Kίνητρα για συναλλαγές με πλαστικό χρήμα

Επι­στροφή χρη­μά­των με τη μορφή μετρη­τών που θα πιστώ­νο­νται στην κάρτα και θα μειώ­νουν τον λογα­ρια­σμό για τον κάτοχο, σχε­διά­ζει να εφαρ­μό­σει η κυβέρ­νηση για όσους χρη­σι­μο­ποιούν πλα­στικό χρήμα σε συναλ­λα­γές άνω των 50 ή 70 ευρώ.

Το μέτρο θα ισχύσει από την 1η Ιουλίου και θα εφαρ­μο­στεί σε πρώτη φάση πιλο­τικά σε 22 νησιά, στα οποία υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα τοπο­θε­τη­θούν περί τα 50.000 μηχα­νή­ματα απο­δο­χής καρτών (POS), καλύ­πτο­ντας με αυτό τον τρόπο το σύνολο σχεδόν των επι­χει­ρή­σεων που λει­τουρ­γούν σε αυτά τα νησιά. Η επι­στροφή χρη­μά­των μέσω μείωσης του τελικού λογα­ρια­σμού που πλη­ρώ­νει ο κάτοχος, θα λει­τουρ­γή­σει σε πρώτη φάση μέσω λοτα­ρίας, στην οποία θα μπαί­νουν αυτο­μά­τως όλες οι συναλ­λα­γές που πραγ­μα­το­ποιούν οι κάτοχοι των καρτών, είτε πρό­κει­ται για πιστω­τική είτε για χρε­ω­στική κάρτα. Πρό­κει­ται δηλαδή για δια­δι­κα­σία που θα γίνεται αυτό­ματα μέσω της τρά­πε­ζας, χωρίς ο κατα­να­λω­τής να κάνει κάποια ενέρ­γεια.

Το κίνητρο για τους κατα­να­λω­τές, δηλαδή το ύψος της επι­στρο­φής που θα δοθεί τελικώς, θα είναι συνάρ­τηση του κόστους που συνε­πά­γε­ται για το Δημόσιο και το οποίο θα πρέπει να υπο­λεί­πε­ται των εσόδων που θα προ­κύ­ψουν από τον περιο­ρι­σμό των αδή­λω­των συναλ­λα­γών. Ετσι έχει υπο­λο­γι­στεί ότι εάν π.χ. η επι­στροφή είναι 2%, 19.230 κατα­να­λω­τές που χρη­σι­μο­ποιούν την κάρτα τους θα κλη­ρώ­νο­νται κάθε εβδο­μάδα, ενώ το κόστος για το Δημόσιο θα είναι σε αυτή την περί­πτωση 20 εκατ. ευρώ τον χρόνο.

Η πρω­το­βου­λία για πιλο­τική εφαρ­μογή του μέτρου από τον Ιούλιο έχει εξαγ­γελ­θεί από τον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό Αλέξη Τσίπρα και την υλο­ποί­ησή του έχει ανα­λά­βει να εξει­δι­κεύ­σει ο αντι­πρό­ε­δρος της κυβέρ­νη­σης, Γιάννης Δρα­γα­σά­κης, εντάσ­σο­ντας το μέτρο στις πρω­το­βου­λίες για τον περιο­ρι­σμό της φορο­δια­φυ­γής, ειδικά στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, στους οποίους ανα­μέ­νε­ται η εκτί­ναξη της κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης μέσα στο καλο­καίρι. Το μέτρο συζη­τεί­ται ήδη με τους πιστω­τές, καθώς σχε­διά­ζε­ται να επι­δο­τη­θεί από πόρους του ΕΣΠΑ σε ό,τι αφορά την αγορά των μηχα­νη­μά­των απο­δο­χής καρτών, τα οποία θα δοθούν δωρεάν στους εμπό­ρους. Η δωρεάν παροχή των POS θα είναι σε πρώτη φάση το κίνητρο για τους εμπό­ρους, το οποίο εξε­τά­ζε­ται να διευ­ρυν­θεί στη συνέ­χεια με τη μείωση της φορο­λο­γίας που θα δοθεί όταν το μέτρο εφαρ­μο­στεί γενι­κευ­μένα σε όλη τη χώρα.

Φορο­δια­φυγή

Το μέτρο αφορά απο­κλει­στικά τους Ελληνες. Είναι δηλαδή ανε­ξάρ­τητο από τυχόν κίνητρα που θα δοθούν σε του­ρί­στες που χρη­σι­μο­ποιούν την κάρτα της χώρας προ­έ­λευ­σής τους. Στόχος είναι η παροχή κινή­τρων για τη στα­διακή μετά­βαση στις ηλε­κτρο­νι­κές πλη­ρω­μές, προ­κει­μέ­νου να εντο­πι­στεί μέρος της φορο­δια­φυ­γής, που στη χώρα μας, σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία, φθάνει το 25% του ΑΕΠ, αλλά ειδικά σε περιο­χές ή περιό­δους έξαρσης της κατα­να­λω­τι­κής δαπάνης είναι κατά πολύ μεγα­λύ­τερη.

Η επι­τυ­χία του μέτρου θα απο­τε­λέ­σει και crash test για την καθο­λική χρήση της κάρτας σε όλη την επι­κρά­τεια, με κίνητρα που θα ισχύ­σουν για όλες τις συναλ­λα­γές που πραγ­μα­το­ποιεί κάποιος ηλε­κτρο­νικά και όχι μόνο για εκείνες που κλη­ρώ­νο­νται μέσω λοτα­ρίας. Ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θεση που θα εξα­σφα­λί­σει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του μέτρου είναι η κατη­γο­ριο­ποί­ηση των συναλ­λα­γών με βάση τη φορο­δια­φυγή που υπάρχει σε κάθε κλάδο. Με βάση αυτή τη δια­βάθ­μιση, οι συναλ­λα­γές σε σούπερ μάρκετ, στις οποίες η φορο­δια­φυγή είναι μικρή, θα έχουν μικρή επι­στροφή, έστω 0,5%. Σε κατα­στή­ματα ένδυσης ή υπό­δη­σης, που η φορο­δια­φυγή είναι μεγα­λύ­τερη, η επι­στροφή μπορεί να αυξά­νε­ται στο 2% και να κλι­μα­κώ­νε­ται π.χ. στο 5% σε κατα­στή­ματα εστί­α­σης. Ανάλογα με το ύψος της επι­στρο­φής που θα πιστώ­νε­ται στον κάτοχο της κάρτας, θα μπορεί να φτάνει το 10% για υπη­ρε­σίες από υδραυ­λι­κούς, ηλε­κτρο­λό­γους ή και για­τρούς, στους οποίους η φορο­δια­φυγή είναι γενι­κευ­μένη. Και σε αυτή την περί­πτωση καθο­ρι­στικό μέγεθος που θα κρίνει το ύψος της επι­στρο­φής στους κατό­χους των καρτών είναι η αύξηση των αδή­λω­των εισο­δη­μά­των, έτσι ώστε να αντι­σταθ­μί­ζει το κόστος που θα επι­βα­ρύ­νε­ται το Δημόσιο. Ετσι με δεδο­μένο ότι η δαπάνη με κάρτες είναι 5,1 δισ. ευρώ τον χρόνο, μια γενι­κευ­μένη επι­στροφή της τάξεως του 2% σε όλες τις συναλ­λα­γές έχει υπο­λο­γι­στεί ότι θα στοι­χί­σει στο κράτος περί τα 100 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Σε κάθε περί­πτωση το έσοδο για το Δημόσιο θα είναι πολ­λα­πλά­σιο και υπο­λο­γί­ζε­ται από 530 εκατ. έως και 2,4 δισ. ευρώ, ανάλογα με την αύξηση των αδή­λω­των εισο­δη­μά­των, που μπορεί να είναι από 12,1 δισ. έως και 28,5 δισ. τον χρόνο. Το ύψος της επι­στρο­φής για τον κάτοχο θα έχει ένα ανώτατο όριο, π.χ. τα 1.000 ευρώ τον χρόνο, έτσι ώστε να απο­φευ­χθεί η επι­δό­τηση των υψηλών εισο­δη­μά­των, δηλαδή αυτών που δαπα­νούν ούτως ή άλλως μεγάλα ποσά κάθε χρόνο.

Δοκι­μα­σμένη η συνταγή της επι­τυ­χίας

Η πρόταση που επε­ξερ­γά­ζε­ται η κυβέρ­νηση βασί­ζε­ται στη δοκι­μα­σμένη εμπει­ρία άλλων χωρών, που έχουν υιο­θε­τή­σει ισχυρά κίνητρα για την ηλε­κτρο­νι­κο­ποί­ηση των συναλ­λα­γών και τη μείωση της κυκλο­φο­ρίας των μετρη­τών. Στη Δανία οι κάτοι­κοι είναι εξοι­κειω­μέ­νοι με τη χρήση της κάρτας και έχουν τον μεγα­λύ­τερο αριθμό συναλ­λα­γών ανά κάτοικο στην Ευρω­παϊκή Ενωση. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΚΤ, κάθε Δανός πραγ­μα­το­ποιεί κατά μέσον όρο 243 ηλε­κτρο­νι­κές συναλ­λα­γές τον χρόνο και έτσι η πλήρης κατάρ­γηση των μετρη­τών με νομο­θε­σία από το 2016, που ανα­κοί­νωσε την περα­σμένη εβδο­μάδα η κυβέρ­νηση, απο­τε­λεί ουσια­στικά το τελικό βήμα για την πλήρη ηλε­κτρο­νι­κο­ποί­ηση των συναλ­λα­γών. Στην Ελλάδα, αντί­θετα, όπου πραγ­μα­το­ποιού­νται μόλις 7 συναλ­λα­γές τον χρόνο με κάρτα, η παροχή κινή­τρων θεω­ρεί­ται ανα­γκαία. Το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα επι­τυ­χίας του μέτρου είναι η Νότια Κορέα, στην οποία οι συναλ­λα­γές με κάρτες επί του τζίρου της αγοράς αυξή­θη­καν από 16% σε 65% μέσα σε μια δεκα­ε­τία, κατα­τάσ­σο­ντας τη χώρα στη δεύτερη θέση μεταξύ των μελών του ΟΑΣΑ με την υψη­λό­τερη απο­δο­τι­κό­τητα του ΦΠΑ. Το κίνητρο της λοτα­ρίας δοκι­μά­στηκε με επι­τυ­χία στην Πορ­το­γα­λία και με μικρό­τερη επι­τυ­χία στη Ρου­μα­νία, ενώ στη Λατι­νική Αμερική εφαρ­μό­ζε­ται πλέον καθο­λικά σε όλες τις χώρες η επι­στροφή του 5% των αγορών στον κατα­να­λωτή. Ετσι, τα κίνητρα πρέπει να είναι συνάρ­τηση του βαθμού ωρι­μό­τη­τας κάθε αγοράς στις ηλε­κτρο­νι­κές πλη­ρω­μές.

Καθη­με­ρινή