Συντάξεις: «Κύμα» φυγής εξαιτίας και του δημογραφικού – Οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν το 2024

Προ των πυλών βρί­σκε­ται η «βόμβα» του δημο­γρα­φι­κού για τις συντά­ξεις. Μια ενδε­χό­μενη αύξηση στα γενικά όρια ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης δεν μπορεί να απο­κλει­στεί αλλά ανα­μέ­νε­ται να απα­σχο­λή­σει την ελλη­νική κυβέρ­νηση σε μετα­γε­νέ­στερο χρόνο (2027) αφού δεν κρί­νε­ται ανα­γκαία μια άμεση παρέμ­βαση.

Η χώρα μας, επί του παρό­ντος, «μετράει» το 23% του πλη­θυ­σμού της σε ηλικίες άνω των 65 ετών και εντάσ­σε­ται στις πλέον γερα­σμέ­νες της ΕΕ. Τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες αυτή η τάση όχι μόνο δεν θα υπο­χω­ρή­σει αλλά θα ενταθεί.

Η Ελλάδα έχοντας το 23% του πλη­θυ­σμού της 65 ετών και άνω εντάσ­σε­ται στις πλέον γερα­σμέ­νες χώρες της Ε.Ε ενώ θα παρα­μεί­νει στην ομάδα αυτή και τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες.

Μέχρι το 2050, ο πλη­θυ­σμός των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών ανα­μέ­νε­ται να παρου­σιά­σει σημα­ντική αύξηση. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΟΟΣΑ, θα ανα­δει­χθεί «πρω­τα­θλή­τρια» με του­λά­χι­στον το ένα τρίτο του πλη­θυ­σμού (35%) σε αυτή την ηλι­κιακή ομάδα.

Η Ελλάδα κιν­δυ­νεύει με έναν εκρη­κτικό συν­δυα­σμό γήραν­σης και υπερ­γη­ρίας

Ξεπέ­ρα­σαν τις 200.000 οι αιτή­σεις συντα­ξιο­δό­τη­σης το 2024

Έχοντας τα παρα­πάνω δεδο­μένα οι τάσεις «φυγής» των ασφα­λι­σμέ­νων που έχουν τη δυνα­τό­τητα απο­χώ­ρη­σης ενι­σχύ­θη­καν (και) από τις δρα­μα­τι­κές προ­βλέ­ψεις για το δημο­γρα­φικό, αλλά και τα σενάρια περί αύξησης των ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης πριν από το 2027.

Η πλη­θυ­σμιακή συρ­ρί­κνωση αλλά και η γήρανση του πλη­θυ­σμού θα έχει αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην οικο­νο­μία τόσο στην αγορά εργα­σίας όσο και στο ασφα­λι­στικό σύστημα.

Τα πρώτα «καμπα­νά­κια» έχουν ήδη αρχίσει να χτυπούν με το κύμα συντα­ξιού­χων να μεγα­λώ­νει αισθητά παρά το γεγονός πως οι συντά­ξι­μες απο­δο­χές είναι χαμη­λό­τε­ρες.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του συστή­μα­τος ΑΤΛΑΣ από το καλο­καίρι (2024) είχε φανεί ότι θα είχαμε ακόμη μία χρονιά με σημα­ντική αύξηση των συντα­ξιού­χων. Συγκε­κρι­μένα, το πρώτο εξάμηνο του έτους υπο­βλή­θη­καν 99.434 νέες αιτή­σεις ορι­στι­κής κύριας σύντα­ξης στον ΕΦΚΑ (+4,6% σε σύγκριση με το αντί­στοιχο περσινό διά­στημα). Στο 11μηνο οι αιτή­σεις ξεπέ­ρα­σαν τις 185.000 και στο τέλος Δεκεμ­βρίου έκλει­σαν στις 201.000.

Το 2023 είχαν υπο­βλη­θεί 190.368 αιτή­σεις για συντά­ξεις λόγω γήρατος, ανα­πη­ρίας και θανάτου.

Τα πρώτα «καμπα­νά­κια» έχουν ήδη αρχίσει να χτυπούν με το κύμα συντα­ξιού­χων να μεγα­λώ­νει αισθητά

Το σημε­ρινά όριο συντα­ξιο­δό­τη­σης

Το δημο­γρα­φικό πράγ­ματι απο­τε­λεί ένα μεγάλο «πονο­κέ­φαλο» κάτι που ανα­δει­κνύ­ουν και τα νούμερα με την ανα­λο­γία συντα­ξιού­χων – ασφα­λι­σμέ­νων να είναι σήμερα 1 προς 1,66 και σε 15 χρόνια, ανα­μέ­νε­ται να υπο­χω­ρή­σει στο 1,25. Αυτό σημαί­νει ότι, ενώ σήμερα για κάθε 100 συντα­ξιού­χους υπάρ­χουν 166 ασφα­λι­σμέ­νοι να τους συντη­ρούν με τις εισφο­ρές τους, το 2040 σε κάθε 100 συντα­ξιού­χους θα ανα­λο­γούν μόνο 125 ασφα­λι­σμέ­νοι για την πληρωμή των συντά­ξεών τους.

Θα πρέπει να σημειώ­σουμε ότι οι ασφα­λι­σμέ­νοι θα μπορούν να συντα­ξιο­δο­τη­θούν στα 62 με 40 χρόνια ασφά­λι­σης ή στα 67 με του­λά­χι­στον 15 χρόνια ασφά­λι­σης έως το 2026. Από το 2027 δεν είναι βέβαιο αν θα δια­τη­ρη­θούν τα ίδια όρια ή αν θα αυξη­θούν ακο­λου­θώ­ντας το προσ­δό­κιμο ζωής, εφόσον αυτό αυξηθεί.

Μέχρι σήμερα δεν χρειά­στηκε να γίνει καμία αλλαγή, αφενός γιατί τα όρια ηλικίας ανήλθαν στα 62 και 67 (από 60 και 65) και αφε­τέ­ρου διότι, λόγω της παν­δη­μίας, το προσ­δό­κιμο ζωής δεν αυξή­θηκε, οπότε δεν έγινε καμία περαι­τέρω προ­σαρ­μογή των ορίων ηλικίας.

Η Ελλάδα έχει από τους χαμη­λό­τε­ρους ρυθμούς γεν­νή­σεων στην Ευρώπη

Δύο μέτρα και δύο επι­πλέον λόγοι για τη φυγή προς τη συντα­ξιο­δό­τηση

Με τα σημάδια να μην είναι ενθαρ­ρυ­ντικά, ως «φάρμακο» στο δημο­γρα­φικό πρό­βλημα η Morgan Stanley εξε­τά­ζει μια σειρά από σενάρια, προ­τεί­νο­ντας λύσεις που όπως παρα­δέ­χε­ται δεν είναι ούτε εύκολες ούτε ευχά­ρι­στες. Για την ακρί­βεια, του­λά­χι­στον δύο από τα μέτρα που προ­τεί­νο­νται απο­τε­λώ­ντας τη γνωστή νεο­φι­λε­λεύ­θερη συνταγή είναι: Η αύξηση των ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης και η αύξηση των ωρών απα­σχό­λη­σης.

Τέλος, θα πρέπει να σημειώ­σουμε πως πέραν της σενα­ριο­λο­γίας περί πιθανής αύξησης των ορίων ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης άλλοι δύο λόγοι που ενδε­χο­μέ­νως συνέ­βα­λαν στο «κύμα» εξόδου είναι η δυνα­τό­τητα εργα­σίας των συντα­ξιού­χων χωρίς πέναλτι στη σύνταξή τους αλλά και η ωρίμαση του συντα­ξιο­δο­τι­κού δικαιώ­μα­τος της γενιάς των baby boomers.

Πηγή: in.gr