Η σκοτεινή ιστορία πίσω από την Ημέρα της Μητέρας

Με την Ημέρα της Μητέρας να κλείνει φέτος τα 101χρόνια από την πρώτη φορά του εορ­τα­σμού της, η γιορτή παρα­μέ­νει κυρίως γνωστή ως μια αφορμή για δώρα, εκδη­λώ­σεις αγάπης και συναι­σθη­μα­τικά ξεσπά­σματα. Η αλήθεια όμως είναι πως η γιορτή αυτή έχει πολύ πιο μελαγ­χο­λι­κές ρίζες.

Ξεκί­νησε σαν μέρα μνήμης και πένθους των γυναι­κών που είχαν χάσει τα παιδιά τους στο πόλεμο και υπεν­θύ­μιζε πως υπήρχε πολύ και σκληρή δουλειά να γίνει για την ειρήνη. Όταν η επέ­τειος άρχισε να παίρνει εμπο­ρικό χαρα­κτήρα, η μεγα­λύ­τερη υπο­στη­ρί­κτριά της Αnna Jarvis, έκανε τα πάντα για να το πολε­μή­σει κατα­λή­γο­ντας να πεθάνει μόνη και απέ­νταρη σε ένα σανα­τό­ριο.

H Anna ποτέ δεν απέ­κτησε δικά της παιδιά, αλλά ο θάνατος της μητέρας της το 1905 την ενέ­πνευσε να οργα­νώ­σει τους πρώτους εορ­τα­σμούς της Μέρας της Μητέρας το 1908. Όλα ξεκί­νη­σαν στη δεκα­ε­τία του 1850, όταν η μητέρα της Anna ξεκί­νησε μαζί με άλλες γυναί­κες της δυτικής Βιρ­τζί­νια να διορ­γα­νώ­νει ομάδες εθε­λο­ντι­σμού. Η πρώτη «Ημέρα της Μητέρας» ήταν αφιε­ρω­μένη στη βελ­τί­ωση των συν­θη­κών υγιει­νής και την προ­σπά­θεια μείωσης της βρε­φι­κής θνη­σι­μό­τη­τας με την κατα­πο­λέ­μηση των ασθε­νειών και τον περιο­ρι­σμό της μόλυν­σης του γάλα­κτος. Σύμφωνα με την ιστο­ρικό Katharine Antolini του Wesleyan College οι γυναί­κες φρό­ντι­ζαν και τους τραυ­μα­τι­σμέ­νους στρα­τιώ­τες και από τα δύο μέτωπα του αμε­ρι­κα­νι­κού εμφυ­λίου πολέμου (1861-1865) .

Στα μετα­πο­λε­μικά χρόνια η Jarvis και οι υπό­λοι­πες γυναί­κες οργά­νω­ναν πικνίκ ‘Φιλίας’ και συμ­βο­λι­κές εκδη­λώ­σεις με μηνύ­ματα γύρω από την ειρήνη και τη συμ­φι­λί­ωση των δύο πλευρών. Περίπου εκείνη την εποχή η Julia Ward Howe, γνωστή για τη σύνθεση του » Ύμνου μάχης για τη Δημο­κρα­τία » συνέ­ταξε τη Δια­κή­ρυξη για τη Γιορτή της Μητέρας καλώ­ντας τις γυναί­κες να ανα­λά­βουν ενεργό πολι­τικό ρόλο στην προ­ώ­θηση της ειρήνης. Όμως κυρίως υπεύ­θυνη για αυτό που ονο­μά­ζουμε σήμερα «Ημέρα της Μητέρας» ήταν η κόρη της, Anna– η οποία θα περ­νούσε το μεγα­λύ­τερο μέρος της μετέ­πειτα ζωής της αγω­νι­ζό­μενη αυτό που τελικά κατέ­ληξε να είναι.

H Anna ποτέ δεν απέ­κτησε δικά της παιδιά, αλλά ο θάνατος της μητέρας της το 1905 την ενέ­πνευσε να οργα­νώ­σει τους πρώτους εορ­τα­σμούς της Μέρας της Μητέρας το 1908. Στις 10 Μαΐου εκείνης της χρονιάς, οικο­γέ­νειες συγκε­ντρώ­θη­καν σε εκδη­λώ­σεις στη γενέ­τειρα της Jarvis στο Grafton της West Virginia – μια εκκλη­σία που τώρα έχει μετο­νο­μα­στεί σε Διεθνή Βωμό της Ημέρας της Γυναί­κας – καθώς και στη Φιλα­δέλ­φεια, όπου η Jarvis ζούσε εκείνη την εποχή, και σε πολλές άλλες πόλεις. Σε μεγάλο βαθμό κυρίως μέσω των προ­σπα­θειών της Jarvis η Ημέρα της Μητέρας άρχισε να γιορ­τά­ζε­ται σε περισ­σό­τε­ρες πόλεις, μέχρι που ο πρό­ε­δρος των ΗΠΑ Woodrow Wilson το 1914 καθιέ­ρωσε επίσημα την δεύτερη Κυριακή του Μαΐου.

«Για την Jarvis ήταν η μέρα που πήγαι­νες σπίτι για να περά­σεις χρόνο με τη μητέρα σου και να την ευχα­ρι­στή­σεις για όσα έκανε», έγραψε η Wesleyan Antolini από τη Δυτική Βιρ­τζί­νια στη διδα­κτο­ρική της δια­τριβή με τίτλο «Γιορ­τά­ζο­ντας τη Μητρό­τητα:

η Anna Jarvis και η υπε­ρά­σπιση της Ημέρας της Μητέρας της». «Δεν έγινε για να εορ­τα­στούν όλες οι μητέρες. Ήταν για να εορ­τα­στεί η καλύ­τερη μητέρα που έχετε γνω­ρί­σει ποτέ – η δική σου μητέρα – ως γιος ή ως κόρη.» Γι’ αυτό η Jarvis επέμενε στον ενικό αριθμό «Mother’s Day» και όχι στον πλη­θυ­ντικό «Mothers’ Day», εξηγεί η Antolini. Όμως η επι­τυ­χία της Jarvis σύντομα μετα­τρά­πηκε σε απο­τυ­χία, του­λά­χι­στον στα δικά της μάτια. Η αρχική ιδέα της Anna Jarvis σύντομα μετα­τρά­πηκε σε χρυ­σω­ρυ­χείο για το εμπόριο, με επί­κε­ντρο την αγορά λου­λου­διών, γλυ­κι­σμά­των και ευχε­τή­ριων καρτών – μια εξέλιξη που ενό­χλησε την Jarvis βαθιά. Έβαλε στόχο να αφιε­ρώ­σει την αρκετά μεγάλη κλη­ρο­νο­μιά της για να επι­στρέ­ψει τη Ημέρα της Μητέρας στις αρχικές της ρίζες. Ενσω­μα­τώ­θηκε στην Παγκό­σμια Ένωση της Ημέρας της Μητέρας και προ­σπά­θησε να ανα­κτή­σει κάποιο έλεγχο της γιορτής.

Οργά­νωσε μποϊ­κο­τάζ, απεί­λησε με μηνύ­σεις, επι­τέ­θηκε ακόμα και στην Πρώτη Κυρία των ΗΠΑ, Eleanor Roosevelt, επειδή χρη­σι­μο­ποί­ησε την Ημέρα της Μητέρας για να αντλή­σει κεφά­λαια για φιλαν­θρω­πίες. «Το 1923 εισέ­βαλε σε ένα συνέ­δριο εμπόρων ζαχα­ρο­πλα­στι­κής στη Φιλα­δέλ­φεια», είπε η Antolini. Μια παρό­μοια δια­μαρ­τυ­ρία συνέβη δύο χρόνια αργό­τερα. «Οι Μητέρες του Αμε­ρι­κα­νι­κού Πολέμου», μια οργά­νωση που υπάρχει ακόμα, χρη­σι­μο­ποί­η­σαν την Ημέρα της Μητέρας για να συγκε­ντρώ­σουν κεφά­λαιο και κάθε χρόνο που­λού­σαν γαρί­φαλα. Η Anna αγα­να­κτούσε, οπότε το 1925 εισέ­βαλε σε ένα συνέ­δριο που έγινε στη Φιλα­δέλ­φεια και τελικά συνε­λή­φθη για δια­τά­ραξη της κοινής ησυχίας.»

Οι πυρε­τώ­δεις προ­σπά­θειες της Jarvis συνε­χί­στη­καν του­λά­χι­στον μέχρι τις αρχές του 1940

Το 1948 πέθανε σε ηλικία 84 ετών σε ένα σανα­τό­ριο της Φιλα­δέλ­φεια. «Αυτή η γυναίκα, που πέθανε απέ­νταρη σε ένα σανα­τό­ριο σε κατά­σταση άνοιας, ήταν μια γυναίκα που θα μπο­ρούσε να είχε ωφε­λη­θεί από την Ημέρα της Γυναί­κας, αν το ήθελε», είπε η Antolini. «Αλλά ενα­ντιώ­θηκε σε όσους το έκαναν, και αυτό της κόστισε τα πάντα, οικο­νο­μικά και σωμα­τικά.» Σήμερα, φυσικά, η Ημέρα της Μητέρας συνε­χί­ζει να είναι μια ημέρα κατα­να­λω­τι­σμού. Σύμφωνα με την Εθνική Ομο­σπον­δία Λια­νι­κού Εμπο­ρίου οι Αμε­ρι­κά­νοι θα ξοδέ­ψουν κατά μέσο όρο 168,94 δολάρια. Οι συνο­λι­κές δαπάνες ανα­μέ­νε­ται να φτάσουν τα 19.9 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια.