Εγκεκριμένο σχέδιο αντιπυρικής θωράκισης Δωδεκανήσων με προϋπολογισμό 12,26 εκατ. ευρώ και ορίζοντα τριετίας

Aντιπυρική μελέτη για Ρόδο και Κω με χρη­μα­το­δό­τηση απο το «Ελλαάδα 2.0» • Η Γενική Γραμ­μα­τεία Δασών θεωρεί και εγκρί­νει την ορι­στική μελέτη για έργα πρό­λη­ψης, δασο­κο­μι­κούς χει­ρι­σμούς, υδα­το­πα­ρο­χές, πυρο­φυ­λά­κια και οδικό δίκτυο σε Ρόδο και Κω, με ειδικές προ­βλέ­ψεις για περιο­χές Natura και εκτέ­λεση υπό την επί­βλεψη της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου

Σε μια κίνηση που ανα­βαθ­μί­ζει θεσμικά και επι­χει­ρη­σιακά την προ­λη­πτική δασο­προ­στα­σία στα Δωδε­κά­νησα, η Γενική Γραμ­μα­τεία Δασών προ­χώ­ρησε στη θεώρηση και έγκριση της μελέτης «Κατάρ­τι­σης Σχεδίων Αντι­πυ­ρι­κής Προ­στα­σίας στην περιοχή ευθύνης Δ/νσης Δασών Δωδ/σου», έργο που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ευρω­παϊκή Ένωση μέσω του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας «Ελλάδα 2.0» (Next Generation EU).

Η απόφαση φέρει ΑΔΑ ΨΟΥ94653Π8-ΧΔ1, αφορά πρω­τί­στως τη Ρόδο και την Κω, και συν­δυά­ζει ανάλυση κιν­δύ­νου, ιεράρ­χηση παρεμ­βά­σεων και σαφές πλαίσιο κατα­σκευών και δια­χει­ρι­στι­κών χει­ρι­σμών με ενδει­κτικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 12.263.148,89 ευρώ συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου ΦΠΑ 24%.

Το διοι­κη­τικό πλαίσιο και η δια­δι­κα­σία έγκρι­σης

Η απόφαση εκδό­θηκε από την Επι­θε­ώ­ρηση Εφαρ­μο­γής Δασικής Πολι­τι­κής Αιγαίου της Γενικής Γραμ­μα­τείας Δασών, με έδρα τον Πειραιά, και εδρά­ζε­ται σε ευρύ πλέγμα νομο­θε­σίας: από τον ν. 4727/2020 περί ψηφια­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης έως τον ν. 4412/2016 για τις δημό­σιες συμ­βά­σεις, καθώς και τις επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές σύντα­ξης σχεδίων αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας (απο­φά­σεις 2020 και 2023). Η υπη­ρε­σία έλαβε υπόψη την ορι­στική μελέτη, τις παρα­τη­ρή­σεις της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου, σχετική εγκύ­κλιο του ΥΠΕΝ για άμεση έγκριση, και έγγραφο περί αρμο­διό­τη­τας, κατα­λή­γο­ντας στην τελική θεώρηση–έγκριση. Η πράξη υπο­γρά­φε­ται «Με εντολή Γ.Γ. Δασών» και «με εντολή της Γεν. Δ/ντριας ΕΕΔΠ Αιγαίου».

Πεδίο εφαρ­μο­γής: Ρόδος και Κως σε συνο­λική έκταση 1,868 εκατ. στρεμ­μά­των

Η μελέτη καλύ­πτει την Περι­φε­ρειακή Ενότητα Ρόδου (Δήμοι Ρόδου, Μεγί­στης, Σύμης, Τήλου, Χάλκης) και τη νήσο Κω, με συνο­λική έκταση 1.868.352,963 στρέμ­ματα. Το πρώτο σκέλος εκτεί­νε­ται στην εκτί­μηση απειλής (βλά­στηση, ανά­γλυφο, ιστο­ρικό πυρ­κα­γιών, δίκτυα, κρί­σι­μες υπο­δο­μές, απει­λού­με­νες αξίες) και παράγει θεμα­τι­κούς χάρτες πιθα­νό­τη­τας εκδή­λω­σης, έντασης μετώπου, απει­λού­με­νων αξιών και συνο­λι­κής απειλής. Το δεύτερο σκέλος κατα­λή­γει σε προ­τει­νό­μενα μέτρα πρό­λη­ψης και περιο­ρι­σμού εξά­πλω­σης, με κοστο­λό­γηση και χρο­νο­προ­γραμ­μα­τι­σμό.

Χρη­μα­το­δό­τηση και ανά­δο­χοι: η τεχνική ραχο­κο­κα­λιά του σχεδίου

Το έργο εντάσ­σε­ται στο ΣΠ-07 «Κατάρ­τιση Σχεδίου Αντι­πυ­ρι­κής Προ­στα­σίας…», Υποέργο 1 «Εθνικό Σχέδιο Ανα­δά­σω­σης – Σχέδιο Προ­στα­σίας Δασών», χρη­μα­το­δο­τού­μενο από την ΕΕ – Next Generation EU στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0». Η μελέτη εκπο­νή­θηκε από ένωση εται­ρειών με δια­κρι­τι­κούς τίτλους «ΥΛΩΡΙΚΗ Ε.Ε.», «ΟΙΚΟΔΑΣΟΣ Ε.Π.Ε.» και «ΣΥΣΤΑΔΑ Ε.Ε.», ενώ ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός έχει χαρα­κτήρα ενδει­κτικό: κατά τις μελέτες εφαρ­μο­γής θα επι­και­ρο­ποιεί­ται ανά κατη­γο­ρία εργα­σιών.

Η φιλο­σο­φία της πρό­λη­ψης: από την ενη­μέ­ρωση έως τις στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις

Το σχέδιο διαρ­θρώ­νε­ται σε τρεις ενό­τη­τες προ­λη­πτι­κής δράσης. Η πρώτη αφορά την ευαι­σθη­το­ποί­ηση του κοινού με καμπά­νιες σε ΜΜΕ, σήμανση στις εισό­δους–εξόδους οικι­σμών, ενη­μέ­ρωση σχο­λείων και κατοί­κων, ενερ­γο­ποί­ηση εθε­λο­ντι­κών ομάδων και εφαρ­μογή της πρό­σφα­της πυρο­σβε­στι­κής διά­τα­ξης 20/2024 για προ­λη­πτικά μέτρα σε ακά­λυ­πτους χώρους εντός και πέριξ οικι­σμών. Η δεύτερη ενότητα εστιά­ζει σε δασο­κο­μι­κούς–δια­χει­ρι­στι­κούς χει­ρι­σμούς ώστε να μειωθεί τόσο ο κίν­δυ­νος έναρξης όσο και η ταχύ­τητα διά­δο­σης της φωτιάς, με καθα­ρι­σμούς υπο­ρό­φου, αραιώ­σεις, κλα­δεύ­σεις και δημιουρ­γία «στε­γα­σμέ­νων» αντι­πυ­ρι­κών ζωνών σε περιο­χές μίξης δασών–οικι­σμών και υψηλής πίεσης από την ανθρώ­πινη δρα­στη­ριο­ποί­ηση. Η τρίτη ενότητα περι­λαμ­βά­νει τεχνικά έργα υδα­το­πα­ρο­χής, δασικό οδικό δίκτυο, πυρο­φυ­λά­κια και χώρους ασφα­λούς συγκέ­ντρω­σης δυνά­μεων.

Κοστο­λό­γηση ανά στρέμμα και ποσό­τη­τες εργα­σιών

Η διάρ­κεια εκτέ­λε­σης των εργα­σιών εκτι­μά­ται στους 20 μήνες, με ενδει­κτι­κές τιμές: 420 ευρώ/στρέμμα για στε­γα­σμέ­νες αντι­πυ­ρι­κές ζώνες (παρό­διες και λοιπές), 360 ευρώ/στρέμμα για δασο­κο­μι­κούς χει­ρι­σμούς και 100 ευρώ/στρέμμα για συντή­ρηση ψιλών αντι­πυ­ρι­κών ζωνών. Στη Ρόδο προ­βλέ­πο­νται 14.510,20 στρέμ­ματα παρό­διων στε­γα­σμέ­νων ζωνών, 1.225,09 λοιπών, 254,56 στρεμ­μά­των δασο­κο­μι­κών χει­ρι­σμών και 115,06 στρεμ­μά­των συντή­ρη­σης ψιλών ζωνών. Στην Κω περι­λαμ­βά­νο­νται 1.209,49 στρέμ­ματα παρό­διων στε­γα­σμέ­νων ζωνών, 467,55 λοιπών και 533,85 στρέμ­ματα δασο­κο­μι­κών χει­ρι­σμών.

Υδα­το­πα­ρο­χές και κρί­σι­μες δεξα­με­νές

Στο σκέλος της υδρο­λη­ψίας, ο σχε­δια­σμός δίνει έμφαση στη χρήση υφι­στά­με­νων λιμνών και λιμνο­δε­ξα­με­νών για τα εναέρια μέσα και στην εγκα­τά­σταση δεξα­με­νών ανοι­χτού τύπου όπου απαι­τεί­ται, ιδίως σε υψηλά υψό­με­τρα. Για τα πυρο­σβε­στικά οχήματα, κατα­γρά­φο­νται 73 υφι­στά­με­νες δεξα­με­νές κλει­στού τύπου και προ­τεί­νο­νται 11 νέες θέσεις, ενώ στα σημεία υδρο­λη­ψίας (πυρο­σβε­στι­κοί κρουνοί) προ­στί­θε­νται 33 προ­τει­νό­μενα, πέραν ενός υφι­στά­με­νου, σε θέσεις κοντά σε κρί­σι­μες ζώνες και εντός δικτύων ύδρευ­σης οικι­σμών.

Πυρο­φυ­λά­κια, UAV και αισθη­τή­ρες: η «αισθη­τή­ρια» ικα­νό­τητα του σχεδίου

Η επι­τή­ρηση ενι­σχύ­ε­ται με μόνιμα και προ­σω­ρινά πυρο­φυ­λά­κια σε βέλ­τι­στες θέσεις ορα­τό­τη­τας, με τρία νέα μόνιμα και δεκα­πέ­ντε προ­σω­ρινά να προ­τεί­νο­νται επι­πλέον των δεκα­τεσ­σά­ρων ήδη κατα­γε­γραμ­μέ­νων (άγνω­στης κατά­στα­σης). Παράλ­ληλα προ­βλέ­πο­νται κινητές περι­πο­λίες, μέσα ΣμηΕΑ (UAV) για εντο­πι­σμό θερμών εστιών σε πραγ­μα­τικό χρόνο, καθώς και ολο­κλη­ρω­μένο Σύστημα Έγκαι­ρης Προει­δο­ποί­η­σης με θερ­μι­κές και οπτικές κάμερες, στα­θε­ρής ή φορητής διά­τα­ξης. Κατα­γε­γραμ­μένα είναι και 26 «κινητού τύπου» πυρο­φυ­λά­κια μέσω οχη­μά­των.

Δασικό οδικό δίκτυο: βελ­τί­ωση βατό­τη­τας  και νέες δια­νοί­ξεις

Ανα­γκαίο συμπλή­ρωμα της πρό­λη­ψης απο­τε­λεί η πρό­σβαση. Στη Ρόδο προ­τεί­νε­ται βελ­τί­ωση 113,807 χλμ. δασικού οδικού δικτύου και διά­νοιξη 5,546 χλμ., ενώ στην Κω βελ­τί­ωση 21,760 χλμ. και διά­νοιξη 7,625 χλμ. Ο σχε­δια­σμός περι­λαμ­βά­νει ισο­πέ­δωση κατα­στρώ­μα­τος, καθα­ρι­σμό τάφρων, τοπικές δια­πλα­τύν­σεις έως 7 μέτρα και δημιουρ­γία χώρων ανα­στρο­φής ανά περίπου δύο χιλιό­με­τρα, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η γρήγορη κίνηση βαρέων πυρο­σβε­στι­κών οχη­μά­των.

Ιεράρ­χηση και χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας υλο­ποί­η­σης

Ο συνο­λι­κός ορί­ζο­ντας υλο­ποί­η­σης κατα­νέ­με­ται σε τρία έτη. Στο πρώτο έτος συγκε­ντρώ­νε­ται το κύριο σώμα των δράσεων πλην μέρους των παρό­διων ζωνών και των παρεμ­βά­σεων στο οδικό δίκτυο, που μετα­κυ­λί­ο­νται στη δεύτερη και τρίτη χρονιά. Το τρίτο έτος συγκε­ντρώ­νει τις υπο­λει­πό­με­νες παρό­διες ζώνες, τις βελ­τιώ­σεις οδών και το σύνολο των νέων δια­νοιγ­μέ­νων δασικών δρόμων. Η κοστο­λό­γηση στη­ρί­ζε­ται στον Κανο­νι­σμό Περι­γρα­φι­κών Τιμο­λο­γίων Δημο­σίων Έργων (ΥΑ ΔΝΣγ/οικ.35577/2017), σε απο­φά­σεις τιμών υλο­το­μι­κών εργα­σιών και σε ανα­λυ­τικά τιμο­λό­για, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τρέ­χου­σες τιμές αγοράς.

Περι­βαλ­λο­ντι­κές πρό­νοιες και επι­βλέ­πουσα αρχή

Κρίσιμη παρά­με­τρος απο­τε­λεί η ρητή πρό­βλεψη ότι εργα­σίες σε ή πλησίον του δικτύου Natura 2000, ιδίως καθα­ρι­σμοί βλά­στη­σης, θα εξε­τα­στούν στις μελέτες εφαρ­μο­γής με τήρηση των προ­βλε­πό­με­νων δια­δι­κα­σιών περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης. Όλες οι εργα­σίες θα εκτε­λού­νται υπό την επί­βλεψη της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου, που απο­τε­λεί και τον κεντρικό επι­χει­ρη­σιακό βρα­χί­ονα για την υλο­ποί­ηση του σχεδίου.

Σημεία αυξη­μέ­νου ενδια­φέ­ρο­ντος: δασικές ενό­τη­τες για δια­χει­ρι­στι­κές μελέτες

Η μελέτη ειση­γεί­ται, όπου υπάρ­χουν συμπαγή δάση, την εκπό­νηση δια­χει­ρι­στι­κών μελετών για περαι­τέρω θωρά­κιση. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται στη Ρόδο το Δημόσιο Δάσος Έμπωνα, τα Δημόσια Δάση Σιάννων–Μονο­λί­θου, Κρη­τη­νίας–Αγίου Ισι­δώ­ρου, τα πευ­κο­δάση στην Κοιλάδα των Πετα­λού­δων και στα Λάερμα, καθώς και τα πευ­κο­δάση–κυπα­ρισ­σο­δάση της Σύμης. Στην Κω επι­ση­μαί­νο­νται οι ανα­δα­σώ­σεις κωνο­φό­ρων στο ανα­το­λικό τμήμα και το δάσος κωνο­φό­ρων άνωθεν Αγίου Δημη­τρίου, Ασφεν­διού και Ζίας.

Με θεσμική καθα­ρό­τητα, κοστο­λό­γηση, χρο­νο­διά­γραμμα και περι­βαλ­λο­ντι­κές δικλεί­δες, το εγκε­κρι­μένο σχέδιο αντι­πυ­ρι­κής προ­στα­σίας για Ρόδο και Κω απο­τε­λεί συνε­κτική απά­ντηση στον σύνθετο κίνδυνο των δασικών πυρ­κα­γιών. Η πρό­κληση περνά πλέον στην εφαρ­μογή: γρή­γο­ρες συμ­βα­σιο­ποι­ή­σεις, στο­χευ­μέ­νες εργο­λα­βίες, συνεχή επι­τή­ρηση και ενεργός συμ­με­τοχή πολιτών και φορέων, ώστε το απο­τύ­πωμα των 12,26 εκατ. ευρώ να μετα­φρα­στεί σε μετρή­σιμη μείωση κιν­δύ­νου την τριετία που ακο­λου­θεί.