Στέλλα Κυβέλου- Χιωτίνη: «Σχέδιο εθνικής αυτογνωσίας, μία γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν, τη γεωγραφία και το μέλλον ο ΘΧΣ»

• Η κα­θη­γή­τρια του Τμή­μα­τος Οι­κο­νο­μι­κής και Πε­ρι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης του Πα­ντεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου, εμπει­ρο­γνώ­μο­νας για τον Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό, εξη­γεί τη στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία του ΘΧΣ για τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη, ενώ μοι­ρά­ζε­ται τη βαθιά της σύν­δε­ση με τη Ρόδο

Σε μία πε­ρί­ο­δο που ο θα­λάσ­σιος χώρος απο­κτά όλο και με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία για την οι­κο­νο­μία, το πε­ρι­βάλ­λον και τη γε­ω­πο­λι­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα, η Ελ­λά­δα κα­λεί­ται να χα­ρά­ξει τον δικό της δρόμο μέσα από ένα συ­γκρο­τη­μέ­νο Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό. Η κα Στέλ­λα Κυ­βέ­λου – Χιω­τί­νη, ερευ­νή­τρια με βαθιά γνώση του θέ­μα­τος, μιλά στη «δ» με σα­φή­νεια και πάθος για τη βαθιά πο­λι­τι­κή φύση του σχε­δια­σμού αυτού, τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει η Ελ­λά­δα και τη στρα­τη­γι­κή ση­μα­σία μίας ενιαί­ας θε­ώ­ρη­σης του νη­σιω­τι­κού χώρου. Με λόγο που συν­δυά­ζει την τεκ­μη­ρί­ω­ση με τη βαθιά πο­λι­τι­σμι­κή ευαι­σθη­σία, προ­τεί­νει ένα νέο μο­ντέ­λο συ­ντο­νι­σμέ­νης δια­χεί­ρι­σης που ξε­περ­νά τα διοι­κη­τι­κά όρια και συν­δέ­ει τη νη­σιω­τι­κό­τη­τα με τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη.

Με ση­μα­ντι­κό έργο στην ερευ­νη­τι­κή κοι­νό­τη­τα και με συμ­με­το­χή σε ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα όπως το HERSEA και το EMFAF REGINA-MSP, εξη­γεί με τε­χνι­κή ακρί­βεια αλλά και πο­λι­τι­κή διο­ρα­τι­κό­τη­τα γιατί ο Θα­λάσ­σιος Χω­ρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός (ΘΧΣ) είναι κάτι πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από ένας χάρ­της χρή­σε­ων: είναι ερ­γα­λείο στρα­τη­γι­κής, κοι­νω­νι­κής ισορ­ρο­πί­ας και μα­κρό­πνοης ανά­πτυ­ξης. Στις τε­λευ­ταί­ες απα­ντή­σεις της, όμως, απο­κα­λύ­πτε­ται και η προ­σω­πι­κή της σχέση με τη θά­λασ­σα, τα νησιά και τη μνήμη. Η Ρόδος των παι­δι­κών της χρό­νων, οι μορ­φές που δια­μόρ­φω­σαν τη σκέψη της και το βα­θύ­τε­ρο νόημα της θά­λασ­σας για την ελ­λη­νι­κή ταυ­τό­τη­τα γί­νο­νται το εσω­τε­ρι­κό υπό­βα­θρο μίας πρό­τα­σης πο­λι­τι­κής που δεν αφορά μόνο στο πε­ρι­βάλ­λον, αλλά στον ίδιο τον πο­λι­τι­σμό μας.

Aνα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη :

• Ο πρό­σφα­τος χάρ­της Θα­λάσ­σιου Χω­ρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως “πο­λι­τι­κή πράξη”. Τι κα­θι­στά έναν τε­χνι­κό χάρτη πο­λι­τι­κό ερ­γα­λείο;

Αγα­πη­τή κα Πα­μπρή, θα ήθελα να διευ­κρι­νί­σω ότι ο ίδιος ο Θα­λάσ­σιος Χω­ρο­τα­ξι­κός Σχε­δια­σμός (ΘΧΣ) είναι βαθιά πο­λι­τι­κός, γε­νι­κό­τε­ρα η χω­ρο­τα­ξία είναι μΊα κοι­νω­νι­κή και πο­λι­τι­κή δια­δι­κα­σία. Ασφα­λώς υπάρ­χει ένα τε­χνι­κό μέρος αλλά η επε­ξερ­γα­σία και οι προ­τά­σεις είναι πο­λι­τι­κή πράξη. Οι ρυθ­μί­σεις που θα επι­φέ­ρει αφο­ρούν και θί­γουν ή ωφε­λούν κοι­νω­νι­κές ομά­δες. Τους αλιείς μας πρω­τί­στως, τους υδα­το­καλ­λιερ­γη­τές, τις εται­ρί­ες υπε­ρά­κτιων ΑΠΕ, τις εται­ρεί­ες εξο­ρύ­ξε­ων, τον κόσμο του θα­λάσ­σιου του­ρι­σμού, του κα­τα­δυ­τι­κού του­ρι­σμού, της κρουα­ζιέ­ρας, της ίδιας μας της ναυ­τι­λί­ας, και φυ­σι­κά, το κυ­ριό­τε­ρο θα έλεγα, τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες! Γι’ αυτό άλ­λω­στε ο σχε­δια­σμός πε­ρι­λαμ­βά­νει θε­σμο­θε­τη­μέ­να, δια­δι­κα­σί­ες δια­βού­λευ­σης με όλους του εμπλε­κό­με­νους φο­ρείς.

Εξάλ­λου είναι σαφές ότι ως ερ­γα­λείο γα­λά­ζιας οι­κο­νο­μί­ας, ο ΘΧΣ είναι πο­λι­τι­κός. Για να δώσω τον ορι­σμό που ανα­φέ­ρε­ται στη σχε­τι­κή Ευ­ρω­παϊ­κή Οδη­γία του 2014, o ΘΧΣ είναι μία δια­δι­κα­σία μέσω της οποί­ας οι αρ­μό­διες αρχές του οι­κεί­ου κρά­τους – μέ­λους ανα­λύ­ουν και ορ­γα­νώ­νουν τις αν­θρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες στις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές, με σκοπό την επί­τευ­ξη οι­κο­λο­γι­κών, οι­κο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών στό­χων.

Στον οδικό χάρτη της για τον ΘΧΣ, η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή τον θε­ω­ρεί ως ερ­γα­λείο για τη βελ­τί­ω­ση της δια­δι­κα­σί­ας λήψης απο­φά­σε­ων, πα­ρέ­χο­ντας ένα πλαί­σιο για τη διαι­τη­σία με­τα­ξύ αντα­γω­νι­στι­κών αν­θρώ­πι­νων δρα­στη­ριο­τή­των και τη δια­χεί­ρι­ση των επι­πτώ­σε­ών τους στο θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον. Στό­χος του είναι η εξι­σορ­ρό­πη­ση των το­με­α­κών συμ­φε­ρό­ντων και η επί­τευ­ξη βιώ­σι­μης χρή­σης των θα­λάσ­σιων πόρων, σύμ­φω­να με τη στρα­τη­γι­κή της ΕΕ για τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη (Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή 2008), αλλά και η ασφά­λεια δι­καί­ου.

• Ποιοι είναι οι βα­σι­κοί πα­ρά­γο­ντες που πρέ­πει να συ­νε­κτι­μη­θούν στον σχε­δια­σμό του ελ­λη­νι­κού θα­λάσ­σιου χώρου; Τι θα διορ­θώ­να­τε;

Ο νη­σιω­τι­κός και θα­λάσ­σιος χώρος της Ελ­λά­δας υφί­στα­ται μία αργή αλλά κρί­σι­μη με­τα­μόρ­φω­ση. Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση δίνει αυ­ξα­νό­με­νη έμ­φα­ση στον ΘΧΣ, με όλα τα κράτη – μέλη (πλην Κρο­α­τί­ας και Ελ­λά­δας) να έχουν εκ­πο­νή­σει και κα­τα­θέ­σει θα­λάσ­σια χω­ρο­τα­ξι­κά σχέ­δια με βάση την οδη­γία 89/2014/ΕΕ (με πολλά να βρί­σκο­νται σε σχέ­δια δεύ­τε­ρης και τρί­της γε­νιάς) ως στρα­τη­γι­κό ερ­γα­λείο για τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη, τη συ­νο­χή και την ασφά­λεια.

Πρό­τα­σή μου είναι ότι η Ελ­λά­δα θα έπρε­πε να επα­να­ξιο­λο­γή­σει τον χω­ρι­κό της σχε­δια­σμό στη θά­λασ­σα – μέσα από το πρί­σμα της λει­τουρ­γι­κής δια­σύν­δε­σης, της πο­λι­τι­σμι­κής συ­νέ­χειας και της γε­ω­πο­λι­τι­κής στρα­τη­γι­κής. Το ΥΠΕΝ (αρ­μό­διος φο­ρέ­ας για τον ΘΧΣ) πρέ­πει άμεσα να επα­νε­ξε­τά­σει κρι­τι­κά την πρό­σφα­τη θε­σμο­θέ­τη­ση των θα­λάσ­σιων χω­ρι­κών ενο­τή­των (και ιδιαί­τε­ρα των ενο­τή­των Κρή­της και Νο­τί­ου Αι­γαί­ου) υπο­στη­ρί­ζο­ντας την ανά­γκη για μια νέα, ολο­κλη­ρω­μέ­νη προ­σέγ­γι­ση στη θα­λάσ­σια χω­ρο­τα­ξία, με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές.

Οι Θα­λάσ­σιες Χω­ρι­κές Ενό­τη­τες (ΘΧΕ) (βλέ­πε­τε τον σχε­τι­κό χάρτη που πε­ρι­λαμ­βά­νει στην ίδια ενό­τη­τα την Πε­ρι­φέ­ρεια Ατ­τι­κής και το σύ­νο­λο της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου!) οφεί­λουν να αντα­να­κλούν όχι μόνο διοι­κη­τι­κή ορ­γά­νω­ση αλλά τη φυ­σι­κή γε­ω­γρα­φία των νη­σιω­τι­κών συ­μπλεγ­μά­των, ακόμα και την υπο­θα­λάσ­σια αλλά και τις πραγ­μα­τι­κές κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κές τους δυ­να­μι­κές και την κοινή άυλη και υλική πο­λι­τι­στι­κή τους κλη­ρο­νο­μιά και ταυ­τό­τη­τα.

Με λίγα λόγια, προ­τεί­νω να ενο­ποι­η­θεί η ΘΧΕ της πε­ρι­φέ­ρειας Κρή­της με μέρος της ΘΧΕ Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και συ­γκε­κρι­μέ­να με το σύ­μπλεγ­μα νήσων Κάσος, Κάρ­πα­θος, Σαρία, Χάλκη, Ρόδος, Κα­στελ­λό­ρι­ζο, Στρογ­γύ­λη κλπ.

• Η έν­νοια των “λει­τουρ­γι­κών συ­στά­δων νήσων” προ­τεί­νει μία νέα γε­ω­γρα­φι­κή και διοι­κη­τι­κή λο­γι­κή. Μπο­ρεί η έν­νοια αυτή να εφαρ­μο­στεί χωρίς ανα­διάρ­θρω­ση των υφι­στά­με­νων διοι­κη­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών;

Ασφα­λώς και είναι δυ­να­τόν γιατί πρό­κει­ται για υπο­πε­ρι­φε­ρεια­κό σχε­δια­σμό (που τον επι­τρέ­πει άλ­λω­στε η νο­μο­θε­σία μας, δη­λα­δή ο νόμος 4546/2018 που ει­σή­γα­γε στο εθνι­κό δί­καιο την οδη­γία 89/2014/ΕΕ) δη­μο­τι­κού επι­πέ­δου και δια­δη­μο­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας (εν­διά­με­σο επί­πε­δο).

Με τον συ­ντο­νι­σμό της Πε­ρι­φέ­ρειας, θα προ­τα­θεί να λη­φθούν υπόψη λει­τουρ­γι­κές συ­στά­δες με κοι­νω­νι­κο-πο­λι­τι­σμι­κή συ­νέ­χεια και κοι­νω­νι­κο-οι­κο­νο­μι­κή συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τα. Μία τέ­τοια συ­στά­δα είναι η Κρήτη με τις πε­ρι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες Ηρα­κλεί­ου και Λα­σι­θί­ου μαζί με τα νησιά του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου που προ­α­να­φέρ­θη­καν (Κάσος, Κάρ­πα­θος, Σαρία, Χάλκη, Ρόδος, Κα­στελ­λό­ρι­ζο, Στρογ­γύ­λη….).Να ση­μειώ­σω ότι πολ­λές χώρες δου­λεύ­ουν τον ΘΧΣ στη βάση συ­στά­δων νήσων, η Κρο­α­τία, η Φιν­λαν­δία, η Πορ­το­γα­λία (με το πρό­σφα­το θα­λάσ­σιο χω­ρο­τα­ξι­κό σχέ­διό της για τις Αζό­ρες και φυ­σι­κά πολ­λές εκτός Ευ­ρώ­πης, η Ιν­δο­νη­σία, οι Φι­λιπ­πί­νες, η Ια­πω­νία κλπ). Η μέχρι σή­με­ρα απο­τυ­χία ορ­γά­νω­σης του νη­σιω­τι­κού χώρου σε λει­τουρ­γι­κά συ­μπλέγ­μα­τα με οι­κο­νο­μι­κή συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό­τη­τα έχει σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις. Έχει οδη­γή­σει στην επι­κρά­τη­ση του του­ρι­σμού ως μο­να­δι­κού οι­κο­νο­μι­κού μο­ντέ­λου, με τις γνω­στές συ­νέ­πειες: πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή υπο­βάθ­μι­ση, επο­χι­κή ερ­γα­σία, πίεση στις υπο­δο­μές και διά­βρω­ση της το­πι­κής πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας.

Όπου υπάρ­χουν άλλες πα­ρα­γω­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες – αγρο­τι­κή πα­ρα­γω­γή, αλιεία, ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, πο­λι­τι­στι­κές βιο­μη­χα­νί­ες- είναι πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νες. Τα νησιά πα­ρα­μέ­νουν εγκλω­βι­σμέ­να σε ένα μο­νο­καλ­λιερ­για­κό μο­ντέ­λο, που δη­μιουρ­γεί «επο­χι­κές κοι­νω­νί­ες» χωρίς συ­νέ­χεια και προ­ο­πτι­κή.

• Ποια είναι τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα, αλλά και οι πι­θα­νές αντι­δρά­σεις σε μία ενιαία θε­ώ­ρη­ση Κρή­της – Δω­δε­κα­νή­σων. Και τι θα προ­τεί­να­τε στους δύο ηγέ­τες Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και Κρή­της, Χα­τζη­μάρ­κο και Αρ­να­ου­τά­κη;

Είμαι βέ­βαιη, γιατί το συ­ζη­τώ τόσο με πο­λι­τι­κά στε­λέ­χη, στε­λέ­χη της αυ­το­διοί­κη­σης όσο και με τε­χνο­κρά­τες ότι αν η πο­λι­τεία ( και κυ­ρί­ως το ΥΠΕΝ ) ενη­με­ρω­θεί επαρ­κώς, με βάση αν θέ­λε­τε και το σχε­τι­κό ερευ­νη­τι­κό μας πρό­γραμ­μα HERSEA (www.her-sea.eu), για την πρό­τα­ση αυτή να εκ­κι­νή­σει κατά προ­τε­ραιό­τη­τα ένα θα­λάσ­σιο χω­ρο­τα­ξι­κό σχέ­διο κοι­νής θε­ώ­ρη­σης Κρή­της-Δω­δε­κα­νή­σου, θα συ­ντα­χθεί σε αυτό.

Πα­ράλ­λη­λα βέ­βαια η πίεση που μπο­ρούν να ασκή­σουν οι ηγέ­τες Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και Κρή­της θα είναι χωρίς αμ­φι­βο­λία κα­θο­ρι­στι­κή. Άλ­λω­στε οι πε­ρι­φέ­ρειες θα έπρε­πε να έχουν ως απο­στο­λή τους την ώθηση του Εθνι­κού Θα­λάσ­σιου Χω­ρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού και η ΕΕ έχει επεν­δύ­σει σε αυτό το αντι­κεί­με­νο. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι το πρό­γραμ­μα EMFAF REGINA-MSP (www.regina-msp.eu), στο οποίο συμ­με­τεί­χα­με ως ερευ­νη­τι­κό ερ­γα­στή­ριο κατά τη διε­τία 2023-2024, με με­λέ­τη μά­λι­στα πε­ρί­πτω­σης της Πε­ρι­φέ­ρειας Κρή­της.

• Πώς μπο­ρού­με να πε­ρά­σου­με από την απο­σπα­σμα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση στον συ­ντο­νι­σμέ­νο σχε­δια­σμό στον ελ­λη­νι­κό θα­λάσ­σιο χώρο, όταν η γει­το­νι­κή χώρα συ­νε­χί­ζει ακά­θε­κτη τη ρη­το­ρι­κή της «γα­λά­ζιας πα­τρί­δας» και των γκρί­ζων ζωνών στο Αι­γαίο;

Ο εσω­τε­ρι­κός λει­τουρ­γι­κός σχε­δια­σμός των νη­σιών μας δεν αφορά την Τουρ­κία, έπρε­πε να έχει ξε­κι­νή­σει προ πολ­λού, με δέ­σμες μέ­τρων, θε­σμι­κών και επι­χει­ρη­σια­κών. Αλλά δεν εί­χα­με μέχρι σή­με­ρα ου­σια­στι­κό Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό. Αυτός λοι­πόν ο σχε­δια­σμός θα μας δώσει σή­με­ρα τη δυ­να­τό­τη­τα να υπερ­βού­με πολ­λές από τις δυ­σκο­λί­ες που τα αίολα αφη­γή­μα­τα της Τουρ­κί­ας δη­μιουρ­γούν. Όπως έχω πει και σε συ­νέ­ντευ­ξή­μου, η Τουρ­κία θα πρέ­πει να κα­τα­νο­ή­σει ότι έχει μόνο να ωφε­λη­θεί από την ανά­πτυ­ξη και ορ­γά­νω­ση της Ελ­λη­νι­κής Επι­κρά­τειας. Κα­θυ­στε­ρώ­ντας μας, κα­θυ­στε­ρεί τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη, την ει­ρή­νη και τη συ­νερ­γα­σία στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, στην οποία έχει και εκεί­νη με­ρί­διο.

• Γνω­ρί­ζω ότι έχετε μία ιδιαί­τε­ρη σχέση με τη Ρόδο. Πώς θυ­μά­στε το νησί στα παι­δι­κά σας χρό­νια;

Για μένα η Ρόδος είναι η Ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα που έμαθα από τον υπέ­ρο­χο αεί­μνη­στο δά­σκα­λό μας Φώτη Κυ­πριώ­τη στην Ακα­δη­μία και κα­τό­πιν στο Κα­ζού­λειο Γυ­μνά­σιο Θη­λέ­ων τότε, είναι το Πα­ρα­δεί­σι και η κ. Κα­θο­λι­κή, ιδιο­κτή­τρια του σπι­τιού μας, που με την το­πι­κή διά­λε­κτο απο­τε­λού­σε μία πολύ ξε­χω­ρι­στή φι­γού­ρα…μέ­να­με στο Πα­ρα­δεί­σι για να είναι ο πα­τέ­ρας μου κοντά στην υπη­ρε­σία του στις Πε­τα­λού­δες. Στην πε­ριο­χή του ση­με­ρι­νού αε­ρο­δρο­μί­ου υπήρ­χε μόνο ένα αγρός με ορί­ζο­ντα τη θά­λασ­σα, κα­τε­βαί­νο­ντας τα σκα­λιά παί­ζα­με εκεί τα παι­διά.

Η Ρόδος για μένα όξυνε την αντί­λη­ψή μου και ενί­σχυ­σε την αγάπη μου για την ιστο­ρία και την πα­ρά­δο­ση με τα τόσα μνη­μεία της που την κα­θι­στούν ζω­ντα­νό ανοι­κτό μου­σείο, και φυ­σι­κά δεν θα ξε­χά­σω ποτέ τις γνώ­σεις Γαλ­λι­κών που πήρα από τον Βιετ­να­μέ­ζο μο­να­χό στην κα­θο­λι­κή μονή του Αγίου Ιω­άν­νη…

Πέρα φυ­σι­κά από αυτές τις προ­σλή­ψεις δια­τη­ρώ έντο­νο συ­ναι­σθη­μα­τι­κό δεσμό με πολ­λές συμ­μα­θή­τριές μου, όλες με έντο­νη προ­σω­πι­κό­τη­τα και μία ιδιαί­τε­ρη στάση απέ­να­ντι στη ζωή. Είμαι ευ­γνώ­μων που η εφη­βεία μου ξε­κί­νη­σε στον μο­να­δι­κό αυτό χώρο συ­νά­ντη­σης πο­λι­τι­σμών.

• Η θά­λασ­σα ήταν απλώς το τοπίο γύρω σας ή θε­ω­ρεί­τε ότι είχε βα­θύ­τε­ρο ρόλο στην ταυ­τό­τη­τά σας;

Αγα­πη­τή κα Πα­μπρή, η Ελ­λά­δα γεν­νή­θη­κε από τη θά­λασ­σα. Δεν κα­τοι­κεί απλώς πλάι της – την κου­βα­λά εντός της, στα κύ­μα­τα της γλώσ­σας, των τρα­γου­διών και των χορών της, στη μορ­φο­λο­γία του το­πί­ου, στις ιστο­ρί­ες που δια­σώ­ζει η πέτρα και το αλάτι.

Η θά­λασ­σα δη­μιουρ­γεί για κάθε Έλ­λη­να/ίδα αυτό που θα μπο­ρού­σα­με να απο­κα­λέ­σου­με όχι απλά θα­λάσ­σια ταυ­τό­τη­τα αλλά μάλ­λον «θα­λάσ­σια ιθα­γέ­νεια»!

Με 16.000 χι­λιό­με­τρα ακτο­γραμ­μής και το με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό πλη­θυ­σμού να ζει σε από­στα­ση ανα­πνο­ής από τη θά­λασ­σα, θα φα­ντα­ζό­ταν κα­νείς, για να έλ­θου­με στο κε­ντρι­κό μας αντι­κεί­με­νο, πως η χώρα θα είχε χα­ρά­ξει προ πολ­λού έναν γεν­ναίο, κα­θα­ρό και συ­νε­κτι­κό δρόμο στη δια­χεί­ρι­ση του θα­λάσ­σιου χώρου της. Πως θα πρω­το­στα­τού­σε στον Θα­λάσ­σιο Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχε­δια­σμό, ανα­δει­κνύ­ο­ντας την ένωση αν­θρώ­που, πο­λι­τι­σμού και φύσης ως στρα­τη­γι­κή βιω­σι­μό­τη­τας.

Η θά­λασ­σα δεν είναι απλώς γε­ω­πο­λι­τι­κό ή δι­καιο­δο­τι­κό ζή­τη­μα όπως επι­χει­ρή­θη­κε να φανεί επι­κοι­νω­νια­κά. Είναι οι­κο­σύ­στη­μα, είναι μνήμη, είναι ταυ­τό­τη­τα, είναι μέλ­λον. Και ο ΘΧΣ – αν θέ­λου­με να είναι κάτι πε­ρισ­σό­τε­ρο από μία άσκη­ση τε­χνι­κής φύ­σε­ως- οφεί­λει να απο­τυ­πώ­νει αυτή τη σύν­θε­τη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Δεν είναι μόνο ερ­γα­λείο για την πρό­λη­ψη συ­γκρού­σε­ων χρή­σε­ων, την ορ­γά­νω­ση δρα­στη­ριο­τή­των και την αρ­μο­νι­κή συ­νύ­παρ­ξή τους. Για την Ελ­λά­δα, είναι πρω­τί­στως μία πο­λι­τι­σμι­κή πράξη. Ένα στρα­τη­γι­κό όραμα που δια­σταυ­ρώ­νει το πε­ρι­βάλ­λον με την κοι­νω­νία, το δί­καιο με την ιστο­ρία, την τε­χνο­κρα­τία με τη φα­ντα­σία.

Η Ελ­λά­δα, χώρα με τε­ρά­στια πο­λι­τι­σμι­κή πα­ρά­δο­ση άρ­ρη­κτα και δια­χρο­νι­κά συ­νυ­φα­σμέ­νη με τη θά­λασ­σα, και στην οποία γη και θά­λασ­σα απο­τε­λούν συμ­βιω­τι­κές ενό­τη­τες, μήπως θα έπρε­πε να επα­να­φέ­ρει στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων ιδιαί­τε­ρα με αντι­κεί­με­νο το Αι­γαίο, την έν­νοια των κλη­ρο­δο­τού­με­νων υδά­των, της πα­τρο­γο­νι­κής θά­λασ­σας, όπως αυτή προ­κύ­πτει από τις χρο­νο­λο­γού­με­νες από πολ­λών αιώ­νων ενά­λιες αρ­χαιό­τη­τες και την υλική και άυλη πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά των νη­σιών της με την μα­κραί­ω­νη πα­ρου­σία τους σε αυτό τον χώρο.