Πρόταση για συνοριοφυλακή με στρατιωτική δομή

Η ενδε­χό­μενη εμπλοκή του στρατού σε θέματα «εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας» εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο επε­ξερ­γα­σίας και μελέτης σε στρα­τιω­τι­κούς κύκλους. Τέσ­σε­ρις μήνες μετά τη δήλωση του υπουρ­γού Εθνικής Αμυνας κ. Πάνου Καμ­μέ­νου, παρου­σία και του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Αλέξη Τσίπρα, ότι οι «ένοπλες δυνά­μεις δια­σφα­λί­ζουν τη στα­θε­ρό­τητα και στο εσω­τε­ρικό της χώρας», σε στρα­τιω­τικά «φόρουμ» εξα­κο­λου­θεί να τίθεται το ίδιο θέμα με ολοένα μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα.

Σε πρό­σφατη ημερίδα του Ελλη­νι­κού Ινστι­τού­του Στρα­τη­γι­κών Μελετών (ΕΛΙΣΜΕ) με θέμα «Η εσω­τε­ρική ασφά­λεια της χώρας. Παρούσα κατά­σταση και προ­ο­πτι­κές» και την παρου­σία στε­λε­χών της ΕΛ.ΑΣ. αλλά και των Ενόπλων Δυνά­μεων υπήρξαν εκτε­τα­μέ­νες ανα­φο­ρές στο ζήτημα ενδε­χό­με­νης ανά­μει­ξης του στρατού σε ζητή­ματα ασφά­λειας και κατα­πο­λέ­μη­σης του εγκλή­μα­τος. Μάλιστα υπήρξαν ειση­γή­σεις για την ανάγκη ύπαρξης σχε­τι­κού νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, δημιουρ­γία εκ μέρους των Ενόπλων Δυνά­μεων ειδικών προ­ε­πι­λεγ­μέ­νων μονάδων για επεμ­βά­σεις σε προ­βλή­ματα εσω­τε­ρι­κής ασφά­λειας, για τη μετα­τροπή της «συνο­ριο­φυ­λα­κής» της ΕΛ.ΑΣ. σε παρα­στρα­τιω­τική μονάδα και άλλες σχε­τι­κές ανα­φο­ρές. Στο τελικό κείμενο συμπε­ρα­σμά­των υπάρχει αναφορά ότι «η ενδε­χό­μενη εμπλοκή των Ενόπλων Δυνά­μεων της χώρας σε θέματα εσω­τε­ρι­κής ασφα­λείας θα πρέπει να γίνει με ιδιαί­τερη προσοχή, χωρίς αυτές να εκφεύ­γουν του θεσμι­κού ρόλου τους. Αλλως απαι­τεί­ται νομική κατο­χύ­ρωση…».

Ανα­λύ­σεις για δημο­γρα­φικό

Η ημερίδα έλαβε χώρα την προη­γού­μενη Παρα­σκευή στο κτίριο της Ακα­δη­μίας Αθηνών σε συνερ­γα­σία του ΕΛΙΣΜΕ με το Γραφείο Στρα­τιω­τι­κών και Αμυ­ντι­κών Θεμάτων της Ακα­δη­μίας Αθηνών. Το Ελλη­νικό Ινστι­τούτο Στρα­τη­γι­κών Μελετών είναι ένα ανε­ξάρ­τητο, μη κερ­δο­σκο­πι­κού χαρα­κτήρα, ινστι­τούτο στρα­τη­γι­κών μελετών, ανά­λυ­σης και έρευνας. Ασχο­λεί­ται με ζητή­ματα γεω­πο­λι­τι­κής, εξω­τε­ρι­κών και εσω­τε­ρι­κών θεμάτων εθνικού ενδια­φέ­ρο­ντος, διεθνών θεμάτων, με έμφαση σε θέματα ευρω­παϊ­κού ενδια­φέ­ρο­ντος. Ακόμη, όπως ανα­φέ­ρε­ται στον σχετικό ιστό­τοπο, το ΕΛΙΣΜΕ «μπορεί να προ­χω­ρή­σει σε μελέτη και παροχή εκτι­μή­σεων και ειση­γή­σεων σε φορείς του δημο­σίου και ιδιω­τι­κού τομέα που προ­κύ­πτουν από την ανάλυση των ανωτέρω θεμάτων».

Στην τελευ­ταία ημερίδα υπήρξαν εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νες ανα­λύ­σεις για το «δημο­γρα­φικό και τη λαθρο­με­τα­νά­στευση υπό το πρίσμα της Ασφά­λειας» με το δεδο­μένο ότι από το 1950 ο πλη­θυ­σμός της Ευρώπης είναι διαρκώς μειού­με­νος και σε πέντε μεγάλες χώρες της Ασίας και της Αφρικής ως το 2040 θα έχει δεκα­πλα­σια­στεί με κίνδυνο διαρ­κούς αύξησης των μετα­να­στευ­τι­κών ροών. Ακόμη υπήρξε εισή­γηση του προϊ­στα­μέ­νου της Διεύ­θυν­σης Προ­στα­σίας Συνόρων της ΕΛ.ΑΣ. ταξιάρ­χου κ. Α. Σού­κουλη ότι θα υπάρξει το επόμενο χρονικό διά­στημα συνεχής ροή μετα­να­στών και ότι μεγάλο ζήτημα είναι η παρα­μονή 2,5 εκα­τομ­μυ­ρίων «στά­σι­μων» προ­σφύ­γων στα σύνορα Ιράν και Πακι­στάν.

«Η ανα­γκαιό­τητα του στρατού»

Ειδικό ενδια­φέ­ρον όμως είχε η εισή­γηση του υπο­στρά­τη­γου εν απο­στρα­τεία και μέλους του ΕΛΙΣΜΕ κ. Ιππο­κράτη Δασκα­λάκη που έχει και μετα­πτυ­χιακό στις Διε­θνείς Σχέσεις και Στρα­τη­γι­κές Σπουδές στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο. Ο κ. Δασκα­λά­κης υπη­ρέ­τησε σε μάχιμες μονάδες και επι­τε­λι­κές θέσεις εσω­τε­ρι­κού και εξω­τε­ρι­κού και ήταν επί σειρά ετών διοι­κη­τής στο Πεδίο Βολής Κρήτης. Στην εισή­γησή του ανέφερε στοι­χεία του Ευρω­βα­ρό­με­τρου για το αίσθημα ασφά­λειας των πολιτών: «Στο ερώτημα “η γει­το­νιά σας είναι ένα ασφαλές μέρος για να ζήσετε;” το 85% των Ελλήνων απα­ντούν θετικά, 5 μονάδες κάτω από τον μέσο όρο της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης που είναι 90%. Στο ακό­λουθο ερώτημα “η χώρα σας είναι ένα ασφαλές μέρος για να ζήσετε;” το ποσοστό των θετικών απα­ντή­σεων κατε­βαί­νει στο 80% έναντι του επίσης ελατ­τω­μέ­νου ευρω­παϊ­κού μέσου όρου που είναι 82%.

Τα Σώματα Ασφα­λείας – ανα­φέ­ρο­μαι σε ΕΛ.ΑΣ., Λιμε­νικό Σώμα και Πυρο­σβε­στικό Σώμα – έχουν τον καίριο ρόλο στην εμπέ­δωση του αισθή­μα­τος ασφά­λειας. Παρά τις συχνές πολι­τι­κές κορόνες περί εντυ­πω­σια­κών αλλαγών στη δομή, στον τρόπο λει­τουρ­γίας και στον εκδη­μο­κρα­τι­σμό των Σωμάτων Ασφα­λείας, η αλήθεια είναι ότι το βασικό νομο­θε­τικό πλαίσιο λει­τουρ­γίας τους είναι σύγ­χρονο και συμβατό με των άλλων ευρω­παϊ­κών κρατών. Εδώ όμως πρέπει να επι­ση­μά­νουμε την πρό­χειρη και βια­στική θεσμο­θέ­τηση ή κατάρ­γηση και επα­νεμ­φά­νιση υπο­βοη­θη­τι­κών θεσμών και οργάνων (συνο­ριο­φυ­λακή, αγρο­φυ­λακή και αντί­στοι­χες διω­κτι­κές οικο­νο­μι­κές – τελω­νεια­κές υπη­ρε­σίες) με πολι­τικά και κομ­μα­τικά μόνο κρι­τή­ρια. Απο­τέ­λε­σμα η μη ανα­με­νό­μενη απόδοση αυτών των οργάνων, παρά τις φιλό­τι­μες προ­σπά­θειες του προ­σω­πι­κού».

«Νομο­θε­τική λύση»

Στη συνέ­χεια ο πρώην διοι­κη­τής σημα­ντι­κών στρα­τιω­τι­κών μονάδων ανα­φέρ­θηκε στην ανα­γκαιό­τητα εμπλο­κής των Ενόπλων Δυνά­μεων σε ζητή­ματα εσω­τε­ρι­κής ασφα­λείας. Οπως υπο­γράμ­μισε, «ο πολι­τι­κός κόσμος, υπό τα φαντά­σματα του παρελ­θό­ντος, αρνεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει το υπαρκτό πρό­βλημα της απευ­κταίας αλλά πιθανόν απα­ραί­τη­της πιο ενεργής εμπλο­κής των Ενόπλων Δυνά­μεων σε θέματα εσω­τε­ρι­κής ασφα­λείας. Η εμπει­ρία άλλων – εξίσου δημο­κρα­τι­κών – χωρών, όπως η Γαλλία, έχει απο­δεί­ξει την ανάγκη περιο­ρι­σμέ­νης στρα­τιω­τι­κής εμπλο­κής σε θέματα αντι­με­τώ­πι­σης τρο­μο­κρα­τίας. Αμφό­τε­ρες οι ηγεσίες, πολι­τική και στρα­τιω­τική, και για δια­φο­ρε­τι­κούς λόγους εξορ­κί­ζουν μια τέτοια πιθα­νό­τητα.

Επειδή όμως με τους εξορ­κι­σμούς και τις ad-hoc λύσεις δεν αντι­με­τω­πί­ζο­νται τα προ­βλή­ματα, καλό θα είναι να υπάρξει μια συναι­νε­τική εξεύ­ρεση νομο­θε­τι­κής λύσεως στα δημο­κρα­τικά πλαίσια μιας ευνο­μού­με­νης κοι­νω­νίας. Ανα­φέ­ρο­μαι δηλαδή στη νομο­θε­τική κατο­χύ­ρωση των ανα­γκαίων προ­ϋ­πο­θέ­σεων και συν­θη­κών για την εμπλοκή των Ενόπλων Δυνά­μεων και ενί­σχυση των Σωμάτων Ασφα­λείας όταν το μέγεθος και η φύση των απειλών δεν είναι αντι­με­τω­πί­σι­μες από τα τελευ­ταία. Συγ­χρό­νως όμως πρέπει να υπάρχει ανάλογη και εκ μέρους των Ενόπλων Δυνά­μεων σχε­δί­αση και προ­ε­τοι­μα­σία εμπλο­κής – ενί­σχυ­σης με προ­ε­πι­λεγ­μέ­νες μονάδες και για συγκε­κρι­μέ­νες απο­στο­λές».

Για να συμπλη­ρώ­σει αμέσως μετά ότι «το πρό­βλημα της δια­χεί­ρι­σης των συνόρων, η λύση δεν μπορεί συνεχώς να μετα­κυ­λί­ε­ται στις πλάτες των Ενόπλων Δυνά­μεων. Ισως η μετα­τροπή της συνο­ριο­φυ­λα­κής κατά τα πρότυπα ενός οργα­νω­μέ­νου εξει­δι­κευ­μέ­νου παρα­στρα­τιω­τι­κού σώματος δια­χεί­ρι­σης συνόρων, με επι­πρό­σθετη δυνα­τό­τητα συμ­με­το­χής σε συγκρού­σεις εντός κατοι­κη­μέ­νων τόπων να είναι η βέλ­τι­στη λύση».

Το ΒΗΜΑ