­σμα ότι τα επαγ­γέλ­ματα υγείας, όπως Βοηθοί Φαρ­μα­κείων, Βοηθοί Φυσιο­θε­ρα­πευ­τών, Βοηθοί Ακτι­νο­λο­γι­κών Εργα­στη­ρίων, Βοηθοί Οδο­ντο­τε­χνι­τών, Βοηθοί Νοση­λευ­τών, Βοηθοί Ιατρι­κών & Βιο­λο­γι­κών Εργα­στη­ρίων & Βοηθοί Βρε­φο­νη­πιο­κό­μων του Τομέα Υγείας-Πρόνοιας, καθώς και επαγ­γέλ­ματα όπως Γρα­φι­κών Τεχνών, Σχε­δί­α­σης & Παρα­γω­γής Ενδύ­μα­τος, Αισθη­τι­κής Τέχνης, Κομ­μω­τι­κής Τέχνης & Αργυ­ρο­χρυ­σο­χο­ΐας, δεν υπάρχει σκο­πι­μό­τητα να παρέ­χο­νται από τη Δευ­τε­ρο­βάθ­μια Εκπαί­δευση».

Το «χεράκι» του έβαλε, στην ίδια πάντα κατεύ­θυνση, στη διάρ­κεια του δεύ­τε­ρου εξα­μή­νου του 2014, και ο νέος υπουρ­γός Παι­δείας της συγκυ­βέρ­νη­σης, Ανδρέας Λοβέρ­δος.

Ο υπουρ­γός εφηύρε νέους αντιεκ­παι­δευ­τι­κούς, όσο και ευφά­ντα­στους, τρόπους «κάλυψης» των κενών στα σχολεία.

Από τη μια δεν δίστασε να αλλάξει τα ανα­λυ­τικά και ωρο­λό­για προ­γράμ­ματα στα ολο­ή­μερα σχολεία και, από την άλλη, άλλαξε τις ανα­θέ­σεις μαθη­μά­των στους καθη­γη­τές, στην κατα­φα­νώς αντιεκ­παι­δευ­τική λογική «δεν με ενδια­φέ­ρει αν μπορείς να διδά­ξεις το μάθημα, με ενδια­φέ­ρει να μη φαί­νο­νται τα κενά».

Μεγα­λο­φυ­είς ιδέες

Αυτό ήταν το πρώτο βήμα, καθώς δεν δίστασε να ανα­κοι­νώ­σει ότι προ­ε­τοι­μά­ζει νέα «κοπτορ­ρα­πτική» στα προ­γράμ­ματα σπουδών, «συγχώνευση-κατάργηση ειδι­κο­τή­των»και μετάλ­λαξη του εκπαι­δευ­τι­κού σε «τεχνικό» που μπορεί να διδάξει τα πάντα και να μετα­κι­νεί­ται παντού.

Παράλ­ληλα, σε μια έκρηξη μεγα­λο­φυών ιδεών προ­σκά­λεσε αδιό­ρι­στους για εθε­λο­ντική εργασία (κάλυψη των κενών) με αμοιβή… μόρια!

Την Πέμπτη 9 Ιουνίου δημο­σιεύ­τηκε στο ΦΕΚ το Ωρο­λό­γιο Πρό­γραμμα του ημε­ρή­σιου Γυμνα­σίου για το νέο σχολικό έτος 2016-17.

Την «πλη­ρώ­νουν» φιλό­λο­γοι, ΠΕ04 (φυσικοί, χημικοί, βιο­λό­γοι, γεω­λό­γοι) και οι ΠΕ15 (οικια­κής οικο­νο­μίας).

Εκοψαν 1 ώρα Γεω­γρα­φία, 1 ώρα Βιο­λο­γία, 1 ώρα Οικιακή Οικο­νο­μία και 3 ώρες Αρχαία. Προ­στέ­θηκε 1 ώρα στη Γλωσ­σική Διδα­σκα­λία της Α’ Γυμνα­σίου.

Συγκε­κρι­μένα οι αλλαγές είναι:

◾ Α΄ Γυμνα­σίου: Αφαι­ρέ­θηκε 1 ώρα Βιο­λο­γίας, 1 ώρα Γεω­γρα­φίας, 1 ώρα Project & 1 ώρα Αρχαία Ελλη­νική Γλώσσα. Προ­στέ­θηκε 1 ώρα Γλωσ­σική Διδα­σκα­λία.

◾ Β΄ Γυμνα­σίου: Αφαι­ρέ­θηκε 1 ώρα Οικια­κής Οικο­νο­μίας, 1 ώρα Project & 1 ώρα Αρχαία Ελλη­νική Γλώσσα.

◾ Γ΄ Γυμνα­σίου: Αφαι­ρέ­θη­καν 2 ώρες Project & 1 ώρα Αρχαία Ελλη­νική Γλώσσα.

«Ταμείο» για το υπουρ­γείο Παι­δείας; 2.000 λιγό­τε­ροι ανα­πλη­ρω­τές εκπαι­δευ­τι­κοί στη Δευ­τε­ρο­βάθ­μια και, αν προ­στε­θεί και το «κόψιμο» των ωρών εργα­στη­ρίων Φυσικής και Πλη­ρο­φο­ρι­κής, «εξοι­κο­νό­μηση» συνο­λικά 3.000 καθη­γη­τών, δηλαδή 3.000 λιγό­τε­ροι ανα­πλη­ρω­τές φιλό­λο­γοι, ΠΕ04, μαθη­μα­τι­κοί (είναι σίγουρο σχεδόν ότι οι πλη­ρο­φο­ρι­κοί θα καλύ­ψουν κενά μαθη­μα­τι­κών) και Οικια­κής Οικο­νο­μίας.

Αυτά για τους ανα­πλη­ρω­τές των παρα­πάνω ειδι­κο­τή­των, ενώ για τους μόνι­μους των παρα­πάνω ειδι­κο­τή­των, μαζικές μετα­κι­νή­σεις.

Και στις αλλαγές αυτές («ελά­φρυνση» του εβδο­μα­διαίου ωρο­λό­γιου προ­γράμ­μα­τος προ­φα­νώς για το καλό των μαθητών και της εκπαί­δευ­σης, σύμφωνα με τον υπουργό) βέβαια, το υπουρ­γείο Παι­δείας δεν ξέχασε να κάνει το άσπρο μαύρο.

Σύμφωνα με δήλωση του Νίκου Φίλη, «το υπουρ­γείο Παι­δείας απο­φά­σισε για την επόμενη σχολική χρονιά να προ­χω­ρή­σει σε ορι­σμένα πρώτα μέτρα (…) στη δημιουρ­γία ενός σχο­λείου δημιουρ­γι­κού και συνερ­γα­τι­κού, που θα κινεί την περιέρ­γεια των παιδιών για τη γνώση και θα κερ­δί­ζει το ενδια­φέ­ρον τους για τη μαθη­σιακή δια­δι­κα­σία, ενός σχο­λείου που θα εξα­σφα­λί­ζει υψηλά μαθη­σιακά απο­τε­λέ­σματα, θα οξύνει την κριτική σκέψη, θα καλ­λιερ­γεί πολ­λα­πλές δεξιό­τη­τες και θα εμπε­δώ­νει δημο­κρα­τι­κές αξίες».

Τα θύματα των παρεμ­βά­σεων

Λίγες εβδο­μά­δες πριν, μια ανάλογη παρέμ­βαση στα Νηπια­γω­γεία (διπλα­σια­σμός των μαθητών ανά τμήμα) και στα Δημο­τικά (μείωση ωρών), παρέμ­βαση που έχει συνέ­πεια τη μεγάλη μείωση των αναγκών για διδα­κτικό προ­σω­πικό, παρου­σιά­στηκε σαν ανα­γκαία τομή με στόχο την ανα­βάθ­μιση των σχο­λείων και της εκπαί­δευ­σης των παιδιών.

Είναι φανερό ότι οι αλλαγές στη σχολική εκπαί­δευση από το 2011 και μετά βασικό στόχο είχαν και έχουν τις περι­κο­πές προ­σω­πι­κού.

Σε κάθε περί­πτωση, τα θύματα των παρεμ­βά­σεων τη νέα σχολική χρονιά θα είναι κυρίως χιλιά­δες ανα­πλη­ρω­τές εκπαι­δευ­τι­κοί που θα μείνουν στα «αζήτητα», αλλά και χιλιά­δες μόνιμοι εκπαι­δευ­τι­κοί που θα ανα­γκα­στούν να μετα­κι­νη­θούν σε περισ­σό­τερα σχολεία.

Παρ’ όλα αυτά, είναι επίσης φανερό ότι είναι αμφί­βολο αν ο νέος αυτός «κόφτης» θα κατα­φέ­ρει να καλύψει τα κενά των σχο­λείων.

efsyn.gr