Η απαγόρευση κινητών στα σχολεία έμεινε στα χαρτιά

Εξάρ­τηση! Οταν έχει να κάνει με την υγεία μαθητών, η λέξη αποκτά ιδιαί­τερο νόημα. Ειδικά όταν αφορά νέες μορφές εξάρ­τη­σης που πολύ συχνά γονείς και εκπαι­δευ­τι­κοί δεν είναι σε θέση να δια­γνώ­σουν. Στη χώρα μας – με μεγάλη παρά­δοση στην «πιστή» εφαρ­μογή των νόμων – μπορεί το υπουρ­γείο Παι­δείας να απα­γό­ρευσε τη χρήση κινητών τηλε­φώ­νων στα σχολεία, αλλά σε πολλές σχο­λι­κές αίθου­σες η απα­γό­ρευση δεν έφτασε ποτέ.

«Ολοι στα σχολεία έρχο­νται με τα κινητά τους και αρκετοί τα χρη­σι­μο­ποιούν κανο­νικά στο διά­λειμμα» λέει στα «ΝΕΑ» εκπαι­δευ­τι­κός που εργά­ζε­ται σε σχολείο στο κέντρο της Αθήνας. «Δυο-τρεις περι­πτώ­σεις μαθητών την ημέρα που έχουν φέρει τα κινητά τους στο σχολείο πέφτουν στην αντί­ληψή μας και το κακό είναι ότι δεν μπο­ρούμε να το ελέγ­ξουμε καθώς είναι ανε­πί­τρε­πτο και απα­γο­ρεύ­ε­ται κιόλας να ψάχνουμε τις τσάντες των μαθητών» ανα­φέ­ρει ο διευ­θυ­ντής του Λυκείου Νέας Μάκρης Κυριά­κος Κοτσο­λά­κος. «Κατοχή και χρήση» είναι η φράση που φωνάζει χαρι­το­λο­γώ­ντας για να επι­πλή­ξει μαθητές που πέφτουν στην αντί­ληψή της με κινητά στο σχολείο η διευ­θύ­ντρια του 1ου Γενικού Λυκείου Βούλας Εύη Πανα­γιω­το­πού­λου.

ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ. Το θέμα ωστόσο δεν απα­σχο­λεί μόνο την Ελλάδα. Και στη Γαλλία η κυβέρ­νηση εξέ­φρασε πρό­σφατα την ανη­συ­χία της για τη συχνό­τητα χρήσης των κινητών συσκευών από τους μαθητές, καθώς εκτιμά ότι μετα­τρέ­πε­ται σε εξάρ­τηση. Κάτι που προ­βλη­μα­τί­ζει πολι­τι­κούς, εκπαι­δευ­τι­κούς αλλά και πολίτες. Ετσι, παρελ­θόν απο­τε­λούν από φέτος τα tablets, τα smartwatches και τα κινητά τηλέ­φωνα από τα γαλλικά σχολεία – μέτρο το οποίο είχε ανα­κοι­νω­θεί άλλωστε και στην προ­ε­κλο­γική εκστρα­τεία του προ­έ­δρου Μακρόν και ψηφί­στηκε τον περα­σμένο Ιούλιο.

Στη Γαλλία το μέτρο θα έχει καθο­λική εφαρ­μογή σε δημο­τικά και γυμνά­σια, ενώ στο λύκειο οι διευ­θυ­ντές θα επι­λέ­γουν τον βαθμό στον οποίο θα το εφαρ­μό­σουν. Σύμφωνα με τους υπο­στη­ρι­κτές της από­φα­σης αυτής, στόχος είναι η βελ­τί­ωση των επι­δό­σεων των μαθητών, οι οποίες κρί­νε­ται ότι έχουν επη­ρε­α­στεί από τη χρήση των κινητών τηλε­φώ­νων στους σχο­λι­κούς χώρους. «Ερευνα σε οκτώ χώρες έδειξε ότι 69% των παιδιών χρη­σι­μο­ποιούν κινητά τηλέ­φωνα, 34% των παιδιών χρη­σι­μο­ποιούν tablets και ότι στα 10 έτη τους τα περισ­σό­τερα παιδιά απο­κτούν το πρώτο τους τηλέ­φωνο» λέει η Σοφία-Χριστίνα Αρα­μπα­τζή, ψυχο­λό­γος και γνω­σιακή – συμπε­ρι­φο­ρική θερα­πεύ­τρια.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ. «Σίγουρα το να μεγα­λώ­νουν τα παιδιά μας στην εποχή της τεχνο­λο­γίας έχει και θετικά. Το Δια­δί­κτυο ανοίγει νέους ορί­ζο­ντες και νέες δυνα­τό­τη­τες που στο παρελ­θόν φάντα­ζαν αδύ­να­τες. Επι­προ­σθέ­τως, όμως, έχουν αυξηθεί τα προ­βλή­ματα συγκέ­ντρω­σης λόγω της αύξησης του χρόνου που περνάνε τα παιδιά μπροστά στην οθόνη, αλλά υπάρχει και ριζική μετα­βολή όλου του τρόπου ζωής, από τη φύση των κοι­νω­νι­κών τους σχέσεων μέχρι τη δια­νοη­τική τους υγεία».

Οπως δηλώ­νουν ερευ­νη­τές του Ιατρι­κού Πανε­πι­στη­μίου της Ταϊβάν, σε δική τους μελέτη με δείγμα 9.400 εφήβων δια­πί­στω­σαν ότι όσο περισ­σό­τερο οι νέοι περνούν το χρόνο τους στο Δια­δί­κτυο, απο­κτώ­ντας εθισμό σε αυτό, τόσο συχνό­τερο είναι το φαι­νό­μενο να φέρο­νται επι­θε­τικά σε άλλους νέους ή στην οικο­γέ­νειά τους.

Προ­σθέ­τει ότι σημα­ντική στα­τι­στική συσχέ­τιση έχει βρεθεί ανάμεσα στον χρόνο παρου­σίας μπροστά σε οθόνη και στα συμ­πτώ­ματα κατά­θλι­ψης. Εφηβοι-χρήστες κοι­νω­νι­κών μέσων έχουν 27% μεγα­λύ­τερη πιθα­νό­τητα να εμφα­νί­σουν συμ­πτώ­ματα κατά­θλι­ψης. Επίσης, έφηβοι που ξοδεύ­ουν πάνω από τρεις ώρες την ημέρα μπροστά σε ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές έχουν 35% μεγα­λύ­τερη πιθα­νό­τητα να κάνουν από­πειρα αυτο­κτο­νίας. Αντί­θετα, έφηβοι που ασχο­λού­νται με αθλή­ματα ή κάνουν περισ­σό­τερη δουλειά για τα μαθή­ματά τους στο σπίτι παρου­σιά­ζουν σημα­ντικά λιγό­τερα κρού­σματα.

«Περαι­τέρω τα έξυπνα τηλέ­φωνα και τα κοι­νω­νικά μέσα ενι­σχύ­ουν το αίσθημα απο­κλει­σμού πολλών παιδιών που δεν δέχο­νται προ­σκλή­σεις στο Δια­δί­κτυο (Facebook, Instagram κ.ά.) ή που δεν τυγ­χά­νουν ευνοϊ­κής κρίσης από τους συνο­μή­λι­κους στις φωτο­γρα­φίες και στα σχόλια που ανε­βά­ζουν» λέει η Σοφία-Χριστίνα Αρα­μπα­τζή. «H τάση αυτή είναι πιο έντονη στα κορί­τσια και αυτό πιθανώς οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι είναι πιθα­νό­τερο να υπο­στούν κυβερ­νο­μπού­λινγκ (cyberbullying)».

ΣΤΕΡΗΣΗ ΥΠΝΟΥ. Επι­πλέον, το ποσοστό των εφήβων με στέρηση ύπνου (κάτω από επτά ώρες) έχει αυξηθεί κατά 57% σε σχέση με παλαιό­τερα. Ερευνες έδειξαν σημα­ντική στα­τι­στική συσχέ­τιση μεταξύ ωρών απα­σχό­λη­σης με ηλε­κτρο­νι­κές συσκευές και στέ­ρη­σης ύπνου. Τα παιδιά που χρη­σι­μο­ποιούν smartphones και tablets ακριβώς πριν πάνε για ύπνο είναι πιθα­νό­τερο να κοι­μη­θούν λιγό­τερο, να μην έχουν ποιο­τικό ύπνο και να νυστά­ζουν στη διάρ­κεια της ημέρας. Η στέρηση ύπνου συν­δέ­ε­ται με πάρα πολλά προ­βλή­ματα, όπως οι παρά­λο­γες σκέψεις, η εξα­σθέ­νηση του ανο­σο­ποι­η­τι­κού συστή­μα­τος, η αύξηση βάρους, η υπέρ­ταση, η κατά­θλιψη και άγχος.

Ερευνα της Μονάδας Εφη­βι­κής Υγείας της Β» Παι­δια­τρι­κής Κλι­νι­κής του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών έδειξε ότι το 12,8% των παιδιών στην Αττική παρου­σιά­ζει περιο­δικά ή συχνά προ­βλή­ματα από την υπερ­βο­λική χρήση του Δια­δι­κτύου. Το 8% κάνει χρήση του Δια­δι­κτύου πάνω από είκοσι ώρες την εβδο­μάδα, ενώ τρεις στους δέκα εφήβους μπαί­νουν στο Δια­δί­κτυο σε καθη­με­ρινή βάση παί­ζο­ντας online βίντεο παι­χνί­δια. Επι­πλέον, υπήρξε συσχέ­τιση της υπερ­βο­λι­κής χρήσης του Δια­δι­κτύου με την υπερ­κι­νη­τι­κό­τητα, την παρα­βα­τι­κό­τητα και τις προ­βλη­μα­τι­κές σχέσεις με τους συνο­μη­λί­κους.

«Η υπερ­βο­λική χρήση του Δια­δι­κτύου και των ηλε­κτρο­νι­κών παι­χνι­διών από παιδιά και εφήβους μπορεί να οδη­γή­σει σε εθισμό και σε σοβαρά ψυχο­πα­θο­λο­γικά προ­βλή­ματα. Τα άτομα που εθί­ζο­νται ασχο­λού­νται σχεδόν απο­κλει­στικά με το Δια­δί­κτυο, απο­μο­νώ­νο­νται και μελαγ­χο­λούν, ζουν σε έναν εικο­νικό κόσμο, γίνο­νται βίαια, συχνά μένουν χωρίς ύπνο, νερό ή φαγητό, δια­κό­πτουν το σχολείο και αδυ­να­τούν να περιο­ρί­σουν τη χρήση» κατα­λή­γει η Σοφία-Χριστίνα Αρα­μπα­τζή.

«Αγα­πη­τοί γονείς, σύμφωνα με το υπ. αριθμ. 137003/Δ1/25-8-2016 έγγραφο του υπουρ­γείου Παι­δείας, Ερευνας και Θρη­σκευ­μά­των σάς ενη­με­ρώ­νουμε ότι οι μαθητές-μαθήτριες δεν επι­τρέ­πε­ται να έχουν στην κατοχή τους κινητά τηλέ­φωνα καθώς και οποια­δή­ποτε άλλη ηλε­κτρο­νική συσκευή ή παι­χνίδι που δια­θέ­τει σύστημα επε­ξερ­γα­σίας εικόνας και ήχου εντός του σχο­λι­κού χώρου». Αυτό το σημεί­ωμα έλαβαν οι οικο­γέ­νειες των περισ­σό­τε­ρων μαθητών σχο­λείων με την έναρξη της νέας σχο­λι­κής χρονιάς. Ωστόσο, το ερώτημα είναι πόσοι συμ­μορ­φώ­θη­καν.
«Σε σχολεία στο εξω­τε­ρικό, όπως στην Ιταλία, τα παιδιά παρα­δί­δουν τα κινητά τους πριν μπορούν στον χώρο του σχο­λείου και τα παίρ­νουν ξανά φεύ­γο­ντας» λέει ο Κυριά­κος Κοτσο­λά­κος. «Φέτος βέβαια πρέπει να πούμε ότι κατά τις πρώτες ημέρες του σχο­λι­κού έτους έχει περιο­ρι­στεί η χρήση των κινητών. Βέβαια, είμαστε στην αρχή, δεν ξέρω πόσο θα κρα­τή­σει» συνε­χί­ζει.
Στην περιοχή της Νέας Μάκρης, λόγω της πρό­σφα­της κατα­στρο­φής υπάρχει μια ανοχή στο θέμα καθώς πολλά παιδιά εκφρά­ζουν ανάγκη να έχουν επαφή με την οικο­γέ­νειά τους. Μέχρι πρό­σφατα τα κινητά επι­τρέ­πο­νταν στα σχολεία, αλλά έπρεπε να είναι απε­νερ­γο­ποι­η­μένα και μέσα στην τσάντα. Από πέρυσι όμως δεν επι­τρέ­πε­ται καν οι μαθητές να φέρνουν το κινητό στο σχολείο.

«Τα κινητά τηλέ­φωνα δεν έχουν λόγο να βρί­σκο­νται στα σχολεία. Με τη αρχή της χρονιάς εξη­γή­σαμε στους μαθητές ότι δεν μπορούν να τα έχουν στο σχολείο, οπότε βλέπω μικρό­τερη χρήση φέτος. Οι περισ­σό­τε­ροι μαθητές δεί­χνουν να το κατά­λα­βαν. Βλέ­πουμε όμως κάθε μέρα 2-3 περι­πτώ­σεις όπου μαθητές παρα­βιά­ζουν τη συμ­φω­νία μας. Τους αντι­με­τω­πί­ζουμε την πρώτη φορά με παρα­τή­ρηση. Αν συνε­χι­στεί, γινό­μα­στε πιο αυστη­ροί» συνε­χί­ζει ο Κυριά­κος Κοτσο­λά­κος. «Πάντως, αν ένας μαθητής έχει σκοπό να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει το κινητό του για μπού­λινγκ ή εκφο­βι­σμό, δεν μπο­ρούμε να τον στα­μα­τή­σουμε. Ο νόμος μπορεί να περιο­ρί­σει τη χρήση του, αλλά τις παρα­βα­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές δεν τις εξα­φα­νί­ζει» κατα­λή­γει.

Οπως λένε μέλη του ΔΣ της ΟΛΜΕ (Ομο­σπον­δία Λει­τουρ­γών Μέσης Εκπαί­δευ­σης), υπάρ­χουν και οι περι­πτώ­σεις καθη­γη­τών που φοβού­νται να γυρί­σουν την πλάτη στους μαθητές για να γράψουν στον πίνακα από φόβο μην τους τρα­βή­ξουν βίντεο μέσα στην τάξη με τα κινητά τους και τους δια­κω­μω­δή­σουν στη συνέ­χεια δια­δι­κτυακά. Γι’ αυτό και σηκώ­νουν τους μαθητές να γράφουν εκείνοι στον πίνακα όσα χρειά­ζο­νται για την παρά­δοσή τους. Στα παρα­πάνω δεν βοηθάει καθόλου η στάση των γονέων μαθητών καθώς, όπως λέει η Εύη Πανα­γιω­το­πού­λου, έχει ζήσει και στιγμή όπου ο πατέρας μαθητή ήρθε να τη συνα­ντή­σει στην τάξη της και φοβή­θηκε πραγ­μα­τικά για τη σωμα­τική της ακε­ραιό­τητα, επειδή πήρε το κινητό από τον γιο του και το κράτησε στο γραφείο της μέχρι να τελειώ­σει το μάθημά της. «Ανα­ρω­τιέ­μαι ωστόσο γιατί η απόφαση αυτή για την απα­γό­ρευση των κινητών ήρθε καλο­καίρι όπου όλοι ετοι­μά­ζο­νταν για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις και όχι φθι­νό­πωρο που είναι πιο λογικό» ανα­ρω­τιέ­ται η Εύη Πανα­γιω­το­πού­λου.

Από το ΔΣ της ΟΛΜΕ ο Ανδρέας Παπα­δα­ντω­νά­κης θυμάται ότι θέμα απα­γό­ρευ­σης των κινητών στα σχολεία υπήρχε πάντα, ενώ το ερώτημα είναι πώς οι «έξυπνες» συσκευές μέσα στην τάξη (όταν φυσικά ανήκουν στο σχολείο) μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν προς όφελος των μαθητών στη διδα­κτική πράξη.

Από την άλλη πλευρά, πρόταση να εντα­χθούν τα κινητά τηλέ­φωνα στην εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία των σχο­λείων δια­τύ­πωσε ο αντι­πρύ­τα­νης του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) Ναπο­λέων Μαρα­βέ­γιας, μιλώ­ντας σε πρό­σφατο συνέ­δριο για τον ρόλο της πολι­τείας στην εκπαί­δευση των χαρι­σμα­τι­κών ατόμων. Εφόσον γίνει φυσικά επι­στη­μο­νική μελέτη για να αξιο­ποι­η­θούν παι­δα­γω­γικά. Οπως είπε, «διάβασα ότι απα­γο­ρεύ­θη­καν τα κινητά τηλέ­φωνα στα γαλλικά σχολεία. Το ερώτημα που τίθεται είναι να απα­γο­ρεύ­σουμε τα κινητά τηλέ­φωνα ή να τα εντά­ξουμε στην εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία; Οι απα­γο­ρεύ­σεις δεν οδηγούν πουθενά. Θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος, δεν ξέρω ποιος, δεν είμαι ο ειδικός, να εντά­ξουμε τα κινητά τηλέ­φωνα στην εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία, διότι δεν υπάρχει παιδάκι από τα δώδεκα χρονών που να μην έχει στα χέρια του ένα κινητό τηλέ­φωνο».