Γιατί ένας στους δύο δεν μπορεί να αγοράσει σπίτι

Oλο και πιο μακρινό φαντά­ζει το όνειρο από­κτη­σης κατοι­κίας για τους περισ­σό­τε­ρους Έλληνες. Παρά το γεγονός ότι το ποσοστό ιδιο­κα­τοί­κη­σης παρα­μέ­νει υψηλό και ως εκ τούτου μετριά­ζει το πρό­βλημα, τα νέα νοι­κο­κυ­ριά αντι­με­τω­πί­ζουν πολύ μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις σε σχέση με τις προη­γού­με­νες γενιές, καθώς ακόμα και η επιλογή της ενοι­κί­α­σης γίνεται όλο και λιγό­τερο βιώσιμη, γεν­νώ­ντας νέα αδιέ­ξοδα, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Σύμφωνα με τη σχετική έρευνα της Alpha Bank για την προσιτή στέγη, την οποία πραγ­μα­το­ποί­ησε η QED για λογα­ρια­σμό της τρά­πε­ζας, το 54% των ερω­τη­θέ­ντων θεωρεί την αγορά κατοι­κίας ανέ­φι­κτη σήμερα και ένα πρό­σθετο 39% δύσκολα εφικτή. Ταυ­τό­χρονα, το 68% πιστεύει ότι τα ενοίκια δεν είναι προσιτά με βάση τους σημε­ρι­νούς μισθούς, ενώ το 52% των ενοι­κια­στών ανα­φέ­ρει ότι πλη­ρώ­νει πάνω από το 30% του εισο­δή­μα­τός του για το ενοίκιό του. Επι­πλέον, το 28% των ενοι­κια­στών απά­ντησε ότι οι υπό­λοι­πες δαπάνες στέ­γα­σης –πέραν του ενοι­κίου– απο­τε­λούν πάνω από το 30% του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τός τους σε μηνιαία βάση.

Επίσης, ποσοστό άνω του 50% των ερω­τη­θέ­ντων είχε αύξηση στο ενοίκιό του τα τελευ­ταία δύο χρόνια. Το ποσοστό αυτό ανέρ­χε­ται σε 55% στην Αθήνα και σε 58% στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Σε άλλα μεγάλα αστικά κέντρα το ποσοστό είναι ελαφρώς χαμη­λό­τερο. Επίσης, συνο­λικά, το 45% των ερω­τη­θέ­ντων ανέφερε αυξή­σεις ενοι­κίων έως και 10%, το 30% μεταξύ 10% και 20% και περίπου το 25% δήλωσε ότι το ενοίκιό τους αυξή­θηκε κατά 20% ή περισ­σό­τερο. Παράλ­ληλα, το 60% του συνόλου των ερω­τη­θέ­ντων ανα­μέ­νει περαι­τέρω αύξηση των ενοι­κίων και των τιμών κατοι­κιών μέσα στην επόμενη πεντα­ε­τία.

Η απαι­σιο­δο­ξία των συμ­με­τε­χό­ντων συμ­βα­δί­ζει με την οικο­νο­μική τους κατά­σταση, με περισ­σό­τε­ρους από τους μισούς (54%) να δηλώ­νουν ότι απλώς κατα­φέρ­νουν να καλύ­ψουν τα βασικά έξοδα δια­βί­ω­σης, χωρίς να μπορούν να απο­τα­μιεύ­σουν, ενώ το 11% απά­ντησε ότι δεν κατα­φέρ­νει ούτε να πλη­ρώ­σει τα βασικά, καθη­με­ρινά έξοδα. Για όσους ιδιο­κα­τοι­κούν και πλη­ρώ­νουν στε­γα­στικό δάνειο, το αντί­στοιχο ποσοστό δια­μορ­φώ­νε­ται σε 42%.

Η επέ­κταση της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης ακι­νή­των, φαί­νε­ται να δια­δρα­μα­τί­ζει καίριο ρόλο στη δια­μόρ­φωση των προσ­δο­κιών για τις τιμές των κατοι­κιών, ιδίως σε του­ρι­στι­κές περιο­χές. Συγκε­κρι­μένα, πάνω από το 50% των ερω­τη­θέ­ντων θεωρεί ότι η ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας δια­μοι­ρα­σμού είναι από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις μελ­λο­ντι­κές τιμές των κατοι­κιών και τα ενοίκια, μαζί με τις κυβερ­νη­τι­κές/φορο­λο­γι­κές πολι­τι­κές, τα επι­τό­κια και την πρό­σβαση στη χρη­μα­το­δό­τηση.

Εν τω μεταξύ, η ιδιο­κα­τοί­κηση είναι αφενός ένα ευρέως δια­δε­δο­μένο φαι­νό­μενο, αφε­τέ­ρου η κύρια προ­τί­μηση των Ελλήνων, με την πλειο­ψη­φία των ερω­τη­θέ­ντων να ιδιο­κα­τοι­κούν και ένα ακόμη υψη­λό­τερο ποσοστό να προτιμά την ιδιο­κα­τοί­κηση έναντι της ενοι­κί­α­σης. Αξίζει να σημειω­θεί ότι το ποσοστό όσων ιδιο­κα­τοι­κούν αυξά­νε­ται με την ηλικία, ενώ η μέση ηλικία απο­χώ­ρη­σης από την οικο­γε­νειακή εστία είναι περίπου τα 35 έτη. Το ίδιο ηλι­κιακό όριο, δηλαδή τα 35 έτη, φαί­νε­ται να απο­τε­λεί την αφε­τη­ρία για την από­κτηση στε­γα­στι­κού δανείου. Τέλος, η προ­σω­πική/οικο­γε­νειακή κατά­σταση ενός ατόμου φαί­νε­ται να είναι επίσης σημα­ντι­κός παρά­γο­ντας για το καθε­στώς κατοι­κίας για όλες τις ηλι­κια­κές ομάδες. Συγκε­κρι­μένα, βάσει της έρευνας, η πλειο­ψη­φία όσων είναι αδέ­σμευ­τοι και ανήκουν στην ηλι­κιακή ομάδα 18-34 ετών φιλο­ξε­νού­νται (37%), ενώ σχεδόν οι μισοί που βρί­σκο­νται σε σχέση (44%) νοι­κιά­ζουν με τους συντρό­φους τους. Ένα παρό­μοιο μοτίβο παρα­τη­ρεί­ται και στις μεγα­λύ­τε­ρες ηλι­κια­κές ομάδες, με τα ποσοστά ιδιο­κα­τοί­κη­σης να είναι πολύ υψη­λό­τερα μεταξύ των δεσμευ­μέ­νων, σε σύγκριση με τον πλη­θυ­σμό των αδέ­σμευ­των. Κατά συνέ­πεια, υπάρ­χουν τρεις δημο­γρα­φι­κές ομάδες ενδια­φέ­ρο­ντος που θα πρέπει να βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο τόσο των κυβερ­νη­τι­κών πολι­τι­κών για τη στέγαση, όσο και των προ­ϊ­ό­ντων του τρα­πε­ζι­κού τομέα: οι νέοι ηλικίας 18-34 ετών που ζουν με σύντροφο ή φιλο­ξε­νού­νται και οι παντρε­μέ­νοι που νοι­κιά­ζουν το σπίτι τους.

Η περιο­ρι­σμένη προ­σφορά κατοι­κιών εντός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού απο­τε­λεί τον βασικό προ­βλη­μα­τι­σμό μεταξύ των υπο­ψή­φιων αγο­ρα­στών, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τις αυξα­νό­με­νες προ­κλή­σεις της προ­σι­τής στέ­γα­σης. Σε μια αγορά όπου η ζήτηση υπερ­βαί­νει την προ­σφορά απαι­τού­νται μέτρα για τον περιο­ρι­σμό της ζήτησης, αλλά κυρίως για την τόνωση της προ­σφο­ράς. Τέτοιες πρω­το­βου­λίες θα μπο­ρού­σαν να είναι: (i) η περαι­τέρω παρα­με­τρο­ποί­ηση του πλαι­σίου της Golden Visa, (ii) η ενί­σχυση της κατα­σκευα­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, (iii) η ενδε­λε­χής επα­νε­ξέ­ταση και κατα­γραφή των δηλώ­σεων απο­ποί­η­σης κλη­ρο­νο­μιάς λόγω χρεών κατά τη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης, (iv) η επα­νεκ­κί­νηση της στε­γα­στι­κής πολι­τι­κής με βιώσιμο τρόπο, (v) πιο δρα­στικά μέτρα για την αξιο­ποί­ηση κενών κτιρίων όπου είναι δυνατόν, και φυσικά (vi) περαι­τέρω ρυθ­μί­σεις για τις βρα­χυ­χρό­νιες μισθώ­σεις, έτσι ώστε ένας ικανός αριθμός ακι­νή­των να επι­στρέ­ψει στην αγορά μακρο­χρό­νιας μίσθω­σης.

Πέραν των ανωτέρω, κρί­νε­ται επι­τα­κτική και η αλλη­λε­πί­δραση των κυβερ­νη­τι­κών πολι­τι­κών με τις πρω­το­βου­λίες του εγχώ­ριου τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος. Σύμφωνα με την Alpha Bank, οι προ­σπά­θειες αυτές θα πρέπει να απο­σκο­πούν στην τόνωση της χρη­μα­το­δό­τη­σης για στέγαση και στη διευ­κό­λυνση των υπο­ψή­φιων αγο­ρα­στών κατοι­κιών, ώστε να απο­κτή­σουν πρώτη κατοι­κία, ιδίως των ευά­λω­των νοι­κο­κυ­ριών και των νέων. “Σχε­τι­κές πρω­το­βου­λίες θα μπο­ρού­σαν να περι­λαμ­βά­νουν: πρώτον, την ανά­πτυξη εξει­δι­κευ­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων στε­γα­στι­κών δανείων με προ­νο­μια­κούς όρους που να απευ­θύ­νο­νται σε νέους ή/και όσους σχε­διά­ζουν τη δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας και δεύ­τε­ρον, τον σχε­δια­σμό συμπρά­ξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα για την κατα­σκευή οικο­νο­μικά προ­σι­τών ή κοι­νω­νι­κών κατοι­κιών, με το κράτος να παρέχει γη ή/και κενά κτίρια και τις τρά­πε­ζες να προ­σφέ­ρουν χρη­μα­το­δό­τηση σε κατα­σκευα­στές ακι­νή­των για την κατα­σκευή κατοι­κιών. Με την ολο­κλή­ρωσή τους, οι κατοι­κίες θα δια­τί­θε­νται από το κράτος για αγορά ή ενοι­κί­αση σε τιμές χαμη­λό­τε­ρες της αγοράς, είτε ακόμη και δωρεάν, σε επι­λέ­ξι­μες κοι­νω­νι­κές ομάδες (π.χ. ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά, νέες γενιές, μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες κλπ.), βάσει εισο­δή­μα­τος ή άλλων συναφών κρι­τη­ρίων”, τονί­ζε­ται στην έκθεση.

Αυτά τα προ­γράμ­ματα μπορούν να υπο­στη­ρι­χθούν με επι­δο­τή­σεις από ευρω­παϊκά ταμεία –χωρίς φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση– στην προ­σπά­θεια περαι­τέρω ενί­σχυ­σης των ιδίων κεφα­λαίων των επεν­δυ­τι­κών σχεδίων. Ένα από τα βασικά συμπε­ρά­σματα της μελέτης είναι το γεγονός ότι οι ανάγκες στέ­γα­σης είναι εξα­το­μι­κευ­μέ­νες και πολυ­διά­στα­τες. Κατά συνέ­πεια, τα τρα­πε­ζικά προ­ϊ­ό­ντα θα πρέπει να είναι εξει­δι­κευ­μένα και προ­σαρ­μο­σμένα στις ατο­μι­κές ανάγκες. Ως εκ τούτου, τα χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα θα πρέπει να ενερ­γούν ως χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κοί σύμ­βου­λοι των νοι­κο­κυ­ριών.

Πηγή: capital.gr