Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας: Η ιστορία της 8ης Μαρτίου

Ημέρα αφιε­ρω­μέ­νη στη γυ­ναί­κα η ση­με­ρι­νή. Η Πα­γκό­σμια Ημέρα της Γυ­ναί­κας γιορ­τά­ζε­ται κάθε χρόνο στις 8 Μαρ­τί­ου, σε ανά­μνη­ση μιας με­γά­λης εκ­δή­λω­σης δια­μαρ­τυ­ρί­ας που έγινε στις 8 Μαρ­τί­ου του 1857 από ερ­γά­τριες κλω­στο­ϋ­φα­ντουρ­γί­ας στη Νέα Υόρκη, οι οποί­ες ζη­τού­σαν κα­λύ­τε­ρες συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας. Η πρώτη Πα­γκό­σμια Ημέρα της Γυ­ναί­κας γιορ­τά­στη­κε το 1909 με πρω­το­βου­λία του Σο­σια­λι­στι­κού Κόμ­μα­τος των ΗΠΑ και υιο­θε­τή­θη­κε δύο χρό­νια αρ­γό­τε­ρα από τη Σο­σια­λι­στι­κή Διε­θνή.

Ιστο­ρία της 8ης Μαρ­τί­ου

Η 8η Μαρ­τί­ου ορί­στη­κε το 1977 από τον Ορ­γα­νι­σμό Ηνω­μέ­νων Εθνών ως Πα­γκό­σμια Ημέρα για τα δι­καιώ­μα­τα της Γυ­ναί­κας και τη Διε­θνή Ει­ρή­νη.

Η ιδέα για τον εορ­τα­σμό της προ­έ­κυ­ψε κατά το πέ­ρα­σμα στον 20ό αιώνα, το οποίο ση­μα­το­δο­τή­θη­κε από την εκ­βιο­μη­χά­νι­ση, την πλη­θυ­σμια­κή έκρη­ξη και τις ρι­ζο­σπα­στι­κές ιδε­ο­λο­γί­ες. Το έναυ­σμα, όμως, είχε δοθεί αιώ­νες πριν, με τη Λυ­σι­στρά­τη να πρω­το­στα­τεί σε μια ιδιό­μορ­φη «φε­μι­νι­στι­κή» απερ­γία, προ­κει­μέ­νου να τε­λειώ­σει ο πό­λε­μος των αν­δρών.

Κατά τη διάρ­κεια της Γαλ­λι­κής επα­νά­στα­σης οι γυ­ναί­κες του Πα­ρι­σιού ζη­τού­σαν «ελευ­θε­ρία, ισό­τη­τα, αδελ­φό­τη­τα» στις Βερ­σα­λί­ες. Η γιορ­τή ου­σια­στι­κά αφορά στους αγώ­νες συ­νη­θι­σμέ­νων γυ­ναι­κών, που με το θάρ­ρος και την απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα τους έγρα­ψαν ιστο­ρία.

Στις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες, οι ερ­γά­τριες στο τομέα της υφα­ντουρ­γί­ας και του ιμα­τι­σμού κι­νη­το­ποι­ή­θη­καν στις 8 Μάρτη του 1857 στη Νέα Υόρκη για τις απάν­θρω­πες συν­θή­κες ερ­γα­σί­ας και τους χα­μη­λούς μι­σθούς τους. Η αστυ­νο­μία επι­τέ­θη­κε και διέ­λυ­σε βίαια το πλή­θος των λευ­κο­ντυ­μέ­νων γυ­ναι­κών, όμως το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα είχε ήδη γεν­νη­θεί. Δυο χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, οι γυ­ναί­κες που συμ­με­τεί­χαν στις κι­νη­το­ποι­ή­σεις ορ­γά­νω­σαν το πρώτο ερ­γα­τι­κό σω­μα­τείο γυ­ναι­κών και συ­νέ­χι­σαν τον αγώνα για τη χει­ρα­φέ­τη­ση τους.

Το 1908 πα­ρέ­λα­σαν 15.000 γυ­ναί­κες στους δρό­μους της Νέας Υόρ­κης ζη­τώ­ντας λι­γό­τε­ρες ώρες ερ­γα­σί­ας, κα­λύ­τε­ρους μι­σθούς και δι­καί­ω­μα ψήφου. Υιο­θέ­τη­σαν το σύν­θη­μα «Ψωμί και τρια­ντά­φυλ­λα», με το ψωμί να συμ­βο­λί­ζει την οι­κο­νο­μι­κή ασφά­λεια και τα τρια­ντά­φυλ­λα την κα­λύ­τε­ρη ποιό­τη­τα ζωής.

Η Ημέρα της Γυ­ναί­κας γιορ­τά­στη­κε για πρώτη φορά από το Σο­σια­λι­στι­κό Κόμμα των ΗΠΑ στις 28 Φε­βρουα­ρί­ου 1909. Ο εορ­τα­σμός της κα­θιε­ρώ­θη­κε το 1910 με πρό­τα­ση της Γερ­μα­νί­δας σο­σια­λί­στριας Clara Zetkin κατά τη διάρ­κεια της Δεύ­τε­ρης Διε­θνούς.

Μετά την Οκτω­βρια­νή Επα­νά­στα­ση, η φε­μι­νί­στρια Alexandra Kollontai έπει­σε τον Λένιν να επι­ση­μο­ποι­ή­σει τη γιορ­τή στη Σο­βιε­τι­κή Ένωση, όμως μέχρι το 1965 αυτή πα­ρέ­μει­νε γιορ­τή των ερ­γα­τών.

Η άνο­δος του φε­μι­νι­στι­κού κι­νή­μα­τος το 1960 ανα­ζω­ο­γό­νη­σε το εν­δια­φέ­ρον για την Πα­γκό­σμια Ημέρα της Γυ­ναί­κας.

Στις μέρες μας, όμως, σε πολ­λές χώρες η ημέρα αυτή έχει χάσει το πο­λι­τι­κό της μή­νυ­μα: Αφε­νός εμπο­ρευ­μα­το­ποι­ή­θη­κε και αφε­τέ­ρου εκλή­φθη­κε ως ευ­και­ρία για να εκ­φρά­σουν οι άν­δρες την αγάπη τους στις γυ­ναί­κες, όπως κατά την Ημέρα της Μη­τέ­ρας και του Αγίου Βα­λε­ντί­νου.

Ωστό­σο, πε­ρι­στα­τι­κά που ση­μειώ­νο­νται με αφορ­μή τον εορ­τα­σμό της Ημέ­ρας τη Γυ­ναί­κας, απο­δει­κνύ­ουν την ανά­γκη προ­βο­λής και τί­μη­σης, αν μη τι άλλο, των αγώ­νων των γυ­ναι­κών. Στην Τε­χε­ρά­νη στις 4 Μαρ­τί­ου 2007, η αστυ­νο­μία ξυ­λο­φόρ­τω­σε χι­λιά­δες άν­δρες και γυ­ναί­κες που σχε­δί­α­ζαν συλ­λα­λη­τή­ριο για τον εορ­τα­σμό της ημέ­ρας. Οι δε­κά­δες γυ­ναί­κες που συ­νε­λή­φθη­σαν κρα­τή­θη­καν για μέρες στην απο­μό­νω­ση. Οι ακτι­βί­στριες Shadi Sadr και Mahbubeh Abbasgholizadeh αφέ­θη­καν ελεύ­θε­ρες μετά από δε­κα­πέ­ντε μέρες απερ­γία πεί­νας.