Γιατί ροφοί, σφυρίδες και στήρες πεθαίνουν και ξεβράζονται μαζικά σε Κρήτη και Κυκλάδες

Από τα μέσα Σεπτεμ­βρίου, κατα­γρά­φε­ται αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα σε ψάρια της οικο­γέ­νειας Epinephelidae (ροφοί, στήρες και σφυ­ρί­δες) με μεγάλο αριθμό νεκρών ψαριών να εκβρά­ζε­ται στις ακτές και να παρα­τη­ρού­νται ετοι­μο­θά­νατα ψάρια στην επι­φά­νεια της θάλασ­σας.

Οι ανα­φο­ρές για τους ροφούς, τις στήρες και τις σφυ­ρί­δες προ­έρ­χο­νται κυρίως από την Κρήτη, ειδι­κό­τερα τον νομό Λασι­θίου, αλλά και από Κυκλά­δες, όπως η Τήνος, η Σύρος και η Άνδρος.

Όπως γράφει το Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιας Βιο­λο­γίας, Βιο­τε­χνο­λο­γίας και Υδα­το­καλ­λιερ­γειών του Ελλη­νι­κού Κέντρου Θαλασ­σίων Ερευνών, οι ενδεί­ξεις παρα­πέ­μπουν στην ιογενή εγκε­φα­λο­πά­θεια και αμφι­βλη­στροει­δο­πά­θεια, που προ­κα­λεί­ται από τον ιό Betanodavirus, ο οποίος είναι ευρέως δια­δε­δο­μέ­νος στη Μεσό­γειο και προ­σβάλ­λει έντονα τα είδη της οικο­γέ­νειας Epinephelidae, τα οποία εμφα­νί­ζουν αυξη­μένη ευαι­σθη­σία στον ιό. Τα συμ­πτώ­ματα περι­λαμ­βά­νουν ασυ­νή­θι­στη συμπε­ρι­φορά, με τα ψάρια να κινού­νται αργά και σε σπει­ροειδή τροχιά στην επι­φά­νεια της θάλασ­σας, συχνά με την κοιλιά προς τα πάνω λόγω διό­γκω­σης της νηκτι­κής κύστης. Παρό­μοια περι­στα­τικά, μικρό­τε­ρης όμως έντασης, παρα­τη­ρού­νται κάθε χρόνο με έξαρση κυρίως το φθι­νό­πωρο.

Το προη­γού­μενο έτος, εργα­στη­ρια­κές ανα­λύ­σεις σε στήρες που βρέ­θη­καν νεκρές στο Δισκό (Ν. Ηρα­κλείου) επι­βε­βαί­ω­σαν την παρου­σία του ιού με μορια­κές μεθό­δους. Φέτος, η ομάδα του Εργα­στη­ρίου Μικρο­βιο­λο­γίας Υδα­το­καλ­λιερ­γειών του Ινστι­τού­του Θαλάσ­σιας Βιο­λο­γίας, Βιο­τε­χνο­λο­γίας και Υδα­το­καλ­λιερ­γειών (ΙΘΑΒΒΥΚ), σε συνερ­γα­σία με το Εργα­στή­ριο Γενε­τι­κής (ΙΘΑΒΒΥΚ) και το Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιων Βιο­λο­γι­κών Πόρων & Εσω­τε­ρι­κών Υδάτων (ΙΘΑΒΙΠΕΥ) του Ελλη­νι­κού Κέντρο Θαλασ­σίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), έχει ξεκι­νή­σει συστη­μα­τική διε­ρεύ­νηση αυτών των περι­στα­τι­κών.

Δείγ­ματα έχουν συλ­λε­χθεί από διά­φο­ρες περιο­χές της Κρήτης και πραγ­μα­το­ποιεί­ται λεπτο­με­ρής κατα­γραφή σε συνερ­γα­σία με τοπι­κούς φορείς, αλιευ­τι­κούς συλ­λό­γους και τη Διεύ­θυνση Αλιείας του Νομού Λασι­θίου. Οι εργα­στη­ρια­κές ανα­λύ­σεις που θα ακο­λου­θή­σουν θα δώσουν ορι­στική απά­ντηση για την αιτία της θνη­σι­μό­τη­τας. Εάν επι­βε­βαιω­θεί η παρου­σία του ιού, θα διε­ξα­χθούν γενε­τι­κές ανα­λύ­σεις για να εντο­πι­στούν τυχόν γενε­τι­κές αλλαγές που θα μπο­ρού­σαν να αιτιο­λο­γούν την αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα της φετινής χρονιάς.

Είναι σημα­ντικό να υπο­γραμ­μι­στεί ότι ο ιός προ­σβάλ­λει απο­κλει­στικά τα ψάρια και δεν μετα­δί­δε­ται στον άνθρωπο, συνεπώς δεν υπάρχει κίν­δυ­νος για τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, τα νεκρά ψάρια που εκβρά­ζο­νται στις ακτές δεν πρέπει να κατα­να­λώ­νο­νται, καθώς ενδέ­χε­ται να έχουν αλλοιω­θεί. Η ιογενής εγκε­φα­λο­πά­θεια επη­ρε­ά­ζει επίσης είδη ιχθυο­καλ­λιέρ­γειας, όπως το λαβράκι, και σε κάποιες περι­πτώ­σεις στο παρελ­θόν, εξάρ­σεις της νόσου σε άγριους πλη­θυ­σμούς είχαν συν­δε­θεί με δρα­στη­ριό­τη­τες ιχθυο­καλ­λιέρ­γειας.

Ωστόσο, στην παρούσα κατά­σταση, οι περιο­χές που κατα­γρά­φο­νται εξάρ­σεις δεν γειτ­νιά­ζουν με μονάδες ιχθυο­καλ­λιέρ­γειας, γεγονός που υπο­δει­κνύει πως ο ιός υπάρχει φυσικά στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον και μπορεί να προ­σβά­λει άγριους πλη­θυ­σμούς.

Το ΕΛΚΕΘΕ συνε­χί­ζει τη συστη­μα­τική μελέτη των περι­στα­τι­κών μέσω των εξει­δι­κευ­μέ­νων εργα­στη­ρίων του. Για πλη­ρέ­στερη κατα­γραφή των περι­στα­τι­κών, το ΕΛΚΕΘΕ καλεί τους πολίτες που παρα­τη­ρούν θνη­σι­μό­τητα σε ψάρια να επι­κοι­νω­νούν στα τηλέ­φωνα 2810 337760 και 2810 337766 ή στην ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση [email protected] με τον επι­στη­μο­νικά υπεύ­θυνο για τη συγκε­κρι­μένη έρευνα, Δρ. Παντελή Καθάριο. Το ΕΛΚΕΘΕ παρα­μέ­νει στη διάθεση του κοινού για ενη­με­ρώ­σεις σχετικά με την πρόοδο της έρευνας και συνε­χί­ζει να εργά­ζε­ται για την προ­στα­σία των τοπικών θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των και την υπο­στή­ριξη της αλιείας.

Το Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιας Βιο­λο­γίας, Βιο­τε­χνο­λο­γίας & Υδα­το­καλ­λιερ­γειών (ΙΘΑΒΒΥΚ) είναι ένα από τα τρία ινστι­τούτα του Ελλη­νι­κού Κέντρου Θαλασ­σίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) με έδρα

το Ηρά­κλειο, Κρήτη και εγκα­τα­στά­σεις στην Ανά­βυσσο, Αττικής και Σούδα, Χανίων. Με προ­σω­πικό 111 ατόμων και 24 τακτι­κούς ερευ­νη­τές, δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην θαλάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τητα, γενε­τική και γονι­διω­μα­τική, και τις υδα­το­καλ­λιέρ­γειες.

Πηγή: protothema.gr