Αισιοδοξία, απορίες, φόβοι και άγνωστοι Χ για εμβόλια – μεταλλάξεις-15 ερωτήσεις-απαντήσεις

Η ταχύ­τατη ανά­πτυξη των εμβο­λίων, σε λιγό­τερο από ένα χρόνο μετά την έκρηξη της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού, έφερε τα πρώτα δείγ­ματα αισιο­δο­ξίας. Η εμφά­νιση των μεταλ­λαγ­μέ­νων στε­λε­χών απειλεί να τα σβήσει. Οι ειδικοί έχουν προει­δο­ποι­ή­σει ότι εφεξής θα είμαστε σε ένα συνεχές «κυνήγι» νέων στε­λε­χών του ιού, που θα έχουν την τάση να ξεπε­ρά­σουν την ανοσία που χτί­ζε­ται με τα εμβόλια. Σημειώ­νουν ότι προς το παρόν τα υπάρ­χο­ντα εμβόλια μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν την επίθεση του ιού και ότι η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα είναι ετοι­μο­πό­λεμη για κάθε ενδε­χό­μενο. Η «Κ» δίνει απα­ντή­σεις στα βασικά ερω­τή­ματα σχετικά με τα εμβόλια, την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους, τις παραλ­λα­γές του ιού και τους κιν­δύ­νους που αυτές εγκυ­μο­νούν.

1 Ποια εμβόλια έχουν εγκρι­θεί για χρήση στην Ε.Ε.; 

Tα εμβόλια της Pfizer/BioNTech, της Moderna, και της AstraZeneca. Τα δύο πρώτα εμβόλια ήδη χορη­γού­νται στους πολίτες της Ε.Ε. Τον Μάρτιο εκτι­μά­ται ότι θα εγκρι­θεί και το εμβόλιο της Johnson & Johnson.

2 Πόσο απο­τε­λε­σμα­τικά είναι;

Τα εμβόλια της Pfizer/BioNTech και της Moderna προ­στα­τεύ­ουν από συμ­πτω­μα­τική λοίμωξη σε ποσοστό 95% και 94,1% αντί­στοιχα, και από σοβαρή νόσηση σε ποσοστό 95% και 91%. Το εμβόλιο της AstraZeneca παρέχει προ­στα­σία από ήπια νόσο της τάξης του 60% (αυξάνει στο 82% όταν η δεύτερη δόση χορη­γη­θεί 12 εβδο­μά­δες μετά). Σύμφωνα με ερευ­νη­τές του Πανε­πι­στη­μίου της Οξφόρ­δης, το εμβόλιο της ΑstraZeneca μειώνει και τη μετά­δοση του ιού κατά 67%.

3 Γιατί το εμβόλιο της AstraZeneca δεν χορη­γεί­ται σε άτομα 65 ετών και άνω;

Στις κλι­νι­κές μελέτες δεν συμ­με­τείχε μεγάλος αριθμός ατόμων άνω των 55 ετών, ώστε να υπάρχει επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά του σε αυτή την ηλικία, αν και υπάρ­χουν ενδεί­ξεις ότι προ­στα­τεύει και τα άτομα μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας. Οι επι­στή­μο­νες ανα­μέ­νουν το επόμενο διά­στημα περισ­σό­τερα και ενδε­χο­μέ­νως να τρο­πο­ποι­ή­σουν τις συστά­σεις τους.

4 Τι γνω­ρί­ζουμε για το εμβόλιο της Johnson & Johnson;

Πρό­κει­ται για μονο­δο­σικό εμβόλιο, το οποίο, όπως ανα­κοί­νωσε πρό­σφατα η εται­ρεία, έχει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της τάξης του 66% στην πρόληψη της μέτριας έως σοβαρής νόσησης 28 ημέρες μετά τη χορή­γησή του, ενώ 49 ημέρες μετά τον εμβο­λια­σμό, δεν κατα­γρά­φηκε καμία νοση­λεία ή θάνατος λόγω COVID-19 μεταξύ των ατόμων που το είχαν λάβει.

5 Τι ισχύει για το ρωσικό εμβόλιο Sputnik V;

Σύμφωνα με δημο­σί­ευση προ­κα­ταρ­κτι­κών απο­τε­λε­σμά­των των κλι­νι­κών μελετών, το ρωσικό εμβόλιο έχει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα 92%. Αυτό ενδέ­χε­ται να φέρει το συγκε­κρι­μένο εμβόλιο πιο κοντά στην έγκριση για κυκλο­φο­ρία στην Ε.Ε.

6 Μπο­ρούμε να δια­λέ­ξουμε το εμβόλιο έναντι της COVID-19 που θα κάνουμε;

Οχι. Απλώς μετά την έγκριση του εμβο­λίου της AstraZeneca, ανα­πτύσ­σο­νται στη χώρα μας δύο παράλ­ληλα συστή­ματα, για τον εμβο­λια­σμό των πιο μεγάλων ηλικιών με τα εμβόλια της Pfizer/BioNTech και της Moderna, και τον εμβο­λια­σμό των έως 64 ετών με το εμβόλιο της AstraZeneca.

7 Τι ξέρουμε για τις μεταλ­λά­ξεις των ιών;

Οι μεταλ­λά­ξεις προ­κύ­πτουν τυχαία κατά την αντι­γραφή του γονι­διώ­μα­τος του ιού. Αν μία μετάλ­λαξη προ­σφέ­ρει πλε­ο­νέ­κτημα όσον αφορά την εξά­πλωση του ιού, τότε αυτή πιθα­νό­τατα θα επι­κρα­τή­σει σε βάθος χρόνου.

8 Πόσο συχνές είναι οι μεταλ­λά­ξεις στον νέο κορω­νοϊό; 

Ο ιός SARS-CoV-2 είναι ένας RNA ιός, με μεγάλο γονι­δί­ωμα και μέτριας ταχύ­τη­τας μεταλ­λά­ξεις – αρκετά πιο αργής από τον ιό της γρίπης.

9 Ποια νέα στελέχη κυκλο­φο­ρούν τώρα;

Το βρε­τα­νικό, το νοτιο­α­φρι­κά­νικο και το βρα­ζι­λιά­νικο, καθένα εκ των οποίων περι­λαμ­βά­νει πολλές μεταλ­λά­ξεις. Το κοινό χαρα­κτη­ρι­στικό αυτών των στε­λε­χών είναι μια μετάλ­λαξη στο γονίδιο της ακίδας – Spike, που βρί­σκε­ται στην επι­φά­νεια του ιού και με την οποία συν­δέ­ε­ται στα κύτταρα του ξενιστή.

10 Γνω­ρί­ζουμε πώς επη­ρε­ά­ζουν την παν­δη­μία;

Yπάρχουν ενδεί­ξεις ότι τα τρία μεταλ­λαγ­μένα στελέχη επι­δρούν θετικά στη δυνα­τό­τητα του ιού να μετα­δί­δε­ται πιο εύκολα. Ειδικά για το βρε­τα­νικό στέ­λε­χος, οι ειδικοί κατα­λή­γουν στο ότι αυξάνει την πιθα­νό­τητα μετά­δο­σης του ιού κατά 20%, σε σχέση με τα προη­γού­μενα στελέχη.

11 Ποια από τα νέα στελέχη έχουν εντο­πι­στεί στη χώρα μας;

Εως την Παρα­σκευή, στην Ελλάδα είχε εντο­πι­στεί σε αρκετές περιο­χές της χώρας το βρε­τα­νικό στέ­λε­χος και σε μία περί­πτωση το νοτιο­α­φρι­κα­νικό στέ­λε­χος.

12 Τα νέα στελέχη θα επι­κρα­τή­σουν;

Πολλοί επι­στή­μο­νες εκτι­μούν ότι το βρε­τα­νικό στέ­λε­χος έχει τη δυνα­τό­τητα να επι­κρα­τή­σει εάν βρει «έδαφος». Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας, έως τις 2 Φεβρουα­ρίου 2021 το βρε­τα­νικό στέ­λε­χος είχε εντο­πι­στεί σε 80 χώρες, το νοτιο­α­φρι­κα­νικό σε 41 και το βρα­ζι­λιά­νικο σε 10 χώρες.

13 Οι παραλ­λα­γές επη­ρε­ά­ζουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των εμβο­λίων έναντι της COVID-19;

Τα εμβόλια κατά του ιού SARS-CoV-2 που έχουν λάβει έγκριση από τον αρμόδιο ευρω­παϊκό φορέα, αλλά και άλλα εμβόλια που είναι προς αδειο­δό­τηση, φαί­νε­ται να έχουν ικα­νο­ποι­η­τική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα, του­λά­χι­στον ενα­ντίον του βρε­τα­νι­κού και του νοτιο­α­φρι­κα­νι­κού στε­λέ­χους, και προ­στα­τεύ­ουν από βαριά νόσο. Υπάρχει ο κίν­δυ­νος, καθώς προ­χω­ράει ο εμβο­λια­σμός στον γενικό πλη­θυ­σμό και χτί­ζε­ται ανο­σιακό τείχος έναντι του ιού, να επι­κρα­τή­σουν στελέχη με μεταλ­λά­ξεις που θα δια­φεύ­γουν από τα εμβόλια.

14 Στην περί­πτωση εμφά­νι­σης νέων στε­λε­χών που δεν καλύ­πτο­νται απο­τε­λε­σμα­τικά από τα εμβόλια, τι περι­μέ­νουμε;

Οι επι­στή­μο­νες και οι εται­ρείες έχουν την τεχνο­γνω­σία να ανα­σχε­διά­σουν εμβόλια σε διά­στημα εβδο­μά­δων ή μηνών, ώστε να καλύ­πτουν παραλ­λα­γές του ιού. Κάποιες εται­ρείες προ­ε­τοι­μά­ζο­νται για την παρα­γωγή ενι­σχυ­μέ­νων σκευα­σμά­των ή μελε­τούν τη συν­δυα­στική χορή­γηση εμβο­λίων.

15 Μεταλ­λά­ξεις και παιδιά. Τι ξέρουμε;

Σύμφωνα με αξιω­μα­τού­χους του ΠΟΥ, το βρε­τα­νικό στέ­λε­χος έχει αυξη­μένη μετα­δο­τι­κό­τητα σε όλες τις ηλι­κια­κές ομάδες, κάτι που συμπε­ρι­λαμ­βά­νει και τα μικρά παιδιά. Στις περιο­χές της Βρε­τα­νίας που πρω­το­εμ­φα­νί­στηκε ο μεταλ­λαγ­μέ­νος κορω­νο­ϊός, έτυχε τα σχολεία να είναι ανοικτά. Και σύμφωνα με τους ειδι­κούς, η δια­σπορά του ιού μεταξύ των παιδιών απο­τυ­πώ­νει το τι ακριβώς συμ­βαί­νει στην κοι­νό­τητα.

Πηγή: kathimerini.gr