Η κρίση «εξαφάνισε» από τον χάρτη του εμπορίου πάνω από 200.000 ΜμΕ

Οταν έκα­ναν την εμ­φά­νι­σή τους στην Ελ­λά­δα οι πρώ­τες με­γά­λες πο­λυ­ε­θνι­κές αλυ­σί­δες, κυ­ρί­ως στα τέλη της δε­κα­ε­τί­ας του ’80, πολ­λοί προ­έ­βλε­παν πλήγ­μα για τις εγ­χώ­ριες μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις. Ανά­λο­γες ήταν οι προ­βλέ­ψεις και πολύ αρ­γό­τε­ρα, όταν άρ­χι­σαν να εμ­φα­νί­ζο­νται τα με­γά­λα εμπο­ρι­κά κέ­ντρα ή όταν το 2005 διευ­ρύν­θη­κε το ωρά­ριο των εμπο­ρι­κών κα­τα­στη­μά­των. Οι τότε προ­βλέ­ψεις έπε­σαν όλες έξω, διότι το σοκ δεν ήταν τε­λι­κά τόσο ισχυ­ρό και η ιδιω­τι­κή κα­τα­νά­λω­ση έβαι­νε αυ­ξα­νό­με­νη, ικανή να συ­ντη­ρή­σει πολ­λούς παί­κτες στην αγορά, μι­κρούς και με­γά­λους. Ο πε­ρί­φη­μος «θά­να­τος του εμπο­ρά­κου» επήλ­θε τε­λι­κά με την οι­κο­νο­μι­κή κρίση και ο χάρ­της του εμπο­ρί­ου στην Ελ­λά­δα ανα­διαρ­θρώ­θη­κε ίσως με τον πιο βίαιο τρόπο έως τώρα.

Από το 2008 έως το 2014 υπο­λο­γί­ζε­ται ότι «εξα­φα­νί­στη­καν» πάνω από 200.000 μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις, εμπο­ρι­κές κατά βάση, κάτι που συ­νι­στά μεί­ω­ση της τάξης του 25%. Από 820.185 επι­χει­ρή­σεις το 2008, το 2014 υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ο αριθ­μός τους έχει μειω­θεί στις 614.000, ενώ και το 2015 τα «λου­κέ­τα» συ­νε­χί­ζο­νται.

Μόνο στο λια­νε­μπό­ριο τρο­φί­μων έκλει­σαν σε διά­στη­μα τεσ­σά­ρων ετών, από το 2010 έως και το 2013, 3.660 ση­μεία πώ­λη­σης, με τη μεί­ω­ση στα πα­ρα­δο­σια­κά με­μο­νω­μέ­να κα­τα­στή­μα­τα τρο­φί­μων (κρε­ο­πω­λεία, ιχθυο­πω­λεία, μα­νά­βι­κα, αρ­το­ποιεία) να ανέρ­χε­ται σε 27% και στα μίνι μάρ­κετ σε 20%. Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του τζί­ρου αυτού με­τα­φέ­ρε­ται πλέον στα σού­περ μάρ­κετ, τα οποία αυ­ξά­νουν ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο τις κα­τη­γο­ρί­ες προ­ϊ­ό­ντων που δια­θέ­τουν.

Τα αντί­στοι­χα ισχύ­ουν και με τα υπό­λοι­πα κα­τα­στή­μα­τα του λια­νε­μπο­ρί­ου: ο τζί­ρος των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων και των μι­κρών βιο­τε­χνιών που είχαν και λια­νι­κή πώ­λη­ση έχει με­τα­φερ­θεί στις αλυ­σί­δες και τα πο­λυ­κα­τα­στή­μα­τα.

Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση, η οποία οδή­γη­σε σε μεί­ω­ση της ιδιω­τι­κής κα­τα­νά­λω­σης την πε­ρί­ο­δο 2008-2014 κατά 25%, είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όχι η αιτία, αλλά ο πα­ρά­γο­ντας που επι­τά­χυ­νε τις εξε­λί­ξεις στον επι­χει­ρη­μα­τι­κό χάρτη της χώρας, υπό την έν­νοια ότι σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις επι­χει­ρη­μα­τι­κής ανά­πτυ­ξης στην Ελ­λά­δα υπήρ­χαν εγ­γε­νείς αδυ­να­μί­ες οι οποί­ες απο­κα­λύ­φθη­καν με την κρίση. Οι μι­κρο­με­σαί­ες επι­χει­ρή­σεις στην πλειο­νό­τη­τά τους ανα­πτύ­χθη­καν πάνω σε σα­θρές βά­σεις, χωρίς να επεν­δύ­σουν στα­δια­κά σε και­νο­το­μία και εξω­στρέ­φεια, έτσι ώστε να είναι αντα­γω­νι­στι­κές ανά πάσα στιγ­μή και κυ­ρί­ως όταν η οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία είναι δυ­σχε­ρής. Η πρό­σβα­σή τους πλέον στη χρη­μα­το­δό­τη­ση είναι κάτι πα­ρα­πά­νω από δύ­σκο­λη, γε­γο­νός που δεν τους επι­τρέ­πει να έχουν τα απαι­τού­με­να κε­φά­λαια ούτε καν για να ανα­νε­ώ­σουν το εμπό­ρευ­μά τους, οδη­γού­με­νες έτσι σε μα­ρα­σμό και τε­λι­κά στο «λου­κέ­το».

Με­γά­λες πο­λυ­ε­θνι­κές επι­χει­ρή­σεις δεν «διά­βα­σαν» καλά την ελ­λη­νι­κή αγορά, με συ­νέ­πεια να απο­χω­ρή­σουν στις αρχές της κρί­σης, με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα την Aldi, την Fnac, την Carrefour. Το ίδιο συ­νέ­βη, βε­βαί­ως, και με κά­ποιες με­γά­λες ελ­λη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις οι οποί­ες είχαν προ­βεί σε υπερ­δα­νει­σμό τα προη­γού­με­να χρό­νια, με συ­νέ­πεια να οδη­γη­θούν γρή­γο­ρα στην απα­ξί­ω­ση και την πτώ­χευ­ση, όπως για πα­ρά­δειγ­μα η αλυ­σί­δα σού­περ μάρ­κετ Ατλά­ντικ, αλλά και η Sprider.

Από πέ­ρυ­σι οι ανα­διαρ­θρώ­σεις, οι εξα­γο­ρές και οι συγ­χω­νεύ­σεις έχουν ξε­κι­νή­σει πλέον να γί­νο­νται με εντα­τι­κό­τε­ρους ρυθ­μούς. Οι τρά­πε­ζες απο­τε­λούν επί της ου­σί­ας ισχυ­ρό μοχλό συ­γκέ­ντρω­σης, καθώς θε­ω­ρούν ότι οι συγ­χω­νεύ­σεις επι­χει­ρή­σε­ων θα δώ­σουν λύση στα προ­βλή­μα­τα υπερ­χρέ­ω­σης και θα μειώ­σουν τις επι­σφά­λειες. Οι υγιείς επι­χει­ρή­σεις, από την άλλη, βρί­σκουν τώρα την ευ­και­ρία να επεν­δύ­σουν με σκοπό τη γι­γά­ντω­σή τους.

Συ­γκέ­ντρω­ση στον κλάδο των σού­περ μάρ­κετ

Το πλέον ίσως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα συ­γκέ­ντρω­σης είναι ο κλά­δος των σού­περ μάρ­κετ. Μετά και την από­κτη­ση των δρα­στη­ριο­τή­των του «Βε­ρό­που­λου» στην Ελ­λά­δα από τον «Σκλα­βε­νί­τη», τρεις επι­χει­ρή­σεις («Μα­ρι­νό­που­λος», «Σκλα­βε­νί­της» και ο «ΑΒ Βα­σι­λό­που­λος») θα συ­γκε­ντρώ­νουν πλέον τζίρο πάνω από 6 δισ. ευρώ. Από το πε­ρα­σμέ­νο φθι­νό­πω­ρο, η εται­ρεία που αριθ­μού­σε πε­ρί­που εκατό κα­τα­στή­μα­τα και ήταν γνω­στή μόνο στους κα­τοί­κους του λε­κα­νο­πε­δί­ου της Ατ­τι­κής προ­χώ­ρη­σε σε τρεις θε­α­μα­τι­κές εξα­γο­ρές, αυτήν του 60% της κρη­τι­κής αλυ­σί­δας «Χαλ­κια­δά­κης», της Makro Cash & Carry Hellas και πριν από λίγες ημέ­ρες του «Βε­ρό­που­λου».

Μόνο μέσα στο 2014 άλ­λα­ξαν χέρια επτά λια­νε­μπο­ρι­κές αλυ­σί­δες και 241 κα­τα­στή­μα­τα στην κα­τη­γο­ρία των σού­περ μάρ­κετ και ευ­ρέ­ως των κα­τα­να­λω­τι­κών ειδών.

Κα­θη­με­ρι­νη