Σημαντική πρωτοβουλία για τα “Eλγίνεια της Pόδου” – H ιστορία για τους “Θησαυρούς” της Λίνδου που εκτίθενται στη Δανία

Μια ση­μα­ντι­κή κα­μπά­νια, ικα­νο­ποιώ­ντας ένα πάγιο αί­τη­μα της ρο­δια­κής κοι­νω­νί­ας και τι­μώ­ντας την ιστο­ρία του νη­σιού, ξε­κι­νά ο Δήμος της Ρόδου σε συ­νερ­γα­σία με το Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου, όπως απο­κα­λύ­πτει σή­με­ρα η «δη­μο­κρα­τι­κή».

Ει­δι­κό­τε­ρα, η κα­μπά­νια αφορά στο «Χρο­νι­κό της Λίν­δου», υπό­θε­ση γνω­στή και ως «Τα Ελ­γί­νεια της Ρόδου» για την οποία έχουν δη­μο­σιευ­θεί δε­κά­δες άρθρα και πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται σε πολλά ιστο­ρι­κά βι­βλία, της Ελ­λά­δας και του εξω­τε­ρι­κού.

Πρό­κει­ται για μία μαρ­μά­ρι­νη στήλη του 99 π.Χ., στην οποία έχει κα­τα­γρα­φεί η πο­ρεία της πόλης αλλά και οι επι­φά­νειες της θεάς Αθη­νάς. Η στήλη αυτή βρέ­θη­κε στην εκ­κλη­σία του Αγίου Στε­φά­νου, κοντά στο αρ­χαίο θέ­α­τρο της Λίν­δου στις αρχές του 20 αιώνα κατά τη διάρ­κεια αρ­χαιο­λο­γι­κών ερευ­νών από την Αρ­χαιο­λο­γι­κή Σχολή της Δα­νί­ας Ίσως κάτι που θα μπο­ρού­σε να χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως “Τα Ελ­γί­νεια της Ρόδου”, εφό­σον το πο­λύ­τι­μο για την ιστο­ρία του νη­σιού εύ­ρη­μα βρί­σκε­ται σή­με­ρα στο Μου­σείο της Κο­πεγ­χά­γης.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», ο αντι­δή­μαρ­χος Λίν­δου και Νό­τιας Ρόδου κ. Νίκος Κα­ρα­μα­ρί­της, συ­νερ­γά­στη­κε με τον Κα­θη­γη­τή Αρ­χαί­ας Ελ­λη­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας του Τμή­μα­τος Με­σο­γεια­κών Σπου­δών του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου, κ. Σπύρο Συ­ρό­που­λο, κι έχουν ήδη ξε­κι­νή­σει τη συ­νερ­γα­σία τους προ­κει­μέ­νου να ορ­γα­νω­θεί μία σειρά εκ­δη­λώ­σε­ων με σκοπό την ενη­μέ­ρω­ση των πο­λι­τών για αυτό το κομ­μά­τι της ιστο­ρί­ας, αλλά και τη θέ­σπι­ση μίας πο­λι­τι­στι­κής δρά­σης που θα επι­τρέ­πει τη συ­νε­χή επαφή μας με τις ιστο­ρι­κές αφε­τη­ρί­ες μας. Πα­ραλ­λή­λως, στους σκο­πούς της δρά­σης πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και η δη­μιουρ­γία πι­στών αντι­γρά­φων του πε­ρί­φη­μου «Χρο­νι­κού της Λίν­δου», ώστε να μπο­ρούν οι κά­τοι­κοι της Ρόδου αλλά και οι επι­σκέ­πτες, να έχουν ει­κό­να των σπου­δαί­ων ευ­ρη­μά­των τα οποία, παρά το ότι ανή­κουν στο νησί μας, εκτί­θε­νται στη Δανία.

Η Ανα­γρα­φή της Λίν­δου είναι δύο τμή­μα­τα επι­γρα­φών που ανα­κα­λύ­φθη­καν στη Λίνδο το 1904 από Δα­νούς κι ανα­φέ­ρο­νται η πρώτη στο χρο­νι­κό των ανα­θη­μά­των του ναού της Λιν­δί­ας Αθη­νάς και η δεύ­τε­ρη στον κα­τά­λο­γο των ονο­μά­των των ιε­ρέ­ων.

Σύμ­φω­να με τον κα­θη­γη­τή Δη­μή­τρη Χη­νιά­δη, οι εν λόγω επι­γρα­φές που σώ­ζο­νται πρέ­πει να είναι τμή­μα­τα μιας με­γα­λύ­τε­ρης επι­γρα­φής που απο­τε­λεί χρο­νι­κό της ιστο­ρί­ας του ναού. Οι επι­γρα­φές, που βρί­σκο­νται στην Γλυ­πτο­θή­κη του Κάρλ­σμπεργκ, στην Κο­πεγ­χά­γη είναι γραμ­μέ­νες στη δω­ρι­κή διά­λε­κτο («Δα­ρεί­ου τοῦ Περ­σᾶν βα­σι­λέ­ως ἐπὶ κα­τα­δου­λώ­σει τᾶς Ἑλ­λά­δος ἐκ­πέμ­ψα­ντος με­γά­λας δυ­νά­μεις» ή «Λίν­δος Ἀθά­ναι Πο­λιά­δι καὶ Διὶ Πο­λιεῖ»). Η επι­γρα­φή λέ­γε­ται ότι χα­ρά­κτη­κε από τον γλύ­πτη Τι­μα­χί­δα ή Τι­μαρ­χί­δα γιο του Αγη­σι­τί­μου, Λιν­δί­ου, που έζησε περί το 99 π.Χ., όταν η εκ­κλη­σία του δήμου απο­φά­σι­σε τη δη­μιουρ­γία της. Πι­θα­νόν να είναι κι αρ­χι­κός συγ­γρα­φέ­ας της κάτω από την κα­θο­δή­γη­ση του Πυρ­γο­τέ­λη και του ιε­ρα­τεί­ου.

Η από­φα­ση αυτή για τη δη­μιουρ­γία της επι­γρα­φής έγινε, επει­δή πολλά ανα­θή­μα­τα προς τιμήν της θεάς είχαν πο­λυ­και­ρί­σει και οι επι­γρα­φές τους ήταν δυσ­διά­βα­στες, ενώ οι επι­γρα­φές στον Λάρ­τιο λίθο θα πα­ρέ­με­ναν στο δι­η­νε­κές.

Την όλη δια­δι­κα­σία ορ­γά­νω­σε ο αρ­χι­τέ­κτο­νας Πυρ­γο­τέ­λης και η όλη ερ­γα­σία κό­στι­σε δια­κό­σιες δραχ­μές. Σύμ­φω­να με την επι­γρα­φή αυτά συ­νέ­βη­σαν επί ιερέα Τει­σί­λου του Σω­σι­κρά­τη στις 12 του Αρ­τα­μι­τί­ου μηνός.

Ο ναός της Λιν­δί­ας Αθη­νάς όταν κα­τα­σκευά­στη­κε και όταν ανα­κα­τα­σκευά­στη­κε μετά το κά­ψι­μο του τον 4ο π.Χ. αιώνα. Ο ναός της Αθη­νάς της Λίν­δου κατά την ελ­λη­νι­στι­κή πε­ρί­ο­δο.

Η ανα­γρα­φή των ιε­ρέ­ων αρ­χί­ζει από το 405 π.Χ. (επό­με­νη χρο­νιά της ίδρυ­σης της πόλης της Ρόδου) και τε­λειώ­νει το 47 μ.Χ.

Οι χρο­νι­κο­γρά­φοι και οι ιστο­ρι­κοί που ανα­φέ­ρο­νται στην επι­γρα­φή είναι:

ο Εὔδη­μος με το ‘ἐν τῶι Λιν­δια­κῶι, Ἐρ­γί­ας’

ο Πο­λύ­ζα­λος στις ιστο­ρί­ες του («ἐν τᾶι δ τᾶν ἱστο­ρι­ᾶν»)

ο Ἰε­ρώ­νυ­μος με το «ἐν τῶι … τῶν Ἡλια­κῶν»

ο Μύρων με το «τοῦ Ῥόδου ἐγκω­μί­ου»

ο Τι­μό­κρι­τος με το «χρο­νι­κᾶς συ­ντά­ξιος»

ο Ἰέρων με το «περὶ Ῥόδου»

ο Ξε­να­γό­ρας με το «χρο­νι­κᾶς συ­ντά­ξιος τὰν μὲν ἐπι­φά­νειαν γε­γό­νειν»

ο Μαρ­δό­νιος που στάλ­θη­κε από το Δά­τι­δα γρά­φει στα «περ[ὶ] τᾶς ἐπι­φα­νεί­ας

ο Ἀγέ­λο­χο]ς ἐν τᾶι α̣ τᾶς χρο­νι­κᾶς συντά[ξιος],

ο Ὀνό­μασ[τ]ος στο πρώτο βι­βλίο τᾶς χρο­νι­κᾶς συ­ντά­ξιος

ο Ἀρι­στώ[ν]υμος ἐ[ν] τᾶι συ­να­γω­γᾶι τῶ[ν χ]ρόνων καὶ

ο Ἀρι­στί­ων με το «χρο­νι­κᾶς συ­ντά­ξιος».

Στο χρο­νι­κό αυτό ανα­φέ­ρε­ται η πο­λιορ­κία του Δά­τι­δα, στρα­τη­γού του Δα­ρεί­ου που κα­τέ­κτη­σε τη Ρόδο και πο­λιόρ­κη­σε τη Λίνδο, την οποί­αν δεν κα­τά­φε­ρε να αλώ­σει.

Πε­ρί­που 600 με 700 χρό­νια πριν από την ίδρυ­ση της πόλης της Ρόδου, η Λίν­δος πρω­το­στα­τού­σε στην ιστο­ρία του νη­σιού αλλά και της ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Η ισχυ­ρή ναυ­τι­κή οι­κο­νο­μία της ήταν αυτή που την έφερε στο πο­λι­τι­κό και οι­κο­νο­μι­κό προ­σκή­νιο με τη δη­μιουρ­γία της πε­ρί­φη­μης Δω­ρι­κής Εξά­πο­λης, όταν μαζί με τη Κά­μι­ρο, την Ια­λυ­σό, την Κω αλλά και την Κνίδο και την Αλι­καρ­νασ­σό στα απέ­να­ντι πα­ρά­λια, έθε­σαν τις βά­σεις της διε­θνούς συ­νερ­γα­σί­ας με απώ­τε­ρο σκοπό την οι­κο­νο­μι­κή και την πο­λι­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα.

Οι επό­με­νοι αιώ­νες είδαν τη Λίνδο να εξα­πλώ­νε­ται κυ­ριο­λε­κτι­κά στο Αι­γαίο μέσω αποι­κιών στην Ιβη­ρία, στην Ιτα­λία, στη Λυκία και αλλού. Οι Λίν­διοι έγι­ναν θρύ­λος των Περ­σι­κών Πο­λέ­μων, όταν η θεά Αθηνά επε­νέ­βη για να τους γλι­τώ­σει από την πο­λιορ­κία των Περ­σών. Αρ­γό­τε­ρα έγι­ναν μέλος της Αθη­ναϊ­κής Συμ­μα­χί­ας, αλλά απο­σκίρ­τη­σαν για να δη­μιουρ­γή­σουν μαζί με τους Κα­μί­ριους και τους Ια­λύ­σιους τη Ρόδο, στα 408 π.Χ. Η πλού­σια ιστο­ρία της πόλης αλλά και του νη­σιού, κα­τα­γρά­φε­ται σε ένα πο­λύ­τι­μο εύ­ρη­μα που ονο­μά­ζε­ται Χρο­νι­κό της Λίν­δου.

Η το­πι­κή ιστο­ρία, αρ­χαία και νε­ό­τε­ρη, απο­τε­λεί πά­ντο­τε ση­μα­ντι­κό πα­ρά­γο­ντα αυ­το­ε­κτί­μη­σης, συ­νει­δη­το­ποί­η­σης της ταυ­τό­τη­τας και της σπου­δαιό­τη­τας των πο­λι­τών ως συ­νε­χι­στών και θε­μα­το­φυ­λά­κων της πο­ρεί­ας ενός λαού και φυ­σι­κά πηγή γνώ­σης για τις συν­θή­κες που δια­μόρ­φω­σαν την εξέ­λι­ξη αυτής της πο­ρεί­ας αλλά και του πα­ρό­ντος.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, οι Δανοί αρ­χαιο­λό­γοι Kinch και Blinkenberg πραγ­μα­το­ποί­η­σαν έρευ­νες στη νότια Ρόδο και στην ακρό­πο­λη της Λίν­δου. Τα ευ­ρή­μα­τά τους με­τα­φέρ­θη­καν και εκτί­θε­νται στο Μου­σείο της Κο­πεγ­χά­γης. Μετά την κα­τά­λη­ψη της Ρόδου από το Βα­σί­λειο της Ιτα­λί­ας, Ιτα­λοί αρ­χαιο­λό­γοι πραγ­μα­το­ποί­η­σαν έρευ­νες σε όλη τη Ρόδο. Στην ακρό­πο­λη της Λίν­δου οι έρευ­νες δεν ήταν πα­ρα­γω­γι­κές όσον αφορά το πλή­θος των ευ­ρη­μά­των, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας όμως τη ση­μα­σία του χώρου προ­χώ­ρη­σαν σε ερ­γα­σί­ες ανα­στή­λω­σης. Τη συ­νέ­χι­ση των ερ­γα­σιών αυτών ανέ­λα­βε η Ελ­λη­νι­κή Αρ­χαιο­λο­γι­κή Υπη­ρε­σία από το 1948, μετά την επί­ση­μη εν­σω­μά­τω­ση της Δω­δε­κα­νή­σου στο Βα­σί­λειο της Ελ­λά­δας.