Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου: Υπέρ της αναίρεσης δασκάλου yoga στην υπόθεση κατάχρησης σε γενετήσια πράξη αλλοδαπής

• Ο Αντει­σαγ­γε­λέας κ. Νικό­λαος Νικο­λάου ειση­γεί­ται την αναί­ρεση της κατα­δι­κα­στι­κής από­φα­σης του Εφε­τείου Δωδε­κα­νή­σου, κρί­νο­ντας ότι η αιτιο­λο­γία της ήταν ελλιπής και ανε­παρ­κής για την τεκ­μη­ρί­ωση της κατά­χρη­σης σε γενε­τή­σια πράξη με εκμε­τάλ­λευση ανάγκης για εργασία

Με θετική εισή­γηση υπέρ της αναί­ρε­σης της εφε­τεια­κής από­φα­σης, ο Αντει­σαγ­γε­λέας του Αρείου Πάγου κ. Νικό­λαος Νικο­λάου ειση­γή­θηκε την επα­να­ξιο­λό­γηση μιας υπό­θε­σης που έχει προ­κα­λέ­σει έντονο νομικό και κοι­νω­νικό ενδια­φέ­ρον.

Η υπόθεση αφορά έναν 49χρονο δάσκαλο yoga από τη Ρόδο και τη 19χρονη Ισπα­νίδα που τον κατήγ­γειλε το καλο­καίρι του 2019 για κατά­χρηση σε γενε­τή­σια πράξη με εκμε­τάλ­λευση ανάγκης για εργασία.

Η εισή­γηση, η οποία κατα­τέ­θηκε στις 4 Νοεμ­βρίου 2025, προ­τεί­νει την αναί­ρεση στο σύνολό της της υπ’ αριθμ. 295/2024 από­φα­σης του Τρι­με­λούς Εφε­τείου Πλημ­με­λη­μά­των Δωδε­κα­νή­σου.

Το δικα­στή­ριο είχε κατα­δι­κά­σει τον 49χρονο σε φυλά­κιση δύο ετών και τη σύντροφό του, 43 ετών, σε έξι μήνες για συνέρ­γεια, με ανα­στολή τριε­τίας.

Ο ανώ­τα­τος εισαγ­γε­λι­κός λει­τουρ­γός κρίνει ότι η απόφαση στε­ρεί­ται ειδικής και εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νης αιτιο­λο­γίας και δεν παρέχει νομικά επαρκές έρεισμα για την κατα­δίκη.

Το ιστο­ρικό της υπό­θε­σης

Η υπόθεση ξεκί­νησε το καλο­καίρι του 2019, όταν η 19χρονη Ισπα­νίδα ταξί­δεψε στη Ρόδο μέσω της διε­θνούς πλατ­φόρ­μας Helpx, η οποία προωθεί εναλ­λα­κτι­κές μορφές φιλο­ξε­νίας μέσω ανταλ­λα­γής εργα­σίας για στέγη και δια­τροφή. Σύμφωνα με την καταγ­γε­λία της, βρέθηκε σε κατά­σταση οικο­νο­μι­κής αδυ­να­μίας, χωρίς χρήματα και με αβέβαιο μέλλον. Κατήγ­γειλε ότι ανα­γκά­στηκε να ανεχθεί ή να συμ­με­τά­σχει σε γενε­τή­σιες πράξεις υπό τον φόβο πως θα έμενε άστεγη και χωρίς τροφή.

Ο κατη­γο­ρού­με­νος υπο­στή­ριξε εξαρχής ότι η σχέση τους ήταν συναι­νε­τική και πως η φιλο­ξε­νία στη­ρι­ζό­ταν στο μοντέλο work exchange, όπου δεν υπάρχει μισθωτή σχέση αλλά εθε­λο­ντική ανταλ­λαγή υπη­ρε­σιών. Οι πράξεις, σύμφωνα με την υπε­ρά­σπιση, έλαβαν χώρα στο πλαίσιο κοινής συμ­με­το­χής σε παραλία γυμνι­στών και στη συνέ­χεια σε κοινή διαμονή.

Το Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου έκρινε ωστόσο ότι υπήρξε κατά­χρηση της ανάγκης για εργασία και δια­βί­ωση, θεω­ρώ­ντας ότι η οικο­νο­μική εξάρ­τηση της νεαρής αλλοί­ωσε τη βούλησή της. Η απόφαση βασί­στηκε στην ερμη­νεία του άρθρου 343 του Ποι­νι­κού Κώδικα, που προ­βλέ­πει ποινές για όσους εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται την ανάγκη για εργασία προ­κει­μέ­νου να εξα­να­γκά­σουν άλλους σε γενε­τή­σιες πράξεις.

Η νομική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία του Αντει­σαγ­γε­λέα

Η εισή­γηση του Εισαγ­γε­λέα, που συμ­βα­δί­ζει με τις απόψεις του συνη­γό­ρου των κατη­γο­ρού­με­νων κ. Μιχάλη Καντι­δε­νού, δίνει έμφαση στην ανε­παρκή αιτιο­λό­γηση της από­φα­σης του Εφε­τείου. Ειδι­κό­τερα, τονίζει ότι το δικα­στή­ριο δεν εξήγησε με σαφή­νεια με ποιον τρόπο ο κατη­γο­ρού­με­νος “υπο­χρέ­ωσε” την παθούσα να προβεί ή να ανεχθεί τις πράξεις που περι­γρά­φο­νται.

Το κεντρικό ζήτημα, σύμφωνα με τον Αντει­σαγ­γε­λέα, είναι ότι η απόφαση δεν καθιστά εφικτό τον αναι­ρε­τικό έλεγχο, αφού δεν απο­τυ­πώ­νει με πλη­ρό­τητα τα κρίσιμα πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά.

Η γνω­μο­δό­τηση επι­ση­μαί­νει επίσης ότι το Εφετείο δεν αιτιο­λό­γησε επαρκώς την επι­μέ­τρηση της ποινής, καθώς το σκε­πτικό περιο­ρί­στηκε σε μια γενική αναφορά στη «βαρύ­τητα των πράξεων». Η αναί­ρεση θεω­ρεί­ται συνεπώς ανα­γκαία τόσο για την απο­σα­φή­νιση της ερμη­νείας του άρθρου 343 ΠΚ, όσο και για την ορθή εφαρ­μογή των αρχών περί αιτιο­λο­γίας δικα­στι­κών απο­φά­σεων, όπως ορί­ζο­νται στο Σύνταγμα και τον Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας.

Οι λόγοι αναί­ρε­σης και η στάση του Αρείου Πάγου

Σύμφωνα με την εισή­γηση, οι λόγοι αναί­ρε­σης κρί­νο­νται νόμιμοι, εμπρό­θε­σμοι και παρα­δε­κτοί. Οι βασικές πλημ­μέ­λειες εντο­πί­ζο­νται:

• Στην έλλειψη ειδικής και εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νης αιτιο­λο­γίας ως προς την ύπαρξη εξα­να­γκα­σμού.

• Στην εσφαλ­μένη ερμη­νεία και εφαρ­μογή του άρθρου 343 ΠΚ, δεδο­μέ­νου ότι δεν προ­κύ­πτει σαφής εργα­σιακή σχέση ούτε τεκ­μη­ριω­μένη «άμεση ανάγκη» εργα­σίας.

• Στην απουσία σαφούς αιτιο­λό­γη­σης του δόλου της δεύ­τε­ρης κατα­δι­κα­σθεί­σας, που κρίθηκε συνέ­νοχη.

Ο Αντει­σαγ­γε­λέας προ­τεί­νει, συνεπώς, να γίνει δεκτή η αναί­ρεση και να παρα­πεμ­φθεί η υπόθεση στο ίδιο δικα­στή­ριο με δια­φο­ρε­τική σύνθεση, προ­κει­μέ­νου να επα­να­κρι­θεί.

Ο Άρειος Πάγος δεν θα επα­νε­ξε­τά­σει τα γεγο­νότα, αλλά θα ελέγξει τη νομι­μό­τητα της αιτιο­λο­γίας και τη συνέ­πεια της ερμη­νείας των ποι­νι­κών δια­τά­ξεων. Αν η αναί­ρεση γίνει δεκτή, η υπόθεση θα επι­στρέ­ψει για νέα εκδί­καση και η νομο­λο­γιακή σημασία της θα είναι καθο­ρι­στική για τον τρόπο που τα δικα­στή­ρια θα προ­σεγ­γί­ζουν στο μέλλον παρό­μοιες περι­πτώ­σεις.