Αγώνας δρόμου για το τείχος ανοσίας – Η απειλή των μεταλλάξεων και η επόμενη «γκρίζα ζώνη»

Βα­θιές ανά­σες ελευ­θε­ρί­ας μάς επι­φυ­λάσ­σει η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα μετά την Ανά­στα­ση, εντού­τοις ζη­τού­με­νο ώστε να ανα­κο­πεί το τρίτο κύμα είναι η τή­ρη­ση των μέ­τρων ατο­μι­κής προ­στα­σί­ας, των υγειο­νο­μι­κών πρω­το­κόλ­λων, αλλά και η δυ­να­μι­κή εξέ­λι­ξη της εμ­βο­λια­στι­κής εκ­στρα­τεί­ας. Οι επι­στή­μο­νες, δε, συ­νι­στούν υπο­μο­νή και ψυ­χραι­μία, καθώς ο SARS-CoV-2 και οι με­ταλ­λά­ξεις του πα­ρα­μέ­νουν απει­λή, δη­μιουρ­γώ­ντας τις συν­θή­κες ακόμη και για ένα τέ­ταρ­το – εν­δε­χο­μέ­νως ηπιό­τε­ρο – κύμα από το φθι­νό­πω­ρο.

Αυτός είναι και ο λόγος που διε­ξά­γε­ται ένας πα­ράλ­λη­λος αγώ­νας δρό­μου κό­ντρα στον χρόνο: Από τη μία βρί­σκε­ται σε δυ­να­μι­κή εξέ­λι­ξη το εμ­βο­λια­στι­κό πρό­γραμ­μα στη χώρα μας (όσο και στο σύ­νο­λο της Γη­ραιάς Ηπεί­ρου) με στόχο εντός του κα­λο­και­ριού να έχει δη­μιουρ­γη­θεί το πο­λυ­πό­θη­το «τεί­χος ανο­σί­ας».

Είναι εν­δει­κτι­κό ότι λόγω της με­γά­λης ζή­τη­σης, από την πε­ρα­σμέ­νηη Πέμ­πτη το πρωί άνοι­ξαν νέα εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα και νέες εμ­βο­λια­στι­κές γραμ­μές, με στόχο από τις 5 Μαΐου να λει­τουρ­γούν σε όλη τη χώρα 1.500 εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα, αυ­ξά­νο­ντας τη δυ­να­τό­τη­τα των εμ­βο­λια­σμών στους 100.000 κα­θη­με­ρι­νά.

Πι­θα­νό το σε­νά­ριο και για τρίτη δόση

Την ίδια όμως ώρα η φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νία ενώ εντεί­νει τις προ­σπά­θειες για μα­ζι­κή πα­ρα­γω­γή εμ­βο­λί­ων βρί­σκε­ται και σε έναν «πυ­ρε­τό» με­λέ­της των νέων στε­λε­χών και  δη­μιουρ­γί­ας ενι­σχυ­μέ­νων δό­σε­ων ένα­ντι του SARS-CoV-2 εν­σω­μα­τώ­νο­ντας τα νέα στε­λέ­χη.

Αρ­κε­τοί άλ­λω­στε είναι οι επι­στή­μο­νες που εκτι­μούν ότι ο ιός (και οι πα­ραλ­λα­γές του) θα είναι σε βάθος χρό­νου πιο αν­θε­κτι­κός στην ανο­σο­λο­γι­κή από­κρι­ση, προ­κρί­νο­ντας ως πι­θα­νό­τε­ρο σε­νά­ριο τα εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα να πα­ρα­μεί­νουν ανοι­χτά ώστε οι πο­λί­τες (εντός και εκτός Ευ­ρώ­πης) να… τσι­μπη­θούν με μία τρίτη, ενι­σχυ­τι­κή δόση.

Oπως, δε, έκανε γνω­στό στις αρχές της προη­γού­με­νης εβδο­μά­δας ο αντι­πρό­ε­δρος της Κο­μι­σιόν Μαρ­γα­ρί­της Σχοι­νάς, η δεύ­τε­ρη φάση του ευ­ρω­παϊ­κού εμ­βο­λια­στι­κού προ­γράμ­μα­τος από το ερ­χό­με­νο φθι­νό­πω­ρο θα αφορά μόνο εμ­βό­λια με τε­χνο­λο­γία mRNA, τα οποία θα πα­ρά­γο­νται εντός των ευ­ρω­παϊ­κών συ­νό­ρων και θα κα­λύ­πτουν και τις με­ταλ­λά­ξεις.

Στο πλαί­σιο αυτό ήδη βρί­σκο­νται σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την κοι­νο­πρα­ξία Pfizer/BioNTech, ενώ υψη­λές είναι οι προσ­δο­κί­ες και για το επό­με­νο εμ­βό­λιο της γερ­μα­νι­κής εται­ρεί­ας Curevac, που επί­σης βα­σί­ζε­ται στην τε­χνο­λο­γία mRNA και ανα­μέ­νε­ται (εκτός απρο­ό­πτου) να λάβει έγκρι­ση από τον Ευ­ρω­παϊ­κό Ορ­γα­νι­σμό Φαρ­μά­κων (ΕΜΑ) τον Ιού­νιο.

Ζη­τού­με­νο η ισορ­ρο­πία στο Σύ­στη­μα Υγεί­ας

Προς το παρόν πά­ντως και σύμ­φω­να με τα όσα λέει στο «Βήμα» ο Γιάν­νης Κα­λο­με­νί­δης, κα­θη­γη­τής Πνευ­μο­νο­λο­γί­ας του ΕΚΠΑ – Α’ Κλι­νι­κή Εντα­τι­κής Θε­ρα­πεί­ας στον «Ευαγ­γε­λι­σμό», η τρέ­χου­σα πρό­κλη­ση είναι να ισορ­ρο­πή­σει το Σύ­στη­μα Υγεί­ας. «Να μην υπάρ­χει τέ­τοια πίεση στα νο­σο­κο­μεία – με απο­τέ­λε­σμα τα πε­ρισ­σό­τε­ρα να είναι μη λει­τουρ­γι­κά για την αντι­με­τώ­πι­ση άλλων νόσων -, να μειω­θούν οι ει­σα­γω­γές ασθε­νών με λοί­μω­ξη COVID όπως και οι θά­να­τοι», με τον ίδιο να προ­λο­γί­ζει ότι και ο Μάιος θα είναι δύ­σκο­λος.

Πα­ρό­λα αυτά και καθώς η πρό­σφα­τη επα­νεκ­κί­νη­ση του λια­νε­μπο­ρί­ου δεν φα­νέ­ρω­σε επί­πτω­ση στα επι­δη­μιο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να, κυ­βέρ­νη­ση και ει­δι­κοί εμ­φα­νί­ζο­νται συ­γκρα­τη­μέ­να αι­σιό­δο­ξοι και για το «restart» στον κλάδο της εστί­α­σης, της Παι­δεί­ας (από τις 10 Μαΐου) και του του­ρι­σμού (από 15 Μαΐου). Μά­λι­στα, όπως όλα δεί­χνουν, η διευ­ρυ­μέ­νη χρήση των self-tests σε νευ­ραλ­γι­κούς το­μείς, φαί­νε­ται να λει­τουρ­γεί προ­στα­τευ­τι­κά στην εξά­πλω­ση του ιού ως ένα επι­πλέ­ον «δίχτυ προ­στα­σί­ας».

Η «γκρί­ζα ζώνη» του Σε­πτεμ­βρί­ου

Η αμέ­σως επό­με­νη μελ­λο­ντι­κή… γκρί­ζα ζώνη είναι τι θα συμ­βεί από τον Σε­πτέμ­βριο και έπει­τα. «Για να ελεγ­χθεί η με­τα­δο­τι­κό­τη­τα πρέ­πει να έχει απο­κτή­σει ανο­σία (φυ­σι­κή ή μέσω του εμ­βο­λια­σμού) το 70% του πλη­θυ­σμού. Παρ’ όλα αυτά ακόμη δεν έχει εξα­κρι­βω­θεί πόσο διαρ­κεί. Τα πρώτα δε­δο­μέ­να κά­νουν λόγο για πε­ρισ­σό­τε­ρους από έξι ή ακόμα έως και οκτώ μήνες» προ­σθέ­τει ο κ. Κα­λο­με­νί­δης.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση και ενώ έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ήδη 3 εκατ. εμ­βο­λια­σμοί, τον Μάιο ανα­μέ­νε­ται να κα­τα­γρα­φούν στη χώρα μας επι­πλέ­ον 2 εκατ. νέοι εμ­βο­λια­σμοί και τον Ιού­νιο, αν επι­βε­βαιω­θούν οι πα­ρα­δό­σεις από τις εται­ρεί­ες, θα αθροι­στούν ακόμα 3 εκα­τομ­μύ­ρια. Επι­προ­σθέ­τως, αι­σιο­δο­ξία προ­κα­λεί η αυ­ξη­μέ­νη αντα­πό­κρι­ση των νέων, ηλι­κί­ας 30-39 ετών, στο κά­λε­σμα της πο­λι­τεί­ας, ενώ, καθώς τα τε­λευ­ταία 24ωρα εντά­χθη­κε στην εμ­βο­λια­στι­κή «ομπρέ­λα» και η ηλι­κια­κή κα­τη­γο­ρία 40-44 ετών, εκτι­μά­ται ότι πε­ρισ­σό­τε­ροι από 200.000 νε­ό­τε­ροι πο­λί­τες έχουν ήδη πει «ναι» στο εμ­βό­λιο της AstraZeneca με στόχο να πά­ρουν τις ζωές τους πίσω.

Δε­δο­μέ­νου, δε, ότι το σύ­νο­λο των ενή­λι­κων πο­λι­τών (προς το παρόν από το εμ­βο­λια­στι­κό πρό­γραμ­μα απέ­χουν μόνο όσοι είναι 18-29 ετών) συ­να­ντιού­νται πια στα εμ­βο­λια­στι­κά κέ­ντρα, η προ­σφο­ρά όλων των δια­θέ­σι­μων εμ­βο­λί­ων σε όλους ανε­ξαι­ρέ­τως στην επό­με­νη φάση ανα­μέ­νε­ται να δη­μιουρ­γή­σει νέα «έκρη­ξη» στη ζή­τη­ση.

Οι κίν­δυ­νοι από τις με­ταλ­λά­ξεις

Ωστό­σο πα­ρό­τι τα προ­γνω­στι­κά που αφο­ρούν το… σπριντ που γί­νε­ται ανά­με­σα στις με­ταλ­λά­ξεις και στα εμ­βό­λια είναι με το μέρος της αν­θρω­πό­τη­τας το μέλ­λον πα­ρα­μέ­νει αβέ­βαιο. Μια νέα έρευ­να που ανα­κοί­νω­σε το Ευ­ρω­παϊ­κό Κέ­ντρο Ελέγ­χου και Πρό­λη­ψης Νο­ση­μά­των (ECDC) κα­τα­λή­γει ότι τρεις πα­ραλ­λα­γές του ιού που προ­κα­λούν ανη­συ­χία στην επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα ενέ­χουν με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο ανά­πτυ­ξης σο­βα­ρής ασθέ­νειας. «Σε σύ­γκρι­ση με άλλες πα­ραλ­λα­γές, ο κίν­δυ­νος νο­ση­λεί­ας από το στέ­λε­χος B.1.1.7 (βρε­τα­νι­κό) ήταν 1,7 φορές υψη­λό­τε­ρος, από το  Β.1.351 (νο­τιο­α­φρι­κα­νι­κό) ήταν 3,6 φορές υψη­λό­τε­ρος και από το P.1 (βρα­ζι­λιά­νι­κο) ήταν 2,6 φορές υψη­λό­τε­ρος».

Ση­μειώ­νε­ται, δε, ότι οι ίδιες με­ταλ­λά­ξεις έδει­ξαν αντί­στοι­χα αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο  ει­σα­γω­γής σε Μο­νά­δα Εντα­τι­κής Θε­ρα­πεί­ας, με τα δε­δο­μέ­να αυτά να υπο­στη­ρί­ζουν την ανά­γκη δη­μιουρ­γί­ας ανο­σί­ας μέσω των εμ­βο­λια­σμών.

Εκ­κο­λα­πτή­ρια νέων στε­λε­χών

Εν τω με­τα­ξύ η Ινδία και η Βρα­ζι­λία (όπου ο SARS-CoV-2 θε­ρί­ζει) έχουν με­τα­τρα­πεί σε εκ­κο­λα­πτή­ρια νέων στε­λε­χών.

«Ο μόνος τρό­πος με τον οποίο μπο­ρεί ο κό­σμος να αντα­πο­κρι­θεί επαρ­κώς σε μια πα­γκό­σμια παν­δη­μία είναι με μια πα­γκό­σμια κι­νη­το­ποί­η­ση και μια πα­γκό­σμια κι­νη­το­ποί­η­ση ση­μαί­νει δι­καιο­σύ­νη σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο» δή­λω­σε πρό­σφα­τα ο κο­ρυ­φαί­ος αμε­ρι­κα­νός επι­δη­μιο­λό­γος, Αντο­νι Φά­ου­τσι.

Είναι εν­δει­κτι­κό ότι έως τις αρχές αυτής της εβδο­μά­δας πε­ρισ­σό­τε­ρες από 1,04 δισ. δό­σεις εμ­βο­λί­ων έχουν χο­ρη­γη­θεί πα­γκο­σμί­ως, ήτοι 14 δό­σεις ανά 100 κα­τοί­κους του πλα­νή­τη. Ωστό­σο, το 83% των εμ­βο­λια­σμών έχουν γίνει σε πλού­σιες και ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, ενώ μόλις το 0,2% στις πιο φτω­χές.

Πα­ράλ­λη­λα αί­σθη­ση προ­κά­λε­σε και η πρό­σφα­τη το­πο­θέ­τη­ση του κα­θη­γη­τή Πα­θο­λο­γι­κής Φυ­σιο­λο­γί­ας Λοι­μώ­ξε­ων και μέλος της Επι­τρο­πής Εμπει­ρο­γνω­μό­νων, Νίκο Σύψα, στο πλαί­σιο επι­στη­μο­νι­κής ημε­ρί­δας του ΕΚΠΑ, ο οποί­ος «δια­βά­ζο­ντας» τα επι­δη­μιο­λο­γι­κά μο­ντέ­λα προ­έ­βλε­ψε ότι το επι­κρα­τέ­στε­ρο σε­νά­ριο για το μέλ­λον είναι η εμ­φά­νι­ση άλλου ενός ισχυ­ρού επι­δη­μι­κού κύ­μα­τος και ακο­λού­θως η COVID-19 ή θα απο­κτή­σει χα­ρα­κτή­ρες επο­χι­κής ίωσης όπως η γρίπη ή και θα εξα­λει­φθεί από πολ­λές πε­ριο­χές του κό­σμου.

Μάχη με τα νέα στε­λέ­χη και προει­δο­ποι­ή­σεις για εφαρ­μο­γή των μέ­τρων

Είναι τα νέα στε­λέ­χη ανί­κη­τα; Προς το παρόν η επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα εμ­φα­νί­ζε­ται ικα­νο­ποι­η­μέ­νη από τη δράση των εμ­βο­λί­ων, καθώς φαί­νε­ται να πα­ρέ­χουν προ­στα­σία από σο­βα­ρή νό­ση­ση ανε­ξαι­ρέ­τως των με­ταλ­λά­ξε­ων. Μά­λι­στα και σύμ­φω­να με πρό­ω­ρες εκτι­μή­σεις το εμ­βό­λιο των Pfizer/BioNTech φαί­νε­ται να είναι αν­θε­κτι­κό και στην ιν­δι­κή με­τάλ­λα­ξη.

Ωστό­σο, σε αυτόν τον νέο κρί­σι­μο πό­λε­μο κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο παί­ζει και η συ­μπε­ρι­φο­ρά των πο­λι­τών, με τον κα­θη­γη­τή Πο­λι­τι­κής της Υγεί­ας στην LSE, Ηλία Μό­σια­λο, να ανα­φέ­ρει σε πρό­σφα­τη ανά­λυ­ση ανα­φο­ρι­κά με το σφο­δρό κύμα που εξα­πλώ­νε­ται στην Ινδία ότι εκτός από το νέο στέ­λε­χος η νέα έξαρ­ση οφεί­λε­ται και στον εφη­συ­χα­σμό.

Λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν συ­νε­πώς όλα τα δε­δο­μέ­να εντός και εκτός Ελ­λά­δος, το επι­στη­μο­νι­κό προ­σω­πι­κό της χώρας σε συ­νερ­γα­σία με την κυ­βέρ­νη­ση επεν­δύ­ει σε προ­σε­κτι­κά βή­μα­τα. Ετσι, ενώ από χθες δό­θη­κε το «πρά­σι­νο φως» για τις δια­δη­μο­τι­κές με­τα­κι­νή­σεις, πα­ρα­μέ­νει η χρήση των SMS έως τις 15 Μαΐου. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται δε ότι την ίδια ημέρα διευ­ρύ­νε­ται και το ωρά­ριο των με­τα­κι­νή­σε­ων, καθώς η απα­γό­ρευ­ση κυ­κλο­φο­ρί­ας θα ξε­κι­νά στις 11 το βράδυ.

Στα­δια­κή απο­κλι­μά­κω­ση

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση τα επι­δη­μιο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να δεί­χνουν ότι η επα­νεκ­κί­νη­ση συ­νο­δεύ­ε­ται από μια στα­δια­κή πτώση στα κρού­σμα­τα, με την κα­θη­γή­τρια Παι­δια­τρι­κής Λοι­μω­ξιο­λο­γί­ας Βάνα Πα­πα­ευαγ­γέ­λου να ση­μειώ­νει ότι για δεύ­τε­ρη εβδο­μά­δα κα­τα­γρά­φε­ται στα­θε­ρή απο­κλι­μά­κω­ση. Επι­πλέ­ον κατά το ίδιο διά­στη­μα οι απο­σω­λη­νώ­σεις είναι πε­ρισ­σό­τε­ρες από τις δια­σω­λη­νώ­σεις, όμως το 90% των κλι­νών ΜΕΘ-COVID στην επι­κρά­τεια πα­ρα­μέ­νει κα­τει­λημ­μέ­νο.

Η ίδια μά­λι­στα προει­δο­ποί­η­σε ότι αν υπάρ­ξει πα­ρα­πά­νω χα­λά­ρω­ση τις επό­με­νες ημέ­ρες το επι­δη­μιο­λο­γι­κό φορ­τίο θα επι­βα­ρυν­θεί εκ νέου, καθώς το ιικό φορ­τίο πα­ρα­μέ­νει σε υψηλά επί­πε­δα. Ανα­φέρ­θη­κε όμως και στη χα­λά­ρω­ση των μέ­τρων στους πο­λί­τες που συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στη «δε­ξα­με­νή» των εμ­βο­λια­σμέ­νων, ανα­κοι­νώ­νο­ντας ότι σχε­τι­κές οδη­γί­ες θα δη­μο­σιο­ποι­η­θούν μετά το Πάσχα.

«Είναι προ­φα­νές ότι το κα­λο­καί­ρι, και καθώς ένα με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού της χώρας μας θα έχει κάνει το εμ­βό­λιο, όσοι επέ­λε­ξαν να εμ­βο­λια­στούν θα απο­λαμ­βά­νουν με­γα­λύ­τε­ρες ελευ­θε­ρί­ες εντός και εκτός της χώρας μας» είπε, ωστό­σο τό­νι­σε πως η Ελ­λά­δα δεν βρί­σκε­ται ακόμη στο επί­πε­δο του Ισ­ρα­ήλ και του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου σε ό,τι αφορά την εμ­βο­λια­στι­κή κά­λυ­ψη.

Και συ­μπλή­ρω­σε: «Χρειά­ζε­ται να κά­νου­με χρήση της κοι­νής λο­γι­κής για τις επα­φές μας αν έχου­με εμ­βο­λια­στεί πλή­ρως. Για πα­ρά­δειγ­μα, δύο ζευ­γά­ρια πλή­ρως εμ­βο­λια­σμέ­νων μπο­ρούν να βρε­θούν σε ίδιο χώρο χωρίς να φο­ρά­νε μά­σκες, αν τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες δεν είχαν εκτε­τα­μέ­νες και ασυ­νή­θι­στες κοι­νω­νι­κές επα­φές».

Η ανά­γκη για αντι-ιικά φάρ­μα­κα και η ελ­πί­δα από το «χάπι»

Οπως υπο­γραμ­μί­ζει στο «Βήμα» ο κα­θη­γη­τής Πνευ­μο­νο­λο­γί­ας του ΕΚΠΑ Γιάν­νης Κα­λο­με­νί­δης, «το μά­θη­μα που έχου­με πάρει από την τρέ­χου­σα παν­δη­μία είναι ότι ήμα­σταν εντε­λώς απρο­ε­τοί­μα­στοι παρά τις προει­δο­ποι­ή­σεις. Η Γερ­μα­νία ήταν η μο­να­δι­κή χώρα που είχε ενι­σχύ­σει τις κλί­νες ΜΕΘ, όμως ούτως ή άλλως η μάχη δεν είναι δυ­να­τόν να δί­νε­ται στα νο­σο­κο­μεία. Υπάρ­χει η ανα­γκαιό­τη­τα να ανα­πτύ­ξου­με νέα αντι-ιικά φάρ­μα­κα – να υπάρ­χουν δη­λα­δή στο ράφι αντι-ιικά σκευά­σμα­τα – που να είναι σε δια­θε­σι­μό­τη­τα όταν ξε­σπά­σει η επό­με­νη παν­δη­μία».

Ο ίδιος δε, συ­μπλη­ρώ­νει ότι ήδη η πα­γκό­σμια επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα κι­νεί­ται προς αυτή την κα­τεύ­θυν­ση, δί­νο­ντας ως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα την πε­ρί­πτω­ση της ρεμ­δε­σι­βί­ρης, η οποία είχε ανα­πτυ­χθεί μα­ταί­ως για την αντι­με­τώ­πι­ση του αι­μορ­ρα­γι­κού πυ­ρε­τού Εμπο­λα. Εκτο­τε μπήκε στην… απο­θή­κη, ανα­σύρ­θη­κε όμως όταν ξέ­σπα­σε η παν­δη­μία που προ­κά­λε­σε ο ιός SARS-CoV-2.

Στο πλαί­σιο αυτό αι­σιο­δο­ξία προ­κα­λεί η εί­δη­ση ότι το πει­ρα­μα­τι­κό φάρ­μα­κο της Pfizer για τη θε­ρα­πεία της COVID-19, το οποίο λαμ­βά­νε­ται από το στόμα κατά τα πρώτα συμ­πτώ­μα­τα της ασθέ­νειας, θα μπο­ρού­σε να είναι δια­θέ­σι­μο μέχρι το τέλος του έτους.

Πηγή: in.gr