WSJ: Τι αποκάλυψε για την ευρωζώνη η ελληνική κρίση

Η συντριβή στο ελλη­νικό χρη­μα­τι­στή­ριο όταν ξεκί­νησε την Δευτέρα, μας υπεν­θύ­μισε ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία και το χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα βρί­σκο­νται ακόμη σε άθλια κατά­σταση, ανα­φέ­ρει σε δημο­σί­ευμά της η The Wall Street Journal, που το υπο­γρά­φουν οι Καθη­γη­τές Οικο­νο­μι­κών στο UCLA και Stanford University, Andrew Atkeson και John H. Cochrane αντι­στοί­χως.

Οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες –των οποίων οι μετοχές έχουν καταρ­ρεύ­σει αυτή την εβδομάδα- άνοιξαν ξανά στις 20 Ιουλίου, με τη βοήθεια της ΕΚΤ. Αλλά παρα­μέ­νουν πολλοί περιο­ρι­σμοί.

Στην Ελλάδα η τρα­πε­ζική κρίση απο­κά­λυψε το βασικό διαρ­θρω­τικό πρό­βλημα της ευρω­ζώ­νης: μια νομι­σμα­τική ένωση πρέπει να απο­μο­νώ­σει τις τρά­πε­ζες από το κρατικό χρέος. Για να διορ­θω­θεί αυτό το κεντρικό διαρ­θρω­τικό πρό­βλημα, η Ευρώπη πρέπει να ανοίξει το τρα­πε­ζικό της σύστημα, να ανα­γνω­ρί­σει ότι το δημόσιο χρέος είναι επι­κίν­δυνο και να στα­μα­τή­σει να επι­τρέ­πει στις χώρες να χρη­σι­μο­ποιούν εθνικές τρά­πε­ζες να χρη­μα­το­δο­τούν εθνικά ελλείμ­ματα.

Εάν το Ντη­τρόιτ, το Πουέρτο Ρίκο ή ακόμη και το Ιλινόις χρε­ο­κο­πή­σουν, δεν θα υπάρξει bank run. Γιατί; Διότι κανείς δεν ονει­ρεύ­ε­ται ότι οι αμε­ρι­κα­νι­κές πολι­τείες που αθετούν υπο­χρε­ώ­σεις τους πρέπει να απο­σχι­στούν από τη ζώνη του δολα­ρίου και να δημιουρ­γή­σουν ένα νέο νόμισμα. Επίσης, το αμε­ρι­κα­νικό δημόσιο δεν μπορεί να υπο­χρε­ώ­σει την πολι­τεία ή τις τοπικές τρά­πε­ζες να τις δανεί­σουν λεφτά.

Οι κατα­θέ­τες στην ευρω­ζώνη δεν έχουν αυτό το προ­νό­μιο. Ένας Έλληνας δεν μπορεί, χωρίς μια ξένη διεύ­θυνση, να βάλει λεφτά σε μια τράπεζα “απο­μο­νω­μένη” από την ελλη­νική κυβέρ­νηση και την πολι­τική της. Όταν οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες καταρ­ρεύ­σουν, οι διε­θνείς τρά­πε­ζες δεν μπορούν να παρέμ­βουν για να παρέ­χουν ασφα­λείς τρα­πε­ζι­κές υπη­ρε­σίες ανε­ξαρ­τή­τως της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης.

Οι κανο­νι­σμοί για τις ευρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες, ενθαρ­ρύ­νουν τις τρά­πε­ζες να επεν­δύ­σουν βαριά στα ομόλογα των δικών τους χωρών, ακόμη και όταν έχουν κακές αξιο­λο­γή­σεις. Η ελλειμ­μα­τική τρα­πε­ζική αρχι­τε­κτο­νική της νομι­σμα­τι­κής ένωσης της Ευρώπης, προ­σποιεί­ται ότι μια κρατική χρε­ο­κο­πία δεν θα συμβεί ποτέ. Οι έξυπνοι Ευρω­παίοι γνω­ρί­ζουν για αυτές τις ατέ­λειες χρόνια, αλλά το σύστημα δεν διορ­θώ­θηκε ποτέ διότι επι­τρέ­πει τις χρε­ω­μέ­νες χώρες να ανα­χρη­μα­το­δο­τούν μεγάλα χρέη.

Όπως επι­ση­μαί­νει η The Wall Street Journal, αυτό είναι το βασικό ελάτ­τωμα του ευρώ. Μια νομι­σμα­τική ένωση πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζει την κρατική χρε­ο­κο­πία όπως μια εται­ρική χρε­ο­κο­πία ή μια χρε­ο­κο­πία νοι­κο­κυ­ριού: αυτοί που αθετούν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους δεν εγκα­τα­λεί­πουν τη νομι­σμα­τική ένωση και οι τρά­πε­ζες πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζουν το δημόσιο χρέος με προσοχή. Όταν οι Ευρω­παίοι μπο­ρέ­σουν να βάλουν τα λεφτά τους σε καλά δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νες πανευ­ρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες, προ­στα­τευ­μέ­νες από παρεμ­βο­λές από εθνικές κυβερ­νή­σεις, οι ανα­πό­φευ­κτες χρε­ο­κο­πίες δεν θα προ­κα­λούν bank run ή θα κατα­στρέ­φουν εγχώ­ριες τρά­πε­ζες και οικο­νο­μίες. και οι δια­σώ­σεις κυβερ­νή­σεων θα είναι πολύ λιγό­τερο δελε­α­στι­κές.

Αυτή είναι η μακρο­πρό­θε­σμη λύση, αλλά πως βγαίνει από το τωρινό χάος η ευρω­ζώνη; Η τελευ­ταία συμ­φω­νία διά­σω­σης της Ελλάδας εστιά­ζει σε μακρο­πρό­θε­σμες διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, πωλή­σεις assets και απα­τη­λές φορο­λο­γι­κές αυξή­σεις. Στην καλύ­τερη περί­πτωση, μπορεί να ανα­ζω­ο­γο­νή­σει την οικο­νο­μία σε ένα περίπου χρόνο.

Αλλά χωρίς την εύρυθμη λει­τουρ­γία των τρα­πε­ζών, η ελλη­νική οικο­νο­μία θα καταρ­ρεύ­σει πολύ πριν έλθει αυτή η ανά­πτυξη. Για να ανα­ζω­ο­γο­νη­θούν οι τρά­πε­ζες και η οικο­νο­μία, οι Έλληνες πρέπει να γνω­ρί­ζουν ότι τα λεφτά τους είναι ασφαλή, τώρα και στο μέλλον. Τόσο ασφαλή που οι Έλληνες να ξανα­φέ­ρουν τα λεφτά τους στις τρά­πε­ζες, να πλη­ρώ­σουν τα χρέη και να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν πλη­ρω­μές –χωρίς καμία περί­πτωση εξόδου από το ευρώ, αυστη­ρούς περιο­ρι­σμούς στην κίνηση κεφα­λαίων ή bail-in κατα­θε­τών.

“Η Ευρώπη οδη­γεί­ται ξανά προς την διάσωση τόσο της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης όσο και των τρα­πε­ζών της χώρας. Αντί αυτού, η Ευρώπη θα πρέπει να ανα­κε­φα­λαιο­ποι­ή­σει μόνο τις τρά­πε­ζες, να τις θέσει υπό ιδιω­τική ευρω­παϊκή ιδιο­κτη­σία και έλεγχο και να τις απο­μο­νώ­σει από περαι­τέρω ελλη­νική κρατική παρέμ­βαση. Τότε η Ευρώπη μπορεί να αφήσει την Ελλάδα να χρε­ο­κο­πή­σει, εάν χρεια­στεί, χωρίς άλλο bank run”, ανα­φέ­ρει το δημο­σί­ευμα.

Στη συνέ­χεια, η Ευρώπη θα πρέπει να προ­χω­ρή­σει στις ιτα­λι­κές και ισπα­νι­κές τρά­πε­ζες, οι οποίες ομοίως πλήτ­το­νται με τα κρατικά χρέη και απει­λούν το ευρώ. Αυτές οι τρά­πε­ζες μπορούν και πάλι να “εκτο­νω­θούν” στα­διακά, που­λώ­ντας τα κρατικά ομόλογα, χωρίς μεγάλες δια­σώ­σεις

Η Ευρώπη χρειά­ζε­ται καλά δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νες, πανευ­ρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες, οι οποίες πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζουν το χαμηλής αξιο­λό­γη­σης κρατικό χρέος τόσο προ­σε­κτικά όσο θα μετα­χει­ρί­ζο­νταν ένα αντί­στοι­χης δια­βάθ­μι­σης εται­ρικό ομόλογο.

“Ας το πούμε τρα­πε­ζική ένωση, ή ακόμη καλύ­τερα, open banking”, ανα­φέ­ρε­ται στο δημο­σί­ευμα. “Η ελλη­νική τρα­γω­δία μπορεί να χρη­σι­μεύ­σει για να ανα­βιώ­σει την εδώ και καιρό λαν­θά­νουσα αλλά ανα­γκαία ολο­κλή­ρωση του αξιο­θαύ­μα­στου project του ενιαίου νομί­σμα­τος.