Κικίλιας για φωτιές: Το νέο δόγμα της Πυροσβεστικής λειτούργησε σωτήρια παρά τα ακραία φαινόμενα

Αύξηση 7,4% παρου­σί­α­σαν την φετινή αντι­πυ­ρική περίοδο οι πυρ­κα­γιές που εκδη­λώ­θη­καν, σύμφωνα με τα στοι­χεία που έδωσε στη δημο­σιό­τητα το υπουρ­γείο Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας.

«Η εφαρ­μογή του νέου δόγ­μα­τος της Πυρο­σβε­στι­κής, σε συν­δυα­σμό με την εκτε­τα­μένη χρήση νέων τεχνο­λο­γι­κών εργα­λείων, όπως τα drones και το ανα­βαθ­μι­σμένο ΕΣΚΕΔΙΚ, λει­τούρ­γησε συνο­λικά σε πολύ ικα­νο­ποι­η­τικό βαθμό», είπε μεταξύ άλλων ο υπουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, Βασίλη Κικί­λιας στην εκδή­λωση με θέμα την απο­τί­μηση της φετινής αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το από­γευμα της Τρίτης (10/12) στο υπουρ­γείο, παρου­σία του πρω­θυ­πουρ­γού, Κυριά­κου Μητσο­τάκη.

Ο κ. Κικί­λιας στην ομιλία του σημεί­ωσε: «Είναι αφο­σί­ωση των πυρο­σβε­στών στο καθήκον, η δική τους υπε­ράν­θρωπη πολλές φορές προ­σπά­θεια, το δικό τους φιλό­τιμο, που μαζί με τους εθε­λο­ντές, κάθε χρονιά προ­στα­τεύει ανθρώ­πους, περιου­σίες και φυσικό περι­βάλ­λον. Και τους ευχα­ρι­στώ όλους ειλι­κρινά. Όπως και τους ένστο­λους των Ενόπλων Δυνά­μεων επί­γειων και ενα­έ­ριων, της Αστυ­νο­μίας και του Λιμε­νι­κού, για τους αυτο­διοι­κη­τι­κούς και τους ειδι­κούς επι­στή­μο­νες, με άλλα λόγια αυτή τη μεγάλη δια­λει­τουρ­γική ομάδα, που φέτος, και στην πρόληψη και κατά τη διάρ­κεια των πυρ­κα­γιών, λει­τούρ­γησε εξαι­ρε­τικά».

Στη συνέ­χεια, ο κ. Κικί­λιας ανα­φέρ­θηκε στα στοι­χεία της φετινής αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου:

«Πρώτον, το 2024 ήταν ένα από τα πιο ξηρά έτη. Από την άνοιξη και μετά, το έλλειμμα της ετήσιας συνο­λι­κής βρο­χό­πτω­σης ξεπερνά το 40-50% σε σχέση με τη μέση τιμή των τελευ­ταίων 34 ετών. Τι σημαί­νει αυτό για την επι­κιν­δυ­νό­τητα εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιών σε δασικές περιο­χές, δεν χρειά­ζε­ται καν εξήγηση νομίζω.

Δεύ­τε­ρον, το 2024 ήταν το πλέον θερμό έτος. Κατα­γρά­φη­καν μέγι­στες θερ­μο­κρα­σίες -ρεκόρ σε μήνες όπως ο Απρί­λιος, ο Ιούνιος, αλλά και ο Ιούλιος με πολυ­ή­μερο καύσωνα-ρεκόρ διάρ­κειας 16 ημερών. Να σημειω­θεί ότι ο αμέσως προη­γού­με­νος πολυ­ή­με­ρος καύ­σω­νας διάρ­κειας 15 ημερών, σημειώ­θηκε το 2023. Έχουμε δηλαδή δύο δια­δο­χι­κές χρονιές – γεγονός πρω­το­φα­νές.

Tρίτον, το 2024 είχαμε πολύ μεγάλο αριθμό εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιών εκτός αντι­πυ­ρι­κής

περιό­δου, δηλαδή πριν την 1η Μαΐου και μετά την 31η Οκτω­βρίου. Ένα φαι­νό­μενο που

εμφα­νί­ζε­ται με μεγάλη συχνό­τητα τα τελευ­ταία χρόνια.

Λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν, λοιπόν, τα δεδο­μένα των προη­γου­μέ­νων ετών, και με τη βεβαιό­τητα ότι η κλι­μα­τική κρίση είναι και θα είναι εδώ, η Πολι­τική Προ­στα­σία προ­χώ­ρησε στον ανα­σχε­δια­σμό του επι­χει­ρη­σια­κού της βρα­χί­ονα ως προς την αντι­με­τώ­πιση των πυρ­κα­γιών και το νέο δόγμα της Πυρο­σβε­στι­κής, με άξονες την πρόληψη, την δια­λει­τουρ­γι­κό­τητα, την ενί­σχυση των ΕΜΟΔΕ, την επι­τή­ρηση, την ετοι­μό­τητα και την άμεση κινη­το­ποί­ηση ενα­έ­ριων και επί­γειων δυνά­μεων.

Σε αυτά προ­σθέ­στε την ευρύ­τερη κυβερ­νη­τική πολι­τική, όπου μαζί με τα συναρ­μό­δια

Υπουρ­γεία Δικαιο­σύ­νης, Ενέρ­γειας και Περι­βάλ­λο­ντος, αυστη­ρο­ποι­ή­σαμε τις ποινές για τους εμπρη­στές, νομο­θε­τή­σαμε τον καθα­ρι­σμό οικο­πέ­δων – και οι πολίτες αντα­πο­κρί­θη­καν εντυ­πω­σιακά – προ­χω­ρή­σαμε δηλαδή απο­φα­σι­στικά και συνε­χί­ζουμε σε σειρά ενερ­γειών πρό­λη­ψης.

Τώρα, η εφαρ­μογή του νέου δόγ­μα­τος της Πυρο­σβε­στι­κής, σε συν­δυα­σμό με την εκτε­τα­μένη πλέον χρήση νέων τεχνο­λο­γι­κών εργα­λείων, όπως τα drones και το ανα­βαθ­μι­σμένο ΕΣΚΕΔΙΚ, λει­τούρ­γησε συνο­λικά σε πολύ ικα­νο­ποι­η­τικό βαθμό.

Αντι­με­τω­πί­στη­καν όλες οι πυρ­κα­γιές; Όχι, και όπως όλοι εδώ γνω­ρί­ζετε, αυτό είναι

κυριο­λε­κτικά αδύνατο. Ειδικά υπό ακραίες συν­θή­κες υψηλών θερ­μο­κρα­σιών και σφοδρών ανέμων, δασικές και περια­στι­κές δασικές πυρ­κα­γιές, ήταν είναι και θα είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος εφιάλ­της των πυρο­σβε­στι­κών δυνά­μεων.

Θα τολ­μούσα, όμως, να πω ότι με βάση τον πολύ μεγάλο αριθμό εξαι­ρε­τικά επι­κίν­δυ­νων ενάρ­ξεων δασικών πυρ­κα­γιών που αντι­με­τω­πί­στη­καν γρήγορα και απο­τε­λε­σμα­τικά αυτή την αντι­πυ­ρική περίοδο, το νέο δόγμα λει­τούρ­γησε κυριο­λε­κτικά σωτήρια. Υπό την έννοια ότι αν ξέφευγε ακόμη και το 5% από αυτές, σήμερα θα κάναμε άλλου είδους απο­λο­γι­σμό. Κι αυτό πρέπει να το ανα­γνω­ρί­σουμε και να το πιστώ­σουμε σε όλους και όλες που έδωσαν και την ψυχή τους σε αυτές τις μάχες.

Να περά­σουμε, λοιπόν, στα στοι­χεία και να ξεκι­νή­σουμε με όλη τη χρονιά.

Από την 1η Ιανουα­ρίου έως και τις 31 Οκτω­βρίου είχαμε αύξηση κατά 7,42% του αριθμού των πυρ­κα­γιών σε σχέση με τον Μέσο Όρο 20ετίας: 8.844 πυρ­κα­γιές είναι ο ΜΟ, και 9.500 το 2024.

Παρόλο, όμως, που είχαμε περισ­σό­τε­ρες ενάρ­ξεις, είχαμε μείωση των στρεμ­μά­των που κάηκαν στο σύνολο κατά 13,67 %.

Να δούμε τώρα τα βασικά στοι­χεία της φετινής αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου, από 1ης Μαΐου έως 31 Οκτω­βρίου και τα αντί­στοιχα συγκρι­τικά.

Όπως βλέπετε εδώ, παρα­τη­ρεί­ται μείωση κατά 8% περίπου του αριθμού των πυρ­κα­γιών σε σχέση με τα δεδο­μένα της 20ετίας: 6.492 είναι ο Μέσος Όρος κατά την αντι­πυ­ρική περίοδο και 5.975 πυρ­κα­γιές αντί­στοιχα το 2024.

Εδώ θέλω να τονίσω, γιατί πολύ πιθανό να το αντι­με­τω­πί­ζουμε πολύ πιο συχνά στο μέλλον, ένα ανη­συ­χη­τικό γεγονός: Τον μεγάλο αριθμό πυρ­κα­γιών εκτός αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου: Από τις 9.500 συνο­λικά πυρ­κα­γιές του 2024 οι 3.525 εκδη­λώ­θη­καν πριν ή μετά την αντι­πυ­ρική περίοδο με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται.

Και σε αυτή τη δια­φά­νεια βλέπετε το σημα­ντι­κό­τερο επί­τευγμα της φετινής αντι­πυ­ρι­κής

περιό­δου, μετά την προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής: Μείωση κατά 76,45% των καμένων δασών. Έχουμε, λοιπόν, φέτος, χάρις στις δικές σας ενέρ­γειες, και όχι γιατί ήταν μια καλή, ήπια χρονιά, 27.756 στρέμ­ματα καμένων δασών έναντι 117.858 στρεμ­μά­των που είναι ο ΜΟ της εικο­σα­ε­τίας.

Θέλω να τονίσω τη σημασία αυτών των στοι­χείων που βλέπετε: Διότι στο τρί­πτυχο εκτί­μη­σης κιν­δύ­νου στις πυρ­κα­γιές «ανθρώ­πινη ζωή- περιουσίες- περι­βάλ­λον» τα δάση είναι ο βαρύς συντε­λε­στής για το περι­βάλ­λον.

Αλλά και αθροι­στικά, δηλαδή Δάση και Δασικές εκτά­σεις – όπου δασικές εκτά­σεις εννο­ούμε τη χαμηλή βλά­στηση, θάμνους, πουρ­νά­ρια, σχίνα, κου­μα­ριές κλπ., που έχουν άμεση φυσική ανα­γέν­νηση όπως ξέρετε- έχουμε 25% μείωση σε σχέση με τον ΜΟ της 20ετίας.

Συνο­λικά στην αντι­πυ­ρική περίοδο από 1η Μαΐου – 31 Οκτω­βρίου εμφα­νί­ζε­ται μείωση κατά 15,97% όλων των ειδών των καμένων εκτά­σεων: 500.000 στρέμ­ματα είναι ο ΜΟ 20ετίας, 421.000 στρέμ­ματα το 2024 και αντί­στοιχα 80 και 71 στρέμ­ματα ανά πυρ­κα­γιά. Ωστόσο όπως θα δείτε αμέσως μετά…

Από τα 421.476 στρέμ­ματα καμένων εκτά­σεων, το 45% δηλαδή, 191.000 στρέμ­ματα είναι χορ­το­λι­βα­δι­κές, υπο­λείμ­ματα, καλα­μιές κλπ. Έτσι εξη­γού­νται, λοιπόν, και οι πολύ μεγάλες μειώ­σεις καμένων δασών και δασικών εκτά­σεων που είδαμε προη­γού­μενα σε σχέση με το συνο­λικό αριθμό στρεμ­μά­των.

Όπως είπα και στην αρχή, το 2024 ήταν μια πολύ δύσκολη χρονιά. Ήταν η χει­ρό­τερη χρονιά από πλευράς πυρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών συν­θη­κών των τελευ­ταίων 40 ετών. Συγκε­κρι­μένα: Δεν έβρεξε και δεν χιόνισε από την αρχή της χρονιάς, ενώ είχε προη­γη­θεί ένας άνυδρος χει­μώ­νας το 2023.

Κατα­γρά­φηκε αύξηση των μέσων θερ­μο­κρα­σιών όλων των μηνών από 2 έως 4 βαθμούς Κελσίου. Παρα­τη­ρή­θηκε πρώιμη εμφά­νιση των μελ­τε­μιών που δια­τη­ρού­σαν υψηλές εντά­σεις και κατά τη διάρ­κεια της νύχτας, δεν άφηναν δηλαδή «παρά­θυρο» ύφεσης της πυρ­κα­γιάς τα βράδια.

Είχαμε έντονη ξηρασία ακόμη και σε μεγάλα υψό­με­τρα, 1.800 και 2.000 μέτρα, όπως: Παπίκιο όρος, Όρβυλος, Παγγαίο (2 φωτιές), Φαλακρό όρος, Πιέρια όρη (2 φωτιές, η μία τέλη Μαρτίου), Όλυμπος (3 φωτιές), Μενοί­κιο, Χιο­νο­χώρι κλπ.

Και, όπως βλέπετε στον πίνακα, οι δείκτες κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς κυμάν­θη­καν στα υψη­λό­τερα επίπεδα από ποτέ.

• Για πρώτη φορά εμφα­νί­στηκε το μήνα Ιούνιο, δείκτης σε κατά­σταση συνα­γερ­μού

κόκκινο (5).

• Είχαμε 78 ημέρες με υψηλό δείκτη-κίτρινο (3). Αύξηση 35,7% σε σχέση με το

Μ.Ο.15ετιας.

• 57 ημέρες με πολύ υψηλό δείκτη κινδύνου-πορτοκάλι (4). Αύξηση 93% σε σχέση με το Μ.Ο. της 15ετιας.

• 3 ημέρες με δείκτη κιν­δύ­νου πυρ­κα­γιάς σε κατά­σταση συνα­γερ­μού κόκκινο (5). Ήτοι,

αύξηση 221% σε σχέση με το μέσο όρο της 20ετιας.

Αυτό που προ­κύ­πτει από όλα τα δεδο­μένα, τις εκτι­μή­σεις των επι­στη­μό­νων και των ειδικών, αλλά και τη βιω­μα­τική μας εμπει­ρία είναι ότι η κλι­μα­τική αλλαγή έχει γίνει ήδη κλι­μα­τική κρίση

Τα τελευ­ταία 45 χρόνια στην Ευρώπη των 27, έχασαν τη ζωή τους λόγω φυσικών κατα­στρο­φών 241.587 άνθρω­ποι, ενώ το κόστος των ζημιών ανήλθε σε 738 δις 280 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Δείτε ότι από τα 5 χρόνια με το υψη­λό­τερο κόστος, τα 3 δια­δο­χικά είναι το 2021, 2022 και 2023.

Και δείτε που πάμε…

Πάμε σε μια νέα δυστο­πική πραγ­μα­τι­κό­τητα, που οφεί­λουμε, ωστόσο, να δια­χει­ρι­στούμε προ­στα­τεύ­ο­ντας ανθρώ­πους, περιου­σίες, υπο­δο­μές και περι­βάλ­λον. Από τη δεκα­ε­τία του ‘80 έως σήμερα έχουμε αύξηση 53% στις μέσες ετήσιες οικο­νο­μι­κές απώ­λειες με γεω­με­τρική άνοδο.

Κυρίες και Κύριοι, αυτή η κυβέρ­νηση από το 2019 , έθεσε τις βάσεις και στη συνέ­χεια

δημιούρ­γησε το θεσμικό πλαίσιο και τις υπο­δο­μές, ώστε η Πολι­τεία το Κράτος να έχει τα μέσα, τους μηχα­νι­σμούς και τη δυνα­τό­τητα να αντι­με­τω­πί­ζει τις κρίσεις, να προ­στα­τεύει τους πολίτες και το περι­βάλ­λον.

Δεν θα επα­να­λάβω τα γνωστά. Θα πω μόνον ότι η εργώδης αυτή προ­σπά­θεια με τη σύσταση του Υπουρ­γείου, τον θεσμικό επα­να­σχε­δια­σμό αρμο­διο­τή­των, το εμβλη­μα­τικό πρό­γραμμα ΑΙΓΙΣ των 2,1 δις και τη συνεχή επέν­δυση στο ανθρώ­πινο δυνα­μικό, είναι μια κορυ­φαία στρα­τη­γική επιλογή του Κυριά­κου Μητσο­τάκη που ήδη δικαιώ­νε­ται».

Στο πλαίσιο της εκδή­λω­σης, βρα­βεύ­θη­καν 13 φυσικά και νομικά πρόσωπα, 2 Περι­φέ­ρειες και 13 Δήμοι που προ­έ­βη­σαν σε δωρεά- μέσω χρηματοδότησης- υπη­ρε­σιών μίσθω­σης επι­χει­ρη­σια­κών κέντρων μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών (drones).

Πηγή: cnn.gr