Πανελλαδικές: Τι να προσέξουν οι υποψήφιοι σε κάθε μάθημα

Οι φε­τι­νές Πα­νελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις για τα ημε­ρή­σια και εσπε­ρι­νά γε­νι­κά λύ­κεια ξε­κι­νούν την Πα­ρα­σκευή 8 Ιου­νί­ου και τε­λειώ­νουν την Τρίτη 19 Ιου­νί­ου. Οι εξε­τά­σεις στα ει­δι­κά μα­θή­μα­τα θα διε­ξα­χθούν από Πα­ρα­σκευή 22 Ιου­νί­ου μέχρι και το Σάβ­βα­το 30 Ιου­νί­ου. Οι ση­μα­ντι­κό­τε­ρες αλ­λα­γές σε σχέση με το 2017 είναι:

Α) Κα­ταρ­γεί­ται το 4^ο Επι­στη­μο­νι­κό Πεδίο Επι­στη­μών Εκ­παί­δευ­σης και η πρό­σβα­ση σε αυτές τις Σχο­λές θα είναι δυ­να­τή από τα άλλα Επι­στη­μο­νι­κά Πεδία (εκτός   από το 3^ο Πεδίο).Έτσι δε θα εξε­τά­ζο­νται τα μα­θή­μα­τα Μα­θη­μα­τι­κά και Στοι­χεία Στα­τι­στι­κής, καθώς και η Ιστο­ρία Γε­νι­κής Παι­δεί­ας στα οποία εξε­τά­ζο­νταν πέ­ρυ­σι κά­ποιοι υπο­ψή­φιοι για να ει­σα­χθούν στις σχο­λές αυτές.

Β) Το  5ο Επι­στη­μο­νι­κό Πεδίο με­το­νο­μά­ζε­ται σε 4^ο Επι­στη­μο­νι­κό Πεδίο Σπου­δών Οι­κο­νο­μί­ας και Πλη­ρο­φο­ρι­κής.

Γ) Έχου­με την ίδρυ­ση ενός νέου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής που προ­έρ­χε­ται από την συγ­χώ­νευ­ση των ΤΕΙ  Αθή­νας και Πει­ραιά που εντάσ­σο­νται σε αυτό.

Όπως ορί­ζει πλέον ο νόμος, το νέο Πα­νε­πι­στή­μιο θα έχει 26 τμή­μα­τα, τα οποία θα πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στις πέντε σχο­λές του: α) Κοι­νω­νι­κές, Διοι­κη­τι­κές και Οι­κο­νο­μι­κές Επι­στή­μες, β) Επι­στή­μες Μη­χα­νι­κού, γ) Επι­στή­μες Τρο­φί­μων, δ) Επι­στή­μες Υγεί­ας και Πρό­νοιας και ε) Καλ­λι­τε­χνι­κές Σπου­δές.

Ει­δι­κό­τε­ρα, η Σχολή Διοι­κη­τι­κών, Οι­κο­νο­μι­κών & Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών θα πε­ρι­λαμ­βά­νει τα τμή­μα­τα α) Αρ­χειο­νο­μί­ας, Βι­βλιο­θη­κο­νο­μί­ας και Συ­στη­μά­των Πλη­ρο­φό­ρη­σης, β) Διοί­κη­σης Επι­χει­ρή­σε­ων, γ) Διοί­κη­σης Του­ρι­σμού, δ) Κοι­νω­νι­κής Ερ­γα­σί­ας, ε) Λο­γι­στι­κής και Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κής, καθώς επί­σης και το τμήμα Προ­σχο­λι­κής Αγω­γής.

Η Σχολή Μη­χα­νι­κών θα συ­γκρο­τεί­ται από τα τμή­μα­τα: α) Ηλε­κτρο­λό­γων και Ηλε­κτρο­νι­κών Μη­χα­νι­κών, β) Μη­χα­νι­κών Βιοϊ­α­τρι­κής, γ) Μη­χα­νι­κών Βιο­μη­χα­νι­κής Σχε­δί­α­σης και Πα­ρα­γω­γής, δ) Μη­χα­νι­κών Πλη­ρο­φο­ρι­κής και Υπο­λο­γι­στών, ε) Μη­χα­νι­κών Το­πο­γρα­φί­ας & Γε­ω­πλη­ρο­φο­ρι­κής, στ) Μη­χα­νο­λό­γων Μη­χα­νι­κών, ζ) Ναυ­πη­γών Μη­χα­νι­κών και η) Πο­λι­τι­κών Μη­χα­νι­κών.

Η Σχολή Επι­στη­μών Τρο­φί­μων θα συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει τα τμή­μα­τα Επι­στή­μης και Τε­χνο­λο­γί­ας Τρο­φί­μων και Επι­στη­μών Οίνου, Αμπέ­λου & Ποτών.

Η Σχολή Επι­στη­μών Υγεί­ας θα συ­γκρο­τεί­ται από τα τμή­μα­τα: α) Βιοϊ­α­τρι­κών Επι­στη­μών, β) Δη­μό­σιας και Κοι­νο­τι­κής Υγεί­ας, γ) Ερ­γο­θε­ρα­πεί­ας, δ) Μαιευ­τι­κής, ε) Νο­ση­λευ­τι­κής και ζ) Φυ­σι­κο­θε­ρα­πεί­ας.

Τέλος, η Σχολή Εφαρ­μο­σμέ­νων Τε­χνών και Πο­λι­τι­σμού του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής, θα πε­ρι­λαμ­βά­νει τα τμή­μα­τα: α) Γρα­φι­στι­κής και Οπτι­κής Επι­κοι­νω­νί­ας, β) Εσω­τε­ρι­κής Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, γ) Συ­ντή­ρη­σης Αρ­χαιο­τή­των και Έργων Τέ­χνης, και δ) Φω­το­γρα­φί­ας & Οπτι­κο­α­κου­στι­κών Τε­χνών.

Ένα  πλήρη οδηγό με το τι πρέ­πει να προ­σέ­ξουν πε­ρισ­σό­τε­ρο οι υπο­ψή­φιοι στις επα­να­λή­ψεις τους πα­ρου­σιά­ζουν σή­με­ρα «ΤΑ ΝΕΑ».

Νε­ο­ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα

· Το κε­φά­λαιο «Η πειθώ» και ει­δι­κό­τε­ρα τους τρό­πους και τα μέσα πει­θούς, τα είδη των συλ­λο­γι­σμών, τη δια­δι­κα­σία της αξιο­λό­γη­σης των επι­χει­ρη­μά­των και των τεκ­μη­ρί­ων, καθώς επί­σης και τις μορ­φές πει­θούς (στη δια­φή­μι­ση, στον πο­λι­τι­κό λόγο και στον επι­στη­μο­νι­κό λόγο). Ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή να δοθεί στον λε­κτι­κό πλη­θω­ρι­σμό, στις τε­χνι­κές και στον σκοπό του σε διά­φο­ρα είδη λόγου, αλλά και στη δια­δι­κα­σία ανα­σκευ­ής επι­χει­ρή­μα­τος.

·                    Το κε­φά­λαιο «Το δο­κί­μιο» τόσο όσον αφορά τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του (π.χ. υπο­κει­με­νι­σμός, βιω­μα­τι­κό­τη­τα, έμ­με­ση δι­δα­χή) όσο και συ­γκρι­τι­κά με τα υπό­λοι­πα γραμ­μα­τεια­κά είδη (άρθρο, επι­φυλ­λί­δα, επι­στη­μο­νι­κός λόγος, ομι­λία, επι­στο­λή, ημε­ρο­λό­γιο). Ανα­φο­ρι­κά με το δο­κί­μιο οι υπο­ψή­φιοι πρέ­πει να είναι σε θέση να δια­κρί­νουν το είδος του δο­κι­μί­ου ανά­λο­γα με την ορ­γά­νω­σή του (απο­δει­κτι­κό ή στο­χα­στι­κό/ λο­γο­τε­χνι­κό), καθώς και στοι­χεία της γλώσ­σας και της σύ­ντα­ξης του δο­κι­μί­ου, όπως οι λό­γιες λέ­ξεις και εκ­φρά­σεις, τα στοι­χεία προ­φο­ρι­κό­τη­τας, οι λαϊ­κές εκ­φρά­σεις, η πο­λύ­πλο­κη σύ­ντα­ξη κλπ.

·                    Το κε­φά­λαιο «Δί­καιος λόγος και άδι­κος λόγος», η με­λέ­τη του οποί­ου βοηθά τον υπο­ψή­φιο να εξοι­κειω­θεί με τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά της γλώσ­σας της ελευ­θε­ρί­ας και της εξου­σί­ας αντί­στοι­χα. Έτσι, θα είναι σε θέση να δια­κρί­νει πότε ο λόγος στο­χεύ­ει στην πειθώ/ στην ανύ­ψω­ση του πνεύ­μα­τος και πότε στην πα­ρα­πλά­νη­σή ή/ και στην προ­πα­γάν­δα.

·                    Το κε­φά­λαιο «Δια­βά­ζω και γράφω» το οποίο πε­ρι­λαμ­βά­νει πρα­κτι­κές οδη­γί­ες για τη δια­δι­κα­σία ανά­γνω­σης και κα­τα­νό­η­σης του κει­μέ­νου, την κα­τάρ­τι­ση δια­γράμ­μα­τος, αλλά και τον έλεγ­χο του γρα­πτού ως προς το πε­ριε­χό­με­νο, τη διάρ­θρω­ση των σκέ­ψε­ων/ την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του κει­μέ­νου (αλ­λη­λου­χία, συ­νο­χή, συ­νε­κτι­κό­τη­τα) και τη χρήση της γλώσ­σας. Να δοθεί επί­σης προ­σο­χή στην ενό­τη­τα για τους τρό­πους ανά­πτυ­ξης πα­ρα­γρά­φου.

·                     Πέρα απ’ αυτά οι υπο­ψή­φιοι πρέ­πει να εντο­πί­ζουν και να ερ­μη­νεύ­ουν φαι­νό­με­να σχε­τι­κά με τη γλώσ­σα, το ύφος και τη σύ­ντα­ξη του κει­μέ­νου (πολλά από τα οποία έχουν δι­δα­χθεί σε προη­γού­με­νες τά­ξεις), όπως οι λει­τουρ­γί­ες της γλώσ­σας, το ει­δι­κό λε­ξι­λό­γιο, τα ση­μεία στί­ξης, η ενερ­γη­τι­κή και η πα­θη­τι­κή σύ­ντα­ξη, η λει­τουρ­γία των ρη­μα­τι­κών προ­σώ­πων/ των χρό­νων/ των εγκλί­σε­ων, ο μα­κρό­πε­ρί­ο­δος ή όχι λόγος, η λει­τουρ­γία των σχη­μά­των λόγου, ο ρη­μα­τι­κός και ο ονο­μα­τι­κός λόγος κλπ.

Συμ­βου­λεύ­ου­με, επί­σης, τους υπο­ψη­φί­ους να μην στα­μα­τή­σουν να γρά­φουν πε­ρι­λή­ψεις μέχρι τις εξε­τά­σεις, γιατί όσο πε­ρισ­σό­τε­ρο εξα­σκού­νται τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο εξοι­κειώ­νο­νται με το πε­ριε­χό­με­νο, τη γλώσ­σα και τη σύ­ντα­ξη δια­φό­ρων ειδών κει­μέ­νων. Η πε­ρί­λη­ψη είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κή, καθώς βαθ­μο­λο­γεί­ται με 25 μο­νά­δες και συ­νε­πώς μια καλή βαθ­μο­λο­γία στην πε­ρί­λη­ψη απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θε­ση για μια υψηλή βαθ­μο­λο­γία στο σύ­νο­λο του γρα­πτού. Ανα­φο­ρι­κά με την επα­νά­λη­ψη των θε­μά­των προ­τεί­νου­με την καλή με­λέ­τη των θε­μα­τι­κών ενο­τή­των του σχο­λι­κού βι­βλί­ου και των θε­μα­τι­κών κύ­κλων, σε συν­δυα­σμό με τις αντί­στοι­χες ενό­τη­τες που πε­ριέ­χο­νται στα βι­βλία της Α’ και της Β’ Λυ­κεί­ου (π.χ. μπο­ρού­με να δια­βά­σου­με τη «μα­ζο­ποί­η­ση», που είναι θέμα της Γ’ λυ­κεί­ου, συν­δυα­στι­κά με θέ­μα­τα της Α’ λυ­κεί­ου όπως η «μόδα», τα «πρό­τυ­πα», οι «νέοι»). Τέλος, οι υπο­ψή­φιοι δεν πρέ­πει να πα­ρα­λεί­πουν να γρά­φουν τα­κτι­κά εκ­θέ­σεις σε δια­φο­ρε­τι­κό επι­κοι­νω­νια­κό πλαί­σιο (π.χ. επι­στο­λή, ομι­λία, άρθρο, δο­κί­μιο), ώστε να εξα­σκού­νται στη χρήση των τε­χνι­κών του λόγου και στην αλ­λα­γή γλωσ­σι­κών και υφο­λο­γι­κών επι­πέ­δων που απαι­τού­νται σε κάθε επι­κοι­νω­νια­κή πε­ρί­στα­ση.

Βιο­λο­γία Γε­νι­κής Παι­δεί­ας

Κατά την επα­νά­λη­ψη του μα­θή­μα­τος χρειά­ζε­ται οι μα­θη­τές να προ­σέ­ξουν τα εξής:

Στο πρώτο κε­φά­λαιο θα πρέ­πει να έχουν κα­τα­νο­ή­σει πλή­ρως τους μη­χα­νι­σμούς της ανο­σο­βιο­λο­γι­κής από­κρι­σης και να ασχο­λη­θούν με ασκή­σεις δια­γραμ­μά­των. Η θε­ω­ρία που πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στο κε­φά­λαιο έχει αρ­κε­τά με­γά­λη έκτα­ση, οπότε χρειά­ζε­ται να την κα­τα­νο­ή­σουν και να την μά­θουν άψογα.

Στο δεύ­τε­ρο κε­φά­λαιο πα­ρου­σιά­ζει ποι­κι­λία θε­μά­των, πολλά από τα οποία συν­δυά­ζο­νται με­τα­ξύ τους, οπότε χρειά­ζε­ται να δώ­σουν ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία στους πι­θα­νούς συν­δυα­σμούς ερω­τή­σε­ων από τα διά­φο­ρα μέρη του κε­φα­λαί­ου. Επί­σης, είναι απα­ραί­τη­τη η εξά­σκη­ση σε όλα τα είδη των ασκή­σε­ων, όπου χρειά­ζε­ται να προ­σέ­ξουν την πα­ρου­σί­α­ση της επί­λυ­σης και την επαρ­κή αι­τιο­λό­γη­ση. Ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή να δώ­σουν στις ει­κό­νες και στα δια­γράμ­μα­τα των βιο­γε­ω­χη­μι­κών κύ­κλων.

Το τρίτο κε­φά­λαιο πε­ρι­λαμ­βά­νει αρ­κε­τή θε­ω­ρία και είναι ση­μα­ντι­κό να έχουν κα­τα­νο­ή­σει κάθε τμήμα του κε­φα­λαί­ου, προ­κει­μέ­νου να είναι σε θέση να απα­ντή­σουν συν­δυα­στι­κές ερω­τή­σεις. Τα φυ­λο­γε­νε­τι­κά δέν­δρα κά­ποιες φορές δυ­σκο­λεύ­ουν τους μα­θη­τές, γι’αυτό χρειά­ζε­ται ιδιαί­τε­ρη εξά­σκη­ση σε αυτά. Κατά την πε­ρι­γρα­φή της εξέ­λι­ξης του αν­θρώ­που, να προ­σέ­ξουν τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά των δια­φό­ρων είδών, αφού μπο­ρεί να χρεια­στεί να τα συ­γκρί­νουν.

Σε γε­νι­κές γραμ­μές, κατά την επα­νά­λη­ψη πρέ­πει να ασχο­λη­θούν οι μα­θη­τές με την ομα­δο­ποί­η­ση των γνώ­σε­ων που έχουν απο­κτή­σει, ώστε να μπο­ρούν να απο­δώ­σουν στις συν­δυα­στι­κές ερω­τή­σεις και να βε­βαιω­θούν ότι μπο­ρούν να λύ­σουν ασκή­σεις από όλα τα κε­φά­λαια.

Αρ­χαία προ­σα­να­το­λι­σμού

Τα αρ­χαία ελ­λη­νι­κά είναι  μά­θη­μα αυ­ξη­μέ­νης βα­ρύ­τη­τας για τους υπο­ψή­φιους των αν­θρω­πι­στι­κών σπου­δών και απο­τε­λούν πο­λύ­πλευ­ρο αντι­κεί­με­νο δι­δα­σκα­λί­ας.

Δι­δαγ­μέ­νο κεί­με­νο

Στο δι­δαγ­μέ­νο κεί­με­νο το οποίο βαθ­μο­λο­γεί­ται  με άρι­στα το 60  καθώς οι υπό­λοι­πες 40 μο­νά­δες συ­μπλη­ρώ­νο­νται από το αδί­δα­κτο οι μα­θη­τές με­λε­τούν κεί­με­να του Πλά­τω­να και του Αρι­στο­τέ­λη. Ο Φι­λο­σο­φι­κός λόγος απαι­τεί κα­τάλ­λη­λη προ­ε­τοι­μα­σία για την συμ­με­το­χή των μα­θη­τών στις ει­σα­γω­γι­κές εξε­τά­σεις  και οι υπο­ψή­φιοι οφεί­λουν να δώ­σουν ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα στο κεί­με­νο και συ­γκε­κρι­μέ­να στην άρι­στη γνώση της με­τά­φρα­σης η οποία απο­τε­λεί  βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για την κα­τα­νό­η­σή του, στα ερ­μη­νευ­τι­κά σχό­λια του σχο­λι­κού εγ­χει­ρι­δί­ου που πλαι­σιώ­νουν το αρ­χαίο κεί­με­νο και στις προ­σω­πι­κές τους ση­μειώ­σεις από τις οποί­ες θα αντλή­σουν ιδέες ώστε να απα­ντή­σουν στις ερ­μη­νευ­τι­κές ερω­τή­σεις. Ταυ­τό­χρο­να η σε  βάθος με­λέ­τη της ει­σα­γω­γής και των λε­ξι­λο­γι­κών σχο­λί­ων βοη­θούν τον υπο­ψή­φιο να αντα­πο­κρι­θεί συ­νο­λι­κά  στις απαι­τή­σεις του μα­θή­μα­τος.

Εν­δει­κτι­κά λοι­πόν για κάθε έργο οι απα­ραί­τη­τες γνώ­σεις είναι οι εξής:

-Πλά­τω­νας-Πρω­τα­γό­ρας: Οι υπο­ψή­φιοι οφεί­λουν να με­λε­τή­σουν καλά όλα τα σχό­λια του σχο­λι­κού εγ­χει­ρι­δί­ου (π.χ εντε­χνος σοφία, θείας με­τέ­σχε μοί­ρας), να κα­τα­νο­ή­σουν τη θέση των συ­νο­μι­λη­τών γύρω από το θέμα της πο­λι­τι­κής αρε­τής, να είναι σε θέση να εντο­πί­ζουν σο­φι­στι­κές αντι­λή­ψεις (π.χ αγνω­στι­κι­σμός, κα­τάρ­γη­ση φυ­λε­τι­κών δια­κρί­σε­ων), κο­σμο­λο­γι­κές θε­ω­ρί­ες (π.χ θε­ω­ρί­ες Παρ­με­νί­δη, Εμπε­δο­κλή), να γνω­ρί­ζουν τις θέ­σεις των σο­φι­στών γύρω από τον τρόπο δη­μιουρ­γί­ας της γλώσ­σας, της δη­μιουρ­γί­ας των πό­λε­ων ή τις από­ψεις περί ποι­νής και να τις συ­γκρί­νουν με άλλες θε­ω­ρί­ες ή από­ψεις. Ταυ­τό­χρο­να να εντο­πί­ζουν επι­χει­ρή­μα­τα και να τα αξιο­λο­γούν

-Πο­λι­τεία: Οφεί­λουν να είναι σε θέση να ανα­λύ­ουν και να ερ­μη­νεύ­ουν την αλ­λη­γο­ρία του σπη­λαί­ου, να πα­ρου­σιά­ζουν τις  από­ψεις Σω­κρά­τη για το ποιοι είναι ακα­τάλ­λη­λοι για τη δια­κυ­βέρ­νη­ση της ιδα­νι­κής πο­λι­τεί­ας  και για ποιους λό­γους  αλλά  και ποιοι οφεί­λουν να ανα­λά­βουν την εξου­σία. Ορι­σμός του Αγα­θού και λέ­ξεις που το χα­ρα­κτη­ρί­ζουν. Τέλος  να γνω­ρί­ζουν από­ψεις των συ­νο­μι­λη­τών για τον εξα­να­γκα­σμό των φι­λο­σό­φων και να τις  αξιο­λο­γούν, να πα­ρου­σιά­ζουν το σκοπό το νόμου αλλά και τις λει­τουρ­γί­ες και τα μέσα που έχει στη διά­θε­σή του.

Αρι­στο­τέ­λης

-Ηθικά Νι­κο­μά­χεια: Να εντο­πί­ζουν συλ­λο­γι­σμούς και να ανα­γνω­ρί­ζουν τη συλ­λο­γι­στι­κή πο­ρεία του Αρι­στο­τέ­λη στην προ­σπά­θεια του να απο­δεί­ξει για πα­ρά­δειγ­μα ότι η ηθική αρετή δεν είναι έμ­φυ­τη, ότι προ­κύ­πτει από τον εθι­σμό και την επα­νά­λη­ψη όμοιων ενερ­γειών και είναι με­σό­τη­τα. Να κα­τα­νο­ή­σουν τη σχέση ηθι­κής αρε­τής με τα συ­ναι­σθή­μα­τα και τις πρά­ξεις, την έν­νοια της με­σό­τη­τας  και τέλος να βρί­σκουν  τρό­πους πει­θούς και  να είναι σε θέση να ορί­ζουν πλή­ρως την αρετή σύμ­φω­να με στοι­χεία του κει­μέ­νου

-Πο­λι­τι­κά: Απα­ραί­τη­το είναι οι υπο­ψή­φιοι να απα­ντούν σε ερω­τή­σεις σχε­τι­κά με τον τρόπο δη­μιουρ­γί­ας των πρώ­των κοι­νω­νι­κών οντο­τή­των και της πόλης που απο­τε­λεί την τε­λεί­ω­σή τους, να δί­νουν τον ορι­σμό του πο­λί­τη, της πόλης και των πο­λι­τευ­μά­των. Έπει­τα να κα­τη­γο­ριο­ποιούν τα  πο­λι­τεύ­μα­τα, να εντο­πί­ζουν την αθροι­στι­κή θε­ω­ρία και  να ανα­λύ­ουν τα είδη της  δη­μο­κρα­τί­ας. Τέλος να γνω­ρί­ζουν τη σχέση παι­δεί­ας και πο­λι­τι­κής, τους προ­βλη­μα­τι­σμούς που δια­τυ­πώ­νο­νταν την εποχή του σχε­τι­κά με τον χα­ρα­κτή­ρα, το πε­ριε­χό­με­νο και τους στό­χους της παι­δεί­ας και τις από­ψεις του Αρι­στο­τέ­λη  πάνω σε αυτά τα ζη­τή­μα­τα.

Αδί­δα­κτο κεί­με­νο

Το αδί­δα­κτο κεί­με­νο απο­τε­λεί ένα δύ­σκο­λο εγ­χεί­ρη­μα για το μα­θη­τή που βαθ­μο­λο­γεί­ται με 40 μο­νά­δες. Τις πρώ­τες 20 μο­νά­δες ο μα­θη­τής τις αντλεί από τη με­τά­φρα­ση, ενώ 10 μο­νά­δες του δί­νουν οι ασκή­σεις γραμ­μα­τι­κής και 10 μο­νά­δες η σύ­ντα­ξη λέ­ξε­ων του κει­μέ­νου καθώς και διά­φο­ρα άλλα συ­ντα­κτι­κά φαι­νό­με­να στα οποία θα κλη­θεί να απα­ντή­σει. Βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για την όσο το δυ­να­τό κα­λύ­τε­ρη αντα­πό­κρι­σή του στις απαι­τή­σεις του κει­μέ­νου είναι η γνώση ενός ευ­ρύ­τε­ρου λε­ξι­λο­γί­ου της αρ­χαί­ας ελ­λη­νι­κής, καθώς και η ικα­νο­ποι­η­τι­κή δια­χεί­ρι­ση της γραμ­μα­τι­κής και του συ­ντα­κτι­κού. Η γραμ­μα­τι­κή, συ­ντα­κτι­κή και ση­μα­σιο­λο­γι­κή λει­τουρ­γία της κάθε λέξης θα βοη­θή­σει τον μα­θη­τή να απο­κρυ­πτο­γρα­φή­σει σωστά το νόημα του κει­μέ­νου.

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας την ύλη του ο μα­θη­τής θα πρέ­πει να δια­σφα­λί­σει την ικα­νο­ποι­η­τι­κή γνώση και συ­γκε­κρι­μέ­νων συ­ντα­κτι­κών φαι­νο­μέ­νων όπως: η ανά­λυ­ση και σύμ­πτυ­ξη με­το­χών, τα ρη­μα­τι­κά επί­θε­τα σε –τεος και –τος, η με­τα­τρο­πή από την ενερ­γη­τι­κή στη πα­θη­τι­κή φωνή και το αντί­στρο­φο, η έλξη του ανα­φο­ρι­κού και φυ­σι­κά η με­τα­τρο­πή από τον ευθύ στον πλά­γιο λόγο καθώς και οι εξαρ­τη­μέ­νοι υπο­θε­τι­κοί λόγοι.

Τέλος, θα πρέ­πει ο μα­θη­τής να έχει δια­σφα­λί­σει την επε­ξερ­γα­σία όλων των ειδών των κει­μέ­νων: ρη­το­ρι­κών, φι­λο­σο­φι­κών και ιστο­ριο­γρα­φι­κών, γνω­ρί­ζο­ντας ταυ­τό­χρο­να και κά­ποια βα­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά για τους εκ­προ­σώ­πους των αντί­στοι­χων ειδών.

Ιστο­ρία Προ­σα­να­το­λι­σμού

Οδη­γί­ες επα­νά­λη­ψης
Οι υπο­ψή­φιοι κατά τη διάρ­κεια της επα­νά­λη­ψης πρέ­πει αρ­χι­κά να έχουν κάνει πολύ καλή απο­στή­θι­ση των ενο­τή­των του βι­βλί­ου. Πα­ράλ­λη­λα με το διά­βα­σμα κάθε κε­φα­λαί­ου:

Ø      προ­σέ­χουν τους τί­τλους και τους πλα­γιό­τι­τλους, καθώς πε­ριέ­χουν λέ­ξεις-κλει­διά του πε­ριε­χο­μέ­νου των ενο­τή­των, ώστε να μπο­ρούν να απα­ντή­σουν σε αντί­στοι­χες ερω­τή­σεις.

Ø      ξε­χω­ρί­ζουν τους ιστο­ρι­κούς όρους που ανα­φέ­ρο­νται σε κάθε ενό­τη­τα, ώστε να είναι σε θέση να τους απο­δώ­σουν αυ­τό­νο­μα από την πα­ρά­γρα­φο στην οποία εντάσ­σο­νται. Πρέ­πει να δώ­σουν προ­σο­χή και στους όρους που επε­ξη­γού­νται στο γλωσ­σά­ρι του σχο­λι­κού βι­βλί­ου.

Ø      ορ­γα­νώ­νουν χρο­νο­λο­γι­κούς πί­να­κες, ώστε να κα­τα­νο­ή­σουν την ιστο­ρι­κή συ­νέ­χεια των πλη­ρο­φο­ριών που ανα­φέ­ρο­νται σε κάθε κε­φά­λαιο.

Πιο ανα­λυ­τι­κά, ανά κε­φά­λαιο:

Κε­φά­λαιο 1: Από την αγρο­τι­κή οι­κο­νο­μία στην αστι­κο­ποί­η­ση

·        Κα­τα­νο­ούν την εξέ­λι­ξη κάθε τομέα της οι­κο­νο­μί­ας και τις οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες στην Ελ­λά­δα ανά χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο.

·        Προ­σέ­χουν ότι ο ιστο­ρι­κός όρος Ταν­ζι­μάτ επε­ξη­γεί­ται και στο πα­ρά­θε­μα του σχο­λι­κού βι­βλί­ου.

·        Προ­σέ­χουν πλη­ρο­φο­ρί­ες που συν­δυά­ζο­νται από δια­φο­ρε­τι­κά ση­μεία του κε­φα­λαί­ου, όπως π.χ. τα τρα­πε­ζι­κά συ­στή­μα­τα (Εθνι­κή Τρά­πε­ζα-Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος), τα δη­μό­σια έργα του 19ου αιώνα με τις επεν­δύ­σεις τον 20ο αιώνα, τα δά­νεια του 19ου αιώνα με τον ιδιό­μορ­φο δα­νει­σμό του 20ού αιώνα, η αγρο­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση του 1870-1871 με εκεί­νες του 1907 και 1917, γε­νι­κό­τε­ρα η πα­ρου­σία των Ελ­λή­νων ομο­γε­νών στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία και οι επι­δρά­σεις που άσκη­σαν σε αυτή.

Κε­φά­λαιο 2: Η δια­μόρ­φω­ση και η λει­τουρ­γία των πο­λι­τι­κών κομ­μά­των

·        Προ­σέ­χουν ότι υπάρ­χουν έν­νοιες που ανα­λύ­ο­νται σε πα­ρα­θέ­μα­τα, όπως το κρά­τος δι­καί­ου, ο Κρι­μαϊ­κός πό­λε­μος και η υπό­θε­ση Πα­τσί­φι­κο. Επί­σης η Συν­θή­κη των Σε­βρών συ­μπλη­ρώ­νε­ται στο κε­φά­λαιο του προ­σφυ­γι­κού.

·        Θα πρέ­πει να μπο­ρούν ανά χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο να δια­κρί­νουν ποιες κομ­μα­τι­κές πα­ρα­τά­ξεις υπάρ­χουν και ποιος είναι ο βα­σι­λιάς της Ελ­λά­δας.

·        Θα πρέ­πει να ξέ­ρουν το πο­λι­τι­κό πρό­γραμ­μα και τις βα­σι­κές θέ­σεις κάθε κόμ­μα­τος που ανα­φέ­ρε­ται στο κε­φά­λαιο και να εντο­πί­ζουν ομοιό­τη­τες και δια­φο­ρές με­τα­ξύ τους.

Κε­φά­λαιο 3: Το προ­σφυ­γι­κό ζή­τη­μα στην Ελ­λά­δα

·        Δια­βά­ζουν τις δύο ει­σα­γω­γές των προ­σφυ­γι­κών ρευ­μά­των (19ος και 20ος αιώ­νας).

·        Προ­σέ­χουν τα προ­σφυ­γι­κά ρεύ­μα­τα του 20ου αιώνα καθώς βρί­σκο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κά ση­μεία του κε­φα­λαί­ου και συ­γκε­κρι­μέ­να από ποιες πε­ριο­χές προ­ήλ­θαν και κάτω από ποιες συν­θή­κες.

·        Γνω­ρί­ζουν όλους τους ορ­γα­νι­σμούς που ασχο­λή­θη­καν με την πε­ρί­θαλ­ψη, απο­κα­τά­στα­ση και πα­λιν­νό­στη­ση των προ­σφύ­γων.

·        Γνω­ρί­ζουν τις συν­θή­κες-συμ­βά­σεις-συμ­φω­νί­ες και το πε­ριε­χό­με­νό τους.

·        Προ­σέ­χουν ότι για το Υπουρ­γείο Πε­ρι­θάλ­ψε­ως και την ΕΑΠ ανα­φέ­ρο­νται πλη­ρο­φο­ρί­ες σε δια­φο­ρε­τι­κά ση­μεία του κε­φα­λαί­ου.

Κε­φά­λαιο 4: Το κρη­τι­κό ζή­τη­μα από δι­πλω­μα­τι­κό άποψη

·        Τα γε­γο­νό­τα του κε­φα­λαί­ου είναι σε από­λυ­τη χρο­νο­λο­γι­κή σειρά και οι υπο­ψή­φιοι πρέ­πει να είναι σε θέση να απα­ντούν σε ερώ­τη­ση που αφορά συ­γκε­κρι­μέ­νη χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο.

·        Προ­σέ­χουν πώς ήταν ορ­γα­νω­μέ­νη η Κρη­τι­κή Πο­λι­τεία πριν και μετά την επα­νά­στα­ση στο Θέ­ρι­σο.

·        Ξε­χω­ρί­ζουν τις αι­τί­ες της επα­νά­στα­σης στο Θέ­ρι­σο και τις αντι­δρά­σεις που προ­κά­λε­σε.

·        Κα­τα­νο­ούν ποια γε­γο­νό­τα επη­ρέ­α­σαν την εξέ­λι­ξη του κρη­τι­κού ζη­τή­μα­τος.

Γε­νι­κό­τε­ρα, οι υπο­ψή­φιοι πρέ­πει να μπο­ρούν να κά­νουν συ­σχε­τι­σμούς γε­γο­νό­των και ενερ­γειών που ανα­φέ­ρο­νται σε δια­φο­ρε­τι­κά κε­φά­λαια της ύλης, όπως π.χ. η σχέση των δύο πρώ­των κε­φα­λαί­ων (οι πο­λι­τι­κές και οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στην Ελ­λά­δα), η επιρ­ροή που άσκη­σαν οι πρό­σφυ­γες στην οι­κο­νο­μία, βιο­μη­χα­νία (συ­σχε­τι­σμός 1ου και 3ου κε­φα­λαί­ου), αλλά και να μπο­ρούν να συν­δυά­ζουν όλα τα γε­γο­νό­τα που αφο­ρούν τα κε­φά­λαια της ύλης ανά συ­γκε­κρι­μέ­νη χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο.

Λα­τι­νι­κά Προ­σα­να­το­λι­σμού

Το μά­θη­μα των Λα­τι­νι­κών πε­ρι­λαμ­βά­νει 22 ενό­τη­τες στις οποί­ες εξε­τά­ζε­ται ο μα­θη­τής. Οι ενό­τη­τες αυτές κα­λύ­πτουν ένα ευρύ φάσμα ύλης (γραμ­μα­τι­κής και συ­ντα­κτι­κού). Απαι­τεί­ται η άρι­στη γνώση της με­τά­φρα­σης, η οποία βαθ­μο­λο­γεί­ται με 40 μο­νά­δες, ενώ οι ασκή­σεις γραμ­μα­τι­κής βαθ­μο­λο­γού­νται με 30 μο­νά­δες και του συ­ντα­κτι­κού με άλλες 30 μο­νά­δες. Ο μα­θη­τής θα πρέ­πει να έχει δια­βά­σει άρι­στα τη θε­ω­ρία που πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται σε κάθε ενό­τη­τα των σχο­λι­κών εγ­χει­ρι­δί­ων που ανή­κουν στην εξε­τα­ζό­με­νη ύλη, ώστε να μπο­ρεί να αντα­πο­κρι­θεί επι­τυ­χώς σε ό,τι του ζη­τη­θεί. Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα πρέ­πει να δοθεί σε συ­γκε­κρι­μέ­να συ­ντα­κτι­κά φαι­νό­με­να όπως:

-η με­τα­τρο­πή από την ενερ­γη­τι­κή σύ­ντα­ξη στην πα­θη­τι­κή και το αντί­στρο­φο

-η αυ­το­πά­θεια: ανα­γνώ­ρι­ση του φαι­νο­μέ­νου και κλίση σε όλα τα πρό­σω­πα η κτήση με αυ­το­πά­θεια και η κτήση χωρίς αυ­το­πά­θεια

-η απα­ρεμ­φα­τι­κή σύ­ντα­ξη

-η απα­ρεμ­φα­τι­κή σύ­ντα­ξη με άρση Λα­τι­νι­σμού

-η ανά­λυ­ση και σύμ­πτυ­ξη με­το­χής

-η ανά­λυ­ση ομοιό­πτω­του σε δευ­τε­ρεύ­ου­σα πρό­τα­ση

-οι ισο­δύ­να­μες εκ­φρά­σεις

-η σύ­ντα­ξη του debeo+απα­ρέμ­φα­το και η με­τα­τρο­πή στην πα­θη­τι­κή πε­ρι­φρα­στι­κή συ­ζυ­γία

-η απα­γό­ρευ­ση

-η με­τα­τρο­πή του υπο­θε­τι­κού λόγου στα υπό­λοι­πα είδη

-η συ­ντα­κτι­κή λει­τουρ­γία του τόπου και του χρό­νου

Όλα αυτά είναι ορι­σμέ­να από τα βα­σι­κά συ­ντα­κτι­κά φαι­νό­με­να στα οποία εν­δέ­χε­ται να εξε­τα­στεί ο μα­θη­τής και στα οποία θα πρέ­πει να είναι άρι­στα προ­ε­τοι­μα­σμέ­νος, έχο­ντας βέ­βαια ως απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση τη γνώση του λε­ξι­λο­γί­ου και της γραμ­μα­τι­κής των αντί­στοι­χων ενο­τή­των των σχο­λι­κών εγ­χει­ρι­δί­ων.

Μα­θη­μα­τι­κά

Βα­σι­κός  κα­νό­νας: Ποτέ μη «πα­πα­γα­λί­ζε­τε» λυ­μέ­νες ασκή­σεις. Μά­θε­τε να τις κα­τα­νο­εί­τε.

«Δεν έχεις πλήρη κα­τα­νό­η­ση για κάτι αν δε μπο­ρείς να το εξη­γή­σεις και στη για­γιά σου».

Άλ­μπερτ Αϊν­στάιν

Σπου­δαί­ες επι­ση­μάν­σεις:

1. Όταν έχου­με συ­νάρ­τη­ση το πρώτο που κά­νου­με είναι να βρού­με το πεδίο ορι­σμού.

2. Σε ένα όριο εντο­πί­ζου­με πρώτα το είδος της απροσ­διο­ρι­στί­ας.

3. Για μο­νο­το­νία και ακρό­τα­τα με­λε­τά­με το πρό­ση­μο της πρώ­της πα­ρα­γώ­γου. Για κυρ­τό­τη­τα και ση­μεία κα­μπής με­λε­τά­με το πρό­ση­μο της δεύ­τε­ρης πα­ρα­γώ­γου.

4. Στην επί­λυ­ση της εξί­σω­σης f'(x) = g'(x), x Α προ­σέ­χου­με το Α να είναι  διά­στη­μα. Σε Ένωση δια­στη­μά­των θέ­λου­με δια­φο­ρε­τι­κά c για κάθε διά­στη­μα.

5. Για να εφαρ­μό­σου­με το θε­ώ­ρη­μα Fermat πρέ­πει το ακρό­τα­το να είναι εσω­τε­ρι­κό του πε­δί­ου ορι­σμού.

6. Η πα­ρα­γω­γί­σι­μη συ­νάρ­τη­ση είναι και συ­νε­χής, το αντί­στρο­φο δεν ισχύ­ει. Η συ­νε­χής συ­νάρ­τη­ση είναι και ολο­κλη­ρώ­σι­μη.

7. Μια ανί­σω­ση δεν μπο­ρού­με να την πα­ρα­γω­γί­σου­με, μπο­ρού­με όμως να την ολο­κλη­ρώ­σου­με.(άσκη­ση 10, γε­νι­κές ασκή­σεις σχο­λι­κού βι­βλί­ου σε­λί­δα: 353)

8. Το ολικό ακρό­τα­το είναι και το­πι­κό. Ένα το­πι­κό ελά­χι­στο μπο­ρεί να είναι με­γα­λύ­τε­ρο από ένα το­πι­κό μέ­γι­στο.

9. Σε μια εξί­σω­ση με ολο­κλή­ρω­μα πρέ­πει να απο­μο­νώ­νου­με το ολο­κλή­ρω­μα και μετά να πα­ρα­γω­γί­ζου­με. Η σχέση που θα προ­κύ­ψει δεν πρέ­πει να έχει ολο­κλή­ρω­μα.

10. Όταν μας δί­νουν δε­δο­μέ­νη ανί­σω­ση το πρώτο που σκε­φτό­μα­στε είναι το θε­ώ­ρη­μα Fermat. Σε ανί­σω­ση που δεν πε­ριέ­χει ισό­τη­τα δεν εφαρ­μό­ζου­με θε­ώ­ρη­μα Fermat. Είτε την χρη­σι­μο­ποιού­με για να βρού­με πρό­ση­μο, είτε την ολο­κλη­ρώ­νου­με.

11. Τις κα­τα­κό­ρυ­φες ασύμ­πτω­τες τις ψά­χνου­με στα ανοι­κτά δια­στή­μα­τα του πε­δί­ου ορι­σμού. Τις ορι­ζό­ντιες – πλά­γιες ασύμ­πτω­τες τις ψά­χνου­με στο άπει­ρο.

12. Στην εύ­ρε­ση αντί­στρο­φης συ­νάρ­τη­σης δεν ξε­χνά­με τους πε­ριο­ρι­σμούς του ψ, όταν διαι­ρού­με, λο­γα­ριθ­μού­με, υψώ­νου­με σε άρτια δύ­να­μη, βά­ζου­με ρίζες.

13. Για την εύ­ρε­ση του εμ­βα­δού χω­ρί­ου από μια ή δυο συ­ναρ­τή­σεις f, g ΔΕΝ ξε­χνού­με το πρό­ση­μο της f ή της δια­φο­ράς f-g στο διά­στη­μα που ορί­ζε­ται.

Φυ­σι­κή Προ­σα­να­το­λι­σμού

Αξιό­λο­γες πα­ρα­τη­ρή­σεις·                    Κε­φά­λαιο πρώτο: Οι μα­θη­τές πρέ­πει να προσ­διο­ρί­ζουν τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά με­γέ­θη της AAT (Α, ω, φ₀) και να την πε­ρι­γρά­φουν με βάση την κι­νη­μα­τι­κή, δυ­να­μι­κή και ενερ­γεια­κή προ­σέγ­γι­ση (προ­σο­χή, στην φ₀, την διά­κρι­ση F_ελ και F_επ  στο σύ­στη­μα μάζας-ελα­τη­ρί­ου, ανα­γκαίο το σχήμα). Στις φθί­νου­σες προ­σέξ­τε τα με­γέ­θη που μειώ­νο­νται εκ­θε­τι­κά με το χρόνο καθώς και ότι δεν ισχύ­ει η ΑΔΕΤ, ενώ στις εξα­να­γκα­σμέ­νες προ­σέξ­τε το συ­ντο­νι­σμό (f = f₀ και Α = max). Στην σύν­θε­ση τα­λα­ντώ­σε­ων η αρχή της επαλ­λη­λί­ας ισχύ­ει ΜΟΝΟ για τα δια­νυ­σμα­τι­κά με­γέ­θη, ενώ οι σύν­θε­τες τα­λα­ντώ­σεις δια­κρί­νο­νται σε δύο κα­τη­γο­ρί­ες: στις απλές αρ­μο­νι­κές που προ­κύ­πτουν από τη σύν­θε­ση δύο ΑΑΤ της ίδιας συ­χνό­τη­τας και οι μη αρ­μο­νι­κές που προ­κύ­πτουν από τη σύν­θε­ση δύο ΑΑΤ με πα­ρα­πλή­σιες συ­χνό­τη­τες οπότε εμ­φα­νί­ζο­νται δια­κρο­τή­μα­τα με συ­χνό­τη­τα f = |f₁-f₂|.

·                    Κε­φά­λαιο δεύ­τε­ρο: Οι μα­θη­τές πρέ­πει να δια­τυ­πώ­νουν τις εξι­σώ­σεις τα­λά­ντω­σης του τρέ­χο­ντος κύ­μα­τος (προ­σο­χή u_δ ≠ u_ταλ ). Να πε­ρι­γρά­φουν τη συμ­βο­λή δυο κυ­μά­των και να προσ­διο­ρί­σουν τις υπερ­βο­λές ενί­σχυ­σης και από­σβε­σης(προ­σο­χή στις συν­θή­κες ενί­σχυ­σης και από­σβε­σης). Να με­λε­τούν τη δη­μιουρ­γία στά­σι­μου κύ­μα­τος και να προσ­διο­ρί­σουν τις θέ­σεις των δε­σμών και των κοι­λιών(προ­σο­χή στις απο­στά­σεις με­τα­ξύ δε­σμών και κοι­λιών). Να σχε­διά­ζουν τα στιγ­μιό­τυ­πα τρέ­χο­ντος και στά­σι­μου κύ­μα­τος. (ακο­λου­θή­στε τη με­θο­δο­λο­γία).

·      Κε­φά­λαιο τρίτο:  Οι μα­θη­τές πρέ­πει να γνω­ρί­ζουν ότι:

1)      Όταν ένα ιδα­νι­κό ρευ­στό ισορ­ρο­πεί εφαρ­μό­ζου­με την αρχή του Pascal και την θε­με­λιώ­δη εξί­σω­ση της υδρο­στα­τι­κής με­τα­ξύ δυο ση­μεί­ων του ρευ­στού.

2)      Όταν ένα ιδα­νι­κό ρευ­στό βρί­σκε­ται σε μό­νι­μη και στρω­τή ροή εφαρ­μό­ζου­με την εξί­σω­ση συ­νέ­χειας και την εξί­σω­ση Bernoulli κατά μήκος της ίδιας ρευ­μα­τι­κής γραμ­μής (προ­σο­χή στις εφαρ­μο­γές της εξί­σω­σης Bernoulli).

3) Όταν το ρευ­στό είναι πραγ­μα­τι­κό ασκού­νται σε αυτό δυ­νά­μεις τρι­βής. Η εσω­τε­ρι­κή τριβή μέσα σ’ ένα ρευ­στό ονο­μά­ζε­ται ιξώ­δες.

·                    Κε­φά­λαιο τέ­ταρ­το: Οι μα­θη­τές  πρέ­πει να μπο­ρούν να με­λε­τή­σουν την κύ­λι­ση χωρίς ολί­σθη­ση (προ­σο­χή στη σχέση α_k = u²/r, η τα­χύ­τη­τα είναι η γραμ­μι­κή) τη ροπή δύ­να­μης (προ­σο­χή στις  δυ­νά­μεις που έχουν μη­δε­νι­κή ροπή) τις συν­θή­κες ισορ­ρο­πί­ας στε­ρε­ού σώ­μα­τος (ΣF = 0 και Στ = 0), το θε­ώ­ρη­μα του Steiner  για τη ροπή αδρά­νειας καθώς και το Θ.Ν.Σ.Κ (προ­σο­χή  στη διε­ρεύ­νη­ση Στ = I α_γων, και την εφαρ­μο­γή της σε συ­στή­μα­τα σω­μά­των) Τέλος πρέ­πει να υπο­λο­γί­ζε­τε  και να διε­ρευ­νά­τε τη στρο­φορ­μή (L = I ω) και τη δια­τή­ρη­ση της.

·                    Κε­φά­λαιο πέμ­πτο: Οι μα­θη­τές πρέ­πει να δια­κρί­νουν και να με­λε­τούν τις κα­τη­γο­ρί­ες των κρού­σε­ων καθώς επί­σης και το φαι­νό­με­νο Doppler. Μην ξε­χνά­τε ότι η Α.Δ.Ο ισχύ­ει πάντα (και σε άξο­νες, χ΄χ, ψ΄ψ). Όταν έχου­με πλα­στι­κή κρού­ση ή έκρη­ξη και ελα­τή­ριο η Θ.Ι  αλ­λά­ζει όταν το ελα­τή­ριο ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ορι­ζό­ντιο. Το φαι­νό­με­νο Doppler είναι απο­τέ­λε­σμα της σχε­τι­κής κί­νη­σης της πηγής (S) και του πα­ρα­τη­ρη­τή (A). Όταν πλη­σιά­ζουν η f_Α > f_S  ενώ όταν απο­μα­κρύ­νο­νται f_Α< f_S .

Χη­μεία Προ­σα­να­το­λι­σμού

Τα ση­μεία στα οποία πρέ­πει να εστιά­σουν τη προ­σο­χή τους οι μα­θη­τές της Γ’ Λυ­κεί­ου στη Χη­μεία Προ­σα­να­το­λι­σμού Θε­τι­κών Σπου­δών είναι τα εξής:

Κε­φά­λαιο 1^ο: Η έν­νοια του αριθ­μού οξεί­δω­σης και η ανα­γνώ­ρι­ση του οξει­δω­τι­κού και του ανα­γω­γι­κού σώ­μα­τος σε μια αντί­δρα­ση οξει­δο­α­να­γω­γής. Θα πρέ­πει να μπο­ρούν να συ­μπλη­ρώ­σουν τα προ­ϊ­ό­ντα και τους συ­ντε­λε­στές στα τρία πα­ρα­δείγ­μα­τα του σχο­λι­κού βι­βλί­ου που είναι εντός ύλης, καθώς και στις αντι­δρά­σεις οξεί­δω­σης αλ­κο­ο­λών, αλ­δευ­δών, οξέων που βρί­σκο­νται στο τε­λευ­ταίο κε­φά­λαιο.

Θα πρέ­πει να μπο­ρούν να συ­μπλη­ρώ­σουν συ­ντε­λε­στές σε οποια­δή­πο­τε άλλη αντί­δρα­ση οξει­δο­α­να­γω­γής και να λύ­σουν απλά προ­βλή­μα­τα οξει­δο­α­να­γω­γής.

Τα προ­βλή­μα­τα οξει­δο­α­να­γω­γής είναι στοι­χειο­με­τρι­κά ως επι το πλεί­στον προ­βλή­μα­τα, οπότε ακο­λου­θεί­ται η με­θο­δο­λο­γία επί­λυ­σης προ­βλη­μά­των στοι­χειο­με­τρί­ας.

Κε­φά­λαιο 2^ο: Η έν­νοια ΔΗ στην εξώ­θερ­μη και στην εν­δό­θερ­μη αντί­δρα­ση.

Κε­φά­λαιο 3^ο: Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την ύπαρ­ξη απο­τε­λε­σμα­τι­κής σύ­γκρου­σης, η έν­νοια της ενέρ­γειας ενερ­γο­ποί­η­σης και τα δια­γράμ­μα­τα της ενέρ­γειας κατά τη διάρ­κεια μιας εν­δό­θερ­μης ή εξώ­θερ­μης αντί­δρα­σης.

Είναι ση­μα­ντι­κό να έχουν κα­τα­νο­ή­σει την έν­νοια της τα­χύ­τη­τας αντί­δρα­σης και να μπο­ρούν να λύ­σουν προ­βλή­μα­τα χη­μι­κής κι­νη­τι­κής που στη­ρί­ζο­νται στον ορι­σμό της τα­χύ­τη­τας αντί­δρα­σης.

Θα πρέ­πει, επί­σης να μπο­ρούν να «δια­βά­σουν» τις γρα­φι­κές πα­ρα­στά­σεις συ­γκέ­ντρω­σης αντι­δρώ­ντων και προ­ϊ­ό­ντων συ­ναρ­τή­σει του χρό­νου και να αντλούν ότι πλη­ρο­φο­ρί­ες χρειά­ζο­νται από αυτές για επί­λυ­ση προ­βλη­μά­των ή ερω­τη­μά­των κρί­σε­ως.

Κε­φά­λαιο 4^ο: Θα πρέ­πει οι μα­θη­τές να έχουν κα­τα­νο­ή­σει το πότε επι­τυγ­χά­νε­ται χη­μι­κή ισορ­ρο­πία και τι εν­νο­ού­με με την έν­νοια από­δο­σης της αντί­δρα­σης. Είναι πολύ ση­μα­ντι­κό να ασχο­λη­θούν και να λύ­σουν πολλά ερω­τή­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τους πα­ρά­γο­ντες ισορ­ρο­πί­ας και την αρχή Le Chatelier. Είναι απα­ραί­τη­το να κα­τα­λα­βαί­νο0υν πως με­τα­το­πί­ζε­ται η ισορ­ρο­πία και τι ση­μαί­νει αυτή η με­τα­τό­πι­ση για την από­δο­ση της αντί­δρα­σης τη συ­γκέ­ντρω­ση αντι­δρώ­ντων και προ­ϊ­ό­ντων, την πίεση κ.λ.π.

Θα πρέ­πει να μπο­ρούν να λύ­σουν ασκή­σεις όπου ένα σύ­στη­μα ξε­κι­νά από μια αρ­χι­κή κα­τά­στα­ση και κα­τα­λή­γει σε χη­μι­κή ισορ­ρο­πία, προ­βλή­μα­τα που συν­δέ­ο­νται με την εύ­ρε­ση της κα­τεύ­θυν­σης προς την οποία πραγ­μα­το­ποιεί­ται η αντί­δρα­ση, πως συν­δέ­ε­ται με την εν­δό­θερ­μη και την εξώ­θερ­μη αντί­δρα­ση.

Κε­φά­λαιο 5^ο: Στο κε­φά­λαιο της ιο­ντι­κής ισορ­ρο­πί­ας έχει με­γά­λη ση­μα­σία να κα­τα­νο­ή­σου­με τι είναι τα οξέα και τι οι βά­σεις σύμ­φω­να με τη θε­ω­ρία των Bronsted-Lowry, πότε είναι ασθε­νή και πότε ισχυ­ρά. Κα­τό­πιν, να γνω­ρί­ζουν και να κα­τα­λα­βαί­νουν την έν­νοια του pH και να μπο­ρούν να λύ­νουν προ­βλή­μα­τα εύ­ρε­σης του σε δια­λύ­μα­τα μιας ου­σί­ας (οξέος-βά­σε­ως ή άλα­τος) καθώς και 2 ή πα­ρα­πά­νω ου­σιών που αντι­δρούν ή δεν αντι­δρούν με­τα­ξύ τους. Ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή στη επί­δρα­ση κοι­νού ιό­ντος και τις συ­νέ­πειες που έχει στο βαθμό ιο­ντι­σμού και στην ιο­ντι­κή ισορ­ρο­πία γε­νι­κό­τε­ρα. Προ­σο­χή και στα ρυθ­μι­στι­κά δια­λύ­μα­τα καθώς και στην ογκο­μέ­τρη­ση (κυ­ρί­ως στις κα­μπύ­λες ογκο­μέ­τρη­σης από τις οποί­ες μπο­ρού­με να αντλή­σου­με πολλά δε­δο­μέ­να)

Κε­φά­λαιο 6^ο: Ση­μα­ντι­κή είναι η ηλε­κτρο­νι­κή δομή του ατό­μου και η σύν­δε­σή της με την κα­τά­τα­ξη των στοι­χεί­ων στο Πε­ριο­δι­κό Πί­να­κα, καθώς και με τα θε­με­λειώ­δη χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του ατό­μου όπως η ατο­μι­κή ακτί­να και η ενέρ­γεια ιο­ντι­σμού. Καλό, είναι να προ­σέ­ξουν τη αντι­στρο­φή στα 3d, 4s και τι ση­μαί­νει αυτή, καθώς και τις εξαι­ρέ­σεις ₂He: 1s² ευ­γε­νές αέριο, ₂₄Cr, ₇₉Cu.

Κε­φά­λαιο 7^ο: Στο τε­λευ­ταίο κε­φά­λαιο, είναι απα­ραί­τη­το οι μα­θη­τές να γνω­ρί­ζουν παρά πολύ καλά όλεςτις αντι­δρά­σεις δί­νο­ντας έμ­φα­ση σε όλες όσες χρη­σι­μο­ποιού­νται για τη διά­κρι­ση και τη ταυ­το­ποί­η­ση ορ­γα­νι­κών ου­σιών. Θα πρέ­πει να κά­νουν με­γά­λη εξά­σκη­ση και πολ­λές επα­να­λή­ψεις στις αντι­δρά­σεις ώστε να μπο­ρούν να θυ­μού­νται όχι μόνο τα προ­ϊ­ό­ντα αλλά και λε­πτο­μέ­ρειες όπως ιζή­μα­τα, αέρια, χρώ­μα­τα κ.λ.π.

Τέλος, θα πρέ­πει να λύ­σουν και πολλά προ­βλή­μα­τα ορ­γα­νι­κής (τα οποία είναι κυ­ρί­ως στοι­χειο­με­τρι­κά προ­βλή­μα­τα) και να δώ­σουν έμ­φα­ση στα προ­βλή­μα­τα με μίγ­μα­τα ορ­γα­νι­κών ενώ­σε­ων.

Βιο­λο­γία Προ­σα­να­το­λι­σμού

Κατά την επα­νά­λη­ψη του μα­θή­μα­τος χρειά­ζε­ται οι μα­θη­τές να προ­σέ­ξουν τα εξής:

Στο πρώτο κε­φά­λαιο θα πρέ­πει να έχουν κα­τα­νο­ή­σει πλή­ρως τον μη­χα­νι­σμό δη­μιουρ­γί­ας φω­σφο­διε­στε­ρι­κού δε­σμού και την εναλ­λα­γή των μορ­φών του DNA των ευ­κα­ρυω­τι­κών κυτ­τά­ρων κατά τη διάρ­κεια του κυτ­τα­ρι­κού κύ­κλου.

Στο δεύ­τε­ρο κε­φά­λαιο χρειά­ζε­ται να δώ­σουν ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία στις ει­κό­νες που πε­ρι­γρά­φουν την αντι­γρα­φή, με­τα­γρα­φή και με­τά­φρα­ση της γε­νε­τι­κής πλη­ρο­φο­ρί­ας, αφού πε­ρι­λαμ­βά­νουν στοι­χεία που λεί­πουν από το κεί­με­νο. Επί­σης, το κε­φά­λαιο της ρύθ­μι­σης της γο­νι­δια­κής έκ­φρα­σης πρέ­πει να είναι πλή­ρως κα­τα­νοη­τό. Οι ασκή­σεις του κε­φα­λαί­ου πα­ρου­σιά­ζουν με­γά­λη ποι­κι­λία, οπότε χρειά­ζε­ται αρ­κε­τή εξά­σκη­ση.

Στο τέ­ταρ­το κε­φά­λαιο είναι απα­ραί­τη­το να έχουν αντι­λη­φθεί την ιδιαι­τε­ρό­τη­τα κάθε τε­χνι­κής και τις δια­φο­ρές της από τις υπό­λοι­πες. Χρειά­ζε­ται εξά­σκη­ση στην επί­λυ­ση ασκή­σε­ων με το­πο­θέ­τη­ση των τμη­μά­των DNA σε φο­ρείς κλω­νο­ποί­η­σης, όσον αφορά στον τρόπο που γί­νε­ται η σύν­δε­ση.

Το πέμ­πτο κε­φά­λαιο χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από πλη­θώ­ρα ασκή­σε­ων, οπότε καλό θα ήταν, αφού έχουν κα­τα­νο­ή­σει πλή­ρως την θε­ω­ρία, να ασχο­λή­θουν με συν­δυα­στι­κές ασκή­σεις, τόσο με­τα­ξύ των τύπων του κε­φα­λαί­ου, όσο και με άλλα κε­φά­λαια.

Το έκτο κε­φά­λαιο πε­ρι­λαμ­βά­νει αρ­κε­τή θε­ω­ρία, με πολλά δια­φο­ρε­τι­κά πεδία, οπότε η εμπέ­δω­σή της πρέ­πει να είναι στό­χος της επα­νά­λη­ψης. Επι­πλέ­ον, επει­δή οι ασκή­σεις του κε­φα­λαί­ου προ­σφέ­ρο­νται για συν­δυα­σμό με όλα τα υπό­λοι­πα κε­φά­λαια, είναι ση­μα­ντι­κή η εξά­σκη­ση σε πιο πε­ρί­πλο­κες ασκή­σεις σε σχέση με αυτές που πι­θα­νώς επί­λυ­σαν αρ­χι­κά.

Στο έβδο­μο κε­φά­λαιο είναι απα­ραί­τη­τη η εξά­σκη­ση με δια­γράμ­μα­τα για τους διά­φο­ρους τύ­πους καλ­λιέρ­γειας. Επει­δή είναι μικρή η έκτα­ση της θε­ω­ρί­ας που πε­ρι­λαμ­βά­νει, χρειά­ζε­ται να προ­σέ­ξουν να μην το ¨υπο­τι­μή­σουν¨.

Το όγδοο κε­φά­λαιο είναι αρ­κε­τά απαι­τη­τι­κό όσον αφορά στη θε­ω­ρία που πε­ρι­λαμ­βά­νει, οπότε είναι ση­μα­ντι­κή η κα­τα­νό­η­ση των τε­χνι­κών που πα­ρου­σιά­ζο­νται και η σύν­δε­σή τους με τις τε­χνι­κές που ανα­λύ­θη­καν στο τέ­ταρ­το και έβδο­μο κε­φά­λαιο.

Στο ένατο κε­φά­λαιο επί­σης ανα­λύ­ο­νται τε­χνι­κές, τις οποί­ες πρέ­πει να τις έχουν δια­χω­ρί­σει πλή­ρως, ώστε σε ερω­τή­σεις κρί­σε­ως σχε­τι­κά με κά­ποιο επι­θυ­μη­τό προ­ϊ­όν, να μπο­ρούν να επι­λέ­ξουν την κα­τάλ­λη­λη δια­δι­κα­σία και να είναι σε θέση να την πε­ρι­γρά­ψουν.

Σε γε­νι­κές γραμ­μές, κατά την επα­νά­λη­ψη πρέ­πει να κα­λυ­φθούν τυχόν κενά που έχουν προ­κύ­ψει στη διάρ­κεια της χρο­νιάς, να δοθεί ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή στις ει­κό­νες που πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στην ύλη και να ασχο­λη­θούν οι μα­θη­τές με την ομα­δο­ποί­η­ση των γνώ­σε­ων που έχουν απο­κτή­σει, ώστε να μπο­ρούν να απο­δώ­σουν στις συν­δυα­στι­κές ερω­τή­σεις.

Ανά­πτυ­ξη Εφαρ­μο­γών σε προ­γραμ­μα­τι­στι­κό πε­ρι­βάλ­λον

Δο­μη­μέ­νος προ­γραμ­μα­τι­σμός: 1. Δομή ακο­λου­θί­ας, 2, Δομή επι­λο­γής, 3. Δομή επα­νά­λη­ψης.

Χρή­σεις του mod για έναν αριθµό Χ

·        X Άρ­τιος αν Χ mod 2 = 0

·        X Πε­ριτ­τός αν Χ mod 2 ≠ 0

·        X Πολ­λα­πλά­σιο του α αν Χ mod α = 0

·        Τε­λευ­ταίο ψηφίο του Χ αν Χ mod 10

Δομή ακο­λου­θί­ας, Χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε ΑΠΛΑ προ­βλή­μα­τα όπου εκτε­λού­νται όλες οι εντο­λές σει­ρια­κά (δεν πα­ρα­λεί­πε­τε καμία εντο­λή!)

Δομή επι­λο­γής, Τρία ΑΝ

·        Απλό ΑΝ,  Σύν­θε­το ΑΝ, Πολ­λα­πλό ΑΝ, (κώ­δι­κας και δια­γράμ­μα­τα ροής).

·        Κλι­μα­κω­τή χρέ­ω­ση

Δομή επα­νά­λη­ψης, Τρεις δομές επα­νά­λη­ψης

·        ΟΣΟ,  ΜΕ­ΧΡΙΣ_ΟΤΟΥ, ΓΙΑ  (κώ­δι­κας και 4 δια­γράμ­μα­τα)

·        Ποια δομή χρη­σι­μο­ποιού­με και για τι ?

·        Με­τα­τρο­πή και αντι­κα­τά­στα­ση δομών

Πί­να­κες Μο­νο­διά­στα­τοι

·        Διά­βα­σμα πί­να­κα, εύ­ρε­ση αθροί­σμα­τος, Μέσου όρου, Max, Min, Θέσης_max, Θέσης_Min

·        Σει­ρια­κή ανα­ζή­τη­ση στοι­χεί­ου σε πί­να­κα (προ­σο­χή στις πα­ραλ­λα­γές του αλ­γο­ρίθ­μου),

·        Δυα­δι­κή ανα­ζή­τη­ση

·        Τα­ξι­νό­μη­ση πί­να­κα (Φυ­σα­λί­δας) (προ­σο­χή στις πα­ραλ­λα­γές του αλ­γο­ρίθ­μου)

·        Τα­ξι­νό­μη­ση ευ­θεί­ας επι­λο­γής

·        Συγ­χώ­νευ­ση πι­νά­κων,

·        Δια­χω­ρι­σμός πί­να­κα

·        Πα­ράλ­λη­λοι πί­να­κες

Πί­να­κες ΔΥΟ δια­στά­σε­ων

·        Αθροί­σμα­τα πί­να­κα (Σ_Row, Σ_Col, Σ),

·        μέσοι όροι πί­να­κα (ΜΟ_Row, ΜΟ_Col, ΓΜΟ)

·        Max, Min Όλου του Πί­να­κα,

·        Max, Min συ­γκε­κρι­μέ­νης γραμ­μής,

·        Max, Min συ­γκε­κρι­μέ­νης στή­λης,

·        Σει­ρια­κή Ανα­ζή­τη­ση σε δισ­διά­στα­το

·        Φυ­σα­λί­δα σε συ­γκε­κρι­μέ­νη γραμ­μή ή όλων των γραμ­μών δυσ­διά­στα­του πί­να­κα

Υπο­προ­γράμ­μα­τα

·        Ορι­σμός και κλήση Δια­δι­κα­σί­ας, ορι­σμός και κλήση Συ­νάρ­τη­σης

·        Με­τα­τρο­πή Συ­νάρ­τη­σης σε Δια­δι­κα­σία και το αντί­στρο­φο

·        ΠΡΟ­ΣΟ­ΧΗ: Μία συ­νάρ­τη­ση είναι δυ­να­τόν να εκ­φρα­στεί µέσω µίας δια­δι­κα­σί­ας ενώ το αντί­στρο­φο δεν είναι πά­ντο­τε δυ­να­τό

Γε­νι­κές συμ­βου­λές

Στις ασκή­σεις κα­τα­νό­η­σης (θέμα 1^ο και 2^ο )ρί­χνου­με με­γά­λο βάρος ,όχι μόνο επει­δή πιά­νουν πε­ρισ­σό­τε­ρες μο­νά­δες , αλλά και επει­δή το κάθε είδος άσκη­σης μπο­ρεί να μην είναι τόσο απλό όσο φαί­νε­ται. Κάτι που ση­μαί­νει ότι πρέ­πει να λά­βου­με όλες τις πα­ρα­μέ­τρους.

Αρχές Οι­κο­νο­μι­κής Θε­ω­ρί­ας

Γε­νι­κά οι μα­θη­τές πρέ­πει να εξοι­κειω­θούν με τους τύ­πους, τα δια­γράμ­μα­τα, τις βα­σι­κές οι­κο­νο­μι­κές έν­νοιες, την οι­κο­νο­μι­κή ερ­μη­νεία των απο­τε­λε­σμά­των και να απο­στη­θί­σουν τη θε­ω­ρία. Επι­πλέ­ον όμως:Ÿ         Στο πρώτο κε­φά­λαιο, οι μα­θη­τές εξα­σκού­νται στις εφαρ­μο­γές του τύπου του Κό­στους Ευ­και­ρί­ας, στην κα­τα­σκευή της Κα­μπύ­λης Πα­ρα­γω­γι­κών Δυ­να­το­τή­των και στην οι­κο­νο­μι­κή τους ερ­μη­νεία.

Ÿ         Στο δεύ­τε­ρο κε­φά­λαιο, αφού δια­χω­ρί­σουν τις έν­νοιες της ζή­τη­σης και της ζη­τού­με­νης πο­σό­τη­τας, πρέ­πει να μά­θουν να υπο­λο­γί­ζουν την ελα­στι­κό­τη­τα ως προς την τιμή και ως προς το ει­σό­δη­μα, το­ξοει­δή ελα­στι­κό­τη­τα ζή­τη­σης, να κα­τα­σκευά­ζουν τις κα­μπύ­λες ζή­τη­σης (προ­σο­χή στην κα­μπύ­λη ζή­τη­σης, όταν είναι ευ­θεία και όταν είναι ισο­σκε­λής υπερ­βο­λή), να εξη­γούν τη σχέση της συ­νο­λι­κής δα­πά­νης με την ελα­στι­κό­τη­τα ζή­τη­σης, να χα­ρα­κτη­ρί­ζουν ένα αγαθό ανά­λο­γα με την ει­σο­δη­μα­τι­κή ελα­στι­κό­τη­τα και να εξη­γούν την επί­δρα­ση των προσ­διο­ρι­στι­κών πα­ρα­γό­ντων της ζή­τη­σης θε­ω­ρη­τι­κά και δια­γραμ­μα­τι­κά. Προ­σο­χή στις ταυ­τό­χρο­νες με­τα­βο­λές ζή­τη­σης και ζη­τού­με­νης πο­σό­τη­τας. Με­γά­λη έμ­φα­ση στη δια­γραμ­μα­τι­κή πα­ρου­σί­α­ση των με­γε­θών.

Ÿ         Στο τρίτο κε­φά­λαιο μα­θαί­νουν την έν­νοια, τον ορι­σμό, τον μα­θη­μα­τι­κό τύπο, την οι­κο­νο­μι­κή ερ­μη­νεία και την κα­μπύ­λη του κάθε στοι­χεί­ου πα­ρα­γω­γής και κό­στους. Πρέ­πει να προ­σέ­χουν ιδιαί­τε­ρα τις πρά­ξεις στις ασκή­σεις.

Ÿ         Στο τέ­ταρ­το κε­φά­λαιο, προ­σέ­χουν τη δια­φο­ρά προ­σφο­ράς και προ­σφε­ρό­με­νης πο­σό­τη­τας, εξα­σκού­νται με τον υπο­λο­γι­σμό και την ερ­μη­νεία της ελα­στι­κό­τη­τας προ­σφο­ράς ση­μεί­ου και τόξου, μα­θαί­νουν να κα­τα­σκευά­ζουν τις κα­μπύ­λες προ­σφο­ράς και κα­τα­νο­ούν την επί­δρα­ση των προσ­διο­ρι­στι­κών πα­ρα­γό­ντων της προ­σφο­ράς θε­ω­ρη­τι­κά και δια­γραμ­μα­τι­κά. Προ­σο­χή στην ταυ­τό­χρο­νη με­τα­βο­λή προ­σφο­ράς και προ­σφε­ρό­με­νης πο­σό­τη­τας, στη δια­γραμ­μα­τι­κή πα­ρου­σί­α­ση των με­γε­θών και στις ακραί­ες μορ­φές ελα­στι­κό­τη­τας προ­σφο­ράς.

Ÿ         Τέλος, στο πέμ­πτο κε­φά­λαιο πρέ­πει να μά­θουν να προσ­διο­ρί­ζουν το ση­μείο ισορ­ρο­πί­ας και να με­λε­τούν τις με­τα­βο­λές της τιμής και πο­σό­τη­τας ισορ­ρο­πί­ας θε­ω­ρη­τι­κά, αλ­γε­βρι­κά και δια­γραμ­μα­τι­κά. Επί­σης πρέ­πει να είναι σε θέση να υπο­λο­γί­σουν ελ­λείμ­μα­τα ή πλε­ο­νά­σμα­τα. Προ­σο­χή στην επι­βο­λή ανώ­τα­της και κα­τώ­τα­της τιμής από το κρά­τος.

Πηγή: Τα ΝΕΑ