Η φτώχεια άγγιξε τη μεσαία τάξη πέρυσι και φέτος

Πολύς λόγος γί­νε­ται για την αδυ­να­μία των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών να αντε­πε­ξέλ­θουν ακόμα και στα βα­σι­κά έξοδα και να δια­χει­ρι­στούν την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους με τους μειω­μέ­νους μι­σθούς και συ­ντά­ξεις. Μο­λο­νό­τι ο κα­θέ­νας ορί­ζει με τον δικό του τρόπο το πρό­βλη­μα, ανά­λο­γα με το επί­πε­δο ζωής του, η υλική στέ­ρη­ση, η στέ­ρη­ση δη­λα­δή βα­σι­κών αγα­θών και υπη­ρε­σιών, δεν είναι κάτι αφη­ρη­μέ­νο, αλλά είναι κάτι σαφές και με­τρή­σι­μο.

Αφορά συ­γκε­κρι­μέ­να κρι­τή­ρια: τη δυ­σκο­λία ικα­νο­ποί­η­σης έκτα­κτων οι­κο­νο­μι­κών ανα­γκών, την αδυ­να­μία κά­λυ­ψης εξό­δων για δια­κο­πές μιας εβδο­μά­δας τον χρόνο, την αδυ­να­μία δια­τρο­φής που να πε­ρι­λαμ­βά­νει κάθε δεύ­τε­ρη ημέρα κο­τό­που­λο, κρέας ή ψάρι, την αδυ­να­μία πλη­ρω­μής για ικα­νο­ποι­η­τι­κή θέρ­μαν­ση της κα­τοι­κί­ας, την έλ­λει­ψη βα­σι­κών αγα­θών, όπως πλυ­ντή­ριο ρού­χων, έγ­χρω­μη τη­λε­ό­ρα­ση, τη­λέ­φω­νο ή αυ­το­κί­νη­το, την αδυ­να­μία απο­πλη­ρω­μής δα­νεί­ων ή αγο­ρών με δό­σεις και τις δυ­σκο­λί­ες στην πλη­ρω­μή πά­γιων λο­γα­ρια­σμών.

Σε συν­θή­κες υλι­κής στέ­ρη­σης είναι αυτός που, σύμ­φω­να με τους ει­δι­κούς, λόγω οι­κο­νο­μι­κών δυ­σκο­λιών στε­ρεί­ται τεσ­σά­ρων του­λά­χι­στον βα­σι­κών αγα­θών και υπη­ρε­σιών από τα πα­ρα­πά­νω. Και όπως προ­κύ­πτει από στοι­χεία που έδωσε στη δη­μο­σιό­τη­τα η Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή, στο πλαί­σιο της Ερευ­νας Ει­σο­δή­μα­τος και Συν­θη­κών Δια­βί­ω­σης των Νοι­κο­κυ­ριών 2015, δεν αφορά μόνο τα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά, όσα δη­λα­δή έχουν ει­σό­δη­μα ίσο ή μι­κρό­τε­ρο από το κα­τώ­φλι της φτώ­χειας, αλλά εμ­φα­νί­ζε­ται διευ­ρυ­μέ­νη, πλήτ­το­ντας σαφώς πια και τη με­σαία τάξη.

Φτωχά νοι­κο­κυ­ριά

Το 2015, το πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού που στε­ρεί­το τέσ­σε­ρις από τις κα­τη­γο­ρί­ες, έφτα­σε το 22,2%, ένα­ντι 21,5% το 2014 και 12,8% το 2005, προ κρί­σης. Ο δεί­κτης αυ­ξά­νε­ται στα­θε­ρά από το 2009 και μετά. Πα­ρα­τη­ρεί­ται ότι σε σχέση με το 2014 η αύ­ξη­ση του πο­σο­στού είναι με­γα­λύ­τε­ρη στα παι­διά έως και 17 ετών (25,7% ένα­ντι 9,9% το 2005). Για τους πο­λί­τες άνω των 65 ετών, το πο­σο­στό στέ­ρη­σης έχει ση­μειώ­σει μικρή πτώση από το 2014 κατά 0,3% και ανέρ­χε­ται στο 15,2%. Το αντί­στοι­χο πο­σο­στό το 2005 ήταν 19,4%. (Ση­μειώ­νε­ται ότι κατά τη διάρ­κεια διε­ξα­γω­γής της έρευ­νας δεν είχε εφαρ­μο­στεί ακόμη η κα­τάρ­γη­ση του ΕΚΑΣ).

Ει­δι­κό­τε­ρα, το πο­σο­στό των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών που δη­λώ­νουν ότι δεν μπο­ρούν να πλη­ρώ­σουν για μια εβδο­μά­δα δια­κο­πών φτά­νει το 87,1%, ενώ στα μη φτωχά νοι­κο­κυ­ριά το πο­σο­στό φτά­νει το 44,8% (53,4% στο σύ­νο­λο). Το πο­σο­στό των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών που δεν μπο­ρούν να έχουν στο τρα­πέ­ζι κάθε δεύ­τε­ρη μέρα θρε­πτι­κό φα­γη­τό αγ­γί­ζει το 52,5% στα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά, αλλά δεν ξε­περ­νά το 1,8% στα μη φτωχά (12% στο σύ­νο­λο). Η αντι­με­τώ­πι­ση έκτα­κτων αλλά ανα­γκαί­ων δα­πα­νών ύψους πε­ρί­που 410 ευρώ είναι αδύ­να­τη για το 87,2% των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών και για το 44,5% των μη φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών (ή για το 53,2% συ­νο­λι­κά).

Το πο­σο­στό των νοι­κο­κυ­ριών που δη­λώ­νουν αδυ­να­μία να έχουν ικα­νο­ποι­η­τι­κή θέρ­μαν­ση τον χει­μώ­να ανέρ­χε­ται σε 29,2% (50,8% για τα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά), ενώ το 52,4% του συ­νό­λου των νοι­κο­κυ­ριών που έχουν λάβει κα­τα­να­λω­τι­κό δά­νειο δη­λώ­νει ότι δυ­σκο­λεύ­ε­ται πάρα πολύ στην απο­πλη­ρω­μή αυτού ή των δό­σε­ων. Συ­νο­λι­κά, το 41% των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών δη­λώ­νει δυ­σκο­λία στην πλη­ρω­μή του ενοι­κί­ου (ή της δόσης δα­νεί­ου της κύ­ριας κα­τοι­κί­ας) και το 40,6% στην πλη­ρω­μή των πά­γιων λο­γα­ρια­σμών. Για τα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά, τα αντί­στοι­χα πο­σο­στά φτά­νουν το 64,7% και το 60,9%.

Αυτή τη στιγ­μή, το 75,9% των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών ανα­φέ­ρει με­γά­λη δυ­σκο­λία στην αντι­με­τώ­πι­ση των συ­νή­θων ανα­γκών με το υπάρ­χον ει­σό­δη­μά τους. Είναι επί­σης χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι το 21,3% των φτω­χών νοι­κο­κυ­ριών δεν δια­θέ­τει του­λά­χι­στον ένα Ι.Χ. αυ­το­κί­νη­το και το 17,9% δεν δια­θέ­τει ηλε­κτρο­νι­κό υπο­λο­γι­στή αν και τον χρειά­ζε­ται.

Σύμ­φω­να με την έρευ­να, επί­σης, το 28,1% του πλη­θυ­σμού ζει σε σπί­τια με στε­νό­τη­τα χώρου (το πο­σο­στό στα φτωχά νοι­κο­κυ­ριά εκτο­ξεύ­ε­ται στο 42%), ενώ 28,8% των νοι­κο­κυ­ριών αντι­με­τω­πί­ζουν ελ­λεί­ψεις βα­σι­κών ανέ­σε­ων στην κα­τοι­κία τους. Για πα­ρά­δειγ­μα, το 15,2% του συ­νό­λου των νοι­κο­κυ­ριών έχει διαρ­ροή στη στέγη ή υγρα­σία.

Επί­πτω­ση πα­ντού

Η οι­κο­νο­μι­κή στε­νό­τη­τα επη­ρε­ά­ζει όλο το φάσμα των δρα­στη­ριο­τή­των μας. Για πα­ρά­δειγ­μα, για ένα ση­μα­ντι­κό πο­σο­στό του γε­νι­κού πλη­θυ­σμού (άνω των 16 ετών), που φτά­νει το 18,4% (και το 34,8% για τον φτωχό πλη­θυ­σμό), δεν υπάρ­χει η οι­κο­νο­μι­κή δυ­να­τό­τη­τα της εξό­δου με φί­λους ή συγ­γε­νείς για ποτό ή φα­γη­τό έστω και μια φορά τον μήνα. Το 10,1% του γε­νι­κού πλη­θυ­σμού επί­σης δεν μπο­ρεί να αντε­πε­ξέλ­θει οι­κο­νο­μι­κά όσον αφορά τη σύν­δε­ση στο Ιντερ­νετ στο σπίτι (22,4% του φτω­χού πλη­θυ­σμού). Σε ό,τι αφορά την οι­κο­νο­μι­κή ανι­σό­τη­τα, εμ­φα­νί­ζε­ται αμε­τά­βλη­τη σε σχέση με το 2014. Πα­ρα­μέ­νει δη­λα­δή στο 6,5: το με­ρί­διο του ει­σο­δή­μα­τος του πλου­σιό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού είναι 6,5 φορές με­γα­λύ­τε­ρο από το με­ρί­διο του ει­σο­δή­μα­τος του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού. Το 25% του πλη­θυ­σμού με το χα­μη­λό­τε­ρο ει­σό­δη­μα κα­τέ­χει το 8,9% του συ­νο­λι­κού εθνι­κού δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος, ενώ το 25% του πλη­θυ­σμού με το υψη­λό­τε­ρο ει­σό­δη­μα κα­τέ­χει το 47,2% του συ­νο­λι­κού εθνι­κού δια­θέ­σι­μου ει­σο­δή­μα­τος. Το πρώτο πο­σο­στό μειώ­θη­κε σε σχέση με το 2014 κατά 0,1%, ενώ το δεύ­τε­ρο πο­σο­στό αυ­ξή­θη­κε κατά 0,5%.

Κα­θη­με­ρι­νή