Δημήτρης Παρασκευής: «Το καλό και το κακό σενάριο και τα μαθήματα της πανδημίας»

Οι εξε­λί­ξεις στα μέ­τω­πα του πο­λέ­μου και της ενερ­γεια­κής κρί­σης είναι κα­ται­γι­στι­κές και ο από­η­χός τους σκέ­πα­σε την παν­δη­μία, δη­μιουρ­γώ­ντας την εσφαλ­μέ­νη εντύ­πω­ση ότι τε­λειώ­σα­με με τον κο­ρω­νο­ϊό. Ο ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής Επι­δη­μιο­λο­γί­ας και Προ­λη­πτι­κής Ια­τρι­κής του ΕΚΠΑ Δη­μή­τρης Πα­ρα­σκευ­ής δια­λύ­ει τα σύν­νε­φα της σύγ­χυ­σης και στα­χυο­λο­γεί τα ση­μα­ντι­κά μα­θή­μα­τα της παν­δη­μί­ας.

Αλε­ξία Σβώ­λου

— Ποιο είναι το καλό και το κακό σε­νά­ριο που πρέ­πει να ανα­μέ­νου­με κατά την απο­κλι­μά­κω­ση της παν­δη­μί­ας;

Προς το παρόν, στη χώρα μας πα­ρα­τη­ρεί­ται συ­νε­χό­με­νη απο­κλι­μά­κω­ση στους αριθ­μούς των δια­σω­λη­νω­μέ­νων και των θα­νά­των και πτω­τι­κή τάση στην πο­ρεία των κρου­σμά­των. Αυτό είναι συ­νέ­πεια της ανο­σί­ας στην κοι­νό­τη­τα, που αυ­ξά­νε­ται στα­δια­κά μέσω της ανα­μνη­στι­κής δόσης αλλά και της μό­λυν­σης με τον ιό. Σύμ­φω­να με τα πρό­σφα­τα στοι­χεία του ΕΟΔΥ, η ανα­μνη­στι­κή δόση προ­σφέ­ρει υψηλά επί­πε­δα ανο­σί­ας (πε­ρί­που 60%) ένα­ντι της μό­λυν­σης με το στέ­λε­χος Όμι­κρον. Στο μέλ­λον ανα­μέ­νου­με, στην κα­λύ­τε­ρη πε­ρί­πτω­ση, να συ­νε­χι­στεί η απο­κλι­μά­κω­ση και στη συ­νέ­χεια να αντι­με­τω­πί­σου­με ένα ήπιο κύμα την υπό­λοι­πη πε­ρί­ο­δο του χει­μώ­να. Στο χει­ρό­τε­ρο σε­νά­ριο, μπο­ρεί να κλη­θού­με να αντι­με­τω­πί­σου­με ένα νέο στέ­λε­χος με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δια­φυ­γής που θα μπο­ρεί να μας προ­κα­λέ­σει εκ νέου ση­μα­ντι­κό αριθ­μό νο­ση­λειών και θα­νά­των. Από την πρό­σφα­τη εμπει­ρία μας με το στέ­λε­χος Όμι­κρον το θε­τι­κό δε­δο­μέ­νο είναι ότι το εμ­βό­λιο μάς προ­στα­τεύ­ει ση­μα­ντι­κά ένα­ντι σο­βα­ρής νόσου και θα­νά­του, συ­νε­πώς θα πρέ­πει να πει­στούν οι συ­νάν­θρω­ποί μας, ει­δι­κά όσοι ανή­κουν σε ευ­πα­θείς ομά­δες, να εμ­βο­λια­στούν προ­κει­μέ­νου να απο­κτή­σουν ανο­σία ένα­ντι του κο­ρω­νοϊ­ού.

— Με δε­δο­μέ­νη και τη βελ­τί­ω­ση του και­ρού στην Ελ­λά­δα, εκτι­μά­τε ότι θα κα­ταρ­γη­θεί στη χώρα μας το μέτρο της επί­δει­ξης των πι­στο­ποι­η­τι­κών εμ­βο­λια­σμού για την εί­σο­δο σε κα­τα­στή­μα­τα λια­νι­κής ή εστί­α­σης;

Αυτό το μέτρο θα συ­ζη­τη­θεί και θα απο­φα­σι­στεί κάτω από ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις μπο­ρεί να αρθεί. Την πε­ρί­ο­δο της κα­λο­και­ρι­νής πε­ριό­δου εκτι­μά­ται ότι η κυ­κλο­φο­ρία του ιού στην κοι­νό­τη­τα θα είναι χα­μη­λή και αν αυτό το σε­νά­ριο επα­λη­θευ­τεί, είναι πολύ πι­θα­νό να γίνει η άρση του μέ­τρου. Θα πρέ­πει να το­νί­σου­με ότι η μη επί­δει­ξη του πι­στο­ποι­η­τι­κού εμ­βο­λια­σμού θα πρέ­πει να ενι­σχύ­σει την από­φα­ση να εμ­βο­λια­στούν όσοι πα­ρα­μέ­νουν ανεμ­βο­λί­α­στοι, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­σουν τον εαυτό τους, όχι το αντί­θε­το. Η δια­θε­σι­μό­τη­τα ενός νέου πρω­τεϊ­νι­κού εμ­βο­λί­ου ελ­πί­ζου­με να λει­τουρ­γή­σει προς αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση.

Oι πο­λί­τες πρέ­πει να εμπι­στεύ­ο­νται τις έγκυ­ρες πηγές ενη­μέ­ρω­σης, γιατί σε κάθε συ­γκυ­ρία ανά­λο­γη της παν­δη­μί­ας υπάρ­χει, εκτός της δια­σπο­ράς του ιού, και δια­σπο­ρά ψευ­δών ει­δή­σε­ων που κατά κα­νό­να στο­χεύ­ουν στην εξα­πά­τη­ση της κοι­νό­τη­τας.

— Εν­δε­χο­μέ­νως να μην είναι πια υπο­χρε­ω­τι­κά τα πι­στο­ποι­η­τι­κά ούτε και για να τα­ξι­δεύ­ου­με στο εξω­τε­ρι­κό, του­λά­χι­στον εντός Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης;

Προς το παρόν, έχει κα­ταρ­γη­θεί το PLF και επί­σης σε πολ­λές χώρες έχει αρθεί η ανά­γκη πραγ­μα­το­ποί­η­σης δια­γνω­στι­κού ελέγ­χου πριν από το τα­ξί­δι από τη μια χώρα στην άλλη. Αυτό το μέτρο βα­δί­ζει στα­δια­κά προς ανα­στο­λή για όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες και εκτός Ευ­ρώ­πης, ει­δι­κά για τους εμ­βο­λια­σμέ­νους. Προς αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση έχει συμ­βά­λει ση­μα­ντι­κά η υψηλή εμ­βο­λια­στι­κή κά­λυ­ψη του πλη­θυ­σμού και η προ­στα­σία που πα­ρέ­χει το εμ­βό­λιο ένα­ντι σο­βα­ρής νόσου.

— Πόσο κοντά εί­μα­στε σε ένα νέο υπε­ρεμ­βό­λιο;

Η ανά­πτυ­ξη ενός εμ­βο­λί­ου που θα πε­ρι­λαμ­βά­νει τον ιό της γρί­πης και τον κο­ρω­νο­ϊό είναι στο πλάνο για το άμεσο μέλ­λον έτσι ώστε να πραγ­μα­το­ποιεί­ται ετη­σί­ως και να προ­στα­τεύ­ει από τους ιούς του ανα­πνευ­στι­κού τις ευ­πα­θείς ομά­δες. Το εμ­βό­λιο αυτό θα δια­τί­θε­ται πιο εύ­κο­λα και θα μπο­ρεί να πραγ­μα­το­ποιεί­ται και εκτός των εμ­βο­λια­στι­κών κέ­ντρων.

— Το self-testing παι­διών και ενη­λί­κων για τον κο­ρω­νο­ϊό μάς μύησε σε μια νέα φι­λο­σο­φία πο­λι­τι­κής υγεί­ας;

Οι αυ­το­δια­γνω­στι­κός έλεγ­χος μας εξοι­κεί­ω­σε με δια­δι­κα­σί­ες που μπο­ρούν να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν εύ­κο­λα και γρή­γο­ρα απ’ όλους μας, επι­τυγ­χά­νο­ντας τον πε­ριο­ρι­σμό της δια­σπο­ράς του πα­θο­γό­νου μέσω έγκαι­ρης διά­γνω­σης και απο­μό­νω­σης. Πα­ρό­μοιες δο­κι­μα­σί­ες θα είναι δια­θέ­σι­μες και για άλλα νο­σή­μα­τα, επο­μέ­νως πρό­κει­ται για μια θε­τι­κή κλη­ρο­νο­μιά της παν­δη­μί­ας. Θα μπο­ρού­σε αυτή η λο­γι­κή να αξιο­ποι­η­θεί για το σύν­δρο­μο long Covid ή για το σύν­δρο­μο MISC, ώστε να μπο­ρούν να εντο­πι­στούν τα άτομα υψη­λού κιν­δύ­νου.

— Ποια είναι τα πιο πο­λύ­τι­μα δι­δάγ­μα­τα της παν­δη­μί­ας;

Είναι πολλά τα χρή­σι­μα μα­θή­μα­τα που πή­ρα­με όλοι μας από την παν­δη­μία. Θα σταθώ στο ότι οι πο­λί­τες πρέ­πει να εμπι­στεύ­ο­νται τις έγκυ­ρες πηγές ενη­μέ­ρω­σης, γιατί σε κάθε συ­γκυ­ρία ανά­λο­γη της παν­δη­μί­ας υπάρ­χει, εκτός της δια­σπο­ράς του ιού, και δια­σπο­ρά ψευ­δών ει­δή­σε­ων που κατά κα­νό­να στο­χεύ­ουν στην εξα­πά­τη­ση της κοι­νό­τη­τας. Οι συ­νάν­θρω­ποί μας πρέ­πει να εμπι­στεύ­ο­νται τους ει­δι­κούς και τους εθνι­κούς ή διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς που είναι αρ­μό­διοι για τη δια­χεί­ρι­ση κρί­σε­ων. Ανα­φο­ρι­κά με το σύ­στη­μα υγεί­ας, πα­ρό­τι η χώρα μας πέ­ρα­σε μια μα­κρο­χρό­νια οι­κο­νο­μι­κή κρίση, αυτό αντα­πο­κρί­θη­κε σε ικα­νο­ποι­η­τι­κό βαθμό, γε­γο­νός που φαί­νε­ται από το ότι η υπερ­βάλ­λου­σα θνη­σι­μό­τη­τα (excess mortality), ένας δεί­κτης που αντι­κα­το­πτρί­ζει πόσο ο συ­νο­λι­κός αριθ­μός θα­νά­των σε δια­φο­ρε­τι­κές χρο­νι­κές πε­ριό­δους ανά έτος υπερ­βαί­νει τον αντί­στοι­χο αριθ­μό προη­γού­με­νων ετών, δεν διέ­φε­ρε από άλλων ευ­ρω­παϊ­κών χωρών. Αυτός ο δεί­κτης πα­ρέ­χει την πιο «αντι­κει­με­νι­κή» ει­κό­να για αντί­στοι­χες συ­γκρί­σεις. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, κα­νέ­να σύ­στη­μα υγεί­ας δεν μπο­ρεί να αντα­πο­κρι­θεί στην πίεση που προ­κα­λεί μια παν­δη­μία και τα μα­θή­μα­τα που πή­ρα­με σε αυτόν τον τομέα, και μά­λι­στα εν μέσω κρί­σης, θα πρέ­πει να αξιο­λο­γη­θούν για την πε­ραι­τέ­ρω βελ­τί­ω­ση και τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό του.

— Η μάσκα θα εξα­κο­λου­θή­σει να μας συ­ντρο­φεύ­ει στους εσω­τε­ρι­κούς χώ­ρους και στα μέσα μα­ζι­κής με­τα­φο­ράς;

Η μάσκα απο­τέ­λε­σε ένα ση­μα­ντι­κό όπλο ένα­ντι του κο­ρω­νοϊ­ού, ει­δι­κά σε κλει­στούς χώ­ρους όπου δεν μπο­ρού­σε να απο­φευ­χθεί ο συγ­χρω­τι­σμός. Η άρση της χρή­σης της θα συ­ζη­τη­θεί με γνώ­μο­να το φορ­τίο στην κοι­νό­τη­τα και τον κίν­δυ­νο που υπάρ­χει ανά πε­ρί­στα­ση. Η μάσκα είναι επί­σης μια θε­τι­κή κλη­ρο­νο­μιά από την παν­δη­μία που θα συ­στή­νε­ται, ει­δι­κά σε πε­ριό­δους έξαρ­σης, σε όσους ανή­κουν σε ευ­πα­θείς ομά­δες, και όταν κίν­δυ­νος για δια­σπο­ρά του ιού είναι υψη­λός.

Πηγή lifo.gr