Βασίλης Κορκίδης: «Ισχυρές οι προσδοκίες και οι ευκαιρίες της αγοράς για το 2022»

«Ισχυ­ρό­τε­ρες το 2022 οι προσ­δο­κί­ες των ευ­και­ριών από τις με­ταλ­λά­ξεις των προ­κλή­σε­ων».

Αυτό ανα­φέ­ρει με­τα­ξύ άλλων σε συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δ» ο πρό­ε­δρος του Πε­ρι­φε­ρεια­κού Επι­με­λη­τη­ρια­κού Συμ­βου­λί­ου Ατ­τι­κής και του Εμπο­ρι­κού και Βιο­μη­χα­νι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Πει­ραιώς, Βα­σί­λης Κορ­κί­δης. Επί­σης μι­λά­ει για το μέλ­λον των ΜμΕ καθώς και για την αύ­ξη­ση του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου κατά την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας.

• Κύριε Κορ­κί­δη, έχου­με ισχυ­ρό­τε­ρες προσ­δο­κί­ες για το 2022;

Είναι σύ­νη­θες σε κάθε ξε­κί­νη­μα μιας νέας χρο­νιάς να κυ­ριαρ­χούν οι ευχές και οι προσ­δο­κί­ες. Φέτος όμως υπάρ­χει μία δια­φο­ρο­ποί­η­ση σε σχέση με το πα­ρελ­θόν, αφού οι προσ­δο­κί­ες και οι ευ­και­ρί­ες για το 2022 είναι ισχυ­ρό­τε­ρες από τις προ­κλή­σεις και όσα συ­νέ­βη­σαν με τις με­ταλ­λά­ξεις της παν­δη­μί­ας το 2020 και το 2021. Στα τέλη του 2021 στον επι­χει­ρη­μα­τι­κό κόσμο έγινε κα­τα­νοη­τό, πως με τό­σους πολ­λούς αστάθ­μη­τους πα­ρά­γο­ντες που αντι­με­τω­πί­ζου­με από την πα­ρού­σα υγειο­νο­μι­κή και δη­μο­σιο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση, απαι­τεί­ται συ­νε­χής εγρή­γορ­ση αλλά και ευ­ε­λι­ξία για άμεση προ­σαρ­μο­γή στα οι­κο­νο­μι­κά δε­δο­μέ­να που δια­μορ­φώ­νει σε πα­γκό­σμια κλί­μα­κα η παν­δη­μία. Για το νέο έτος, λοι­πόν, η ευχή είναι να μην υπάρ­ξει νέος κύ­κλος αγω­νί­ας για το υπό δια­μόρ­φω­ση οι­κο­νο­μι­κό σκη­νι­κό.

Γε­γο­νός είναι ότι η πίεση που πα­ρέ­χει η πα­ρού­σα συ­γκυ­ρία, δη­μιουρ­γεί εδραία άποψη ότι οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, οι ελα­φρύν­σεις και οι ρυθ­μί­σεις θα πρέ­πει να συ­νε­χι­στούν και όλο το 2022. Οφεί­λου­με να ατε­νί­σου­με το νέο έτος από την αυγή του κιό­λας με αι­σιο­δο­ξία. Όχι με την «αφη­ρη­μέ­νη έν­νοια» αλλά απορ­ρέ­ου­σα από τα στοι­χεία του νέου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που προ­βλέ­πει ανά­πτυ­ξη, συρ­ρί­κνω­ση της ανερ­γί­ας και εκτό­ξευ­ση των επεν­δύ­σε­ων και των εξα­γω­γών. Στα στοι­χεία που συ­νη­γο­ρούν σε αυτή την αι­σιο­δο­ξία το γε­γο­νός ότι ΕΕ, στις προ­βλέ­ψεις της, ανα­θε­ώ­ρη­σε την ανά­πτυ­ξη του 2021 για την Ελ­λά­δα προς τα πάνω, στο 7,1%, από το 6,9% που εκτι­μά το ΥΠΟΙΚ και στο 5,2%, για το 2022. Η ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μί­ας σε σχήμα V απο­δί­δε­ται στην ενι­σχυ­μέ­νη εγ­χώ­ρια ζή­τη­ση και σε μια κα­λύ­τε­ρη από την ανα­με­νό­με­νη του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δο. Η νέα εκτί­μη­ση για την ανά­πτυ­ξη της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας είναι η 3η υψη­λό­τε­ρη στην ΕΕ, ωστό­σο, δεν πρέ­πει να πα­ρα­βλέ­που­με πως το έλ­λειμ­μα 9,9% και το χρέος 203% είναι, επί­σης, τα υψη­λό­τε­ρα στην ΕΕ.

Αλλά ας έρ­θου­με στο πεδίο των προσ­δο­κιών. Από τα μέ­χρις ώρας γνω­στά από τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό είναι ότι δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει πρό­σθε­τες πα­ρεμ­βά­σεις για οποιον­δή­πο­τε κλάδο της οι­κο­νο­μί­ας, με βάση και τον υπάρ­χο­ντα δη­μο­σιο­νο­μι­κό χώρο. Ωστό­σο εκτι­μώ ότι η άσκη­ση, «επι­θε­τι­κής» αν θέ­λε­τε, πο­λι­τι­κής για την προ­σέλ­κυ­ση επεν­δύ­σε­ων, την αύ­ξη­ση των εξα­γω­γών, αλλά και την επι­τά­χυν­ση της ψη­φιο­ποί­η­σης απο­τε­λούν στοι­χεία που θα συμ­βά­λουν στην ανά­πτυ­ξη δη­μο­σιο­νο­μι­κού χώρου στην κυ­βέρ­νη­ση, ώστε να κα­τα­στεί δυ­να­τή η συ­νέ­χι­ση της στή­ρι­ξης στο επι­χει­ρείν, το οποίο κα­λεί­ται να επι­βιώ­σει της «δί­δυ­μης κρί­σης», ενερ­γεια­κής και υγειο­νο­μι­κής, που απο­στε­ρούν την ικ­μά­δα του σε δύ­σκο­λη χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία, με την απο­κλι­μά­κω­ση των πιέ­σε­ων να δια­φαί­νε­ται, κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα, ότι θα συμ­βεί μετά το πρώτο τε­τρά­μη­νο του νέου έτους. Είναι προ­φα­νές ότι οι προ­τε­ραιό­τη­τες της κυ­βέρ­νη­σης, δια­μορ­φώ­νο­νται με βάση την έντα­ση και την έκτα­ση της ενερ­γεια­κής και υγειο­νο­μι­κής κρί­σης, καθώς και τον πε­ριο­ρι­σμό των δυ­σμε­νών πλη­θω­ρι­στι­κών οι­κο­νο­μι­κών συ­νε­πειών, γε­γο­νός που απαι­τεί, όπως προ­α­νέ­φε­ρα, συ­νε­χή εγρή­γορ­ση, ώστε, αφε­νός, να δια­τη­ρη­θεί η ανα­γκαία ευ­ε­λι­ξία στην αγορά και, αφε­τέ­ρου, να μην εκτρο­χια­στεί σε καμία πε­ρί­πτω­ση και για κα­νέ­να λόγο ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός.

Ας ελ­πί­σου­με πως η με­τάλ­λα­ξη «Όμι­κρον» θα εξε­λι­χθεί ήπια και θα βα­δί­σου­με με το θε­τι­κό-ανο­δι­κό σε­νά­ριο «upside scenario», παρά τις δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις της από τις άλλες με­ταλ­λά­ξεις, τα εμ­βό­λια θα λει­τουρ­γή­σουν με ηπιό­τε­ρες επι­πτώ­σεις στην υγεία των αν­θρώ­πων, με απο­τέ­λε­σμα οι κίν­δυ­νοι σε σχέση με τις άλλες με­ταλ­λά­ξεις να είναι μι­κρό­τε­ροι οδη­γώ­ντας σε ενί­σχυ­ση της οι­κο­νο­μί­ας. Σε αυτό το σε­νά­ριο της «ομα­λο­ποί­η­σης», η ανά­πτυ­ξη θα κι­νη­θεί σε υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα, ενώ η εξι­σορ­ρό­πη­ση της ζή­τη­σης και η ανά­καμ­ψη στην προ­σφο­ρά προ­ϊ­ό­ντων και στην προ­σφο­ρά ερ­γα­σί­ας θα οδη­γή­σουν σε χα­μη­λό­τε­ρο επί­πε­δο τον πλη­θω­ρι­σμό. Άρα θα έχου­με όλα εκεί­να τα στοι­χεία για να ατε­νί­σου­με το 2022 με αι­σιο­δο­ξία. Σαφώς υπάρ­χει πάντα και ο αστάθ­μη­τος πα­ρά­γο­ντας. Τον οποίο και απευ­χό­μα­στε. Προσ­δο­κία της αγο­ράς είναι το νέο έτος να είναι ένα έτος απαλ­λαγ­μέ­νο από τα δεινά του 2020 αλλά και του 2021, να είναι ένα έτος κερ­δο­φο­ρί­ας ικα­νού να «κλεί­σει τις πλη­γές που άνοι­ξε η παν­δη­μία» με την κυ­βέρ­νη­ση να προ­χω­ρά σε «στο­χευ­μέ­νες» πα­ρεμ­βά­σεις στή­ρι­ξης και το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα να χρη­μα­το­δο­τή­σει πε­ρισ­σό­τε­ρο τη μι­κρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα η οποία ανα­ζη­τά ρευ­στό­τη­τα.

Οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές συμ­φω­νί­ες δεί­χνουν την εμπι­στο­σύ­νη στην ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία και κα­τέ­στη­σαν εμ­φα­νές ότι στα ελ­λη­νι­κά πε­ριου­σια­κά στοι­χεία υπάρ­χει αξία. Οι ροές από το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και το Πο­λυ­ε­τές Δη­μο­σιο­νο­μι­κό Πλαί­σιο, φτά­νουν συ­νο­λι­κά έως το 2026 τα 101 δισ. ευρώ και πα­ρέ­χουν πρω­το­φα­νή συν­δυα­στι­κή στή­ρι­ξη για να κα­λυ­φθεί το επεν­δυ­τι­κό κενό που άφησε η 10ετής κρίση. Εν κα­τα­κλεί­δι, η Ελ­λά­δα δεν είναι τυ­χαία ο πιο δη­μο­φι­λής προ­ο­ρι­σμός επεν­δύ­σε­ων, αφού έχει ανα­δεί­ξει στο διε­θνές, και όχι μόνο, επεν­δυ­τι­κό κοινό ένα ευρύ πεδίο για επεν­δύ­σεις σε το­μείς της οι­κο­νο­μί­ας. Με δε­δο­μέ­νο ότι η πα­ρού­σα κυ­βέρ­νη­ση, παρά τις επι­πρό­σθε­τες προ­κλή­σεις για την οι­κο­νο­μία από την σο­βού­σα κρίση της παν­δη­μί­ας, χει­ρί­στη­κε επι­τυ­χώς και συ­νε­χί­ζει με συ­νέ­πεια το με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κό της έργο με στόχο τη συ­νε­χή βελ­τί­ω­ση εκεί­νων των πα­ρα­μέ­τρων που θα κα­τα­στή­σουν έτι πε­ραι­τέ­ρω θελ­κτι­κή τη χώρα μας για επεν­δύ­σεις. Προ­σω­πι­κά, πι­στεύω πως οι επεν­δύ­σεις από εγ­χώ­ρια επι­χει­ρη­μα­τι­κά σχή­μα­τα, απο­τε­λεί το με­γα­λύ­τε­ρο κί­νη­τρο, δίνει τα πε­ρισ­σό­τε­ρα οφέλη και κάνει την κα­λύ­τε­ρη δια­φή­μι­ση για τη χώρα μας, αφού απο­δει­κνύ­ει την εμπι­στο­σύ­νη μας στη προ­ο­πτι­κή της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

• Το ηλε­κτρο­νι­κό εμπό­ριο, κα­τέ­γρα­ψε ‘άλμα ανά­πτυ­ξης’ μέσα στην παν­δη­μία;

Ιδιαί­τε­ρα προ­σο­δο­φό­ρα απο­δεί­χθη­κε η περ­σι­νή χρο­νιά για όσες επι­χει­ρή­σεις δρα­στη­ριο­ποιού­νται στο χώρο του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου, το οποίο διευ­ρύ­νει ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο το απο­τύ­πω­μά του. Σύμ­φω­να με έρευ­να του Ερ­γα­στη­ρί­ου Ηλε­κτρο­νι­κού Εμπο­ρί­ου Επι­χει­ρείν (ELTRUN), η συ­νο­λι­κή αξία του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου εκτι­μά­ται ότι έφτα­σε τα 14 δισ. ευρώ το 2021 και αφορά στην πώ­λη­ση προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών. Ο ηλε­κτρο­νι­κός τζί­ρος εκτι­νά­χθη­κε σε επί­πε­δα ρεκόρ το 2021, από τα 9 δις το 2019 και τα 11,5 δις ευρώ του 2020 επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι οι online αγο­ρές από τα e-shops απο­τε­λούν μια νέα κα­νο­νι­κό­τη­τα στο εμπό­ριο.

Είναι εν­δει­κτι­κό ότι έξι στους δέκα κα­τα­να­λω­τές που συμ­με­τεί­χαν στην έρευ­να (δείγ­μα 859 χρη­στών) αγο­ρά­ζουν δια­δι­κτυα­κά με το 1/3 να πραγ­μα­το­ποιεί πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 20% των συ­νο­λι­κών αγο­ρών ηλε­κτρο­νι­κά. Η επέ­κτα­ση του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου συ­νε­χί­ζε­ται παρά το γε­γο­νός πως τα φυ­σι­κά κα­τα­στή­μα­τα λει­τουρ­γούν κα­νο­νι­κά, μετά την άρση των lockdown αν και με αυ­ξη­μέ­να μέτρα προ­στα­σί­ας. Πλέον στην Ελ­λά­δα έξι στους δέκα χρή­στες του δια­δι­κτύ­ου θε­ω­ρού­νται πλέον online αγο­ρα­στές αν και ακόμα υπάρ­χουν ση­μα­ντι­κά πε­ρι­θώ­ρια, καθώς σε χώρες της Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης το 80% των κα­τα­να­λω­τών ψω­νί­ζουν δια­δι­κτυα­κά. Από τους Ελ­λη­νες δια­δι­κτυα­κούς αγο­ρα­στές ο ένας στους τρεις (31%) πραγ­μα­το­ποιεί από τον υπο­λο­γι­στή του πάνω από το 20% των συ­νο­λι­κών του αγο­ρών, ενώ σύμ­φω­να με την έρευ­να σε ό,τι αφορά στα πο­σο­στά αγο­ρών μέσω δια­δι­κτύ­ου ανά κα­τη­γο­ρία τον Δε­κέμ­βριο 2021 τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά κα­τα­γρά­φο­νται στις κα­τη­γο­ρί­ες ει­σι­τή­ρια – ξε­νο­δο­χεία με 45% και ηλε­κτρι­κά – ηλε­κτρο­νι­κά είδη με 34% και ακο­λου­θούν τα είδη ρου­χι­σμού με 20%, τα παι­χνί­δια – είδη δώρων – κο­σμή­μα­τα με 17%, τα είδη προ­σω­πι­κής πε­ρι­ποί­η­σης με 13%, τα έπι­πλα με 13%. Σή­με­ρα εκτι­μά­ται πως 15.000 εμπο­ρι­κές εται­ρί­ες έχουν ολο­κλη­ρω­μέ­να ψη­φια­κά κα­νά­λια πω­λή­σε­ων.

• Η «απο­σω­λή­νω­ση» των ΜμΕ ενέ­χει κιν­δύ­νους;

Οι προ­κλή­σεις για τις ΜμΕ επι­χει­ρή­σεις αν και λι­γό­τε­ρες θα συ­νε­χι­στούν και το νέο έτος. Και τούτο γιατί θα κλη­θούν να κι­νη­θούν σε ένα ευ­με­τά­βλη­το πε­ρι­βάλ­λον που δη­μιούρ­γη­σε η παν­δη­μία και οι με­ταλ­λά­ξεις. Είναι προ­φα­νές ότι ο οι­κο­νο­μι­κός ορί­ζο­ντας ανα­δια­μορ­φώ­νε­ται, όχι εξ αι­τί­ας μέ­τρων και απο­φά­σε­ων που σχε­τί­ζο­νται με αυτό καθ’ αυτό τον οι­κο­νο­μι­κό προσ­διο­ρι­σμό, αλλά με το «άνοι­ξε-κλεί­σε» των αγο­ρών, που για το προ­σε­χές έτος όλοι απευ­χό­μα­στε να μην ξα­να­συμ­βεί ό,τι συ­νέ­βη το 2020 και το 2021. Ωστό­σο η με­γα­λύ­τε­ρη πρό­κλη­ση για το προ­σε­χές έτος θα είναι, αφε­νός η «απο­σω­λή­νω­ση» από τα οι­κο­νο­μι­κά μέτρα στή­ρι­ξης και αφε­τέ­ρου η αλ­λα­γή της «κρα­τού­σης» νο­ο­τρο­πί­ας. Το «ξε­πά­γω­μα» των χρεών της παν­δη­μί­ας, η επα­νεκ­κί­νη­ση απο­πλη­ρω­μής δό­σε­ων και η επι­στρο­φή της Επι­στρε­πτέ­ας από τα μέσα του 2022 ενέ­χουν σο­βα­ρούς κιν­δύ­νους βιω­σι­μό­τη­τας. Οι ΜμΕ επι­χει­ρή­σεις και, ιδίως, οι πολύ μι­κρές και μι­κρές, δια­δρα­μα­τί­ζουν κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στην οι­κο­νο­μία, στην απα­σχό­λη­ση, αλλά και στην εν γένει ανα­πτυ­ξια­κή πο­ρεία κάθε Κρά­τους – Μέ­λους. Οι προ­ο­πτι­κές και οι προ­κλή­σεις των ΜμΕ για το μέλ­λον δια­φο­ρο­ποιού­νται, ανά­λο­γα με τον κλάδο και τον βαθμό στον οποίο συ­νέ­βα­λαν τα κρα­τι­κά μέτρα πα­ρο­χής ρευ­στό­τη­τας στη στή­ρι­ξη των επι­χει­ρή­σε­ων.