Δημογραφικό αδιέξοδο στην Ελλάδα – Καταρρέουν οι γεννήσεις, αυξάνονται οι θάνατοι, γερνά ο πληθυσμός

Σύμφωνα με νέα μελέτη, η πλη­θυ­σμός της χώρας μας στις ηλικίες 20-64 θα μειωθεί κατά 35% ενώ στις χώρες του ΟΟΣΑ η μείωση θα είναι στο 10%! –  Η… ασφυξία της Ευρώπης, που γερνάει και φθεί­ρε­ται

Εκτε­θει­μένα σε επει­σό­δια ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας είναι τα παιδιά, εφόσον παρα­μέ­νουν περιο­ρι­σμένα στο σπίτι με τον γονέα που κακο­ποιεί, απο­κα­λύ­πτει έρευνα κατά τη διάρ­κεια της καρα­ντί­νας, με ενδει­κτική την περί­πτωση της Κύπρου, όπου ο εγκλει­σμός στο σπίτι έδειξε αύξηση κατά 30% (!) των περι­στα­τι­κών βίας προς γυναί­κες και παιδιά. Μερίδα εφήβων που μεγά­λω­σαν σε προ­βλη­μα­τικά περι­βάλ­λο­ντα με κακο­ποι­η­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές και, την περίοδο του εγκλει­σμού λόγω επι­δη­μίας κλή­θη­καν να συμ­με­τέ­χουν σε εξ απο­στά­σεως διδα­σκα­λία, παρου­σί­α­σαν βίαιη και παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά, μιμού­με­νοι ακραίες συμπε­ρι­φο­ρές των γονιών τους. Το bullying τείνει να γίνει συνήθης κατά­σταση στα σχολεία, με τη λεκτική βία να προ­κρί­νε­ται μεταξύ των μαθητών του δημο­τι­κού και τη σωμα­τική μεταξύ εκείνων της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης. Περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς στο σύνολο των μαθητών δέχο­νται δια­φό­ρων μορφών bullying με έναν στους τρεις να υφί­στα­ται εκφο­βι­σμό μέσα στους χώρους του σχο­λείου.

Στη νέα ευρεία μελέτη υπό τον τίτλο «Η οδυνηρή δεκα­ε­τία ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΠΑΛΛΗΛΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ» της πανε­πι­στη­μια­κού, αντι­προ­έ­δρου της Ελλη­νι­κής Εται­ρείας Δημο­γρα­φι­κών Μελετών και μέλους της Ακα­δη­μίας Επι­στη­μών της Νέας Υόρκης, νομικού και δημο­γρά­φου Ήρας Έμκε – Που­λο­πού­λου, που παρου­σιά­ζει σε προ­δη­μο­σί­ευση το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το κεφά­λαιο «παιδιά και νέοι της Ελλάδας», δηλαδή το μέλλον της χώρας, έχει την τιμη­τική του.

Όπως ήταν ανα­με­νό­μενο, η μακρά περί­ο­δος της οικο­νο­μι­κής κρίσης, που κατα­πό­ντισε το βιοτικό επίπεδο των οικο­γε­νειών με την έτσι κι αλλιώς ισχνή οικο­νο­μική επι­φά­νεια, επη­ρέ­ασε δρα­μα­τικά την ψυχο­λο­γία των παιδιών. Το μεγα­λύ­τερο, ωστόσο, πλήγμα, φαί­νε­ται πως δέχθη­καν τα παιδιά κατά τις περιό­δους των εγκλει­σμών λόγω COVID 19 (περίοδο της ανθρω­πό­τη­τας κατά την οποία, τα κλειστά σχολεία ξεπέ­ρα­σαν ακόμη και εκείνα του β΄ παγκο­σμίου πολέμου) δεδο­μέ­νης της παρα­μο­νής τους στο σπίτι, στον πυρήνα του συχνά προ­βλη­μα­τι­κού από την ανέχεια περι­βάλ­λο­ντος. Έρευνα του Εθνικού Ινστι­τού­του για την Υγεία δείχνει ότι οι ψυχο­κοι­νω­νι­κές επι­πτώ­σεις της καρα­ντί­νας και του φόβου για την ασθέ­νεια σε συν­δυα­σμό με τις οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις (ύφεση, αύξηση του αριθμού των ανέργων) θα επη­ρε­ά­σουν στο μέλλον τα παιδιά των νέων 10-18 χρόνων. Τα δε παιδιά με υπο­κεί­μενα ψυχικά νοσή­ματα παρου­σιά­ζουν υπερ­δι­πλά­σια ποσοστά άγχους και κατά­θλι­ψης, ενώ από τον γενικό πλη­θυ­σμό της χώρας ένα σημα­ντικό ποσοστό παιδιών εμφα­νί­ζουν ψυχικά νοσή­ματα, κατά τη διάρ­κεια της παν­δη­μίας. Επι­πλέον, έρευνα του Child Mind Institute την περίοδο της ανε­ξέ­λεγ­κτης εξά­πλω­σης του ιού (2021) απο­κα­λύ­πτει ότι στην Ελλάδα, ένα στα πέντε παιδιά ανη­συ­χεί ότι η οικο­γέ­νειά του θα χάσει τα προς το ζην εξαι­τίας της παν­δη­μίας.

Ο πόλεμος στην Ουκρα­νία και η ενερ­γειακή κρίση έρχεται να επι­σφρα­γί­σει τη δρα­μα­τι­κό­τητα του τοπίου για τους ανη­λί­κους (ακο­λού­θως για όλες τις ηλικίες), καθώς αυτοί γίνο­νται οι πρώτοι απο­δέ­κτες της νέας επι­δεί­νω­σης του οικο­γε­νεια­κού βιο­τι­κού επι­πέ­δου.

«Η ενερ­γειακή κρίση από τα μέσα του 2021 και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρα­νία τον Φεβρουά­ριο του 2022 είχαν δρα­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις στο εισό­δημα των κατοί­κων της Ελλάδας, με απο­τέ­λε­σμα τη χει­ρο­τέ­ρευση της ποιό­τη­τας ζωής των οικο­γε­νειών μικρο­με­σαίου εισο­δή­μα­τος. Τα παιδιά υπο­φέ­ρουν ιδιαί­τερα από την υπο­βάθ­μιση του βιο­τι­κού τους επι­πέ­δου. Η ακρί­βεια και οι ανα­τι­μή­σεις στην αξία του ρεύ­μα­τος και των ειδών πρώτης ανάγκης προ­βλέ­πε­ται από την ΕΕ (LEAK: Energy prices will remain high and volatile until at least 2023, EU Commission says – Euractiv, 18 February 2022) ότι θα δια­τη­ρη­θούν μέχρι το 2023» σημειώ­νει η κ. Έμκε Που­λο­πού­λου.

Στην έκδοση, όμως, γίνεται ειδική αναφορά και στο… προ­σφι­λές «φρούτο» της εποχής, τον δια­δι­κτυακό εκφο­βι­σμό, φαι­νό­μενο κατά το οποίο ο δράστης προ­κα­λεί στον «δια­δι­κτυακό συνο­μι­λητή» – θύμα του φόβο ή ανη­συ­χία. Η πιο πρό­σφατη έρευνα του Ελλη­νι­κού Κέντρου Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου του Ιδρύ­μα­τος Τεχνο­λο­γίας και Έρευνας απο­κα­λύ­πτει ότι πρό­κει­ται, δυστυ­χώς, για σύνηθες φαι­νό­μενο μεταξύ των παιδιών και των εφήβων, που κάνουν χρήση των νέων τεχνο­λο­γιών, να δημιουρ­γούν στον «στόχο» αίσθημα ενοχής και ανα­σφά­λειας. Στην προη­γού­μενη εργασία του ίδιου φορέα είχε απο­κα­λυ­φθεί ότι επτά στα δέκα παιδιά έχουν κάνει χρήση κοι­νω­νι­κών δικτύων σε μη επι­τρε­πτή ηλικία, ένας στους δέκα μαθητές Δημο­τι­κού Σχο­λείου και ένας στους τέσ­σε­ρις μαθητές του Γυμνα­σίου έχουν σελίδα προφίλ στο δια­δί­κτυο και απο­δέ­χο­νται αιτή­ματα φιλίας από αγνώ­στους. Μάλιστα, ένα στα δέκα παιδιά του Δημο­τι­κού και ένα στα τρία του Γυμνα­σίου έχουν συνα­ντη­θεί με τον άγνωστο «φίλο», ενώ από έρευνα της Focus προ­έ­κυψε ότι ένας στους επτά ανη­λί­κους έχει αναρ­τή­σει στο δια­δί­κτυο προ­σω­πι­κές του φωτο­γρα­φίες! Τέλος, ένας στους τρεις μαθητές της δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης και ένας στους πέντε της πρω­το­βάθ­μιας έχουν δεχθεί δια­δι­κτυακή παρε­νό­χληση!

Άλλη έρευνα, πάντως, απο­κα­λύ­πτει σχεδόν κατά­χρηση του δια­δι­κτύου από τους ανη­λί­κους, φαι­νό­μενο που παρα­τη­ρή­θηκε ενι­σχυ­μένο μετά τις περιό­δους του εγκλει­σμού λόγω COVID 19, κατά τις οποίες τα παιδιά αφιέ­ρω­ναν περισ­σό­τερο χρόνο μπροστά στις οθόνες των υπο­λο­γι­στών τόσο για τις ανάγκες της μακρό­θεν διδα­σκα­λίας όσο και για την ικα­νο­ποί­ηση της δικής τους ανάγκης για επι­κοι­νω­νία με τους φίλους τους ή για δια­σκέ­δαση. Όπως προ­έ­κυψε από τη μέτρηση, τέσσερα στα δέκα παιδιά 7 και 8 χρόνων χρη­σι­μο­ποιούν εντα­τικά το δια­δί­κτυο, ενώ ένα στα πέντε δείχνει να… μυήθηκε στο «σερ­φά­ρι­σμα» από τα 5 και 6 του χρόνια!

Όπως επι­ση­μαί­νει η κ. Έμκε – Που­λο­πού­λου, «ενδο­σχο­λική και εξω­σχο­λική βία θορυ­βούν ιδιαί­τερα την ελλη­νική κοι­νω­νία. Ξυλο­δαρ­μοί, κλω­τσιές, τραυ­μα­τι­σμοί, άγριες επι­θέ­σεις, κυρίως σε σχολεία της Αττικής, είναι πια καθη­με­ρι­νό­τητα. Αλλά πρό­κει­ται για πολυ­πα­ρα­γο­ντικό φαι­νό­μενο, που επη­ρέ­α­σαν η επι­δη­μία και ο εγκλει­σμός. Άλλαξε η ζωή των παιδιών και των εφήβων, κλεί­στη­καν στο σπίτι χωρίς δρα­στη­ριό­τη­τες και με περισ­σό­τερη ψηφιακή ενα­σχό­ληση. Όταν υπάρχει ένταση στην οικο­γέ­νεια, το παιδί ασυ­νεί­δητα την ανα­πα­ρά­γει. Το ίδιο και τον ζόφο της τηλε­ό­ρα­σης, αντί­στοιχα και την πρω­το­φανή βία στα δια­δι­κτυακά παι­χνί­δια του».

Σε ό,τι αφορά τις επι­δό­σεις των Ελλήνων μαθητών στο σχολείο, ανη­συ­χη­τικά είναι τα συμπε­ρά­σματα του Διε­θνούς Προ­γράμ­μα­τος για την Αξιο­λό­γηση των Μαθητών PISA (Programme for International Student Assessment) του ΟΟΣΑ, το οποίο διε­ξά­γε­ται στον χώρο της Εκπαί­δευ­σης ανά τριετία. Σύμφωνα με την τελευ­ταία αξιο­λό­γηση, από τα Ελλη­νό­πουλα δεν λείπει η θεω­ρη­τική γνώση, αλλά η σύνδεσή της με την καθη­με­ρι­νό­τητα. Οι Έλληνες μαθητές… επιρ­ρε­πείς στις οικο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες, που μετα­φέ­ρο­νται στο εκπαι­δευ­τικό σύστημα και απο­τυ­πώ­νο­νται στις γνώσεις και τις ικα­νό­τη­τές τους, αδυ­να­τούν να εφαρ­μό­σουν στην πράξη ό,τι διδά­σκο­νται στο σχολείο. Ειδι­κό­τερα, ανάμεσα στις 78 χώρες – συμ­με­το­χές στο πρό­γραμμα, οι Έλληνες μαθητές έρχο­νται 42οι στην Κατα­νό­ηση Κει­μέ­νου, 45οι στα Μαθη­μα­τικά και επίσης 45οι στις Φυσικές Επι­στή­μες. Όπως σημειώ­νε­ται από τους ειδι­κούς ανα­λυ­τές, τα Ελλη­νό­πουλα δεν αντα­πο­κρί­νο­νται σε ζητή­ματα που απαι­τούν κριτική σκέψη, σύνθεση και εντο­πι­σμό της πλη­ρο­φο­ρίας μέσα στο κείμενο. Φαί­νε­ται πως η μακρά περί­ο­δος των μνη­μο­νίων και των κρίσεων που ακο­λού­θη­σαν επη­ρέ­α­σαν πολ­λα­πλώς τους ανη­λί­κους, που βίωσαν την απειλή των ευαί­σθη­των οικο­γε­νεια­κών ισορ­ρο­πιών.

Τριάντα χρόνια μετά την είσοδό του στην ελλη­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα, το κινητό τηλέ­φωνο οδεύει να γίνει απα­ραί­τητο αξε­σουάρ και των ανη­λί­κων και μάλιστα σε εντυ­πω­σιακά μικρές ηλικίες, γεγονός που σε πρώτη φάση ερμη­νεύ­ε­ται ως λύση επι­κοι­νω­νίας των γονέων με τα παιδιά τους. Έρευνα του 2019 πιστο­ποιεί ότι ένα στα έξι παιδιά από 5 έως 12 χρόνων δια­θέ­τει κινητό. Βέβαια, η χρήση έως και τα 9 έτη είναι περιο­ρι­σμένη, αλλά από την ηλικία των 10-12 εκτο­ξεύ­ε­ται (92%).

Ευρύ κεφά­λαιο της έκδοσης είναι αφιε­ρω­μένο στους ηλι­κιω­μέ­νους της Ελλάδας, των οποίων η ποιό­τητα ζωής -τα χρόνια των μνημονίων- συρ­ρι­κνώ­θηκε σημα­ντικά με την πρω­το­φανή για τα ευρω­παϊκά χρονικά μείωση των συντά­ξεών τους και την έτσι κι αλλιώς ελλειμ­μα­τική υποδομή σε υγεία και περί­θαλψη, που επι­βα­ρύν­θηκε τα χρόνια της παν­δη­μίας. Ο δρα­μα­τι­κός συν­δυα­σμός μίας χώρας της οποίας ο πλη­θυ­σμός δεν ανα­πλη­ρώ­νε­ται και άρα οι παρα­γω­γι­κές ηλικίες διαρκώς συρ­ρι­κνώ­νο­νται, πολι­τι­κών που δεν θέτουν σε ουσια­στική προ­τε­ραιό­τητα τον ευαί­σθητο τομέα της υγείας και ασφα­λι­στι­κής και νοσο­κο­μεια­κής κάλυψης σε διαρκή ασφυξία, δια­γρά­φει ζοφερά σενάρια…

Μελέτες της ΕΕ περί τη μελ­λο­ντική κάλυψη των υγειο­νο­μι­κών αναγκών των 27 χωρών-μελών της (μετά την απο­χώ­ρηση του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου), οδηγούν στο συμπέ­ρα­σμα ότι έως το 2050 ο αριθμός των ανθρώ­πων που θα χρειά­ζο­νται μακρο­χρό­νια φρο­ντίδα, θα αυξηθεί κατά 8 εκα­τομ­μύ­ρια! Αλλά μόνον ένας στους τρεις ηλι­κιω­μέ­νους με σοβαρές δυσκο­λίες σε καθη­με­ρι­νές δρα­στη­ριό­τη­τες έχει πρό­σβαση σε υπη­ρε­σίες κατ΄ οίκον φρο­ντί­δας, ενώ σε 11 χώρες της ΕΕ, 6 στους 10 αδυ­να­τούν να αντι­με­τω­πί­σουν το κόστος αυτής της φρο­ντί­δας. Σημειώ­νε­ται, δε, ότι στην Ελλάδα, τα άτομα άνω των 70 χρόνων, παρότι απο­τε­λούν το 10% του πλη­θυ­σμού, απα­σχο­λούν τις μισές νοσο­κο­μεια­κές κλίνες και ειδι­κό­τερα μία στις τέσ­σε­ρις για οξέα περι­στα­τικά. Οι υπε­ρή­λι­κες καλύ­πτουν το ¼ των συνο­λι­κών ημερών νοση­λείας στα νοσο­κο­μεία και επτά στους δέκα πάσχουν από περισ­σό­τε­ρες της μίας νόσους.

Στη βεβα­ρυμ­μένη κλινική εικόνα των εκπρο­σώ­πων της τρίτης ηλικίας, έρχεται να προ­στε­θεί και το ψυχικό βάρος της παν­δη­μίας και του πολέμου στην Ουκρα­νία. Από προ­σω­πι­κές συνε­ντεύ­ξεις κατά τη διάρ­κεια πανε­πι­στη­μια­κής έρευνας, δια­πι­στώ­θηκε ότι του­λά­χι­στον στην Ελλάδα, οι ηλι­κιω­μέ­νοι, που βίωσαν κατοχή, εμφύλιο και χούντα, μετά την εισβολή στην Ουκρα­νία, έχουν στην πλειο­νό­τητά τους να δια­χει­ρι­στούν όχι μόνον τον φόβο για αυξη­μένο κόστος ζωής, αλλά και την αγωνία ενός νέου εφιαλ­τι­κού σενα­ρίου γενι­κευ­μέ­νου πολέμου.

Παν­δη­μία και σοκ στην Ευρω­παϊκή αγορά – Το δημο­γρα­φικό αδιέ­ξοδο της Ελλάδας

Στην πλούσια σε πλη­ρο­φο­ριακό υλικό έκδοση, το εξώ­φυλλο της οποίας εικο­νο­γρα­φεί και πάλι ο Σπύρος Ορνε­ρά­κης, απο­τυ­πώ­νε­ται επα­κρι­βώς η πορεία των κοι­νω­νι­κών και οικο­νο­μι­κών επι­πτώ­σεων στην Ευρώπη και ειδι­κό­τερα στην Ελλάδα από τις πολι­τι­κές των μνη­μο­νίων, από τον κορο­νοϊό αλλά και από την ενερ­γειακή κρίση, που έπληξαν σοβαρά το βιοτικό επίπεδο των πλη­θυ­σμών.

Στην είσοδό του το 2020 προ­οιω­νι­ζό­ταν ελπι­δο­φόρο. Η Ελλάδα έβγαινε από τη δρα­μα­τική δεκα­ε­τία της οικο­νο­μι­κής κρίσης, οι ανα­πτυ­ξια­κοί δείκτες της χώρας βελ­τιώ­νο­νταν και οι Έλληνες έβλεπαν ακτίδα φωτός στο βάθος. Η εμφά­νιση και η ραγδαία εξά­πλωση του COVID 19 γονά­τισε εκ νέου όχι μόνον τον ελλη­νικό λαό που ό,τι είχε προ­λά­βει να σηκωθεί, αλλά και το σύνολο των ανε­πτυγ­μέ­νων χωρών του πλανήτη. Τα μέσα του άλλοτε ελπι­δο­φό­ρου έτους βρήκαν μόλις έξι στους δέκα πολίτες να εργά­ζο­νται, με τον μέσο όρο στις χώρες της ΕΕ λίγο πάνω από επτά στους δέκα και μόνο τη Σουηδία να αριθμεί 8 στους δέκα εργα­ζό­με­νους. Για την αντι­με­τώ­πιση της παν­δη­μίας οι περισ­σό­τε­ρες κυβερ­νή­σεις εφάρ­μο­σαν πολι­τική ανα­στο­λής της οικο­νο­μι­κής λει­τουρ­γίας και έλαβαν προ­λη­πτικά μέτρα για την προ­στα­σία της δημό­σιας υγείας και τον περιο­ρι­σμό των κρου­σμά­των, με απο­τέ­λε­σμα επι­χει­ρή­σεις να κλεί­σουν και άλλες να ανα­στεί­λουν μερικώς τη λει­τουρ­γία τους. Όσες μπό­ρε­σαν να εγκλι­μα­τι­στούν εγκαί­ρως στο ηλε­κτρο­νικό εμπόριο, το έκαναν. Η αγορά έπαθε σοκ. Πολλοί εργα­ζό­με­νοι βρέ­θη­καν στον δρόμο ή σχεδόν στον δρόμο… Σύμφωνα με το δελτίο ενη­μέ­ρω­σης του Εθνικού Ινστι­τού­του Εργα­σίας και Ανθρώ­πι­νου Δυνα­μι­κού, τον Ιούνιο του 2020, 5,3% των εργα­ζο­μέ­νων κατά μέσο όρο στην ΕΕ των 27 βρέ­θη­καν να έχουν χάσει ορι­στικά τη δουλειά τους και άλλοι 23,2% προ­σω­ρινά. Στην Ελλάδα τα ποσοστά μόνιμα και προ­σω­ρινά ανέργων ήταν 4,7% και 41,8% αντί­στοιχα.

Η τηλερ­γα­σία επι­βλή­θηκε στους εργα­σια­κούς χώρους. Το δια­δί­κτυο μπήκε στη ζωή ακόμη και των πιο… ανε­πί­δε­κτων χει­ρι­στών κομπιού­τερ. Από τον Μάρτιο του 2020 εκα­τομ­μύ­ρια εργα­ζο­μέ­νων ανά τον κόσμο βρέ­θη­καν να πει­ρα­μα­τί­ζο­νται με την παρα­γω­γι­κό­τητά τους δια της οθόνης του υπο­λο­γι­στή… Στην Ελλάδα, τον Νοέμ­βριο του 2020 εργά­ζο­νταν με τηλερ­γα­σία 280.000 άνθρω­ποι. Μελέτη των οικο­νο­μο­λό­γων του Harvard προ­βλέ­πει ότι όταν κάποτε κλείσει το κεφά­λαιο «παν­δη­μία», του­λά­χι­στον για τρεις ημέρες την εβδο­μάδα ένας στους έξι εργα­ζό­με­νους θα εξα­κο­λου­θεί να παρέχει υπη­ρε­σίες από το σπίτι του. Άλλη μελέτη, πάντως, απο­κα­λύ­πτει ότι το ένα τρίτο των εργα­ζο­μέ­νων (υπάλ­λη­λοι γρα­φείου, ανώτερα στελέχη κ.α.) έχουν πλέον τη δυνα­τό­τητα να εργά­ζο­νται δια­δι­κτυακά στο 100% του εργα­σια­κού τους χρόνου. Το δεύτερο τρίτο (σχε­δια­στές μόδας, ερευ­νη­τές, μεσίτες κ.α.) για περισ­σό­τερο από το μισό του εργα­σια­κού τους χρόνου και το τελευ­ταίο τρίτο (γιατροί, πιλότοι κ.λπ.) καθόλου.

Η αλήθεια είναι πως κατά πώς δεί­χνουν οι μελέτες, η τηλερ­γα­σία ήρθε στη ζωή των εργα­ζο­μέ­νων για να μείνει. Απο­τε­λεί ευέ­λι­κτο τρόπο απα­σχό­λη­σης, που, παρότι απο­θαρ­ρύ­νει την κοι­νω­νι­κο­ποί­ηση των ανθρώ­πων, για κάποιους άλλους λόγους ευνοεί και εργα­ζό­με­νους και εργο­δό­τες. Ωστόσο, η κατά­σταση στη μετά COVID αγορά δεν προ­οιω­νί­ζε­ται και η ιδα­νι­κό­τερη. Έρευνα που διε­νερ­γή­θηκε στις αρχές του 2021 σε δείγμα 8.000 εργα­ζο­μέ­νων σε 20 χώρες (δεν συμ­με­τείχε η Ελλάδα) απο­κά­λυψε ότι ένας στους τρεις εργα­ζό­με­νους προ­σα­να­το­λί­ζε­ται σε αλλαγή εργα­σίας/καριέ­ρας. Σε αντί­στοιχη μελέτη, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και της Ελλάδας, δια­πι­στώ­θηκε ότι ένας στους επτά εργα­ζο­μέ­νους και ένας στους τέσ­σε­ρις Έλληνες εκφρά­ζουν ισχυ­ρούς φόβους για απόλυση, λόγω κρίσης, στο άμεσο μέλλον.

«Οι δυσμε­νείς μακρο­χρό­νιες προ­ο­πτι­κές για το εργα­τικό δυνα­μικό, από­το­κες της κάμψης της γεν­νη­τι­κό­τη­τας, θέτουν σοβα­ρούς φραγ­μούς στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη και περιο­ρί­ζουν τον αριθμό των εργα­ζο­μέ­νων, που συνει­σφέ­ρουν στο κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στικό σύστημα σε επίπεδα αρκετά χαμη­λό­τερα από εκείνα, που θα μπο­ρού­σαν να υπο­στη­ρι­χθούν από την ανα­πτυ­ξιακή δια­δι­κα­σία αν η προ­σφορά εργα­τι­κού δυνα­μι­κού ήταν ανε­τό­τερη» σημειώ­νει στο ΑΠΕ η κ. Έμκε Που­λου­πού­λου και προ­σθέ­τει: «Λάβετε υπόψη σας ότι πρό­σφατη αναφορά της ΕΕ για τη δημο­γρα­φική αλλαγή απο­κα­λύ­πτει πως ο πλη­θυ­σμός σε ηλικία εργα­σίας στις 27 χώρες της ευρω­παϊ­κής οικο­γέ­νειας θα μειωθεί από 265 εκατομ. άτομα (τρεις στους δέκα εργα­ζό­με­νους γυναί­κες) που ήταν το 2019 σε 230 εκατομ. το 2050 και σε 220 εκατομ. το 2070!».

Δεκα­ε­τία μνη­μο­νίων, επι­δη­μία, ενερ­γειακή κρίση. Η έκδοση «Η οδυνηρή δεκα­ε­τία ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΛΕΠΑΛΛΗΛΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ» απο­τε­λεί λεπτο­με­ρειακό παρα­τη­ρη­τή­ριο κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κών αλλαγών στους κόλπους της ευρω­παϊ­κής οικο­γέ­νειας. Όλα όμως περι­στρέ­φο­νται και κατα­λή­γουν σε δυνατό σήμα κιν­δύ­νου για το δημο­γρα­φικό της χώρας:

Τη δεύτερη δεκα­ε­τία του αιώνα, ο πλη­θυ­σμός της ΕΕ των 27 (υπο­λο­γί­ζε­ται η απο­χώ­ρηση του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου) αυξή­θηκε σε αντί­θεση με τον πλη­θυ­σμό της Ελλάδας, που μειώ­θηκε. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι την περίοδο 2014-2019 από κάθε 10.000 Έλληνες αφαι­ρού­ντο τον χρόνο 37 άτομα! Την ίδια περίοδο στον ίδιο αριθμό των κατοί­κων της ΕΕ προ­στί­θε­ντο 12 νέα μέλη!

Το 2021, ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας ανερ­χό­ταν σε 10,7 εκατ. κατοί­κους. Ήταν κατά 400.000 ανθρώ­πους μειω­μέ­νος από το 2011!

Μελέτη προ­βλέ­πει ότι έως το 2060 στις χώρες του ΟΟΣΑ ο πλη­θυ­σμός σε ηλικία εργα­σίας 20-64 χρόνων, θα παρου­σιά­σει κατά μέσο όρο μείωση 10%. Στην Ελλάδα η μείωση θα φτάσει το 35%»!

«Μείωση του πλη­θυ­σμού, κατάρ­ρευση των γεν­νή­σεων, αύξηση των θανάτων, εκτό­ξευση της δημο­γρα­φι­κής γήραν­σης, αρνη­τικό μετα­να­στευ­τικό ισο­ζύ­γιο απο­τε­λούν το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα της Ελλάδας το 2022. Δεν είναι δημιούρ­γημα της οδυ­νη­ρής δεκα­ε­τίας και των αλλε­πάλ­λη­λων κρίσεων, αλλά επι­δει­νώ­θηκε σοβαρά από αυτές. Είναι μία κατά­σταση που έχει αρχίσει εδώ και δεκα­ε­τίες και για τα απο­τε­λέ­σματα της οποίας οι επι­στή­μο­νες χτυ­πού­σαν το καμπα­νάκι ήδη από τη δεκα­ε­τία του 1980, όταν οι γεν­νή­σεις εμφα­νί­στη­καν μειω­μέ­νες κάτω από το επίπεδο αντι­κα­τά­στα­σης των γενεών. Έκτοτε η κατά­σταση βαίνει επι­δει­νού­μενη» σημειώ­νει η ερευ­νή­τρια και προ­σθέ­τει: «Η χει­ρο­τέ­ρευση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου του ελλη­νι­κού λαού είναι η σημα­ντι­κό­τερη αιτία επι­δεί­νω­σης της δημο­γρα­φι­κής κατά­στα­σης της χώρας. Τα νέα ζευ­γά­ρια που αδυ­να­τούν να επι­βιώ­σουν με χαμη­λούς μισθούς σε περι­βάλ­λον ακρί­βειας ακόμη και για τα στοι­χειώδη, δεν απο­φα­σί­ζουν εύκολα να απο­κτή­σουν παιδιά. Επι­πλέον, αυξά­νε­ται η ηλικία των γυναι­κών που απο­φα­σί­ζουν να γίνουν μητέρες άπαξ. Πόσω μάλλον δις και τρις…».

Τις περισ­σό­τε­ρες φορές, τα γεγο­νότα έχουν και μία δεύτερη ανά­γνωση, η οποία συνήθως είναι και η πλέον ρεα­λι­στική. Στον πίνακα κατά­τα­ξης των χωρών της ΕΕ με τις ανα­λο­γίες δασκά­λων – μαθητών (με στοι­χεία έως και του Σεπτεμ­βρίου του 2021), η Ελλάδα κατα­χω­ρεί­ται ως έχουσα 8,7 μαθητές να ανα­λο­γούν σε έναν δάσκαλο, σε αντί­θεση με τη Ρου­μα­νία, όπου οι μαθητές που ανα­λο­γούν σε έναν δάσκαλο είναι 19,4! Αν συνυ­πο­λο­γί­σει κανείς ότι ο μέσος όρος της συγκε­κρι­μέ­νης ανα­λο­γίας στις χώρες της ΕΕ είναι ένας προς 13,5, θα έλεγε πως η Ελλάδα είναι μία χώρα με -αν μη τι άλλο- εντυ­πω­σιακή επάρ­κεια δασκά­λων, όπου τα σχολεία δια­θέ­τουν μικρές, ευέ­λι­κτες τάξεις, γεγονός που προ­φα­νώς επι­τρέ­πει στους εκπαι­δευ­τι­κούς να σκύψουν πάνω από κάθε παιδί και να ανα­σύ­ρουν τα ταλέντα και τις κλίσεις του. Κι όμως, σε αυτόν τον τομέα, η Ελλάδα είναι κατα­χω­ρη­μένη τελευ­ταία στον ζοφερό πίνακα των 27 χωρών της ευρω­ζώ­νης, διότι η ανα­λο­γία της δεν απο­τυ­πώ­νει την πληθώρα του εκπαι­δευ­τι­κού προ­σω­πι­κού της, αλλά τη μείωση των μαθητών της την τελευ­ταία 12ετία!

Σε πρό­σφατη μελέτη του Ιδρύ­μα­τος Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών σημειώ­νε­ται ότι αν τα προσεχή χρόνια δεν υπάρ­ξουν ριζικές αλλαγές για να δώσουν μεγάλη ώθηση στις γεν­νή­σεις, στη μαζική επι­στροφή των Ελλήνων ή και τη γενναία και συστη­μα­τική εισροή μετα­να­στών, ο συνο­λι­κός αριθμός των μαθητών (συγκρι­τικά με το έτος 2008 της τελευ­ταίας συστη­μα­τι­κής κατα­γρα­φής τους) θα σημειώ­σει μείωση κατά περίπου 30% έως το 2035, όταν δηλαδή θα ενσω­μα­τω­θεί στο εκπαι­δευ­τικό σύστημα και η πιο πρό­σφατη εντυ­πω­σιακή μείωση γεν­νή­σεων, που κατα­γρά­φηκε το 2017!

«Για το δημο­γρα­φικό πρό­βλημα της Ελλάδας δεν υπάρ­χουν “δημο­γρα­φι­κές” λύσεις» κατα­λή­γει η κ. Έκμε – Που­λο­πού­λου και εξηγεί: «Η κατά­σταση δεν βελ­τιώ­νε­ται με επι­δό­ματα και απο­σπα­σμα­τι­κές πολι­τι­κές. Η χώρα έχει ανάγκη από πολι­τική ανά­πτυ­ξης σε τομείς και κλάδους που θα περιο­ρί­σουν την αβε­βαιό­τητα και θα δημιουρ­γή­σουν στους νέους ανθρώ­πους αίσθηση σιγου­ριάς ότι μπορούν με ασφά­λεια και στα­θε­ρό­τητα να ζήσουν και να δημιουρ­γή­σουν στον τόπο τους. Η παρα­γω­γική γενιά χρειά­ζε­ται εργασία με προ­ο­πτική εξέ­λι­ξης, καλές συν­θή­κες και αξιο­πρεπή αμοιβή, που να ενθαρ­ρύ­νει τη δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας».

Πηγή protothema.gr