Μ. Μπαλασκάς, εκπαιδευτής ραδιοερασιτέχνης: «Η έκτακτη ανάγκη δεν σε περιμένει αλλά την περιμένεις»

Κύριε Μπα­λα­σκά, πότε ιδρύ­θηκε η Ενωση Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών Δωδε­κα­νή­σου;

Η Ενωση Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών Δωδε­κα­νή­σου ιδρύ­θηκε το 1980. Τότε, στην πρώιμη μορφή της, υπήρχε ως Σύλ­λο­γος Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών Ρόδου. Ανάμεσα στους μέντο­ρές μας, στους ανθρώ­πους που μας μύησαν στον ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­σμό ήταν επι­φα­νείς Ρόδιοι όπως ο γυναι­κο­λό­γος Γιάννης Βασι­λά­κης, ο ξενο­δό­χος Νίκος Κρη­τι­κός, ο επι­χει­ρη­μα­τίας Νίκος Χατζη­γα­βριήλ, ο Βασίλης Βασι­λειά­δης, ο αεί­μνη­στος Βασίλης Κουγιός και πολλοί άλλοι που έφτια­ξαν αρχικά τον Σύλλογο Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών Ρόδου.

Μάλιστα, λίγα χρόνια αργό­τερα με τις φωτιές του ’84, επειδή δεν υπήρχε στέγη, ο Γιάννης ο Μαχαι­ρί­δης αντι­λαμ­βα­νό­με­νος την αξία των επι­κοι­νω­νιών σε δύσκο­λες επι­χει­ρη­σια­κές κατα­στά­σεις, ως διο­ρι­σμέ­νος νομάρ­χης τότε έκανε δωρεά στον Σύλλογο μια αίθουσα στο Δημο­τικό Φυτώριο στο Μόντε Σμιθ όπου στε­γά­στη­καν οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες. Ένας μικρός χώρος, ζεστός, τον οποίον δια­μορ­φώ­σαμε με την πάροδο του χρόνου και τώρα είναι ένας υπέ­ρο­χος χώρος όπου έρχο­νται εκτός από τους Ελληνες συνα­δέλ­φους και πάρα πολλοί από το εξω­τε­ρικό οι οποίοι μένουν έκπλη­κτοι από την αύρα του χώρου και από τον τρόπο που τον έχουμε φρο­ντί­σει.

Πόσα άτομα είστε στον σύλλογο;

Είμαστε 80 μέλη, εκ των οποίων το 1/4 περίπου είναι απο­λύ­τως ενεργά και ίσως παρα­πάνω. Παίρ­νουμε μέρος σε ασκή­σεις με την πυρο­σβε­στική, δίνουμε το «παρών» σε μεγά­λους δια­γω­νι­σμούς παγκο­σμίως, οργα­νώ­νουμε κάθε χρόνο -και έχω εγώ την επι­μέ­λεια αυτή- μαθή­ματα για να γίνει κανείς ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης.

Υπάρχει και ενδια­φέ­ρον για νέα μέλη;

Βεβαίως, υπάρχει ενδια­φέ­ρον ακόμα και τώρα, στην εποχή που το ίντερ­νετ σαρώνει τα πάντα, κάθε μορφή επι­κοι­νω­νίας, εμείς προ­σπα­θούμε να διδά­ξουμε στα παιδιά ότι σε περί­πτωση έκτα­κτης ανάγκης που δεν θα υπάρχει τηλέ­φωνο, δεν θα υπάρχει κινητή τηλε­φω­νία, κακά τα ψέματα, εκεί ανα­δύ­ε­ται η αξία του ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­σμού και το να γνω­ρί­ζεις την τέχνη της επι­κοι­νω­νίας, γιατί αυτό είναι μια τέχνη που δεν τη γνω­ρί­ζουν πολλοί, για κατα­στά­σεις έκτα­κτης ανάγκης. Πρέπει να σας πω ότι μια μεγάλη δεξα­μενή ανθρώ­πων, οι οποίοι έρχο­νται κοντά μας είναι ενεργοί πολίτες, που βρί­σκο­νται σε εθε­λο­ντι­κές ομάδες. Έρχο­νται για να μάθουν την τέχνη γιατί έχουν αντι­λη­φθεί την αξία της και τη χρη­σι­μό­τητά της, είτε ως μονάδα είτε ως ομάδα πλέον ώστε σε μια δύσκολη ανάγκη, να ξέρει ο καθένας τι να κάνει και κυρίως τι να μην κάνει.

Από πότε είστε μέλος στον Σύλλογο Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών;

Έγινα μέλος του Συλ­λό­γου το 1994. Είναι 30 χρόνια εκ των οποίων τα 28 είμαι μόνιμος εκπαι­δευ­τής της Ένωσης. Δηλαδή είμαι αυτός που εκπαι­δεύει τους νεοει­σερ­χό­με­νους μέχρι να πάρουν το πτυχίο τους αλλά και μετά από το πτυχίο τους. Εμείς δίνουμε εξε­τά­σεις στο Υπουρ­γείο Μετα­φο­ρών και Επι­κοι­νω­νιών για να πάρουμε πτυχίο. Ο περισ­σό­τε­ρος κόσμος πιστεύει ότι είμαστε οι παλιοί ραδιο­πει­ρα­τές, άλλοι μας μπερ­δεύ­ουν με τους CBr, όμως είναι εντελώς δια­φο­ρε­τικά πράγ­ματα.

Τι κάνει λοιπόν ο ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης;

Ο ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης λει­τουρ­γεί μέσα σε ένα τερά­στιο φάσμα συχνο­τή­των που έχουν χορη­γη­θεί από το ελλη­νικό δημόσιο, και γι’ αυτό ονο­μά­ζε­ται και Υπη­ρε­σία Ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνη και Υπη­ρε­σία Ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνη μέσω Δορυ­φό­ρου. Είναι διττή η ιδιό­τητά μας και κινού­μα­στε σε ένα ευρύ φάσμα συχνο­τή­των από πολύ πολύ μακρά κύματα μέχρι τα μικρο­κύ­ματα. Είναι ένα αμιγώς επι­στη­μο­νικό χόμπι, ή για να το πω καλύ­τερα πρό­κει­ται για μεικτή, επι­στη­μο­νική ενα­σχό­ληση διότι πρέπει να μάθεις φυσική, να ξέρεις από ηλε­κτρο­νικά, να γνω­ρί­ζεις από μετε­ω­ρο­λο­γία, να γνω­ρί­ζεις από την επι­στήμη του δια­στή­μα­τος.

Εσείς πώς βρε­θή­κατε σ’ αυτό το χώρο;

Εγώ λοιπόν είμαι γεν­νη­μέ­νος στην Κάρπαθο, και ως παιδί όταν έπεσε στα χέρια μου το πρώτο ραδιό­φωνο, νόμιζα ότι μέσα υπήρχαν ανθρω­πά­κια και έσπασα το ραδιό­φωνο για να τα βρω!

Σε ποια ηλικία αυτό;

Πρέπει να ήμουν 5 χρονών. Ίσα ίσα που θυμάμαι ότι έσπασα το ραδιό­φωνο αλλά θυμάμαι ολο­κά­θαρα ότι έσπασα και τις μπα­τα­ρίες να δω αν τα ανθρω­πά­κια ήταν μέσα! Ο πατέρας μου ήταν ναυ­τι­κός στα καράβια και η αλήθεια είναι ότι άργησε πολύ να μου φέρει το επόμενο ραδιό­φωνο! (γέλια). Βέβαια, όταν μου έφερε το και­νούρ­γιο ραδιό­φωνο, το πρόσεχα σαν τα μάτια μου.

Αφού μου εξή­γη­σαν περί τίνος πρό­κει­ται, το μόνο που χρεια­ζό­μουν ήταν χρόνος για να μπορώ να εντο­πίσω το πιο μακρινό σήμα και θυμάμαι είχα πιάσει στα μεσαία έναν σταθμό από τα Χανιά που έβαζε παρα­δο­σιακή κρητική μουσική.

Και φαντά­ζο­μαι όσο μεγα­λώ­νατε εσείς μεγά­λωνε και το ενδια­φέ­ρον σας για το αντι­κεί­μενο.

Ε ναι… Είναι η μαγεία αυτού, που κάποιον δεν τον βλέπεις και αρχί­ζεις να τον ορα­μα­τί­ζε­σαι… Αυτό με οδήγησε να θέλω να πιάσω όλο και πιο μακρινά σήματα. Θυμάμαι όταν μου έφερε ο πατέρας μου ένα πιο καλό ραδιό­φωνο και με μια αυτο­σχέ­δια κεραία κατά­φερα να ακούσω ένα σταθμό από την Αργε­ντινή στα βραχεία κύματα, μιλάμε για πολλή τύχη να το πετύ­χεις αυτό χωρίς εξει­δι­κευ­μέ­νες γνώσεις, εκεί πραγ­μα­τικά τρε­λά­θηκα από τον ενθου­σια­σμό μου.

Μετά ήρθαμε στη Ρόδο όπου πήγα στο σχολείο, και ασχο­λή­θηκα και λίγο με την πρώιμη ελεύ­θερη ραδιο­φω­νία. Τελειώ­νει αυτό και όταν βρέθηκα πια στο τεχνικό λύκειο, στο τμήμα ηλε­κτρο­νι­κών, κάποιος μου είπε για τους ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες και το τι κάνουν, κι αυτό μου κέντρισε το ενδια­φέ­ρον. Έψαξα να τους βρω, δεν τους βρήκα παρά μόνο κάποιες σκόρ­πιες πλη­ρο­φο­ρίες. Όταν γύρισα πια από φαντά­ρος συνά­ντησα έναν νεαρό ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνη Ροδίτη που ζούσε στην Αγγλία, ο οποίος και με έφερε σε επαφή. Και μάλιστα στο σπίτι του όταν πήγα, μιλή­σαμε με έναν Ρώσο ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνη και εκεί ερω­τεύ­θηκα το υπέροχο αυτό χόμπι. Με έφερε σε επαφή με τον δάσκαλό μου, τον Νίκο Κρητικό, ο οποίος με πολλή αγάπη και άπειρες ερω­τή­σεις από μέρους μου με μύησε στον κόσμο του ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­σμού. Μπήκα στον Σύλλογο, γνώρισα τα παιδιά και τότε υπήρχε ανάγκη από κάποιον που να ξέρει σήματα Mors για να τους εκπαι­δεύει γιατί ήταν προ­α­παι­τού­μενο για τις εξε­τά­σεις. Εγώ ήξερα και ήταν μάλιστα και ο αγα­πη­μέ­νος μου τρόπος επι­κοι­νω­νίας και ξεκί­νησα να εκπαι­δεύω νεοει­σερ­χό­με­νους σε θεωρία και πράξη, δύο χρόνια αφού είχα πάρει το πτυχίο μου. Μέχρι σήμερα έχω εκπαι­δεύ­σει 120 άτομα με 100% επι­τυ­χία και καμα­ρώνω γι’ αυτό. Εχω εκπαι­δεύ­σει ανθρώ­πους από όλα τα κοι­νω­νικά στρώ­ματα, δικη­γό­ρους, για­τρούς, ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες, εργα­ζό­με­νους, εργάτες… Εχω εκπαι­δεύ­σει άνθρωπο ο οποίος έχει εργα­στεί στη NASA, άνθρωπο που είναι στον Πύργο Ελέγχου του αερο­δρο­μίου…

Και γυναί­κες;

Ναι, έχει και γυναί­κες. Είχα 9 γυναί­κες μαθή­τριες που πήραν κι εκείνες το πτυχίο τους, το οποίο μάλιστα δεν είναι εύκολο να το πάρεις. Πέρασαν λοιπόν τα χρόνια και κάποια στιγμή το Υπουρ­γείο μένει χωρίς εξε­τα­στή στα σήματα Mors και για μια δεκα­ε­τία κάλυπτα και αυτή την ανάγκη.

Από την ίδρυση του Συλ­λό­γου και μέχρι σήμερα, σε όλα τα έκτακτα γεγο­νότα, οπου­δή­ποτε παρα­στεί ανάγκη, οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες είναι παρό­ντες.

Πράγ­ματι, είμαστε παρό­ντες σε κάθε περι­στα­τικό κρίσης και σε κάθε έκτακτη ανάγκη παρότι δεν το «φωνά­ζουμε». Εμείς κάνουμε μια αθόρυβη δουλειά, συνε­χό­μενη, δια­τη­ρώ­ντας το δίκτυό μας συντη­ρη­μένο και σε εφε­δρεία και πολλές φορές έχει παρα­στεί ανάγκη να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σει ακόμα και η Πυρο­σβε­στική ή εθε­λο­ντές. Εχουμε λάβει μέρος σε πολλές ασκή­σεις για να είμαστε έτοιμοι να καλύ­ψουμε το κενό που μπορεί να προ­κύ­ψει στις επι­κοι­νω­νίες σε κατα­στά­σεις έκτα­κτης ανάγκης. Μάλιστα έχουμε λάβει μέρος σε ασκή­σεις και με Προ­ξε­νεία σε συνερ­γα­σία με την Πολι­τική Προ­στα­σία, με πολύ καλές κρι­τι­κές και με πολλά εύσημα, διότι τους ενδια­φέ­ρει πάρα πολύ πώς σε μια περί­πτωση έκτα­κτης ανάγκης θα κατα­φέ­ρουν να επι­κοι­νω­νή­σουν με την πατρίδα τους και πώς από την πατρίδα τους θα επι­κοι­νω­νή­σουν με τα Προ­ξε­νεία. Στην προ­σπά­θειά μας, μας έχει βοη­θή­σει πάρα πολύ η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου και κάποιες φορές ο Δήμος Ρόδου καλύ­πτο­ντας μέρος των εξόδων τα οποία είναι υπέ­ρο­γκα. Δεν είναι τυχαίο αυτό που λένε πως κερ­δί­ζει τον πόλεμο όποιος έχει τηλε­πι­κοι­νω­νίες…

Αρα λοιπόν στις έκτα­κτες περι­στά­σεις, ποιος είναι ο ρόλος σας;

Οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες σε μια κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης διεκ­πε­ραιώ­νουμε δια­λέ­ξεις άμεσης προ­τε­ραιό­τη­τας, εφόσον μας ζητηθεί. Αν για παρά­δειγμα σε μια φωτιά, ή σε έναν σεισμό καταρ­ρεύ­σει το δίκτυο τηλε­πι­κοι­νω­νιών και εφόσον κλη­θούμε π.χ. από την Πυρο­σβε­στική εμείς μπο­ρούμε να καλύ­ψουμε το κενό της επι­κοι­νω­νίας. Όμως για να μπο­ρέ­σεις να παρέμ­βεις πρέπει πάντα το δίκτυό σου να είναι συντη­ρη­μένο, μεγάλης κάλυψης και δεν μιλάμε μόνο για τη Ρόδο αλλά και για τα νησιά μας. Υπάρ­χουν ανα­με­τα­δό­τες και στην Αστυ­πά­λαια, που είναι το πιο απο­μα­κρυ­σμένο νησί, στο Καστελ­λό­ριζο που είναι μεί­ζο­νος σημα­σίας, στη Σύμη, στην Κω, στην Κάλυμνο, στη Λέρο… Εχουμε απλωθεί στα Δωδε­κά­νησα γιατί το κακό μπορεί να συμβεί οπου­δή­ποτε.

Αρα εκεί που καταρ­ρέ­ουν τα πάντα και δια­κό­πτε­ται κάθε είδους επι­κοι­νω­νία και δεν υπάρχει άλλος τρόπος, έρχο­νται οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες να γεφυ­ρώ­σουν αυτό το χάσμα.

Ναι, ακριβώς. Οταν έγινε ο σεισμός στην Καλα­μάτα το 1986, δεν υπήρχε τρόπος να ειδο­ποι­η­θεί το κράτος των Αθηνών. Η ειδο­ποί­ηση έγινε μέσω του δικτύου των Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών. Όταν έγινε ο σεισμός στην Αθήνα, πάλι το ίδιο και μάλιστα ο τότε διοι­κη­τής της ΠΥΡ είχε πει μέσα στη Βουλή των Ελλήνων ότι οι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες έσωσαν την τιμή των τηλε­πι­κοι­νω­νιών. Το μότο μας είναι πως «Η έκτακτη ανάγκη δεν σε περι­μέ­νει αλλά την περι­μέ­νεις».

Τα έξοδα για τον εξο­πλι­σμό σας τα καλύ­πτετε μόνοι σας;

Τα περισ­σό­τερα ναι και μιλάμε για τεχνο­λο­γία αιχμής. Μας έχει επι­χο­ρη­γή­σει η Περι­φέ­ρεια κάποιες φορές, αλλά ποτέ δεν είναι αρκετά αυτά που παίρ­νουμε γιατί η τεχνο­λο­γία προ­χω­ράει συνέ­χεια. Τώρα ετοι­μα­ζό­μα­στε να στή­σουμε ένα Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνικό επίγειο σταθμό, ο οποίος θα συν­δέ­ε­ται με έναν γεω­στα­τικό δορυ­φόρο που καλύ­πτει όλη την Ευρώπη και την Αφρική! Κι αυτό γιατί, αν καταρ­ρεύ­σουν οι επί­γειες τηλε­φω­νι­κές γραμμές θα πρέπει να έχουμε μια ακόμα δίοδο και αυτή είναι το διά­στημα. Σκε­φτείτε ότι στην ελλη­νική επι­κρά­τεια αυτήν την δυνα­τό­τητα την έχει μέχρι σήμερα μόνο ο Ελλη­νι­κός Στρατός.

Μιας που ανα­φερ­θή­κατε στο διά­στημα, να πούμε ότι με πρω­το­βου­λία δικιά σας γίνεται και η σύνδεση του δημο­τι­κού σχο­λείου του Ζηπα­ρίου με τον Δια­στη­μικό Σταθμό στις 14 Δεκεμ­βρίου.

Ακριβώς, είναι το πρό­γραμμα ARISS. Ένα πρό­γραμμα που δίνει την ευκαι­ρία σε εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα με την συν­δρομή των Ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνών, να επι­κοι­νω­νή­σουν με τον Διεθνή Δια­στη­μικό Σταθμό και τους αστρο­ναύ­τες σε πραγ­μα­τικό χρόνο! Και να σας πω και κάτι που δεν το ξέρετε, όλοι οι αστρο­ναύ­τες που ανε­βαί­νουν στο διά­στημα στον Διεθνή Δια­στη­μικό Σταθμό είναι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες. Στον ελεύ­θερο χρόνο τους, για ψυχα­γω­γι­κούς λόγους, μπορούν επι­κοι­νω­νούν με απλούς άγνω­στους ανθρώ­πους, οι οποίοι είναι αδειού­χοι ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες.

Εσείς μιλάτε με αστρο­ναύ­τες;

Βεβαίως έχω μιλήσει πάρα πολλές φορές. Οταν «ξέχασαν» για εννιά μήνες τον Βαλέρι Πολια­κόφ πάνω στον ρωσικό δια­στη­μικό σταθμό ΜΙR, τότε με την πτώση της Σοβιε­τι­κής Ενωσης, μιλού­σαμε σχεδόν κάθε φορά που περ­νούσε πάνω από τη Ρόδο. Αλλά έχω μιλήσει και με αρκε­τούς αστρο­ναύ­τες δια­φο­ρών απο­στο­λών στον Διεθνή Δια­στη­μικό Σταθμό. Αυτό που είναι όμορφο στο χόμπι μας, είναι ότι εκτός από τη χαρά της μακρι­νής επι­κοι­νω­νίας, μιλάμε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, είναι ότι αν μιλή­σουμε με έναν ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνη και ανταλ­λά­ξουμε μερικές κου­βέ­ντες, είναι σαν να γνω­ρι­ζό­μα­στε χρόνια επειδή έχουμε το ίδιο μεράκι, την ίδια τρέλα. Να φαντα­στείτε ότι μίλησα με τον Joe Taylor τον βρα­βευ­μένο με Νόμπελ αστρο­φυ­σικό ο οποίος ήταν απλού­στα­τος, μιλού­σαμε όμως μιλάμε εμείς τώρα, και ο άνθρω­πος αυτός έχει πάρει Νόμπελ. Εχω μιλήσει με τον βασιλιά της Ιορ­δα­νίας τον Χουσεΐν, έχω μιλήσει με τον πρώην βασιλιά της Ισπα­νίας τον Χουάν Κάρλος. Γνωστός ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης ήταν επίσης και ο Μάρλον Μπράντο. Από την Ελλάδα γνωστός ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνης είναι ο πρώην υπουρ­γός, ο Αχιλ­λέας Καρα­μαν­λής, ήταν ο ηθο­ποιός Ερρίκος Μπριό­λας, ο δημο­σιο­γρά­φος Μάκης Τρια­ντα­φυλ­λό­που­λος και πολλοί άλλοι. Ραδιο­ε­ρα­σι­τέ­χνες θα βρεις από όλα τα στρώ­ματα της κοι­νω­νίας και όταν μιλάμε δεν υπάρ­χουν δια­χω­ρι­στι­κές γραμμές μεταξύ μας, αρκεί που μιλάμε και μοι­ρα­ζό­μα­στε την χαρά της επι­κοι­νω­νίας.

Κλεί­νο­ντας, θα θέλαμε να μας πείτε πώς μπορεί κάποιος που ενδια­φέ­ρε­ται να μάθει περισ­σό­τερα για τον ραδιο­ε­ρα­σι­τε­χνι­σμό, να έρθει σε επαφή μαζί σας.

Οποιος επι­θυ­μεί μπορεί να πάρει πλη­ρο­φο­ρίες από τη σελίδα μας www.sz5rds.gr ή να επι­κοι­νω­νή­σει μαζί μας στα τηλέ­φωνα 22410 32474, 6943 949395, 6984 961797 και με χαρά να μοι­ρα­στούμε πλη­ρο­φο­ρίες και να απα­ντή­σουμε σε ερω­τή­σεις.