“Κτηματολόγιο Ρόδου : Η ιστορική μνήμη ως διαδικασία ενθύμησης, πεπαλαιωμένη και άγνωστη στις μέρες μας”

Άρθρο Δημήτρη Κρη­τι­κού

Από τη θεσμική μου θέση δεν είναι δυνατόν να μείνω αμέ­το­χος και να μην ανα­φερθώ σε ένα θέμα το οποίο ταλα­νί­ζει τον Ροδιακό λαό και όχι μόνον, εδώ και μήνες, το οποίο και δεν βλέπω να λύνεται στο προ­σε­χές μέλλον…

Η προ­θε­σμία υπο­βο­λής αντιρ­ρή­σεων για τους δασι­κούς χάρτες Ρόδου Κω, Καλύ­μνου συμπί­πτει με την νέα ημε­ρο­μη­νία ανα­στο­λής λει­τουρ­γίας του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου δηλαδή μέχρι 19.2.2021. Το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου αντί­στοιχο με τα Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεία Ρόδου απο­τε­λεί ένα νευ­ραλ­γικό σημείο ανα­φο­ράς για την οικο­νο­μική ζωή του τόπου μας που παρά τις δυσκο­λίες που υπάρ­χουν εξαι­τίας της μορφής των αρχείων του που τηρού­νται και είναι σε χρήση από την εποχή της Ιτα­λο­κρα­τίας, εν τούτοις δια­σφα­λί­ζει τις συναλ­λα­γές και τους συναλ­λασ­σό­με­νους παρά τις όποιες δυσκο­λίες και καθυ­στε­ρή­σεις.

Δικη­γό­ροι, μηχα­νι­κοί, συμ­βο­λαιο­γρά­φοι, δικα­στι­κοί επι­με­λη­τές, μεσίτες, ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των, τρά­πε­ζες, επεν­δυ­τι­κοί οργα­νι­σμοί και δημό­σιες υπη­ρε­σίες όπως η πολε­ο­δο­μία, το ΤΑΙΠΕΔ, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου, η Εφορία, η Τράπεζα της Ελλάδος, το Νομικό Συμ­βού­λιο του Κράτους, τα Δικα­στή­ρια, η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία, το Δασαρ­χείο, οι Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες Δήμου και Περι­φέ­ρειας κλπ, οι Οργα­νι­σμοί κοινής ωφε­λείας όπως ΔΕΗ και πολλές άλλες στη­ρί­ζο­νται στη λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου γιατί από κει μπορούν να διεκ­πε­ραιω­θούν τα αιτή­ματά τους για το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς, την οριο­θέ­τηση και τα δικαιώ­ματα επί των ακι­νή­των των ιδιο­κτη­τών της Ρόδου.

Η ιδιο­κτη­σία προ­στα­τεύ­ε­ται από το Σύνταγμα άλλωστε και τα Κτη­μα­τικά Βιβλία παρά­γουν δημόσια πίστη εφόσον βρί­σκο­νται σε δημόσια χρήση από δικη­γό­ρους κλπ. Στην περί­πτωση όπως της ανα­στο­λής λει­τουρ­γίας δεν προ­στα­τεύ­ε­ται ούτε ο ιδιο­κτή­της ούτε η ιδιο­κτη­σία ούτε βέβαια οι συναλ­λα­γές επί των ακι­νή­των με τις οποίες συν­δέ­ο­νται όλοι οι παρα­πάνω φορείς και πολλοί άλλοι.

Απο­τε­λεί σημείο ανα­φο­ράς όπου φυλάσ­σε­ται ένας πολύ­τι­μος θησαυ­ρός με τερά­στια ιστο­ρική αξία γιατί περιέ­χει πλη­ρο­φο­ρίες για την οικο­νο­μική, κοι­νω­νική, πολι­τική και πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του νησιού μας. Ο θησαυ­ρός αυτός είναι το αρχείο του: τα χιλιά­δες νομικά και τεχνικά έγγραφα, τα βιβλία, τα απο­γρα­φικά βιβλιά­ρια, οι φάκελοι, οι κατό­ψεις, τα σχε­δια­γράμ­ματα, τα αλφα­βη­τικά και τα αριθ­μη­τικά ευρε­τή­ρια από το 1930 και μετά.

Ιστο­ρικά, μετά την ανάληψη της διοί­κη­σης της Δωδε­κα­νή­σου από τους Ιταλούς την περίοδο μετά τον πρώτο παγκό­σμιο πόλεμο και τη Συνθήκη του Ούσι όπου αντάλ­λα­ξαν οι Οθω­μα­νοί με τους Ιταλούς τα ελλη­νικά νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, οι Ιταλοί κατα­κτη­τές θέλο­ντας να κατα­κτή­σουν τα Δωδε­κά­νησα, οργά­νω­σαν και κατέ­γρα­ψαν την γη και τις αρχαιό­τη­τες και δημιούρ­γη­σαν μεταξύ άλλων Υπη­ρε­σιών και τα Κτη­μα­το­λό­για Ρόδου και Κω – Λέρου. Το Κτη­μα­το­λό­γιο της Ρόδου απο­τε­λεί μια πηγή εκα­τομ­μυ­ρίων πλη­ρο­φο­ριών σχετικά με τη Δωδε­κά­νησο, τα ακίνητά της, τον πλη­θυ­σμό και τη σύστασή του, τη γλώσσα, την αύξηση της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, τους κατα­κτη­τές, τα δικαιώ­ματα, το θρή­σκευμα, το πολί­τευμα κλπ.

Αν ανα­λο­γι­στούμε ότι μετά από τις απο­τυ­χη­μέ­νες προ­σπά­θειες επί ‘Οθωνος το 1836 η σύγ­χρονη Ελλάδα ξεκί­νησε το κτη­μα­το­λό­γιο το 1995 και ακόμα είναι σε εξέλιξη, θα γίνει αντι­λη­πτό πόσο πρω­το­πο­ριακό ήταν το εν λόγω επί­τευγμα για την εποχή του.

Το Κτη­μα­το­λό­γιο δομή­θηκε και βασί­στηκε η λει­τουρ­γία του στη λογική της δια­σφά­λι­σης των δικαιω­μά­των επί των ακι­νή­των. Εισπράτ­τει δε καθη­με­ρινά από τις μετα­βι­βά­σεις ακι­νή­των και τα δικαιώ­ματα μετα­γρα­φής χιλιά­δες ευρώ για το Ελλη­νικό κράτος . Σκε­φτείτε πόσο καιρό έχει μείνει ανε­νεργό και σε ανα­στολή και τι έχει χάσει το ελλη­νικό δημόσιο από όλη αυτή την ιστορία. Σκε­φτείτε επίσης πως οικο­νο­μι­κοί κλάδοι όπως άμεσα δικη­γό­ροι, συμ­βο­λαιο­γρά­φοι, μηχα­νι­κοί ή έμμεσα κατα­σκευα­στές έχουν υποστεί ζημίες όλη αυτή την περίοδο χωρίς να λει­τουρ­γεί η Υπη­ρε­σία και με απο­τέ­λε­σμα να μην δια­σφα­λί­ζο­νται οι συναλ­λα­γές, δηλαδή να μπορεί κάποιος να ελέγξει τις εγγρα­φές του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου.

Υπάρ­χουν αυτή τη στιγμή συμ­βό­λαια που εκκρε­μούν, δικα­στι­κές απο­φά­σεις και πρα­κτικά στα δικα­στή­ρια και πολλές προ­ση­μειώ­σεις υπο­θη­κών, εξαι­τίας της μη μετα­γρα­φής στους στο Κτη­μα­το­λό­γιο της Ρόδου. Οι πολίτες πλη­ρώ­νουν τέλη, ΕΝΦΙΑ, πρό­στιμα αυθαι­ρέ­των κλπ αλλά ο κρίκος του Κτη­μα­το­λο­γίου δεν υπάρχει πλέον.

Όσο το Κτη­μα­το­λό­γιο της Ρόδου είναι κλειστό υπάρ­χουν μέτωπα ανοικτά παντού και πολ­λα­πλά χτυ­πή­ματα στην οικο­νο­μία της Ρόδου. Τα επεν­δυ­τικά προ­γράμ­ματα σε ακίνητα, οι τακτο­ποι­ή­σεις αυθαι­ρέ­των, αλλαγές Ε9, το πρό­γραμμα εξοι­κο­νομώ και τώρα οι ενστά­σεις των Δασικών Χαρτών στη­ρί­ζο­νται όλα στη λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γίου και την πλη­ρο­φο­ρία που παρά­γε­ται.

Μεγάλη και η οικο­νο­μική ζημία από τη μη λει­τουρ­γία αυτού. Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες ευρώ εισ­ρέ­ουν στα ταμεία του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου από δικαιώ­ματα έκδοσης πιστο­ποι­η­τι­κών, σχε­δια­γραμ­μά­των, τέλη μετα­γρα­φής κτλ.

Τέσσερα τον αριθμό, τα πορί­σματα ακα­ταλ­λη­λό­τη­τας που έχουν εκδοθεί , το πρώτο τον Μάιο του 2020 και έχουμε φθάσει στον Φεβρουά­ριο του 2021 χωρίς να γίνουν οι απα­ραί­τη­τες εργα­σίες για την επα­να­λει­τουρ­γία του. Το

θετικό είναι ότι δεν θρη­νή­σαμε θύματα. Οι υπάλ­λη­λοι του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου υπέ­βα­λαν καταγ­γε­λία στο γραφείο του Εισαγ­γε­λέως Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου και ανά­λο­γες επι­φυ­λά­ξεις εξέ­φρα­σαν και ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Δικα­στής και ο Διευ­θυ­ντής του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου!

Παρά τις προ­α­να­φε­ρό­με­νες δυο συνε­χό­με­νες εκθέ­σεις της Υπη­ρε­σίας Τεχνι­κών Υπη­ρε­σιών της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου με τις οποίες το κτήριο του Κτη­μα­το­λο­γίου κρίθηκε ως μη ασφαλές και ακα­τάλ­ληλο η υπη­ρε­σία λει­τουρ­γούσε με ημιτελή μέτρα μέχρι την έκδοση από­φα­σης του Υπουρ­γού Δικαιο­σύ­νης να κλείσει .

Το θέμα όμως είναι ποιος ελέγχει τις συναλ­λα­γές μέχρι τώρα και όλο αυτό τον καιρό που είναι κλειστή η Υπη­ρε­σία.

Επίσης τον Ιανουά­ριο του 2022 προ­βλέ­πε­ται η κατάρ­γηση του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου όπως έχει προ­γραμ­μα­τι­σθεί με τον Ν.4512/2018 με τη μετα­φορά όλων των πλη­ρο­φο­ριών εκκρε­μών ή μη σε πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα για να γίνει η ενσω­μά­τωση τους στον νέο φορέα ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ χωρίς να λυθούν βασικά τα θέματα αυτά που μας απα­σχο­λούν. Τα προ­βλή­ματα είναι πάρα πολλά.

Κατά την γνώμη μου η επα­να­λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γίου θα πρέπει να κατευ­θυν­θεί προς τρεις κατευ­θύν­σεις

Αφενός στην ασφαλή επα­να­λει­τουρ­γία του με άμεσες σωστι­κές εργα­σίες . Την καταρ­χήν μετα­φορά των αρχείων σε ασφαλές κτίριο και τη λει­τουρ­γία του μέχρι την πλήρη κτι­ριο­λο­γική απο­κα­τά­στασή του με απόλυτο σεβασμό στην αρχι­τε­κτο­νική και το ύφος του.

Στην διεκ­πε­ραί­ωση των αιτη­μά­των των πολιτών διότι εκκρε­μούν πολλές χιλιά­δες πράξεις και αιτή­σεις για χορή­γηση πιστο­ποι­η­τι­κών,

Στην διάσωση του υλικού του, το οποίο είναι πρω­το­γε­νές αρχειακό υλικό και ανα­ντι­κα­τά­στατο. Θα πρέπει σε συνερ­γα­σία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και την Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία να γίνει απο­γραφή και κατα­γραφή του και να απο­τε­λέ­σει μου­σειακό είδος επι­σκέ­ψιμο σε ντό­πιους και επι­σκέ­πτες λόγω της μονα­δι­κό­τη­τας του!

Τα αρχεία αυτά δημιουρ­γή­θη­καν προ­γε­νέ­στερα του 1921 που δημιουρ­γή­θηκε το Κτη­μα­το­λό­γιο αφού υπάρ­χουν και έγγραφα της Οθω­μα­νι­κής περιό­δου χωρίς να γίνει συντή­ρηση ή μετά­φραση.

Τα αρχεία θα πρέπει να χωρι­στούν σε ενεργά και ανε­νεργά τα ενεργά να παρα­μεί­νουν στην Υπη­ρε­σία ενώ τα ανε­νεργά μπορούν και πρέπει να δια­σω­θούν. Πχ τα μου­σουλ­μα­νικά έγγραφα, οι δευ­τε­ρό­τυ­ποι τόμοι ή οι τόμοι ελαιο­δέ­ντρων που είναι επίσης ανε­νερ­γοί. Το χει­ρό­τερο απ΄ όλα είναι ότι συν τοις άλλοις υπάρχει και ένας θησαυ­ρός αμε­τά­φρα­στος και δεν ξέρουμε τι πλη­ρο­φο­ρίες περιέ­χει.

Γιατί όμως φτά­νουμε εδώ και δεκα­ε­τίες σ αυτό το τέλμα της μη συντή­ρη­σης των κτιρίων που κλη­ρο­νο­μή­σαμε;

Έχουμε το δικαί­ωμα να μην δια­φυ­λάτ­τουμε τα μνημεία και τον πολι­τι­σμό μας; Ασφαλώς όχι

Υπάρ­χουν ευθύνες;

Βεβαίως υπάρ­χουν , και κεντρικά αλλά κυρίως τοπικά.

Υπάρχει Δικαιο­σύνη; Μέχρι στιγμής όχι.

Το Κτη­μα­το­λό­γιο Ρόδου είναι σύμφυτο με τη νεότερη ιστο­ρική μνήμη και την πολι­τι­σμική ταυ­τό­τητα του νησιού μας. Και όπως λένε οι ιστο­ρι­κοί, όσοι μελε­τούν την ιστο­ρική μνήμη ως δια­δι­κα­σία ενθύ­μη­σης, τονί­ζουν τη σημασία της στον καθο­ρι­σμό της συλ­λο­γι­κής ταυ­τό­τη­τας μιας κοι­νω­νίας. Και κατ’ επέ­κταση και στη δημιουρ­γία της αίσθη­σης του ανήκειν και του συνα­νή­κειν. Παράλ­ληλα τα μνημεία, και σαν τέτοιο αντι­λαμ­βά­νο­μαι προ­σω­πικά το κτίριο του Κτη­μα­το­λο­γίου Ρόδου, ως υλικά τεκ­μή­ρια της ιστο­ρι­κής αφή­γη­σης, συμ­βάλ­λουν στην παρα­γωγή και επι­τέ­λεση της μνήμης.

Ωστόσο κάποτε θα έρθει η δικαιο­σύνη του Ροδια­κού Λαού η οποία θα είναι αμεί­λι­κτη…!

 

Δημή­τρης Γ. Κρη­τι­κός

Ιατρός πνευ­μο­νο­λό­γος

Επι­κε­φα­λής παρά­τα­ξης «Ρόδος Αξιών»

πρώην Δήμαρ­χος Καμεί­ρου Ρόδο