“Τιμή στους Δωδεκανησίους Αγωνιστές”

«Σήμερα, εβδο­μή­ντα χρόνια ελεύ­θε­ρης ζωής , απο­τί­ουμε φόρο τιμής σε όλους τους ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΟΥΣ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ, επώ­νυ­μους και ανώ­νυ­μους, για τη γεν­ναιό­τητα, τον ηρωισμό, την ενότητα, την ομο­ψυ­χία, την αυτα­πάρ­νηση, τις θυσίες, την αγάπη προς την πατρίδα. Στε­κό­μα­στε περή­φα­νοι και τιμούμε τις θυσίες τους και κατα­θέ­τουμε στεφάνι δόξας στη μνήμη αυτών. Οι αγώνες και οι θυσίες τους μας εμπνέ­ουν και μας διδά­σκουν…», υπο­γράμ­μισε ο δήμαρ­χος Ρόδου, Φώτης Χατζη­διά­κος κατά την εκδή­λωση που διορ­γά­νωσε ο Δήμος για την ιστο­ρική Επέτειο της Ενσω­μά­τω­σης της Δωδε­κα­νή­σου με την Ελλάδα.

Η εκδή­λωση ήταν αφιε­ρω­μένη στους Δωδε­κα­νη­σί­ους που πολέ­μη­σαν τους κατα­κτη­τές, στους αγω­νι­στές της Εθνικής Αντί­στα­σης, στους κρα­τού­με­νους στο κον­τσε­ντρα­μέ­ντο, στους πολε­μι­στές του Συντάγ­μα­τος Δωδε­κα­νη­σίων Εθε­λο­ντών ,στους Δωδε­κα­νή­σιους Ιερο­λο­χί­τες, στους πολε­μι­στές του Ρίμινι και του Ελ Αλαμέιν, στους κρα­τού­με­νους στις ιτα­λι­κές και γερ­μα­νι­κές φυλακές και στους εκτε­λε­σθέ­ντες από τις κατο­χι­κές δυνά­μεις..

Στο κατά­με­στο δημο­τικό θέατρο προ­βλή­θηκε αρχικά ένα οπτι­κο­α­κου­στικό ιστο­ρικό ντο­κου­μέ­ντο, την επι­μέ­λεια, του οποίου είχε ο δημο­σιο­γρά­φος Ρόδου κ. Γιώργος Ζαχα­ριά­δης και στη συνέ­χεια ακο­λού­θησε η ομιλία του Δημάρ­χου Ρόδου «Τιμή στους Δωδε­κα­νή­σιους Αγω­νι­στές» με ιστο­ρική αναφορά στα πρόσωπα-σύμβολα της νεό­τε­ρης ιστο­ρίας της Δωδε­κα­νή­σου και την τιμη­τική διά­κριση στον τελευ­ταίο εκ των επι­ζώ­ντων Ιερο­λο­χι­τών κ.Γεώργιο Λιναρδή, από την Χάλκη. Αναφορά έκανε και στον Ιερο­λο­χίτη Σταμάτη Νομικό από τη Σάμο ο οποίος δεν μπόρεσε να παρα­στεί για λόγους υγείας και στον παρι­στά­μενο κ. Γιώργο Νεσγό, ο πατέρας του οποίου μετείχε στο κατα­σκο­πευ­τικό κλι­μά­κιο στο «Λημέρι» της Μονο­λί­θου.

Ακο­λού­θησε ανά­γνωση απο­σπα­σμά­των και μαρ­τυ­ριών, Ελλήνων και ξένων προ­σω­πι­κο­τή­των για το Δωδε­κα­νη­σιακό ζήτημα, την επιλογή των οποίων είχε κάνει ο ίδιος ο Δήμαρ­χος Ρόδου με την ταυ­τό­χρονη προβολή ιστο­ρι­κών φωτο­γρα­φιών, που επι­με­λή­θηκε το Μουσικό Γυμνά­σιο Ρόδου, ενώ ακο­λού­θησε η παρα­δο­σιακή μουσική μελωδία της Μονο­λί­θου Ρόδου «Ύμνος στα Δωδε­κά­νησα» σε εκτέ­λεση Ηλία Ανα­στα­σιάδη και ολο­κλη­ρώ­θηκε η εκδή­λωση με την ανά­γνωση ονο­μά­των Δωδε­κα­νη­σίων Αγω­νι­στών, όπως ανα­φέ­ρο­νται στις δύο επι­τύμ­βιες πλάκες στην είσοδο του δημαρ­χείου της Ρόδου. Σήμερα, υπο­γράμ­μισε, ο Δήμαρ­χος Ρόδου, «εβδο­μή­ντα χρόνια μετά οι Δωδε­κα­νή­σιοι αγω­νι­στές μένουν ΑΘΑΝΑΤΟΙ στην καρδιά όλων μας και εμείς είμαστε εδώ να αντι­στα­θούμε, να αγω­νι­στούμε, να θυσια­στούμε για να δια­φυ­λά­ξουμε τις ιστο­ρι­κές, πνευ­μα­τι­κές και πολι­τι­σμι­κές παρα­κα­τα­θή­κες, που μας κλη­ρο­δό­τη­σαν».

Στην συγκι­νη­τική αυτή εκδή­λωση παρέ­στη­σαν ο Επί­σκο­πος Ολύμπου κ. Κύριλ­λος, ο υφυ­πουρ­γός Εμπο­ρι­κής Ναυ­τι­λίας Νεκτά­ριος Σαντο­ρι­νιός, ο αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός, ο βου­λευ­τής και τ. υπουρ­γός Κώστας Σκαν­δα­λί­δης, ο διοι­κη­τής της 95ΑΔΤΕ υπο­στρά­τη­γος Χιονής, εκπρό­σω­ποι των Ενόπλων Δυνά­μεων και Σωμάτων Ασφα­λείας, ο Περι­φε­ρεια­κός Σύμ­βου­λος κ. Κάλ­λι­στος Δια­κο­γε­ωρ­γίου, ο Πρό­ε­δρος του Εργα­τι­κού Κέντρου κ. Σάββας Χατζη­σάβ­βας, ο Πρό­ε­δρος του Τεχνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου κ. Γιάννης Γλυνός, εκπρό­σω­ποι σωμα­τείων και πλήθος κόσμου, κυρίως συγ­γε­νείς των αγω­νι­στών, στους οποίους ήταν αφιε­ρω­μένη η εκδή­λωση.

Ακο­λου­θεί, η ομιλία του Δημάρ­χου Ρόδου, Φώτη Χατζη­διά­κου:

“Τιμή και δόξα! Αντρεία νεανική!

Τη δάφνη που την πότισε η δρο­σούλα του αίματός σου, κλίνει η Ελλάδα απάνω σου και την προ­σφέ­ρει ευλα­βική στη μνήμη, την αθάνατη του ονό­μα­τός σου.

Με αυτό το ποίημα ο ποιητής, Μιλ­τιά­δης Μαλα­κά­σης έπλεξε το δάφνινο στεφάνι στο νεαρό υπο­λο­χαγό, Αλέ­ξαν­δρο Διάκο, που το όνομα του το πήρε ο αγέρας των βουνών της Πίνδου και το ’ φερε σε πόλεις και χωριά και έγινε θρύλος και τρα­γούδι.

΄Ηταν ο πρώτος ‘Ελληνας αξιω­μα­τι­κός, πού έπεσε νεκρός, την 1η Νοεμβρί¬ου 1940, σε σκληρή μάχη, στο Από­σπα­σμα της Πίνδου. «…Ο γεν­ναιό­τα­τος υπο­λο­χα­γός ό ήρως υπο­λο­χα­γός Διάκος Αλέ­ξαν­δρος περί τας απο­γευ­μα­τι­νάς ώρας εφο­νεύθη κραυ­γά­ζων: «Εμπρός, παιδιά! Για μια μεγάλη Ελλάδα και μια ελεύ­θερη Δωδε­κά­νησο»!

Η Δωδε­κά­νη­σος, στα πρώτα χρόνια της ελεύ­θε­ρης ζωής της, θεώρησε καθήκον ιερό να απα­θα­να­τί­σει, τον πρώτο ΄Ελληνα αξιω­μα­τικό και πρώτο των ηρώων, που έπεσε στο πεδίο της τιμής, πολε­μώ­ντας στην πρώτη γραμμή του μετώπου της Αλβα­νίας, τον Αλέ­ξαν­δρο Διάκο, στή­νο­ντας χάλκινο ανδριά­ντα στη «Πλατεία Ελευ­θε­ρίας» της πόλης μας, ως αιώνιο δείγμα της γεν­ναίας ψυχής όλων των Δωδε­κα­νη­σίων, που έπεσαν μαχό­με­νοι για την ελευ­θε­ρία της πατρί­δας. Με τον ανδριά­ντα του Διάκου τιμού­νται όλοι οι νεκροί μας, που πολέ­μη­σαν, αντι­στά­θη­καν, φυλα­κί­στη­καν και πέθαναν στον μεγάλο αγώνα του Ελλη­νι­σμού και ολό­κλη­ρης της φιλε­λεύ­θε­ρης ανθρω­πό­τη­τας.

Ιστο­ρικά: ΚΥΡΙΑΚΗ, 22 ’ Απρι­λίου 1912, ώρα 3 μ.μ. τα Δωδε­κά­νησα βρί­σκο­νται υπό Ιταλική κατοχή. Όλα ξεκί­νη­σαν με τη δικαιο­λο­γία, ότι οι Ιταλοί θα κρα­τού­σαν προ­σω­ρινά τα ελλη­νικά τούτα νησιά, ως «εγγυ­η­τές» για την απε­λευ­θέ­ρωση τους από τoυς Τούρ­κους. Το ’χαν υπο­σχε­θεί επίσημα. Κι όμως, έμειναν πάνω από 30 χρόνια, σαν οι πιο σκληροί κατα­κτη­τές, πού πέρασαν από τούτο τον τόπο. 650 χρόνια σκλα­βιάς. Αλλά και 650 χρόνια σκληροί αγώνες.

Με τη λήξη του πρώτου παγκό­σμιου πολέμου και με αφορμή τη δια­κή­ρυξη των νικητών για το δόγμα της αυτο­διά­θε­σης των λαών, σε ολό­κληρη την Δωδε­κά­νησο οργα­νώ­θη­καν συλ­λα­λη­τή­ρια το Πάσχα του 1919. Στη δωδε­κα­νη­σιακή ιστορία το Πάσχα αυτό παρέ­μεινε με την προ­σω­νυ­μία: «Το Αιμα­τηρό Πάσχα του 1919», γιατί στις ειρη­νι­κές εκδη­λώ­σεις των Δωδε­κα­νη­σίων, οι Ιταλοί αντέ­τα­ξαν τη βία, με απο­τέ­λε­σμα τη δολο­φο­νία του Ιερέα Παπα­λουκά και της Ανθού­λας Ζερβού από το Παρα­δείσι της Ρόδου.

«Ότι θυμίζει Ελλάδα, θα εξα­φα­νι­στεί!». Αυτό ήταν το σύνθημα των Ιταλών για τα Δωδε­κά­νησα. Και άρχισαν από τα σχολεία. Οι καθη­γη­τές και δάσκα­λοι πήραν δια­τα­γές… «απα­γο­ρεύ­ε­ται να διδά­σκε­ται και να μιλιέ­ται η ελλη­νική γλώσσα στα σχολειά». Οι μαθητές δια­μαρ­τύ­ρο­νται, οι δάσκα­λοι παραι­τού­νται. Οι γονείς αρνού­νται… και ομο­λο­γούν αντρί­κια στη Ιταλική Διοί­κηση: «Τα παιδιά μας είναι Έλληνες κι ελλη­νικά θέλουμε να τα μορ­φώ­σουμε.!»

Μέσα τους γιγα­ντώ­νε­ται η αγάπη για την πατρίδα, ο πόθος για τη λευ­τε­ριά. Αντρειώ­νε­ται η ψυχή τους για ηρωική αντί­σταση, για αγώνα μέχρι θανάτου. Υψώνουν την ελλη­νική σημαία σε σχολεία και χωριά, συμ­με­τέ­χουν σ’ επι­κίν­δυ­νες απο­στο­λές. Αγω­νί­ζο­νται, οργα­νώ­νο­νται σε ομάδες μαχη­τι­κές. Κατα­σκο­πεύ­ουν τον εχθρό με την ελπίδα ζωντανή, πώς το τέλος της πολύ­χρο­νης σκλα­βιάς τους φτάνει… Πώς η λευ­τε­ριά θα έρθει.

Η αδού­λωτη ελλη­νική ψυχή, με το όραμα της λευ­τε­ριάς ήξερε, πώς ν’ αγω­νί­ζε­ται, πώς ν’ αντι­στέ­κε­ται, πώς να πεθαί­νει… Ο ξεση­κω­μός, η αντί­σταση ήταν χρέος ιερό. Ασυμ­βί­βα­στοι και ανυ­πό­τα­κτοι νέοι, με πίστη στα υψηλά ιδανικά, συλ­λέ­γουν πλη­ρο­φο­ρίες, οργα­νώ­νουν επι­κίν­δυ­νες απο­στο­λές, διε­νερ­γούν σαμπο­τάζ σε εχθρι­κές στρα­τιω­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, σε επι­ταγ­μένα εργο­στά­σια και στις συγκοι­νω­νίες του εχθρού και στρα­το­λο­γούν Εθε­λο­ντές Δωδε­κα­νή­σιους για την επάν­δρωση των δυνά­μεων της αντί­στα­σης.

Με την κήρυξη του πολέμου οι δυνά­μεις κατοχής της ιτα­λο­κρα­τού­με­νης Δωδε­κα­νή­σου έδειξαν το σκληρό και απάν­θρωπο πρόσωπο τους. Διέ­τα­ξαν τη σύλληψη όλων των Ελλήνων υπηκόων που ζούσαν στη Ρόδο και τα άλλα νησιά και τους έκλει­σαν στο στρα­τό­πεδο συγκέ­ντρω­σης στην Τάφρο της Μεσαιω­νι­κής Πόλης , στο περί­φημο κον­τσεν­ρα­μέ­ντο, όπως έμεινε στην ιστορία. Δεν είναι γνωστός ο ακριβής αριθμός ,αλλά υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ξεπερ­νού­σαν τους 500 από 20 μέχρι 60 χρόνων. Ο χώρος αυτός χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε από τους Γερ­μα­νούς ως φυλακή και εκεί κρα­τή­θη­καν ο Γιώργος Κωστα­ρί­δης , ο Μιχάλης Βρούχος, ο Στέ­φα­νος Γέρο­ντας, ο Κλε­ό­βου­λος Χατζη­γε­ωρ­γίου, ο Γιάννης Δεν­δρι­νός, ο Στα­μά­της Καζούλ­λης, ο Δημή­τρης Κου­ντού­ρης. Δεν λύγισαν, δεν κατέ­δω­σαν, δεν δρα­πέ­τευ­σαν, αλλά πολλοί από αυτούς ως αλη­θι­νοί πατριώ­τες εκτε­λέ­στη­καν για την αντι­στα­σιακή τους δράση.

Από τις πρώτες ακόμα εβδο­μά­δες του ελλη­νοϊ­τα­λι­κού πολέμου οι Δωδε­κα­νή­σιοι, που ζούσαν στην ελεύ­θερη Eλλάδα, καθώς κι όσοι κατόρ­θω­σαν να δρα­πε­τεύ­σουν από τα νησιά έσπευ­σαν να κατα­τα­γούν εθε­λο­ντές στον ελλη­νικό στρατό. Στις 28 Οκτω­βρίου 1940 συγκρο­τή­θηκε το «Σύνταγμα Δωδε­κα­νη­σίων Εθε­λο­ντών», που απο­τέ­λεσε τμήμα της 20ής Mεραρχίας και πήρε μέρος στις επι­χει­ρή­σεις κατά των Γερ­μα­νών στο μακε­δο­νικό μέτωπο.

Ο Διοι­κη­τής του Συντάγ­μα­τος Μάρκος Π. Κλα­δά­κης, ο «Διγενής της Σύμης», ο πολέ­μαρ­χος των Δωδε­κα­νη­σίων, άφοβα, με την δύναμη της ψυχής και του λόγου του, εμψυ­χώ­νει τους «Εθε­λο­ντές Δωδε­κα­νη­σί­ους», υμνεί την φιλο­πα­τρία, το μεγα­λείο της δωδε­κα­νη­σια­κής ψυχής, τις αρετές, την προ­σφορά τους και τους προ­σκα­λεί στην υψηλή απο­στολή τους, με τόλμη, με ανδρεία, με θυσία στον αγώνα για την ελευ­θε­ρία της πατρί­δας.

Είναι σημα­ντικό στο σημείο αυτό να ανα­γνώσω επα­κρι­βώς, όσα έγραψε,-μεταξύ άλλων- στην ιστο­ρική ημε­ρή­σια διαταγή του της 20.12.1940: «Εθε­λο­νταί της τυραν­νού­με­νης Δωδε­κα­νή­σου, Προ­σέρ­χε­σθε σήμερον εις τας τάξεις του Εθνικού Στρατού, εθε­λου­σίως κατα­τασ­σό­με­νοι, ίνα προ­σφέ­ρητε το αίμα σας εις τον βωμόν της φιλ­τά­της πατρί­δος…από σήμερον ανήκετε εις την υπη­ρε­σίαν της πατρί­δος και μόνον εις αυτήν. Τιμή και δόξα εις υμάς, Στρα­τιώ­ται της Δωδε­κα­νή­σου, Συγκρο­τού­ντες το νεαρόν Σύνταγμα Δωδε­κα­νη­σίων, ανα­λαμ­βά­νετε την ιεράν έναντι του Έθνους ολο­κλή­ρου υπο­χρέ­ω­σιν, ίνα δοξά­σητε την σημαίαν του, λαμπρύ­νητε τα όπλα του και ανα­γρά­ψητε την ιστο­ρίαν του με χρυσά ανε­ξί­τηλα γράμ­ματα. Εθε­λο­νταί Δωδε­κα­νή­σιοι, Αφ’ ής στιγμής ο απεχθής τύραν­νος της ιδιαι­τέ­ρας ημών Πατρί­δος δολο­φο­νι­κώς έπληξε και την μητέρα Ελλάδα, η οικου­μένη ολό­κλη­ρος στρέφει μετά συμπα­θείας και θαυ­μα­σμού τα βλέμ­ματά της προς αυτήν και από τα στόματα του κόσμου ολο­κλή­ρου μία ευχή εκπέ­μπε­ται: « Να ελευ­θε­ρω­θούν τα Δωδε­κά­νησα!». Στρα­τιώ­ται της Δωδε­κα­νή­σου, Σε σας θα ανατεθή η ένδοξος, η υψηλή αυτή απο­στολή. Σεις θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σετε το από αιώνων όνειρον των Δωδε­κα­νη­σίων. Σεις θα θραύ­σητε τα δεσμά της δου­λείας με τα οποία, επί αιώνας, ήσαν σφικτά δεμένα τα μαρ­τυ­ρικά Δωδε­κά­νησα. Σεις θα πλήξητε τον μισητόν κατα­κτη­τήν και θα απο­δώ­σητε την σκλα­βω­μέ­νην ιδιαι­τέ­ραν σας πατρίδα ελευ­θέ­ραν εις τας αγκάλας της μεγάλης Μητρός Ελλάδος. Η απο­στολή σας αύτη, ένδοξος και ωραία, θα απαι­τήση εκ μέρους όλων σκλη­ρούς κόπους και θυσίας. Τους κόπους αυτού, τας θυσίας αυτάς, θα τας αξιώσω απο­λύ­τως. Την υψηλήν μας απο­στο­λήν είμαι απο­φα­σι­σμέ­νος οπωσ­δή­ποτε να φέρω εις πέρας.»

Μετά την κυριαρ­χία των Γερ­μα­νών στην Ελλάδα ακο­λου­θεί μια δρα­μα­τική περί­ο­δος για τη Ρόδο και τα άλλα νησιά. Η βαρ­βα­ρό­τητα των Γερ­μα­νών ήταν απε­ρί­γρα­πτη. Και τότε ανα­δει­κνύ­ε­ται όλο το μεγα­λείο της ελλη­νι­κής και δωδε­κα­νη­σια­κής ψυχής. Συγκρο­τού­νται κατα­σκο­πευ­τι­κές και αντι­στα­σια­κές ομάδες που ανα­λαμ­βά­νουν κυρίως την παροχή πλη­ρο­φο­ριών για τις κινή­σεις του εχθρού στα κατα­σκο­πευ­τικά κλι­μά­κια. Οι πλη­ρο­φο­ρίες αυτές μετα­δί­δο­νται στη Μέση Ανατολή και με βάση αυτές γίνο­νται οι αερο­πο­ρι­κές επι­δρο­μές των Συμ­μά­χων στη Ρόδο. Στην ιστορία θα μείνει το περί­φημο «Λημέρι» στο Μονό­λιθο και η δράση της τσο­πά­νισ­σας Μαρίας Μαλαν­δρή, η οποία είχε ανα­λά­βει να μετα­φέ­ρει πλη­ρο­φο­ρίες για τις κινή­σεις του εχθρού. Οι πλη­ρο­φο­ρίες αυτές είναι πολύ­τι­μες για τον Κατέχη, τον Νεσγό και τον Δια­μα­ντίδη και άλλα μέλη του κλι­μα­κίου που από το «Λημέρι», μετα­δί­δο­νται στο κέντρο του Καΐρου από όπου τα συμ­μα­χικά αερο­πλάνα ξεκι­νούν τις επι­δρο­μές στα αερο­δρό­μια της Καλάθου και των Μαρι­τσών, της Λέρου και της Αστυ­πά­λαιας και κατα­στρέ­φουν τον εχθρικό αερο­πο­ρικό στόλο, με παράλ­λη­λες επι­θέ­σεις σε συγκε­κρι­μέ­νους στόχους των Γερ­μα­νών και των Ιταλών.

Πρω­τερ­γά­τες της επι­χεί­ρη­σης ANGLO ήταν δύο Δωδεκανήσιοι-ο Νικό­λαος Σάββας και ο Γεώρ­γιος Κυρμιχάλης-που πλή­ρω­σαν με τη ζωή τους τη συμ­με­τοχή τους στο μονα­δικό αυτό κατόρ­θωμα.

Συγκλο­νι­στική είναι η ηρωική δράση του Μιχάλη Βρούχου, που εκτε­λέ­στηκε μαζί με τον Γιώργο Κωστα­ρίδη όταν συνε­λή­φθη­σαν από τους Γερ­μα­νούς και συγκλο­νι­στικό είναι το μήνυμα του Μιχάλη Βρούχου που έστειλε στις γονείς του μέσα από τη φυλακή λίγο πριν οδη­γη­θεί στο από­σπα­σμα. «Αγα­πη­τοί μου γονείς …όταν ανα­μεί­χθηκα σ΄αυτήν την υπόθεση ,ήξερα ποιο θα είναι το τέλος μου. Παπά, εσύ με έμαθες ότι πάνω απ΄όλα τιμιώ­τε­ρον και σεβα­στώ­τε­ρον εστίν η Πατρίς. Καζέρμα Ρεγγίνα 20 Σεπτεμ­βρίου 1944, ο υιός σας Μιχάλης».

«Χρω­στάμε σ΄ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ΄ρθούν και, θα περά­σουν…», λέει ο εθνικός μας ποιητής, Κωστής Παλαμάς.

Σήμερα, εβδο­μή­ντα χρόνια ελεύ­θε­ρης ζωής, τιμούμε τον μεγάλο αγώνα όλων των Δωδε­κα­νη­σίων, επώ­νυ­μων και ανώ­νυ­μων. Χρέος, καθήκον και υπο­χρέ­ωση ευγνω­μο­σύ­νης να ανα­γνω­ρί­σουμε την προ­σφορά των νεκρών ηρώων μας, που με τόσα δάκρυα και αίμα πότισαν την Ελλη­νική Γη και τα άλλα μέτωπα των αγώνων τους.

Σήμερα, όλοι εμείς στο πρόσωπο του εκ των τελευ­ταίων επι­ζώ­ντων Ιερο­λο­χι­τών, κ. Γιώργου Λιναρδή, απο­τί­ουμε φόρο τιμής σε όλους τους Δωδε­κα­νή­σιους ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ για τη γεν­ναιό­τητα, τον ηρωισμό, την ενότητα, την ομο­ψυ­χία, την αυτα­πάρ­νηση, τις θυσίες, την αγάπη προς την πατρίδα. Ο Γιώργος Λιναρ­δής, ένας σεμνός αγω­νι­στής, από την Χάλκη, φίλος και συνερ­γά­της του υπο­λο­χα­γού Διογένη Φανου­ράκη, του άλλου ήρωα του νησιού της Χάλκης. Ο «Ιερός Λόχος», με τον ηρωικό διοι­κητή του Χρι­στό­δουλο Τσι­γά­ντε συνε­τέ­λεσε με τις επι­τυ­χείς κατα­δρο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις ενα­ντίον των Γερ­μα­νών, που διε­νερ­γούσε μαζί και με την εξαί­ρετη δράση του Πολε­μι­κού μας Ναυ­τι­κού στην απε­λευ­θέ­ρωση της Δωδε­κα­νή­σου. Ιδιαί­τε­ρης μνείας είναι οι επι­χει­ρή­σεις του στη Νίσυρο (11 Φεβρουα­ρίου 1945) και στη Ρόδο και Αλιμιά (1/2 Μαΐου 1945). Στις επι­χει­ρή­σεις αυτές πήρε μέρος και ο τιμώ­με­νος σήμερα ιερο­λο­χί­της Γεώρ­γιος Λιναρ­δής.

Στη ζωή βρί­σκε­ται ακόμη ένας Ιερο­λο­χί­της. Ο 94χρονος Στα­μά­της Νομικός , με κατα­γωγή από τη Σάμο, που σήμερα δια­μέ­νει με την οικο­γέ­νεια του στη Ρόδο. Ο Νομικός ως ιερο­λο­χί­της, πήρε μέρος σε πολλές επι­χει­ρή­σεις στο Αιγαίο κατά τη διάρ­κεια του β΄ παγκο­σμίου πολέμου και έχει παρα­ση­μο­φο­ρη­θεί από την Πολι­τεία. Τον τιμούμε σήμερα και αυτόν.

Με αυτά τα ιδανικά, με αυτούς τους αγώνες, μετά από μία αλυσίδα ιστο­ρι­κών γεγο­νό­των, επι­σφρα­γί­στηκε η ελλη­νι­κό­τητα των νησιών, με την ορι­στική λύση του Δωδε­κα­νη­σια­κού ζητή­μα­τος από τη Διά­σκεψη Ειρήνης των νικη­τριών δυνά­μεων και την υπο­γραφή της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, στις 2 Φεβρουα­ρίου 1947 μεταξύ των Συμ­μά­χων και συνα­σπι­σμέ­νων δυνά­μεων, της Ελλάδας και της Ιταλίας από την άλλη. Και στις 31 Μαρτίου 1947 ολο­κλη­ρώ­νε­ται η βρε­τα­νική κατοχή και υψώ­νε­ται η ελλη­νική σημαία στα Δωδε­κά­νησα.

Στις 7 Μαρτίου 1948, σε επίσημη τελετή ορι­στι­κο­ποιεί­ται η Ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου με την Ελλάδα. ΄Ηταν η απαί­τηση του ελλη­νι­κού λαού για την εκδίωξη των κατα­κτη­τών από τα Δωδε­κά­νησα, ήταν η ημέρα της δικαί­ω­σης των αγώνων και των θυσιών του Δωδε­κα­νη­σια­κού λαού.

Το έτος 1946, ο Ρόδιος, υφη­γη­τής του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης και μετέ­πειτα Ακα­δη­μαϊ­κός, Αγα­πη­τός Τσο­πα­νά­κης, μεταξύ άλλων γράφει σε υπό­μνημα του για τους ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΙΟΥΣ: “… όλοι μαζί, αιώνες τώρα, οι Δωδε­κα­νή­σιοι πρό­τασ­σαν την αντί­σταση τους και πρό­σφε­ραν εξα­κο­λου­θη­τικά τις θυσίες τους στους τόσους κατα­κτη­τές για να δια­τη­ρή­σουν την ελλη­νι­κό­τητα και την πίστη τους. Οι ανα­μνη­στι­κές στήλες για όλους αυτούς τους ήρωες δεν θα υψώ­νο­νται μόνο μέσα στην καρδιά των συμπα­τριω­τών τους, αλλά θα γίνουν τώρα και ψηλα­φητά μνημεία των αισθή­σεων.»

Σήμερα εβδο­μή­ντα χρόνια μετά «ψηλα­φητά μνημεία των αισθή­σεων μας υψώ­νο­νται ΑΘΑΝΑΤΟΙ οι Δωδε­κα­νή­σιοι αγω­νι­στές, μέσα στην καρδιά όλων μας» και απο­τί­ουμε φόρο τιμής στα πρόσωπα-σύμβολα της πατρί­δας μας. Στε­κό­μα­στε περή­φα­νοι και τιμούμε τις θυσίες τους και κατα­θέ­τουμε στεφάνι δόξας στη μνήμη αυτών. Οι αγώνες και οι θυσίες τους μας εμπνέ­ουν και μας διδά­σκουν.

Η ιστο­ρική επέ­τειος της Ενσω­μά­τω­σης της Δωδε­κα­νή­σου, σημα­δεύει την συλ­λο­γική μνήμη των Δωδε­κα­νη­σίων και αποκτά σήμερα ιδιαί­τερη αξία καθώς η δια­χρο­νι­κό­τητά των ιστο­ρι­κών αυτών γεγο­νό­των, απο­τε­λεί την αφε­τη­ρία, μέσα από την οποία το κοινό παρελ­θόν δίδει νόημα και αξία στο κοινό μέλλον.

Σήμερα, καθώς η προϊ­ούσα αστά­θεια στο γεω­πο­λι­τικό πεδίο μοιάζει ίσως απει­λη­τική, η Ιστορία φαί­νε­ται να επα­να­λαμ­βά­νε­ται. Εμείς είμαστε εδώ να αντι­στα­θούμε, να αγω­νι­στούμε, να θυσια­στούμε για να δια­φυ­λά­ξουμε τις ιστο­ρι­κές, πνευ­μα­τι­κές και πολι­τι­σμι­κές παρα­κα­τα­θή­κες μας.

Σας ευχα­ρι­στώ

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΡΟΔΟΥ

ΦΩΤΗΣ ΧΑΤΖΗΔΙΑΚΟΣ