T. Mοροπούλου: Πρόγραμμα στρατηγικού σχεδιασμού αειφόρου ανάπτυξης για νησιά μας

Στο πλαί­σιο του Ερευ­νη­τι­κού Έργου (ΑΕΙ) «Αει­φό­ρος Ανά­πτυ­ξη Λι­γό­τε­ρο Ανα­πτυγ­μέ­νων Πε­ριο­χών με τη Δη­μιουρ­γία Νέων Του­ρι­στι­κών Πόρων και Προ­ϊ­ό­ντων μέσω Ανά­λυ­σης, Τεκ­μη­ρί­ω­σης, Μο­ντε­λο­ποί­η­σης, Δια­χεί­ρι­σης και Δια­τή­ρη­σης Πο­λι­τι­στι­κού Απο­θέ­μα­τος με χρήση Εφαρ­μο­γών ΤΠΕ», της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Έρευ­νας Και­νο­το­μί­ας (Α.Π.ΕΥΔΕ – ΕΤΑΚ 2976/17.06.2021) στο Επι­χει­ρη­σια­κό Πρό­γραμ­μα «Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και Και­νο­το­μία» ΕΣΠΑ 2014-2020, στον Τομέα προ­τε­ραιό­τη­τας Πο­λι­τι­σμός – Του­ρι­σμός και Δη­μιουρ­γι­κές Βιο­μη­χα­νί­ες με συ­ντο­νι­στή το ΕΜΠ, με επι­στη­μο­νι­κά υπεύ­θυ­νη την ομό­τι­μη κα­θη­γή­τρια ΕΜΠ κα Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου και Εταί­ρο το Πε­ρι­φε­ρεια­κό Τμήμα Τ.Ε.Ε. Δω­δε­κα­νή­σου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συ­σκέ­ψεις σε Ρόδο και Σύμη.

Η ει­ση­γή­τρια εκ μέ­ρους του Ε.Μ.Π., Ομό­τι­μη Κα­θη­γή­τρια ΕΜΠ, Μέλος ΔΕ Τ.Ε.Ε. κα Αντω­νία Μο­ρο­πού­λου, επι­στη­μο­νι­κά υπεύ­θυ­νη και συ­ντο­νί­στρια του Έργου μί­λη­σε για το εν­δια­φέ­ρον και φι­λό­ξο­δο αυτό project στην «δη­μο­κρα­τι­κή».

• Κυρία Μο­ρο­πού­λου, μι­λή­στε μας για το έργο που έχει σχέση με την Αει­φό­ρο Ανά­πτυ­ξη Λι­γό­τε­ρο Ανα­πτυγ­μέ­νων Πε­ριο­χών, όπως τα νησιά. Ήδη έγι­ναν δύο συ­σκέ­ψεις σε Ρόδο και Σύμη.

Πρό­κει­ται για το Ερευ­νη­τι­κό Έργο (ΑΕΙ) «Αει­φό­ρος Ανά­πτυ­ξη Λι­γό­τε­ρο Ανα­πτυγ­μέ­νων Πε­ριο­χών με τη Δη­μιουρ­γία Νέων Του­ρι­στι­κών Πόρων και Προ­ϊ­ό­ντων μέσω Ανά­λυ­σης, Τεκ­μη­ρί­ω­σης, Μο­ντε­λο­ποί­η­σης, Δια­χεί­ρι­σης και Δια­τή­ρη­σης Πο­λι­τι­στι­κού Απο­θέ­μα­τος με χρήση Εφαρ­μο­γών ΤΠΕ», της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Έρευ­νας Και­νο­το­μί­ας στο Επι­χει­ρη­σια­κό Πρό­γραμ­μα «Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και Και­νο­το­μία» ΕΣΠΑ 2014-2020, στον Τομέα προ­τε­ραιό­τη­τας Πο­λι­τι­σμός – Του­ρι­σμός και Δη­μιουρ­γι­κές Βιο­μη­χα­νί­ες με συ­ντο­νι­στή το ΕΜΠ και σε συ­νερ­γα­σία με το ΤΕΕ – Τμήμα Δω­δε­κα­νή­σου στο οποίο είμαι επι­κε­φα­λής.

Στη Σύμη, σε υλο­ποί­η­ση της συ­νά­ντη­σης που προη­γή­θη­κε στη Ρόδο, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε συ­νά­ντη­ση στο Δη­μαρ­χείο του νη­σιού με την συμ­με­το­χή του αντι­δη­μάρ­χου κ. Νι­κή­τα Γρύλ­λη, εκ μέ­ρους των ξε­νο­δό­χων την κα Δι­καία Μα­ρα­βέ­λια, από την Ένωση Γυ­ναι­κών Σύμης η κα Σε­βα­στή Νι­κό­λη, από το καρ­νά­γιο της Σύμης ο κ. Γιάν­νης Μα­νω­λέ­σκος, από τις δια­δρο­μές της Σύμης ο κ. Γιάν­νης Μπό­λας, ο κ. Νίκος Φαρ­μα­κί­δης (ως προ­σκε­κλη­μέ­νος σαν γε­νι­κός σύμ­βου­λος) και ο πρό­ε­δρος του ΤΕΕ Δω­δε­κα­νή­σου κ. Αντώ­νης Γιαν­νι­κου­ρής.

Επί της ου­σί­ας, είναι ένα πρό­γραμ­μα στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού αει­φό­ρου ανά­πτυ­ξης για τις λι­γό­τε­ρο ανα­πτυγ­μέ­νες πε­ριο­χές με τη Δη­μιουρ­γία Νέων Του­ρι­στι­κών Πόρων και Προ­ϊ­ό­ντων. Στην Ελ­λά­δα θα εφαρ­μο­στεί στην Μάνη, στην Κε­ντρι­κή Εύ­βοια, στην Αι­τω­λο­α­καρ­να­νία και από τα νησιά, στη Χίο (Βο­ρειο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο) και στα Δω­δε­κά­νη­σα στα τέσ­σε­ρα μικρά νησιά –Σύμη, Χάλκη, Κα­στελ­λό­ρι­ζο και Κάσο. Το πρό­γραμ­μα κα­τα­τέ­θη­κε και εγκρί­θη­κε με συ­ντο­νι­στή επι­στη­μο­νι­κά υπεύ­θυ­νο το Πο­λυ­τε­χνείο κι εμένα προ­σω­πι­κά ενώ συ­νερ­γά­ζο­νται: το ΤΕΕ Δω­δε­κα­νή­σου, το ΤΕΕ Βο­ρειο­α­να­το­λι­κού Αι­γαί­ου, το Ίδρυ­μα Του­ρι­στι­κών Ερευ­νών και Προ­βλέ­ψε­ων, το Ίδρυ­μα Τε­χνο­λο­γι­κών Ερευ­νών στην Κρήτη και δύο εται­ρεί­ες που θα δου­λέ­ψουν πε­ρισ­σό­τε­ρο στις εφαρ­μο­γές της γε­ω­πλη­ρο­φο­ρι­κής Consortis και την πλατ­φόρ­μα της ψη­φια­κής δια­χεί­ρι­σης ΤΕ­ΛΕ­ΣΤΩ.

Σε αυτή την φάση προ­σπα­θού­με να συ­νερ­γα­στού­με με την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση και τους πα­ρα­γω­γι­κούς φο­ρείς στα νησιά προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φώ­σου­με και με την δική τους εμπει­ρία και αντί­λη­ψη τον στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό.

Σε αυτήν την βάση, έγινε μια εν­δει­κτι­κή πα­ρου­σί­α­ση για τη Σύμη και στις 27 του μηνός θα γίνει αντί­στοι­χη συ­νε­δρί­α­ση στη Χάλκη. Θα ακο­λου­θή­σουν τον Σε­πτέμ­βριο η Κάσος και το Κα­στελ­λό­ρι­ζο.

• Έχει ση­μα­σία το ό,τι έχετε επι­λέ­ξει μικρά νησιά για την εξέ­λι­ξη αυτού του έργου;

Πράγ­μα­τι έχει την εξής ση­μα­σία: τα μικρά νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου, κά­ποια από αυτά, είναι ήδη πε­τυ­χη­μέ­να και κά­ποια είναι στο δρόμο για να βγουν στην επι­φά­νεια ως νησιά με οι­κο­νο­μι­κή λει­τουρ­γία αλλά σε όλα απαι­τεί­ται στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός. Δη­λα­δή ας πά­ρου­με σαν πα­ρά­δειγ­μα την Χάλκη. Υπήρ­ξε το υπό­δειγ­μα βάσει του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού που υπέ­γρα­φα πα­λαιό­τε­ρα ως Πο­λυ­τε­χνείο και εφαρ­μό­στη­κε με την πο­λι­τι­κή του υφυ­πουρ­γεί­ου Νέας Γε­νιάς για την ΟΥ­ΝΕ­ΣΚΟ ως σχέ­διο αει­φό­ρου νη­σιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. Σή­με­ρα όμως, μι­λά­με για την Χάλκη στην επό­με­νη μέρα. Και αυτό απαι­τεί νέα προ­ϊ­ό­ντα με προ­στι­θέ­με­νε αξία.

Να μι­λή­σου­με για την Σύμη: ήταν εξ αρχής ένα νησί που πο­ρεύ­τη­κε ανα­πτυ­ξια­κά με την ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία των κα­τοί­κων του και με την ενερ­γό συμ­με­το­χή της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης –όπως και η Χάλκη άλ­λω­στε. Δεν είχε όμως ποτέ στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό, εν αντι­θέ­σει με την Χάλκη που είχε.

Να πά­ρου­με και το Κα­στελ­λό­ρι­ζο: βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο του εθνι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος για πολ­λούς λό­γους που έχει και το ίδιο κα­τα­βά­λει την κο­λοσ­σιαία προ­σπά­θεια υπό το πρί­σμα των κα­τοί­κων του για να επι­βιώ­σει -όμως δεν έχει στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό.

Στην ηρω­ϊ­κή νήσο Κάσο, η οποία αγω­νί­ζε­ται ανά τους αιώ­νες για να βρει την θέση της στο στε­ρέ­ω­μα του τόπου μας. Όμως, προ­κει­μέ­νου να κάνει τα ανα­πτυ­ξια­κά της βή­μα­τα και παρά την με­γά­λη βού­λη­ση της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης, των ομο­γε­νών κ.λπ. χρειά­ζε­ται στρα­τη­γι­κό σχε­δια­σμό και νέα προ­ϊ­ό­ντα με προ­στι­θέ­με­νη αξία.

Οι μεν Χάλκη και η Σύμη, για να πε­ρά­σουν από τον ημε­ρή­σιο του­ρι­σμό στο άλλο είδος (πε­ρισ­σό­τε­ρες δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις και με με­γα­λύ­τε­ρα οι­κο­νο­μι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα) το δε Κα­στελ­λό­ρι­ζο και η Κάσος για να ανα­πτύ­ξουν το δικό τους του­ρι­σμό –ένα του­ρι­στι­κό ρεύμα που πάντα θα στρέ­φε­ται από την Ρόδο προς τα μικρά νησιά. Επο­μέ­νως, εμείς με αυτό τον προ­βλη­μα­τι­σμό κι επει­δή τα μικρά νησιά χρειά­ζο­νται εξω­τε­ρι­κές οι­κο­νο­μί­ες (χρειά­ζο­νται δη­λα­δή τις δρα­στη­ριό­τη­τες του του­ρι­σμού για να μπο­ρούν πάνω σε αυτόν τον οι­κο­νο­μι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό να στη­ρι­χτούν οι με­τέ­πει­τα επεν­δύ­σεις, δη­μό­σιες ή ιδιω­τι­κές) γι αυτό το λόγο σκε­φτό­μα­στε πως το τε­ρά­στιο πο­λι­τι­στι­κό, αρ­χι­τε­κτο­νι­κό και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό από­θε­μά τους μπο­ρεί να συμ­βά­λει ώστε τα νησιά αυτά να πάνε στην επό­με­νη μέρα.

• Και μετά σκο­πεύ­ε­τε να συ­νε­χί­σε­τε την επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να και σε άλλα μικρά νησιά;

Αυτό είναι ένα πρό­γραμ­μα το οποίο είχα κα­τα­θέ­σει το 2019 στη γε­νι­κή γραμ­μα­τεία έρευ­νας και και­νο­το­μί­ας το οποίο αξιο­λο­γή­θη­κε (τότε) αρ­νη­τι­κά και θε­ω­ρή­θη­κε ότι δεν είχε εν­δια­φέ­ρον. Έκανα έν­στα­ση, επα­νε­ξε­τά­στη­κε, εγκρί­θη­κε και εντά­χθη­κε στις 17 Ιου­νί­ου 2021. Είναι ένα πρό­γραμ­μα που έτσι κι αλ­λιώς είναι πι­λο­τι­κό. Εμείς έχου­με σκοπό από τα απο­τε­λέ­σμα­τά του, να γί­νουν έργα στα μικρά νησιά και στις απο­μω­νο­μέ­νες πε­ριο­χές στις οποί­ες ανα­φέ­ρε­ται αλλά θα λει­τουρ­γή­σουν και σαν υπό­δειγ­μα για τον γε­νι­κό­τε­ρο σχε­δια­σμό, σε όλη την χώρα για τις πε­ριο­χές με ανά­λο­γα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Πρέ­πει να ανα­φέ­ρω ότι η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και ο ίδιος ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος, εξ αρχής είχε εκ­φρά­σει το εν­δια­φέ­ρον του, είναι ενή­με­ρος και πι­στεύω πως θα συμ­βά­λει με τη σειρά του. Το ίδιο και τα συ­ναρ­μό­δια υπουρ­γεία με τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες.

Κυ­ρί­ως όμως, αυτό που έχει ση­μα­σία είναι να πι­στέ­ψουν οι ίδιοι οι κά­τοι­κοι σε κάθε νησί ότι έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να πάνε το νησί τους στην ‘επό­με­νη μέρα’. Γιατί το λέω αυτό: γιατί για πα­ρά­δειγ­μα, εάν προ­σπα­θή­σου­με να ανα­πτύ­ξου­με του­ρι­σμό στη Σύμη πέρα από τον ημε­ρή­σιο του­ρι­σμό που έχει, θα πρέ­πει να δει κά­ποιος και να αξιο­ποι­ή­σει κατ’ αρχήν την ιστο­ρία του νη­σιού. Έχου­με προϊ­στο­ρι­κά, πε­λα­σγι­κά, αρ­χαία ευ­ρή­μα­τα, πολύ ση­μα­ντι­κά δια­σπαρ­μέ­να σε όλο το νησί, πα­λαιο­χρι­στια­νι­κές εκ­κλη­σί­ες από τον 5ο – 6ο αιώνα κ.λπ. που δια­μορ­φώ­νουν δί­κτυα επι­σκέ­ψε­ων με διά­φο­ρα με­τα­φο­ρι­κά μέσα ή θα­λασ­σι­νές δια­δρο­μές. Αυτό δια­μορ­φώ­νει ένα πλέγ­μα δρα­στη­ριο­τή­των που το ξέ­ρουν καλά οι ίδιοι οι Συ­μια­κοί. Υπάρ­χουν π.χ. ακί­νη­τα του δη­μο­σί­ου που θα μπο­ρούν να στη­ρί­ξουν δρα­στη­ριό­τη­τες που θα ανα­ζω­πυ­ρω­θεί η το­πι­κή οι­κο­νο­μία με διά­φο­ρους τρό­πους.

Το ΤΕΕ με την ομάδα του στους επό­με­νους δύο μήνες θα τεκ­μη­ριώ­σει πλή­ρως τα στοι­χεία αυτά στα οποία δια­μορ­φώ­νε­ται και η το­πι­κή βού­λη­ση σε συ­νερ­γα­σία με το Πο­λυ­τε­χνείο από την χω­ρο­τα­ξία και την πο­λε­ο­δο­μία μέχρι τις νέες τε­χνο­λο­γί­ες και πολύ σύ­ντο­μα θα μπο­ρού­με να πα­ρου­σιά­σου­με μια πρό­τα­ση την οποία οι ίδιοι οι Συ­μια­κοί θα κρί­νουν και θα μπει στη βά­σα­νο της υλο­ποί­η­σης σε σχέση με άλλα μέτρα, πο­λι­τι­κές και συ­νέρ­γειες που θα μπο­ρούν να εφαρ­μό­σουν το τε­λι­κό σχέ­διο.

Τέλος, επει­δή μια τέ­τοια δια­δι­κα­σία συν­δέ­ε­ται με το χω­ρο­τα­ξι­κό σχέ­διο του νη­σιού, κά­ποια στιγ­μή ο σχε­δια­σμός θα θε­σπί­σει ερ­γα­λεία χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού.