Τρία σενάρια για το νόμισμα

«Οχι» σημαί­νει έξοδος από το ευρώ, λένε οι ευρω­παίοι ηγέτες σε όλους τους τόνους. «Το “Οχι” δεν είναι συνεπές με την παρα­μονή της χώρας στο ευρώ» εξηγεί ανώ­τα­τος κοι­νο­τι­κός αξιω­μα­τού­χος και προ­σθέ­τει ότι «οι Ευρω­παίοι ερμη­νεύ­ουν το “Οχι” ως όχι στο ευρώ, το θεωρούν εντελώς αντιευ­ρω­παϊκό». Ανάλογα λοιπόν με το απο­τέ­λε­σμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος θα δια­μορ­φω­θεί η στάση που θα κρα­τή­σουν οι Ευρω­παίοι προς τη χώρα και το νόμισμα που τελικά θα έχει η Ελλάδα στο μέλλον. Τρία είναι τα βασικά πιθανά σενάρια.

Παρα­μονή στο ευρώ

Η επιλογή του «Ναι» θα προ­κα­λέ­σει τη μικρό­τερη ανα­τα­ραχή στην οικο­νο­μία και η χώρα έχει αυξη­μέ­νες πιθα­νό­τη­τες να επι­στρέ­ψει σύντομα στην κανο­νι­κό­τητα. Οι τρά­πε­ζες μόλις υπο­γρα­φεί συμ­φω­νία θα απο­κτή­σουν και πάλι ρευ­στό­τητα από την ΕΚΤ μέσω του έκτα­κτου μηχα­νι­σμού ELA. Σε περί­πτωση ενός ηχηρού «Ναι» που θα οδη­γή­σει στην παραί­τηση της σημε­ρι­νής κυβέρ­νη­σης και στη δημιουρ­γία υπη­ρε­σια­κής που θα ανα­λά­βει να υπο­γρά­ψει γρήγορα συμ­φω­νία προτού η χώρα οδη­γη­θεί σε εκλογές, είναι πολύ πιθανό η νέα συμ­φω­νία να συνο­δεύ­ε­ται από κάποιο είδος ρύθ­μι­σης του χρέους και ανα­πτυ­ξιακή βοήθεια. «Το “Ναι” το δίνει ο λαός για να υπάρξει γρήγορα συμ­φω­νία. Η κυβέρ­νηση θα πρέπει να δια­πραγ­μα­τευ­θεί με το “Ναι” στην πρόταση των εταίρων της 25ης Ιουνίου ή να παραι­τη­θεί» ανα­φέ­ρουν κοι­νο­τι­κές πηγές.

Το διπλό σύστημα

Σε περί­πτωση ενός οριακού «Ναι» που θα οδη­γή­σει σε παρα­τε­τα­μέ­νες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις από την παρούσα κυβέρ­νηση, η Ελλάδα θα παρα­μέ­νει στο ευρώ, όμως με κλει­στές τις τρά­πε­ζες και χωρίς χρη­μα­το­δό­τηση. Αυτό θα ανα­γκά­σει την κυβέρ­νηση να εκδώσει υπο­σχε­τι­κές (IOU) για να πλη­ρώ­σει μισθούς και συντά­ξεις και τις υπο­χρε­ώ­σεις της αφού δεν υπάρ­χουν λεφτά στα ταμεία. Ηδη, δεν κατα­βλή­θη­καν όλες οι συντά­ξεις στο σύνολό τους, άσχετα αν αυτό δεν φάνηκε εξαι­τίας των capital controls.

Τα IOU μπορεί να γίνο­νται απο­δε­κτά από επι­χει­ρή­σεις, π.χ. σου­περ­μάρ­κετ, βεν­ζι­νά­δικα, εμπο­ρικά κατα­στή­ματα, αλλά και επαγ­γελ­μα­τίες και να χρη­σι­μο­ποιού­νται για την πληρωμή υπο­χρε­ώ­σεων στο Δημόσιο όπως απόδοση ΦΠΑ και άλλων φορο­λο­γι­κών υπο­χρε­ώ­σεων. Στα­διακά όμως τα ευρώ θα εξα­φα­νι­στούν από την κυκλο­φο­ρία, καθώς θα χρη­σι­μο­ποιού­νται ως απο­θε­μα­τικό νόμισμα και οι συναλ­λα­γές θα γίνο­νται όλο και περισ­σό­τερο σε IOU. Αυτή η κατά­σταση όμως δεν μπορεί να δια­τη­ρη­θεί για μεγάλο χρονικό διά­στημα. Τρα­πε­ζι­κές πηγές ανα­φέ­ρουν ότι τα IOU δεν μπορούν να δια­τη­ρη­θούν πάνω από ένα-δύο μήνες χωρίς σημα­ντικά προ­βλή­ματα στην αγορά. Στην καλύ­τερη περί­πτωση θα υπάρξει συμ­φω­νία και θα εξαρ­γυ­ρω­θούν σε ευρώ, ενώ στη χει­ρό­τερη που δεν υπάρξει συμ­φω­νία σε δραχμές.

ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΧΑΟΣ
Το «Οχι» και το δράμα της δραχμής
Ενα «Οχι» νομο­τε­λειακά θα οδη­γή­σει στη δραχμή. Η μετά­βαση θα δημιουρ­γή­σει τερά­στια κοι­νω­νική και οικο­νο­μική ανα­στά­τωση. Κανείς δεν μπορεί να προ­βλέ­ψει τις εξε­λί­ξεις. Το πέρασμα μπορεί να γίνει στα­διακά όπως περι­γρά­φηκε παρα­πάνω, καθώς εκτι­μά­ται ότι για την προ­ε­τοι­μα­σία της μετά­βα­σης απαι­τεί­ται χρονικό διά­στημα τεσ­σά­ρων έως έξι μηνών. Ολο αυτό το διά­στημα οι τρά­πε­ζες θα είναι κλει­στές, οι επι­χει­ρή­σεις δεν θα μπορούν να αντα­πο­κρί­νο­νται στις υπο­χρε­ώ­σεις προς τους εργα­ζο­μέ­νους και οι ελλεί­ψεις σε βασικά είδη σημα­ντι­κές.

Το νέο νόμισμα θα εισα­χθεί σε μια ισο­τι­μία ως προς το ευρώ που θα προσ­διο­ρι­στεί με βάση τα συναλ­λαγ­μα­τικά δια­θέ­σιμα της χώρας, τα οποία είναι μόλις 5,9 δισ. ευρώ. Στη συνέ­χεια όμως θα ακο­λου­θή­σει μεγάλη υπο­τί­μηση καθώς κανείς δεν θα θέλει να κρα­τή­σει το νέο νόμισμα και όλοι θα θέλουν να το που­λή­σουν, ενώ η Τράπεζα της Ελλάδος δεν θα είναι σε θέση να το στη­ρί­ξει καθώς δεν δια­θέ­τει αρκετά συναλ­λαγ­μα­τικά δια­θέ­σιμα.

Η υπο­τί­μηση θα εξα­σθε­νί­σει την αγο­ρα­στική δύναμη των πολιτών. Για παρά­δειγμα, κάποιος που αμεί­βε­ται με 1.000 ευρώ τον μήνα και θα παίρνει 340.750 δραχμές αν η ανταλ­λαγή γίνει με βάση την ισο­τι­μία που η δραχμή μπήκε στο ευρώ, ύστερα από λίγο καιρό με την υπο­τί­μηση του νομί­σμα­τος οι 340.750 δραχμές θα αγο­ρά­ζουν πράγ­ματα αξίας 800, 700, 500 ευρώ.

Επι­πλέον, η άνοδος των τιμών εξαι­τίας της αύξησης του κόστους των εισα­γό­με­νων πρώτων υλών (πετρέ­λαιο, χημικά, λάστιχα κ.λπ.) και προ­ϊ­ό­ντων (κρέατα, φάρμακα κ.λπ.) θα υπο­βαθ­μί­σει ακόμη περισ­σό­τερο την αγο­ρα­στική δύναμη. Για να εξι­σορ­ρο­πη­θεί, θα υπάρ­ξουν πιέσεις για αυξή­σεις μισθών με δραχμές που θα τυπώνει το κράτος. Αυτό θα τρο­φο­δο­τή­σει τον πλη­θω­ρι­σμό και τον φαύλο κύκλο της υπο­τί­μη­σης για την ανά­κτηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της οικο­νο­μίας.

Οι κατα­θέ­σεις, όσες μείνουν αφού θα «κου­ρευ­τούν» για την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­ηση των τρα­πε­ζών, θα μετα­τρα­πούν σε δραχμές. Το «κούρεμα» θα γίνει σε ευρώ και το υπό­λοιπο θα μετα­τρα­πεί σε δραχμές. Αντί­στοιχα, τα δάνεια θα μετα­τρα­πούν σε δραχμές. Η άνοδος του πλη­θω­ρι­σμού θα ευνο­ή­σει τους δανειο­λή­πτες, όμως ταυ­τό­χρονα θα επι­βα­ρυν­θούν από τα υψηλά επι­τό­κια τα οποία θα συνε­χί­σουν να αυξά­νο­νται σε μια προ­σπά­θεια να συγκρα­τη­θεί η ισο­τι­μία και ο πλη­θω­ρι­σμός.

Το ΒΗΜΑ