Παγκόσμια ημέρα κατά του αναλφαβητισμού- Ο αναλφαβητισμός παραμένει πρόβλημα

Δεκάδες χιλιά­δες γράμ­ματα

Τα πρώτα δείγ­ματα γραφής στην Κίνα βρί­σκο­νται χαραγ­μένα πάνω σε ράχες βοδιών. Εντο­πί­ζο­νται γύρω στο 1400 π.Χ. Το κινε­ζικό αλφά­βητο απο­τε­λεί­ται από 50.000 χαρα­κτή­ρες. Αν κάποιος όμως γνω­ρί­ζει έστω τους 3.500 χαρα­κτή­ρες μπορεί να δια­βά­σει το 98% ενός κει­μέ­νου. Για τα παιδιά στο σχολείο η δια­δι­κα­σία εκμά­θη­σης του κινε­ζι­κού αλφα­βή­του κρατάει χρόνια…

Εικόνες αντί χαρα­κτή­ρων

Η χρήση συμ­βό­λων που παρέ­πε­μπαν σε έννοιες προ­ϋ­πήρχε της υιο­θέ­τη­σης αλφα­βή­του. Πάνω από 2.000 τέτοιες φιγού­ρες ανθρώ­πων και ζώων βρέ­θη­καν λαξευ­μέ­νες στα πέτρινα τοι­χώ­ματα του σπη­λαίου Λασκώ στη νότια Γαλλία. Οι επι­στή­μο­νες εκτι­μούν ότι πρό­κει­ται για έναν «πρό­δρομο» της γραφής, που κατά την Εποχή του Λίθου χρη­σι­μο­ποιού­νταν ως μέσο επι­κοι­νω­νίας.

Η σφη­νοει­δής γραφή των Σου­με­ρίων

Τα πρώτατα δείγ­ματα αλφα­βή­του στην ιστορία της ανθρω­πό­τη­τας εντο­πί­ζο­νται στη Μεσο­πο­τα­μία, το σημε­ρινό Ιράκ. Η εφεύ­ρεση της λεγό­με­νης σφη­νοει­δούς γραφής απο­δί­δε­ται ειδι­κό­τερα στους Σου­μέ­ριους και τοπο­θε­τεί­ται γύρω στα 3.300 π. Χ. Οι Σου­μέ­ριοι χάραζαν με πέτρες τους χαρα­κτή­ρες πάνω σε πήλινες πλάκες.

Λέξεις με θεϊκή προ­έ­λευση

Oι αρχαίοι Αιγύ­πτιοι θεω­ρού­σαν τη γραφή τους «λόγια των θεών» θέλο­ντας να τονί­σουν την άνωθεν προ­έ­λευσή τους. O όρος ιερο­γλυ­φικά έχει αρχαιο­ελ­λη­νική προ­έ­λευση, από τις λέξεις «ιερός» και «γλύφω» που σημαί­νει «χαράσσω». Μόλις το 1% με 5% των αρχαίων Αιγυ­πτίων γνώ­ρι­ζαν γραφή, το δε επάγ­γελμα του «γραφιά» θεω­ρού­νταν εξόχως σημα­ντικό.

Η επι­κρά­τηση των Λατι­νι­κών

Με την εγκα­θί­δρυση της Ρωμαϊ­κής Αυτο­κρα­το­ρίας η λατι­νική γραφή άρχισε να δια­γρά­φει μία θριαμ­βευ­τική πορεία. Τα Λατι­νικά προ­έρ­χο­νται από τα αρχαία Ελλη­νικά. Οι Λατίνοι προ­σάρ­μο­σαν το αρχαιο­ελ­λη­νικό αλφά­βητο στις σύχ­γρο­νες ανάγκες τους και εισή­γα­γαν νέα γράμ­ματα. Το «W» καθιε­ρώ­θηκε το Μεσαί­ωνα ως το εικοστό έκτο γράμμα. Μέχρι σήμερα το λατι­νικό αλφά­βητο είναι το πιο δια­δε­δο­μένο στον κόσμο.

Γλώσσες της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και των Γραφών

Πάνω από 100 αλφά­βητα χρη­σι­μο­ποιού­νται σήμερα ανά τον κόσμο. Η αραβική γλώσσα έχει δύο δια­φο­ρε­τικά αλφά­βητα: το ένα χρη­σι­μο­ποιεί­ται στην καθη­με­ρι­νό­τητα και το δεύτερο στην καλ­λι­γρα­φία. Από την άλλη πλευρά το εβραϊκό αλφά­βητο ήταν για αιώνες η γλώσσα των ιερών Γραφών. Καθιε­ρώ­θηκε ως επίσημη, γραπτή γλώσσα του Ισραήλ το 1948.

Στο μουσείο στο Μάιντς βρί­σκε­ται να παλαιό­τερο τυπω­μένο βιβλίο του κόσμου: η Αγία Γραφή. Το 1452 ο Γιο­χά­νες Γκού­τεν­μπεργκ εφηύρε την τυπο­γρα­φία και τη μαζική εκτύ­πωση πιέ­ζο­ντας μεταλ­λι­κούς χαρα­κτή­ρες σε χαρτί. Τα πρώτα 200 αντί­τυπα που τυπώ­θη­καν ήταν της Βίβλου. Η εφεύ­ρεση αυτή απο­τέ­λεσε την απαρχή της τυπο­γρα­φίας αλλά και του βιβλίου, όπως το ξέρουμε σήμερα.

Στην ψηφιακή εποχή

Μέχρι την έλευση των ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών στην καθη­με­ρι­νό­τητά το γράψιμο και το διά­βα­σμα βιβλίων γινόταν σε χαρτί. Σήμερα οι υπο­λο­γι­στές είναι παντα­χού παρό­ντες, δίνο­ντας άλλη διά­σταση στη γραφή και την ανά­γνωση. Το εκά­στοτε αλφά­βητο εμφα­νί­ζε­ται στις οθόνες μας κανο­νικά, όπως το γνω­ρί­ζουμε. Ωστόσο από πίσω του κρύ­βο­νται αριθ­μη­τικά ψηφία, τα οποία απο­τε­λούν αντι­κεί­μενο προ­γραμ­μα­τι­σμού.

Ο αναλ­φα­βη­τι­σμός παρα­μέ­νει πρό­βλημα

Παρά τα θαυ­μα­στά τεχνο­λο­γικά επι­τεύγ­ματα, η ανά­γνωση και η γραφή δεν είναι αυτο­νό­η­τες κατα­κτή­σεις σε όλες τις γωνιές του πλανήτη. Σήμερα περίπου 774 εκατομ. άνθρω­ποι δεν μπορούν να γράψουν και να δια­βά­σουν, ιδίως στην Αφρική και την Ινδία. Σε μειο­νε­κτική θέση βρί­σκο­νται οι γυναί­κες και τα νεαρά κορί­τσια. Η UNESCO έχει καθιε­ρώ­σει ήδη από το 1966 την 8η Σεπτεμ­βρίου ως ημέρα κατά του αναλ­φα­βη­τι­σμού.

dw.de