Πώς οι Δήμοι γίνονται Smart Cities – Τα παραδείγματα σε Παλαιό Φάληρο, Καλαμάτα, Χάλκη και Κω

Η εξέλιξη των «έξυπνων» πόλεων, ή ακόμα και η κατά­ταξη ενός Δήμου σε αυτή την κατη­γο­ρία, προ­ϋ­πο­θέ­τει, αυτο­νό­ητα, την αξιο­ποί­ηση της τεχνο­λο­γίας. Όπως λέγεται χαρα­κτη­ρι­στικά, η βιώσιμη πόλη του αύριο σχε­διά­ζε­ται με τα ψηφιακά εργα­λεία του σήμερα.

«Έξυπνος» Δήμος σημαί­νει και πρά­σι­νος Δήμος. Σε μια πιο απλή δια­τύ­πωση, αυτό μπορεί π.χ. να ερμη­νεύ­ε­ται στην πράξη με τη χρήση λιγό­τε­ρου χαρτιού, λιγό­τε­ρες άσκοπες μετα­κι­νή­σεις, καθα­ρό­τερο περι­βάλ­λον κ.ά. Με την τεχνο­λο­γία να μην απο­τε­λεί, παράλ­ληλα, πολυ­τέ­λεια για την τοπική αυτο­διοί­κηση και εν τέλει να γίνεται το «όχημα» για τη βιώσιμη ανά­πτυξη. Με δια­φά­νεια στη διοί­κηση, με ευκο­λό­τερη εξυ­πη­ρέ­τηση του πολίτη. Με επέν­δυση σε δίκτυα, συλλογή data και αισθη­τή­ρες, για να «ανα­πνεύ­σει» μια πόλη, να μειωθεί το ενερ­γειακό της απο­τύ­πωμα και πόσα άλλα.

Σε πρό­σφατο πάνελ της έκθεσης Attica Green Expo 2026, ο πρό­ε­δρος του Pleiades Innovation Ecosystem (οικο­σύ­στημα του ομίλου Quest και της εται­ρείας πλη­ρο­φο­ρι­κής Uni Systems), Αντώνης Κασσάνο, ανέλυσε πλήθος θεμάτων, με επί­κε­ντρο την επι­τά­χυνση της μετά­βα­σης των Δήμων της Ελλάδας σε πιο «έξυπνα» και ανθε­κτικά αστικά μοντέλα, όπως έγραψε το newmoney. Όμως εξ ίσου σημα­ντικά θεω­ρού­νται και τα όσα απο­κά­λυ­ψαν οι τοπικοί άρχο­ντες συγκε­κρι­μέ­νων περιο­χών της χώρας στην ίδια συζή­τηση, με αακριβή παρα­δείγ­ματα.

Ψηφια­κός βοηθός, StudentX, droneport

Από την πλευρά του, ο Δήμαρ­χος Παλαιού Φαλήρου, Γιάννης Φωστη­ρό­που­λος, ανέ­δειξε το Κέντρο Και­νο­το­μίας ως το βασικό στοι­χείο που συνδέει την πόλη με το ευρύ­τερο οικο­σύ­στημα και­νο­το­μίας. Τόνισε ότι ο Δήμος ανα­πτύσ­σει ήδη σημα­ντι­κές και­νο­τό­μες λύσεις, οι οποίες όμως πρέπει να έχουν πάντα επί­κε­ντρο τον άνθρωπο και τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες του πολίτη.

Ως χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα ανέφερε τον ψηφιακό βοηθό της πόλης, ένα bot που δίνει τη δυνα­τό­τητα στους πολίτες να επι­κοι­νω­νούν και να εξυ­πη­ρε­τού­νται ακόμη και εκτός εργά­σι­μων ωρών και ημερών. Η συγκε­κρι­μένη προ­σέγ­γιση δείχνει πώς η τεχνο­λο­γία μπορεί να ενι­σχύ­σει την προ­σβα­σι­μό­τητα, την ταχύ­τητα εξυ­πη­ρέ­τη­σης και τη σχέση του δημότη με τον Δήμο.

Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε επίσης στο έργο της πλατ­φόρ­μας StudentX, το οποίο υλο­ποιεί­ται μέσα από το οικο­σύ­στημα των Πλειά­δων και εφαρ­μό­ζε­ται πιλο­τικά σε λύκεια του Δήμου. Ο Δήμαρ­χος υπο­γράμ­μισε τη σημασία της συμ­με­το­χής της πόλης σε δράσεις που αφορούν τον επαγ­γελ­μα­τικό προ­σα­να­το­λι­σμό, την έμπνευση των παιδιών και την υπο­στή­ριξη της καθη­με­ρι­νής μαθη­σια­κής δια­δι­κα­σίας. Επι­σή­μανε, ταυ­τό­χρονα, ότι τέτοιες πρω­το­βου­λίες μπορούν να επε­κτα­θούν και σε άλλες εκπαι­δευ­τι­κές και κοι­νω­νι­κές δράσεις.

Ανα­φέρ­θηκε επίσης στη δημιουρ­γία του πρώτου δια­δη­μο­τι­κού droneport, ως ένα έργο με ιδιαί­τερη σημασία αλλά και σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις. Το έργο αυτό ανα­δει­κνύει ζητή­ματα όπως οι πιστο­ποι­ή­σεις, οι αδειο­δο­τή­σεις, οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις, η συνερ­γα­σία με την αγορά και η ανάγκη ενερ­γο­ποί­η­σης των υπη­ρε­σια­κών στε­λε­χών του Δήμου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των Πλειά­δων είναι κατα­λυ­τι­κός, καθώς λει­τουρ­γούν ως γέφυρα μεταξύ Δήμου, αγοράς, τεχνο­λο­γι­κών φορέων και ευρύ­τε­ρου οικο­συ­στή­μα­τος.

Ένα droneport (αερο­λι­μέ­νας/σταθμός drones) είναι μια εξει­δι­κευ­μένη εγκα­τά­σταση σχε­δια­σμένη για την απο­γεί­ωση, προ­σγεί­ωση, τη φόρτιση ή τον ανε­φο­δια­σμό και τη συντή­ρηση μη επαν­δρω­μέ­νων ενα­έ­ριων οχη­μά­των (drones).

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, ότι το PalaioFaliro.Lab, το πρώτο τοπικό εργα­στή­ριο και­νο­το­μίας στην Αττική, ιδρύ­θηκε με επι­δί­ωξη να λει­τουρ­γεί ως κόμβος συνερ­γα­σίας μεταξύ Δήμου, πανε­πι­στη­μίων, επι­χει­ρή­σεων και πολιτών, με στόχο την ανά­πτυξη έξυπνων και βιώ­σι­μων λύσεων στους τομείς της υγείας, της κινη­τι­κό­τη­τας, της ενέρ­γειας, της ψηφια­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης και της πολι­τι­κής προ­στα­σίας.

Net Zero Cities και event STEM

Σε άλλα ζητή­ματα, ο Δήμαρ­χος Καλα­μά­τας Θανάσης Βασι­λό­που­λος επι­κε­ντρώ­θηκε στις προ­κλή­σεις και τις ευκαι­ρίες που δημιουρ­γεί η πορεία της πόλης προς την κλι­μα­τική ουδε­τε­ρό­τητα και τη συμ­με­τοχή της στις ευρω­παϊ­κές πρω­το­βου­λίες για Net Zero Cities. Ανέ­δειξε τα σημα­ντικά βήματα που έχει κάνει ο Δήμος στον τομέα της και­νο­το­μίας, καθώς και τη σταθερή προ­σπά­θεια να μετα­τρα­πεί η Καλα­μάτα σε πόλη που λαμ­βά­νει απο­φά­σεις με βάση δεδο­μένα.

Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε στο μεγάλο ετήσιο event STEM και και­νο­το­μίας που διορ­γα­νώ­νει ο Δήμος Καλα­μά­τας με πολύ μεγάλη επι­τυ­χία. Το event αυτό λει­τουρ­γεί ως σημείο ανα­φο­ράς για την εκπαί­δευση, την τεχνο­λο­γία και την καλ­λιέρ­γεια κουλ­τού­ρας και­νο­το­μίας στους νέους.

Παράλ­ληλα, ο Δήμαρ­χος ανα­φέρ­θηκε στο έργο του Ψηφια­κού Διδύμου της πόλης, μέσα από το οποίο συλ­λέ­γο­νται και αξιο­ποιού­νται δεδο­μένα για ενερ­γεια­κές κατα­να­λώ­σεις, περι­βαλ­λο­ντι­κούς δείκτες και άλλες λει­τουρ­γίες του Δήμου. Τα δεδο­μένα αυτά μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για τη δημιουρ­γία μοντέ­λων πρό­βλε­ψης, την παρα­κο­λού­θηση κρί­σι­μων δεικτών και την υπο­στή­ριξη καλύ­τε­ρων απο­φά­σεων.

Το βασικό μήνυμα της τοπο­θέ­τη­σής του ήταν ότι μια «έξυπνη» πόλη δεν είναι απλώς μια πόλη που χρη­σι­μο­ποιεί τεχνο­λο­γία. Είναι μια πόλη που αξιο­ποιεί τα δεδο­μένα, τη γνώση και τη συνερ­γα­σία για να λει­τουρ­γεί προς όφελος του πολίτη.

GR-eco Island και το έργο BVLOS

Σειρά πήραν δυο νησιά. Ο Αντι­δή­μαρ­χος του Δήμου Χάλκης Βασίλης Ρουσ­σά­κης, ανέ­δειξε τις ιδιαί­τε­ρες προ­κλή­σεις ενός μικρού νησιω­τι­κού Δήμου, ο οποίος έχει περίπου 200 μόνι­μους κατοί­κους, αλλά κατά τη θερινή περίοδο μπορεί να φτάσει τους 2.000 κατοί­κους και επι­σκέ­πτες.

Κεντρι­κός στόχος του Δήμου είναι, μέσα από την ενερ­γειακή κοι­νό­τητα και τις σχε­τι­κές δράσεις, να μειωθεί ουσια­στικά το ενερ­γειακό κόστος για τους πολίτες. Σε αυτή την κατεύ­θυνση, έργα που σχε­τί­ζο­νται με την ηλε­κτρο­κί­νηση, τη βελ­τιω­μένη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των και την αξιο­ποί­ηση συνερ­γειών μέσα από το οικο­σύ­στημα των Πλειά­δων απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία.

Η Χάλκη, ως το πρώτο GR-eco Island, απο­τε­λεί ένα ζωντανό παρά­δειγμα του πώς ένας μικρός Δήμος μπορεί, μέσα από στο­χευ­μέ­νες συνερ­γα­σίες και και­νο­τόμα έργα, να μεγι­στο­ποι­ή­σει τα οφέλη για τους κατοί­κους του, να μειώσει το περι­βαλ­λο­ντικό του απο­τύ­πωμα και να λει­τουρ­γή­σει ως πρότυπο βιώ­σι­μης νησιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης.

Ο Δήμαρ­χος Κω, Θεο­δό­σης Νικη­τα­ράς, ανέ­δειξε δύο βασικές προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει ο Δήμος και στις οποίες η συνερ­γα­σία με τις Πλειά­δες μπορεί να προ­σφέ­ρει ουσια­στική αξία. Η πρώτη αφορά τον του­ρι­σμό. Ο Δήμος δέχεται κάθε χρόνο πολύ μεγάλο αριθμό επι­σκε­πτών, πολλοί από τους οποίους παρα­μέ­νουν κυρίως εντός των ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, ιδιαί­τερα λόγω του μοντέ­λου all-inclusive. Στόχος του Δήμου είναι να δημιουρ­γή­σει, μέσα από και­νο­τό­μες εφαρ­μο­γές, δράσεις, συμπρά­ξεις και νέες εμπει­ρίες, τις συν­θή­κες ώστε οι επι­σκέ­πτες να βγουν στην πόλη, να γνω­ρί­σουν την τοπική αγορά, να κατα­να­λώ­σουν τοπικά προ­ϊ­ό­ντα και υπη­ρε­σίες και να ενι­σχύ­σουν την τοπική οικο­νο­μία.

Η δεύτερη βασική προ­τε­ραιό­τητα αφορά την πολι­τική προ­στα­σία. Σε συνέ­χεια του επι­τυ­χη­μέ­νου πιλο­τι­κού έργου BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) μεταξύ Κω και Ψέριμου, ο Δήμος επι­διώ­κει να ενι­σχύ­σει τις δράσεις που έχουν ήδη ξεκι­νή­σει σε συνερ­γα­σία με τις Πλειά­δες και να δημιουρ­γή­σει ένα τοπικό οικο­σύ­στημα πολι­τι­κής προ­στα­σίας, με έμφαση στην πρόληψη, ιδιαί­τερα σε σχέση με τον κίνδυνο πυρ­κα­γιών.

Το οικο­σύ­στημα αυτό πρέπει να είναι συμ­με­το­χικό, συνερ­γα­τικό και φιλικό προς την τοπική κοι­νω­νία. Μέσα από την υπο­στή­ριξη των Πλειά­δων, ο Δήμος στο­χεύει να ενι­σχύ­σει την ικα­νό­τητά του να προ­λαμ­βά­νει κιν­δύ­νους, να αξιο­ποιεί τεχνο­λο­γικά εργα­λεία και να δημιουρ­γεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για μεγα­λύ­τερη ανθε­κτι­κό­τητα.

Συνερ­γα­σίες, κουλ­τούρα, δεδο­μένα

Το βασικό συμπέ­ρα­σμα της συζή­τη­σης είναι ότι οι έξυπνες και βιώ­σι­μες πόλεις δεν χτί­ζο­νται μόνο με τεχνο­λο­γία. Χτί­ζο­νται με συνερ­γα­σίες, κουλ­τούρα, δεδο­μένα, συμ­με­τοχή των πολιτών και ουσια­στική σύνδεση της πόλης με την αγορά και την έρευνα.

Τα Κέντρα Και­νο­το­μίας και το οικο­σύ­στημα των Πλειά­δων μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν ως κατα­λύ­της αυτής της μετά­βα­σης, βοη­θώ­ντας τους Δήμους να περά­σουν από την απο­σπα­σμα­τική υιο­θέ­τηση τεχνο­λο­γιών σε ένα ολο­κλη­ρω­μένο μοντέλο αστικής και­νο­το­μίας, όπου κάθε λύση σχε­διά­ζε­ται με επί­κε­ντρο τον άνθρωπο, την ανθε­κτι­κό­τητα και τη βιώσιμη ανά­πτυξη.

Πηγή: newmoney.gr