Μαγιορκίνης : Οι θεωρίες συνωμοσίας μου προκαλούν μελαγχολία

Το σχολείο θα πρέπει να προ­σφέ­ρει την υγειο­νο­μική παιδεία ώστε τα παιδιά να μάθουν κρατούν τις κοι­νω­νι­κές απο­στά­σεις και την υγιεινή σε όλες τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους, τονίζει ο επί­κου­ρος καθη­γη­τής Υγιει­νής και Επι­δη­μιο­λο­γίας του ΕΚΠΑ

ΟΓκίκας Μαγιορ­κί­νης, επί­κου­ρος καθη­γη­τής Υγιει­νής και Επι­δη­μιο­λο­γίας του ΕΚΠΑ και μέλος της Επι­τρο­πής Εμπει­ρο­γνω­μό­νων, είναι πλέον γνωστός σε όλους καθώς η παν­δη­μία απο­τέ­λεσε μια «ευκαι­ρία» να συστη­θούν οι πολίτες με το επι­στη­μο­νικό προ­σω­πικό της χώρας. Με αμε­σό­τητα, απλό και κατα­νοητό λόγο, επι­χει­ρεί επί μήνες, είτε ως καλε­σμέ­νος σε τηλε­ο­πτι­κές εκπο­μπές, είτε μέσω συνε­ντεύ­ξεων, άρθρων και αναρ­τή­σεων – και προ­σφά­τως ως «αντι­κα­τα­στά­της» του καθη­γητή Σωτήρη Τσιόδρα – να ρίξει φως στα… μυστή­ρια του SARS-CoV-2. Στη συνέ­ντευξή του στα «ΝΕΑ» απαντά για τα σχολεία έπειτα από την τοπο­θέ­τησή του που προ­κά­λεσε έντονες αντι­δρά­σεις και αναλύει όσα έρχο­νται.

Τι δυσκο­λίες έχει η επι­κοι­νω­νία των επι­στη­μο­νι­κών θεωριών και δεδο­μέ­νων εν μέσω παν­δη­μίας;

Ο κόσμος έχει κου­ρα­στεί από τον παρα­τε­τα­μένο «βομ­βαρ­δι­σμό» οδηγιών Δημό­σιας Υγείας που περιο­ρί­ζουν τη φυσιο­λο­γική του καθη­με­ρι­νό­τητα. Είναι απο­λύ­τως φυσικό και επόμενο να έχει αρνη­τι­σμό. Συγ­χρό­νως, η βαθιά πολι­τι­κο­ποί­ηση της επι­δη­μίας δεν επι­τρέ­πει την ανά­πτυξη δημιουρ­γι­κού δια­λό­γου στο πλαίσιο της επι­στη­μο­νι­κής ευπρέ­πειας.

Η άποψή σας ότι οι τάξεις λει­τουρ­γούν ως «φούσκες», με απο­τέ­λε­σμα η αριθ­μη­τική τους σύνθεση να μην απο­τε­λεί σημα­ντική παρά­με­τρο ακόμη κι αν δεν τηρού­νται οι φυσικές απο­στά­σεις, προ­κά­λεσε αντι­δρά­σεις. Ορι­σμέ­νοι ισχυ­ρί­στη­καν ότι… στρογ­γυ­λεύ­ετε τις γωνίες.

Καταρ­χήν να ξεκα­θα­ρίσω ότι δεν υπο­στή­ριξα ότι η μείωση του αριθμού των μαθητών στις αίθου­σες θα οδη­γή­σει σε αύξηση της μετά­δο­σης εντός των σχο­λι­κών αιθου­σών ή ότι όσο περισ­σό­τε­ροι μαθητές στις τάξεις τόσο το καλύ­τερο. Στην ανάλυσή μου, εξάλλου, είπα ξεκά­θαρα ότι θα πρέπει να προ­σπα­θούμε να κρατάμε τις απο­στά­σεις στο όριο του εφικτού και λει­τουρ­γι­κού.

Από την άλλη, οφείλω να τονίσω ότι δεν εξέ­φρασα μια δική μου ριζο­σπα­στική θεωρία. Οπως προ­κύ­πτει από τη διεθνή βιβλιο­γρα­φία η δυνα­μική της μετά­δο­σης του κορω­νοϊού στα σχολεία και ο ρόλος των σχο­λείων στην επι­δη­μία έχει πολύ δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά από αυτά που γνω­ρί­ζαμε για τη γρίπη. Ισως, η πιο αξιό­λογη μελέτη που υπάρχει μέχρι στιγμής είναι αυτή του Imperial στο Nature από την ομάδα του Samir Bhat όπου ποσο­τι­κο­ποί­ησε την επί­δραση του πλήρους κλει­σί­μα­τος των σχο­λείων σε 11 ευρω­παϊ­κές χώρες στο πρώτο κύμα και βρίσκει μόλις 5%-10% μείωση του δείκτη μετά­δο­σης απο­κλει­στικά και μόνο από τα σχολεία κατά τη διάρ­κεια του πρώτου κύματος. Μια μετα-ανάλυση στο Lancet Child and Adolescent Health ανέλυσε 16 σχε­τι­κές μελέτες και κατέ­ληξε στο συμπέ­ρα­σμα ότι στη γρίπη το πλήρες κλεί­σιμο των σχο­λείων έχει μεγάλη σημασία, σε σχετική αντί­θεση με τους κορω­νοϊ­ούς. Η ίδια μετα-ανάλυση κατα­λή­γει ότι το πλήρες κλεί­σιμο των σχο­λείων περιο­ρί­ζει μόλις το 2%-4% των θανάτων από COVID-19. Στην Ιαπωνία ανε­ξάρ­τητη μελέτη έδειξε ότι το κλεί­σιμο των σχο­λείων δεν οδήγησε σε μείωση της επι­δη­μίας. Ο καθη­γη­τής Neil Ferguson του Imperial ερμη­νεύ­ο­ντας τα ευρή­ματα αυτών των μελετών εξηγεί στο BBC ότι οι εντός των σχο­λείων παρεμ­βά­σεις μάλλον έχουν νόημα όταν συν­δέ­ο­νται με παρεμ­βά­σεις στην ευρύ­τερη κοι­νό­τητα διότι είναι συγκοι­νω­νού­ντα δοχεία.

Από αυτά τα δεδο­μένα φαί­νε­ται ότι η μετά­δοση εντός των σχο­λείων από μόνη της πιθανόν να μη συνει­σφέ­ρει σημα­ντικά κυρίως διότι τα παιδιά εμπλέ­κο­νται σε άλλες δρα­στη­ριό­τη­τες επίσης υψηλού κιν­δύ­νου. Συνεπώς ανα­δει­κνύ­ε­ται ότι η σημα­ντι­κό­τερη παρά­με­τρος όσον αφορά το σχολείο θα είναι να προ­σφέ­ρει την υγειο­νο­μική παιδεία ώστε τα παιδιά να κρατούν τις κοι­νω­νι­κές απο­στά­σεις και την υγιεινή όχι μόνο μέσα στο σχολείο αλλά και σε όλες τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους, να δημιουρ­γή­σουν φούσκες εντός και εκτός του σχο­λείου. Τα δεδο­μένα από το πρώτο κύμα συγκλί­νουν ότι λογικά με αυτόν τον τρόπο θα έχουμε το μέγιστο δυνατό απο­τέ­λε­σμα.

Ποιες είναι οι εκτι­μή­σεις σας για τον ερχό­μενο χειμώνα;

Με την πτώση της θερ­μο­κρα­σίας περι­μέ­νουμε αύξηση το αριθμού ανα­πα­ρα­γω­γής (Rt) σε μια τάξη μεγέ­θους γύρω στο 30%. Αυτό οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι η μετά­δοση στους κλει­στούς χώρους είναι έως και 10 φορές μεγα­λύ­τερη από ό,τι στους ανοι­κτούς. Οσον αφορά την αντοχή του συστή­μα­τος υγείας, αυτή θα εξαρ­τη­θεί σε μεγάλο βαθμό από την προ­σή­λωση στα μέτρα προ­στα­σίας και κυρίως της απο­στα­σιο­ποί­η­σης.

Η συνύ­παρξη του νέου κορο­ναϊό με την εποχική γρίπη θα απο­τε­λέ­σει εκρη­κτικό μείγμα;

Η πρό­βλεψή μου είναι ότι επειδή υπάρχει αλλη­λο­ε­πι­κά­λυψη των τρόπων μετά­δο­σης της γρίπης με τον κορω­νοϊό, η επι­δη­μία της γρίπης φέτος θα είναι ηπιό­τερη λόγω των μέτρων προ­στα­σίας για τον κορω­νοϊό. Επίσης ο εμβο­λια­σμός της γρίπης που προ­βλέ­πε­ται να έχει μεγα­λύ­τερη κάλυψη φέτος θα συνε­πι­κου­ρή­σει σε ακόμα μεγα­λύ­τερη ύφεση της μετά­δο­σης και νοση­ρό­τη­τας από τη γρίπη. Από αυτά τα στοι­χεία είμαι αισιό­δο­ξος ότι δεν θα ανα­πτυ­χθεί η συνύ­παρξη των δύο ιών σε ένα εκρη­κτικό μείγμα.

Θα είχατε δεύ­τε­ρες σκέψεις να εμβο­λια­στείτε με το παν­δη­μικό εμβόλιο;

Αν μου δινόταν η ευκαι­ρία θα συμ­με­τείχα πολύ ευχα­ρί­στως στις μελέτες φάσης ΙΙΙ, καθότι θεωρώ υπο­χρέ­ωσή μου να συμ­βάλλω στον αγώνα ανά­πτυ­ξης των εμβο­λίων με όποιον τρόπο μπορώ. Οταν ολο­κλη­ρω­θούν οι μελέτες φάσης ΙΙΙ, η πρώτη μου σκέψη είναι να εμβο­λια­στεί η μητέρα μου και άλλοι ευά­λω­τοι άνθρω­ποι για να επα­νέλ­θει η κανο­νι­κό­τητά τους όσο το δυνατόν γρη­γο­ρό­τερα.

Ποια είναι η θεωρία συνω­μο­σίας που σας έκανε να γελά­σετε ή να προ­βλη­μα­τι­στείτε περισ­σό­τερο;

Οι θεωρίες συνω­μο­σίας γύρω από τον κορω­νοϊό γενικά μου προ­κα­λούν μελαγ­χο­λία και στε­να­χώ­ρια παρά γέλιο ή προ­βλη­μα­τι­σμό. Εχοντας ασχο­λη­θεί με ιογε­νείς λοι­μώ­ξεις σε όλη μου την επαγ­γελ­μα­τική στα­διο­δρο­μία, οι θεωρίες ότι είτε κατα­σκευά­στη­καν είτε δεν υπάρ­χουν οι ιοί δεν μου κάνουν εντύ­πωση, απλά δεί­χνουν ότι ένα κομμάτι της κοι­νω­νίας θα επι­λέ­ξει τον σκο­τα­δι­σμό.

Ποιος είναι ο πιο σημα­ντι­κός «γρίφος» για τα νέο ιό;

Ποιοι είναι οι βιο­λο­γι­κοί παρά­γο­ντες που καθο­ρί­ζουν τους υπερ­με­τα­δό­τες; Αν μπο­ρού­σαμε να τους ανα­γνω­ρί­σουμε με ακρί­βεια τότε θα μπο­ρού­σαμε με πολύ στο­χευ­μένα προ­λη­πτικά μέτρα να ανα­κό­ψουμε την επι­δη­μία. Θα μπο­ρού­σαμε π.χ. να εμβο­λιά­σουμε τους δυνη­τι­κούς υπερ­με­τα­δό­τες, ίσως νωρί­τερα και από κάποιες ευά­λω­τες ομάδες, και αυτό θα είχε ως συνέ­πεια μαζικό περιο­ρι­σμό της μετά­δο­σης πολύ νωρί­τερα από την πλήρη κάλυψη του πλη­θυ­σμού.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΝΕΑ

Μάρθα Καϊ­τα­νίδη