“Καλό σου ταξίδι φίλε Παύλο…”

 

Για τους πολλούς η είδηση έσκασε ως βόμβα, για τους λίγους που γνώ­ρι­ζαν την άνιση μάχη τους τελευ­ταί­ους μήνες με την επάρατο, απο­τέ­λεσε δυστυ­χώς ανα­με­νό­μενο επα­κό­λουθο, 73 χρόνια από την ημέρα που πρω­το­ά­νοιξε τα μάτια του.

Η απώλεια του Παύλου Σάμιου του λεβε­ντάν­θρω­που με την αγέρωχη κορ­μο­στα­σιά, του εξαί­ρε­του μάχιμου ζωγρά­φου από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους της γενιάς του, σκόρ­πισε θλίψη και πόνο σε συγ­γε­νείς, φίλους και θαυ­μα­στές της υπέ­ρο­χης τέχνης του.

Απο­χαι­ρέ­τησε ως κοινός θνητός το μάταιο αυτό κόσμο στις 4 Φεβρουα­ρίου, τι ειρω­νεία, την παγκό­σμια ημέρα κατά του καρ­κί­νου.

Ο σπου­δαίος εικα­στι­κός καλ­λι­τέ­χνης και καθη­γη­τής της Ανω­τά­της Σχολής Καλών Τεχνών Αθηνών, γεν­νή­θηκε στην Αθήνα το 1948.

Από μικρός ασχο­λή­θηκε με τη ζωγρα­φική και το σχέδιο βοη­θώ­ντας τον πατέρα του στο εργα­στή­ριο παπου­τσιών. Αγάπησε τη θρη­σκευ­τική ζωγρα­φική που τον κέρδισε από πολύ νωρίς και εργά­στηκε στο εργα­στήρι Αγιο­γρα­φίας του Διονύση Καρού­σου μέχρι τα δεκα­ο­κτώ του χρόνια. Παράλ­ληλα παρα­κο­λού­θησε μαθή­ματα σχεδίου στο Εργα­στήρι του Πάνου Σαρα­φια­νού και πέρασε πρώτος στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Δάσκα­λοί του ήταν ο Νίκος Νικο­λάου και ο Γιάννης Μόραλης. (Ένας από τα δύο αγα­πη­μένα παιδιά αυτών των δύο μεγάλων «δασκά­λων», ο άλλος ήταν ο Δημή­τρης Κούκος). Σπου­δαίοι δάσκα­λοι για τους οποίους ανέφερε πάντα ότι τους οφείλει πολλά, όπως επίσης ο Γιάννης Τσα­ρού­χης και ο Μάνος Χατζι­δά­κις . Τον πρώτο τον γνώρισε στο Παρίσι και έμαθε τόσα πολλά για την ελλη­νική παρά­δοση, μέσα από τα μάτια ενός μονα­δι­κού ζωγρά­φου που στα πρώτα του έργα τον επη­ρέ­ασε πολύ. Με τον δεύτερο συμ­με­τείχε στη μονα­δική παρέα της δια­νό­η­σης και της τέχνης του «Μαγε­μέ­νου Αυλού» στην πλατεία Προ­σκό­πων, όπου ο Μάνος Χατζι­δά­κις, μάγος του λόγου και γνώστης της ανάγκης των νέων, τους έμαθε να σκέ­πτο­νται χωρίς όρια.

Από το 1978 έως το 1992 έζησε και εργά­στηκε στο Παρίσι όπου γνώρισε και παντρεύ­τηκε την Αννα, την πρώτη σύζυγο του Γαλλίδα, με την οποία απέ­κτησε δύο εξαι­ρε­τικά κορί­τσια την Πανδώρα και την Αφαία οι οποίες ζουν στο Παρίσι.

Έχει πραγ­μα­το­ποι­ή­σει πάνω από 75 ατο­μι­κές εκθέ­σεις και έχει λάβει μέρος σε σημα­ντι­κές ομα­δι­κές εκθέ­σεις στην Ελλάδα και στο εξω­τε­ρικό.

Ο Παύλος Σάμιος με τίμησε με την ειλι­κρινή φιλία του. Άνθρω­πος της παρέας, απλός, μεστός, ευγε­νι­κός. Του άρεσε να συζητά για όλα τα θέματα για τα οποία είχε άποψη, φιλικός, ειλι­κρι­νής, τελειο­μα­νής και πάντα παθια­σμέ­νος με τη τέχνη του.

Ιστο­ρίες πολλές για τις επαγ­γελ­μα­τι­κές εμπει­ρίες του, με συχνές ανα­φο­ρές στη παρέα του «Μαγε­μέ­νου Αυλού», καθώς και για την μακρό­χρονη παρα­μονή του στο αγα­πη­μένο του Παρίσι.

Με πολλές ιδέες και καλ­λι­τε­χνικά σχέδια τα οποία δυστυ­χώς δεν πρόλαβε να υλο­ποι­ή­σει.

Επι­στέ­γα­σμα της ανι­διο­τε­λούς μας φιλίας, υπήρξε η άκρως επι­τυ­χη­μένη έκθεση που φιλο­ξε­νή­σαμε στη Νέα Πτέρυγα του Νεστο­ρί­δειου Μελά­θρου τον Ιούνιο του 2017. Υπήρξε μια επι­τυ­χη­μένη έκθεση που τον ενθου­σί­ασε από την πρώτη στιγμή, γνω­ρί­ζο­ντας την αίγλη που απέπνεε το Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης της Ρόδου.

Στην πόλη μας ο Παύλος Σάμιος παρου­σί­ασε την ανα­δρο­μι­κού χαρα­κτήρα έκθεση «Από τον βυθό της μνήμης», με έμφαση στα έργα των επτά τελευ­ταίων χρόνων αλλά και με νύξεις από προη­γού­με­νες δου­λειές του, που τελικά συνέ­θε­σαν μια πανο­ρα­μική εικόνα των τάσεων της ζωγρα­φι­κής του.

Λάτρης της Μεσαιω­νι­κής πόλης της Ρόδου μου ζήτησε να μην δια­μεί­νει σε ξενο­δο­χείο και κανό­νισε μόνος του διαμονή στο κατά­λυμα της Σχολής Καλών Τεχνών.

Σε συνέ­ντευξή του σε τοπική εφη­με­ρίδα πριν την έκθεση ανέφερε: «Σκοπεύω να πραγ­μα­το­ποι­ήσω ένα ζωγρα­φικό οδοι­πο­ρικό, μια σειρά από ακουα­ρέ­λες από την Ρόδο, έτσι θα μείνω λίγες μέρες να ζωγρα­φίσω ό,τι με εμπνέει, το κάστρο, τα στενά, το λιμάνι. θα μείνω να παρα­κο­λουθώ και την έκθεση μο, τα βράδια να τρι­γυρ­νάω μέσα στην πόλη να τη γνωρίσω καλύ­τερα και να ζωγρα­φίσω ορι­σμένα πράγ­ματα που θα μου δώσουν έμπνευση».

Αρκετές ημέρες μετά την επι­στροφή του δήλωσε στην εφη­με­ρίδα «Το Βήμα της Κυρια­κής»: «Έφτασα στη Ρόδο για δέκα ημέρες, προ­κει­μέ­νου να παρου­σιάσω τη δουλειά μου στο Μουσείο Σύγ­χρο­νης Τέχνης της νήσου των ρόδων και μετά να ζωγρα­φίσω ένα οδοι­πο­ρικό στη μεσαιω­νική πόλη για το “Βήμα της Κυρια­κής”. Και αμέσως μετά τα εγκαί­νια της έκθεσης, έπιασα δουλειά. Θέμα μου, το Κάστρο των Ιπποτών. Το θυμό­μουν λίγο από πολύ παλιά, όταν ήμουν φοι­τη­τής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά τώρα είναι σαν να το βλέπω για πρώτη φορά.

Είχα την τύχη να μένω στο κατά­λυμα που δια­θέ­τει η Σχολή μέσα στο κάστρο, δίπλα στην είσοδο του παλα­τιού, έναν όροφο στον οποίο φιλο­ξε­νή­θηκα. Έτσι, λοιπόν, είχα γίνει κάτοι­κος του παλα­τιού του Μεγάλου Μαγί­στρου και το έζησα όλες τις ώρες.

Η μεγα­λειώ­δης αίσθηση να ζεις σε έναν τέτοιο χώρο είναι ότι σε ανε­βά­ζει συναι­σθη­μα­τικά και πνευ­μα­τικά. Το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο με τις πολύ ωραίες συλ­λο­γές και τον κατα­πλη­κτικό κήπο, με αυτή τη μαγική, λες από ιππο­τικό παρα­μύθι, οδό Ιπποτών και το παλάτι με τις συλ­λο­γές έργων τέχνης από όλες τις εποχές της ιστο­ρίας του. Το ιππο­τικό παρα­μύθι σε αγκα­λιά­ζει και σε μετα­φέ­ρει στο τότε ζωντανά. Το μόνο που δεν βλέπεις και δεν ακούς είναι τον ήχο των ιπποτών με τα άλογα που θα ήθελα να υπάρ­χουν και κάποια στιγμή να περνούν με τα κοστού­μια της εποχής τους στην οδό Ιπποτών. Είναι αδύνατο να μην τους φαντα­στείς.

Η Ρόδος στην αρχαιό­τητα γνώρισε μεγάλη ανά­πτυξη με το εμπόριο και τη ναυ­τι­λία. Έτσι μεγα­λούρ­γησε στα γράμ­ματα και στις καλές τέχνες, στη γλυ­πτική και στην αγγειο­πλα­στική. Αυτές οι λίγες ημέρες ήταν μια ωραία εμπει­ρία στο παρα­μυ­θέ­νιο κάστρο της Ρόδου. Χίλια ευχα­ρι­στώ σε όλους όσοι με βοή­θη­σαν. Αυτό το κάστρο δεν είναι ένα υπό­δειγμα για το πώς εμείς μπο­ρούμε να περά­σουμε από ένα ερείπιο στη ζωή;».

Την προη­γού­μενη της ανα­χώ­ρη­σής του από τη Ρόδο συνα­ντη­θή­καμε και με περισσή χαρά μου έδειξε τις πάμπολ­λες ωραίες ακουα­ρέ­λες που είχε δημιουρ­γή­σει, από διάφορα σημεία της παλιάς πόλης. Θυμάμαι που προ­τρέ­πο­ντάς με μου είπε: « Άντε τελειώ­νετε με το πωλη­τή­ριο και θα σας χαρίσω 12 πρω­τό­τυ­πες ακουα­ρέ­λες να φτιά­ξετε ένα ημε­ρο­λό­γιο και να τις ανα­τυ­πώ­σετε ώστε να πωλού­νται ως ανα­μνη­στικά της Πινα­κο­θή­κης της Ρόδου».

Την υπό­σχεση του αυτή ποτέ δεν την ξέχασε, δεν πρόλαβε να την υλο­ποι­ή­σει την πήρε μαζί του στο μακρινό ταξίδι για τον Παρά­δεισο.

Όπως ποτέ δεν θα λάβει τη μεγάλη χαρά και ηθική ικα­νο­ποί­ηση μιας πιθανής εκλογής του, ως Μέλος της Ακα­δη­μίας Αθηνών στην οποία ήταν υπο­ψή­φιος.

Τελευ­ταία του έκθεση τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο στη γκαλερί Σκουφά με τον προ­φη­τικό τίτλο «Καφέ Παρά­δει­σος». Είχε τερά­στια επι­τυ­χία. Όλα τα έργα «έφυγαν». Ήταν μια επι­στροφή του ζωγρά­φου σε μια περίοδο ανε­με­λιάς, αλλά και προ­σω­πι­κής κατα­ξί­ω­σης, όταν στις αρχές του ’80 συστή­θηκε στη μητρό­πολη του Παρι­σιού μέσα από μια επι­τυ­χη­μένη σειρά καφε­νείων.

Αφήνει πίσω του ένα πλούσιο και ανα­γνω­ρί­σιμο έργο, αλλά και βαθιά θλίψη σε όσους είχαμε την τύχη να τον γνω­ρί­σουμε.

Συναι­σθά­νο­μαι την οδύνη και τον πόνο των δύο κορι­τσιών του και της αγα­πη­μέ­νης του γυναί­κας Μαρίας Ξαν­θά­κου, είναι πράγ­ματι βαρύς και δυσβά­στα­κτος .

Ο ύψιστος ας τους χαρίζει παρη­γο­ριά και κου­ρά­γιο, ας απα­λύ­νει τον ψυχικό τους πόνο, ας τους προ­σφέ­ρει ψυχική γαλήνη .

Ας είναι περί­ο­πτη η θέση που θα του δώσει ο θεός στο δικό του Παρά­δεισο.

Στο καλό αξέ­χα­στε φίλε Παύλο

 

Δρ. Νικό­λαος Τσ. Φρόνας

τέως Πρό­ε­δρος

Μου­σείου Νεο­ελ­λη­νι­κής Τέχνης

Δήμου Ρόδου