ΣτΕ:Επώνυμο και των δύο γονέων μπορούν να έχουν τα παιδιά

Σύμφωνα με το ΣτΕ, για να αλλάξει ο πολίτης το επώνυμό του, πρέπει να έχει νόμι­μους, σοβα­ρούς και τεκ­μη­ριω­μέ­νους λόγους που να καθι­στούν ανα­γκαία την αλλαγή.

Η υπόθεση έφτασε στο ΣτΕ μετά από άρνηση δημάρ­χου της Δυτικής Μακε­δο­νίας να απο­δε­χθεί την αλλαγή επω­νύ­μου ανή­λι­κου παιδιού. Εμπλοκή στην αλλαγή του επω­νύ­μου έχουν ο δήμαρ­χος, ο περι­φε­ρειάρ­χης και ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών.

Το χρονικό

Ειδι­κό­τερα, πρό­κει­ται για ένα παιδί που γεν­νή­θηκε τον Ιούνιο του 2006 εκτός γάμου και τον επόμενο μήνα ο φυσικός του πατέρας με συμ­βο­λαιο­γρα­φική πράξη το ανα­γνώ­ρισε. Συναι­νε­τικά το παιδί έλαβε το επώνυμο του φυσικού του πατέρα.

Όμως, 4 χρόνια μετά, η μητέρα του ανή­λι­κου παντρεύ­τηκε με τρίτο πρόσωπο και έκτοτε, ζουν και οι τρεις κάτω από την ίδια οικο­γε­νειακή στέγη. Όπως ανα­φέ­ρει η δικα­στική απόφαση, ο σύζυγος της μητέρας περι­βάλ­λει τον ανήλικο «με στοργή και αγάπη», ενώ «βαρύ­νε­ται απο­κλει­στικά με τη δια­τροφή του».

Στην συνέ­χεια, η μητέρα ζήτησε την αλλαγή του επω­νύ­μου του παιδιού, ώστε να φέρει αντί του πατρι­κού επω­νύ­μου, τον συν­δυα­σμό του δικού της επω­νύ­μου και του συζύγου της. Για την αλλαγή του επω­νύ­μου η μητέρα του επι­κα­λέ­στηκε «ψυχο­λο­γι­κούς και κοι­νω­νι­κούς λόγους», ενόψει της έλλει­ψης επι­κοι­νω­νίας του φυσικού πατέρα – ο οποίος έχει ήδη παντρευ­τεί από το έτος 2006 – με το ανήλικο παιδί, αλλά και την φρο­ντίδα του συζύγου της προς το παιδί.

Ο δήμαρ­χος απά­ντησε στο αίτημα ότι «δεν υφί­στα­ται αρμο­διό­τητα του δημάρ­χου να προβεί σε αλλαγή του επω­νύ­μου ανή­λι­κων τέκνων, όταν γι’ αυτά υφί­στα­ται αμε­τά­κλη­τος προσ­διο­ρι­σμός του επω­νύ­μου τους με δήλωση των γονέων τους, διότι άλλως κατα­στρα­τη­γού­νται οι ανα­γκα­στι­κού δικαίου δια­τά­ξεις του Αστικού Κώδικα, οι οποίες είναι ειδικές και υπε­ρι­σχύ­ουν των γενικών δια­τά­ξεων για πρό­σληψη και αλλαγή επω­νύ­μου».

Ακο­λού­θως, η μητέρα προ­σέ­φυγε στην Δικαιο­σύνη και το Δ΄ Τμήμα του ΣτΕ, αφού ερμή­νευσε το συνταγ­μα­τικό δικαί­ωμα της ελεύ­θε­ρης ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας (άρθρο 5), την νομο­θε­σία και τον Αστικό Κώδικα, ανα­φέ­ρει στην απόφασή του, ότι «το επώνυμο απο­τε­λεί μεν στοι­χείο της προ­σω­πι­κό­τη­τας του ατόμου, πλην η πρό­σκτηση ή η αλλαγή του δεν από­κει­ται στην ιδιω­τική βούληση, αλλά ενδια­φέ­ρει τη δημόσια τάξη, ως θέμα συνα­πτό­μενο με την ασφά­λεια των συναλ­λα­γών και των εννόμων εν γένει σχέσεων δημο­σίου ή ιδιω­τι­κού δικαίου του ατόμου, χωρεί δε κατ’ αρχήν διά της διοι­κη­τι­κής οδού (σσ δημάρ­χου κ.ά.)».

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις

Σύμφωνα με το ΣτΕ, σε κάθε περί­πτωση η αλλαγή του επω­νύ­μου προ­ϋ­πο­θέ­τει την συν­δρομή συγκε­κρι­μέ­νων και σοβαρών λόγων, των οποίων η εκτί­μηση ανήκει στην αρμόδια διοι­κη­τι­κής αρχής και ο δήμαρ­χος είναι δέσμιος «σε κάθε περί­πτωση, προ­πα­ντός, να εκτιμά τους λόγους που επι­κα­λεί­ται ο αιτών τη μετα­βολή του επω­νύ­μου του και να απο­φαί­νε­ται εν όψει της σοβα­ρό­τη­τας των λόγων αυτών, εάν ενδεί­κνυ­ται ή όχι να εγκρι­θεί η ζητού­μενη μετα­βολή, αιτιο­λο­γώ­ντας ειδικά, από την άποψη αυτή, την απόφασή του».

Σύμφωνα με τους συμ­βού­λους Επι­κρα­τείας, στην αρμο­διό­τητα του δημάρ­χου, υπά­γε­ται εκτός των άλλων περι­πτώ­σεων και η αλλαγή επω­νύ­μου, ανα­γνω­ρι­σθέ­ντος ή υιο­θε­τη­θέ­ντος τέκνου (άρθρα 15061-562 Α.Κ.). Κατά την απόφαση του ΣτΕ, ο δήμαρ­χος δεν άσκησε την κατά το νομο­θε­τικό διά­ταγμα 2573/1953 αρμο­διό­τητά του, δηλαδή δεν εξέτασε αν με βάση τους λόγους που εξέθεσε η μητέρα του ανη­λί­κου, «ήταν ή όχι ενδε­δειγ­μένη η μετα­βολή του επω­νύ­μου του υιού της, ώστε να δεχθεί ή να απορ­ρί­ψει το αίτημα με ειδική αιτιο­λο­γία».

Κατόπιν αυτών, το ΣτΕ ακύρωσε την απόφαση του δημάρ­χου και ανέ­πεμ­ψαν την υπόθεση σε αυτόν, προ­κει­μέ­νου να απο­φαν­θεί νόμιμα και αιτιο­λο­γη­μένα επί του αιτή­μα­τος της μητέρας.