ΥΠΠΟΑ: Σημαντικά ευρήματα από την ενάλια αρχαιολογική έρευνα στη νήσο Λέβιθα

Σημα­ντικά χαρα­κτη­ρί­ζει τα ευρή­ματα που περι­λαμ­βά­νο­νται στα απο­τε­λέ­σματα της πρώτης ερευ­νη­τι­κής περιό­δου της ενάλιας αρχαιο­λο­γι­κής έρευνας της Εφο­ρείας Εναλίων Αρχαιο­τή­των στη νήσο Λέβιθα, το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού. Στα πλέον αξιό­λογα ευρή­ματα της έρευνας του 2019, σύμφωνα με ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου, περι­λαμ­βά­νο­νται ένα ναυάγιο με μεικτό φορτίο αμφο­ρέων από το Αιγαίο (Κνίδος, Κως και Ρόδος), την Φοινίκη και την Καρ­χη­δόνα, που χρο­νο­λο­γεί­ται λίγο πριν από τα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ., εποχή κατά την οποία οι Πτο­λε­μαίοι και Αντι­γο­νί­δες έριζαν για την ναυτική κυριαρ­χία στο Αιγαίο.

Συνο­λικά εντο­πί­στη­καν πέντε ναυάγια. Σε ό,τι αφορά τα άλλα ναυάγια, πρό­κει­ται για ένα ναυάγιο με φορτίο αμφο­ρέων από την Κνίδο, το οποίο χρο­νο­λο­γεί­ται στην ίδια περίοδο, ενώ εντο­πί­στη­καν τρία ακόμα ναυάγια με φορτία Κώων ή ψευδο-Κώων αμφο­ρέων (του 2ου και 1ου αι. π.Χ. και του 2ου αι. μ.Χ.), ένα ναυάγιο με φορτίο αμφο­ρέων από το Βόρειο Αιγαίο του 1ου αιώνα π.Χ., ένα ναυάγιο με φορτίο ροδια­κών αμφο­ρέων του 1ου αι. μ.Χ. και τέλος ένα ναυάγιο με αμφο­ρείς που χρο­νο­λο­γού­νται στην παλαιο­χρι­στια­νική περίοδο.

Εξαι­ρε­τικό ενδια­φέ­ρον από τα ανελ­κυ­σθέ­ντα ευρή­ματα παρου­σιά­ζει, όπως επι­ση­μαί­νει το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, ένας γρα­νι­τέ­νιος στύπος άγκυρας, που ανελ­κύ­στηκε από βάθος 45 μέτρων, βάρους 400 κιλών. Χρο­νο­λο­γεί­ται πιθα­νό­τατα στον 6ο αιώνα π.Χ. και είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος σε μέγεθος λίθινος στύπος της Αρχαϊ­κής περιό­δου, που έχει εντο­πι­στεί έως σήμερα στο Αιγαίο. Η χρήση του παρα­πέ­μπει προ­φα­νώς, όπως σημειώ­νει, σε πλοίο κολοσ­σιαίων για την εποχή του δια­στά­σεων.

Η Λέβιθα (αρχ. Λέβιν­θος) απο­τε­λεί το ανα­το­λι­κό­τερο μίας συστά­δας τεσ­σά­ρων απο­μο­νω­μέ­νων νησιών (Λέβιθα, Μαυριά, Γλάρος και Κίναρος) που γεφυ­ρώ­νουν το θαλάσ­σιο πέρασμα από τις Κυκλά­δες στα Δωδε­κά­νησα στο ύψος του 37ου παράλ­λη­λου, μεταξύ Λέρου και Αμοργού.

Η έρευνα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από τις 15 έως τις 29 Ιουνίου υπό τη διεύ­θυνση του αρχαιο­λό­γου Δρ. Γεωρ­γίου Κου­τσου­φλάκη και συντε­λεί­ται σε τριετή χρονικό ορί­ζο­ντα (2019-2021), με σκοπό τον εντο­πι­σμό και την τεκ­μη­ρί­ωση των αρχαίων ναυα­γίων στην παρά­κτια ζώνη του νησιω­τι­κού αυτού συμπλέγ­μα­τος, που φαί­νε­ται να έπαιξε καίριο ρόλο στην αρχαία και νεώτερη ναυ­σι­πλοΐα.

Κατά την ερευ­νη­τική περίοδο του 2019, η έρευνα περιο­ρί­στηκε κυρίως στις νότιες και δυτικές ακτές της νήσου. Σύμφωνα με την ίδια ανα­κοί­νωση, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν συνο­λικά 57 ομα­δι­κές κατα­δύ­σεις με 92 ώρες ατο­μι­κής εργα­σίας βυθού και καλύ­φθηκε ερευ­νη­τικά περίπου το 30% των 35 χιλιο­μέ­τρων ακτο­γραμ­μής του νησιού. Εντο­πί­στη­καν ίχνη από οκτώ συνο­λικά ναυάγια τα οποία χρο­νο­λο­γού­νται κυρίως στην Ελλη­νι­στική και Ρωμαϊκή περίοδο. Εκτός των ναυα­γίων κατα­γρά­φηκε και πλήθος μεμο­νω­μέ­νων ευρη­μά­των, κυρίως απορ­ρί­ψεις κερα­μι­κής και άγκυρες, που τεκ­μη­ριώ­νουν μία συνεχή χρήση του θαλάσ­σιου αυτού δρόμου από την Αρχαϊκή έως και την Οθω­μα­νική περίοδο.

Καίριας σημα­σίας για την επιτυχή έκβαση της έρευνας, όπως ανα­φέ­ρει η ίδια ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, υπήρξε η αξιο­ποί­ηση πλη­ρο­φο­ριών από υπο­δεί­ξεις ναυα­γίων στο αρχείο της Εφο­ρείας Εναλίων Αρχαιο­τή­των, καθώς και η εκτενής συλλογή πλη­ρο­φο­ριών από την κοι­νό­τητα των αλιέων και σπογ­γα­λιέων που επι­χει­ρούν στην περιοχή.

Η έρευνα χρη­μα­το­δο­τή­θηκε από το υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και τη Βρε­τα­νική Ακα­δη­μία Ανθρω­πι­στι­κών και Κοι­νω­νι­κών Επι­στη­μών και υπο­στη­ρί­χτηκε υλι­κο­τε­χνικά από τους κατοί­κους της Πάτμου Αλέ­ξαν­δρο Schwarzenberg, Μιχάλη Βαγενά, Διο­νύ­σιο Κλεούδη, Θεολόγο Γιάν­ναρο καθώς και την οικο­γέ­νεια του Δημη­τρίου Καμπό­σου, που κατοι­κεί μόνιμα στο νησί της Λέβιθας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ