Νερό και λειψυδρία: όταν τα χρόνια προβλήματα βαφτίζονται «έκτακτες ανάγκες»

Η δια­χεί­ρι­ση του νερού δεν μπο­ρεί να βα­σί­ζε­ται σε φω­το­γρα­φί­ες, εγκαί­νια και πρό­χει­ρες λύ­σεις, αλλά σε σχέ­διο, δε­δο­μέ­να και βιω­σι­μό­τη­τα.

Ένα επι­τε­λι­κό κρά­τος, όπως του­λά­χι­στον το αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε, θα έπρε­πε να λει­τουρ­γεί με πρό­λη­ψη, σχέ­διο και δε­δο­μέ­να. Ιδίως σε ζη­τή­μα­τα τόσο κρί­σι­μα όσο το νερό, θα έπρε­πε να προ­λα­βαί­νει τις κρί­σεις και όχι να τρέ­χει πίσω από αυτές.

Κι όμως, τα τε­λευ­ταία χρό­νια βλέ­που­με το αντί­θε­το. Πε­ριο­χές που αντι­με­τω­πί­ζουν χρό­νια και γνω­στά προ­βλή­μα­τα ύδρευ­σης αντι­με­τω­πί­ζο­νται ξανά και ξανά ως πε­ρι­πτώ­σεις «έκτα­κτης ανά­γκης». Η λει­ψυ­δρία πα­ρου­σιά­ζε­ται σαν κάτι αιφ­νί­διο, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι ένα πρό­βλη­μα προ­βλέ­ψι­μο, με­τρή­σι­μο και δια­χρο­νι­κό.

Και εδώ γεν­νιέ­ται το βα­σι­κό ερώ­τη­μα:

πώς μπο­ρεί ένα κρά­τος να αιφ­νι­διά­ζε­ται από προ­βλή­μα­τα που γνω­ρί­ζει εδώ και χρό­νια;

Η έν­νοια της έκτα­κτης ανά­γκης έχει νόημα όταν συμ­βαί­νει κάτι απρό­βλε­πτο. Όχι όταν μι­λά­με για υπο­δο­μές που γερ­νά­νε, για δί­κτυα που χά­νουν νερό, για ανά­γκες που αυ­ξά­νο­νται κάθε κα­λο­καί­ρι με τον ίδιο ακρι­βώς τρόπο.

Όταν χρό­νια προ­βλή­μα­τα αντι­με­τω­πί­ζο­νται με έκτα­κτα ερ­γα­λεία, στην ουσία πα­ρα­δε­χό­μα­στε ότι δεν υπήρ­ξε σχε­δια­σμός. Και αντί να χτί­ζου­με στα­θε­ρές λύ­σεις, επι­λέ­γου­με γρή­γο­ρες απα­ντή­σεις. Αυτό όμως δεν είναι στρα­τη­γι­κή. Είναι απλώς με­τά­θε­ση του προ­βλή­μα­τος στο μέλ­λον.

Αντί η πο­λι­τεία να ξε­κι­νά από τα βα­σι­κά, πόσο νερό χρεια­ζό­μα­στε, πόσο νερό έχου­με, πόσο νερό χά­νε­ται και πόσο νερό κα­τα­να­λώ­νε­ται, συχνά ξε­κι­νά από το τέλος. Από το ποια λύση μπο­ρεί να υλο­ποι­η­θεί πιο γρή­γο­ρα. Έτσι, η συ­ζή­τη­ση δεν γί­νε­ται με βάση τις πραγ­μα­τι­κές ανά­γκες, αλλά με βάση τη δια­θε­σι­μό­τη­τα έργων και χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων.

Σε αυτό το ση­μείο υπάρ­χει ένα κρί­σι­μο κενό: η κα­τα­γρα­φή των πραγ­μα­τι­κών υδρευ­τι­κών ανα­γκών. Άλλες ανά­γκες έχει μια πε­ριο­χή με μό­νι­μο πλη­θυ­σμό και εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κές ανά­γκες έχει μια του­ρι­στι­κή πε­ριο­χή, όπου ο πλη­θυ­σμός αυ­ξά­νε­ται κα­τα­κό­ρυ­φα την πε­ρί­ο­δο αιχ­μής.

Δεν μπο­ρείς να σχε­διά­ζεις χωρίς να ξέ­ρεις για ποιον και για πό­σους σχε­διά­ζεις.

Ας το πούμε απλά. Αν ένα σύ­στη­μα ύδρευ­σης χάνει με­γά­λο μέρος του νερού του από διαρ­ρο­ές, αν δεν έχει επαρ­κείς ή στε­γα­νές δε­ξα­με­νές και αν δεν γνω­ρί­ζει με ακρί­βεια τις ανά­γκες του, τότε όση πα­ρα­γω­γή νερού κι αν προ­σθέ­σεις, το πρό­βλη­μα δεν λύ­νε­ται. Απλώς πα­ρά­γε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο νερό για να χαθεί πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Πρώτα φτιά­χνεις το σύ­στη­μα και μετά το ενι­σχύ­εις.

Οποια­δή­πο­τε άλλη σειρά είναι λάθος.

Η εγκα­τά­στα­ση μιας μο­νά­δας πα­ρα­γω­γής νερού είναι εύ­κο­λη πο­λι­τι­κά. Φαί­νε­ται, εγκαι­νιά­ζε­ται, δίνει την αί­σθη­ση ότι «κάτι έγινε». Όμως ας εί­μα­στε ει­λι­κρι­νείς: ο κό­σμος έχει κου­ρα­στεί από φω­το­γρα­φί­ες.

Δεν είναι ζη­τού­με­νο για την κοι­νω­νία να δει άλλη μία φω­το­γρα­φία με πο­λι­τι­κούς πα­ρά­γο­ντες μπρο­στά σε μια εγκα­τά­στα­ση. Αυτό δεν λύνει το πρό­βλη­μα, δεν γε­μί­ζει τις δε­ξα­με­νές και δεν μειώ­νει τους λο­γα­ρια­σμούς.

Το ζη­τού­με­νο δεν είναι η ει­κό­να. Το ζη­τού­με­νο είναι η ουσία.

Μια λύση δεν κρί­νε­ται την ημέρα των εγκαι­νί­ων. Κρί­νε­ται στον χρόνο. Όταν δεν υπάρ­χουν κά­με­ρες και δελ­τία τύπου. Κρί­νε­ται από το αν λει­τουρ­γεί κα­θη­με­ρι­νά και από το αν δεν υπο­νο­μεύ­ει τη βιω­σι­μό­τη­τα των υπη­ρε­σιών ύδρευ­σης.

Γιατί στο τέλος της ημέ­ρας, όποια λύση κι αν επι­λε­γεί, θα την πλη­ρώ­σει ο πο­λί­της. Όχι θε­ω­ρη­τι­κά, αλλά πρα­κτι­κά, στον λο­γα­ρια­σμό του.

Οι υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης των Δήμων είναι αντα­πο­δο­τι­κές. Για να στα­θούν όρ­θιες χρειά­ζο­νται λύ­σεις που να μπο­ρούν να λει­τουρ­γούν και να αντέ­χουν. Αν μια επι­λο­γή έχει με­γά­λο κό­στος λει­τουρ­γί­ας και εξαρ­τά­ται από ακρι­βή ενέρ­γεια, τότε δεν είναι βιώ­σι­μη λύση.

Το ζή­τη­μα της δια­χεί­ρι­σης του νερού αγ­γί­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρους από έναν θε­σμι­κούς φο­ρείς, κάτι απο­λύ­τως λο­γι­κό. Το πρό­βλη­μα όμως δεν είναι η προ­σπά­θεια των επι­μέ­ρους δομών.

Το πρό­βλη­μα είναι η απου­σία ενιαί­ας, συ­νε­κτι­κής και δια­φα­νούς εθνι­κής στρα­τη­γι­κής για το νερό.

Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, οι δη­μο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες ύδρευ­σης εμ­φα­νί­ζο­νται συχνά ως μη βιώ­σι­μες. Όχι λόγω ανι­κα­νό­τη­τας, αλλά λόγω έλ­λει­ψης στα­θε­ρών κα­νό­νων και κε­ντρι­κού σχε­δια­σμού.

Αν το νερό αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως δη­μό­σιο αγαθό, τότε χρειά­ζε­ται και δη­μό­σιο, ανε­ξάρ­τη­το και δια­φα­νή έλεγ­χο. Μια ανε­ξάρ­τη­τη αρχή μπο­ρεί να αξιο­λο­γεί επεν­δύ­σεις και να δια­σφα­λί­ζει ότι ο δη­μό­σιος χα­ρα­κτή­ρας του νερού προ­στα­τεύ­ε­ται στην πράξη.

Πριν από οποια­δή­πο­τε με­γά­λη επέν­δυ­ση, πρέ­πει να είναι ξε­κά­θα­ρα:

Α) το πραγ­μα­τι­κό υδα­τι­κό ισο­ζύ­γιο κάθε πε­ριο­χής

Β) οι συ­νο­λι­κές υδρευ­τι­κές ανά­γκες, μαζί με την πε­ρί­ο­δο αιχ­μής

Γ) η κα­τά­στα­ση των δι­κτύ­ων και των βα­σι­κών υπο­δο­μών

Δ) το πραγ­μα­τι­κό κό­στος λει­τουρ­γί­ας στον χρόνο

Χωρίς αυτά, καμία λύση δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί σο­βα­ρή.

Το νερό δεν χρειά­ζε­ται έργα βι­τρί­νας. Το νερό είναι κα­θη­με­ρι­νή ανά­γκη.

Η κοι­νω­νία δεν ζητά άλλα εγκαί­νια. Ζητά να δου­λεύ­ουν τα συ­στή­μα­τα.