Τρία μέτρα για επάρκεια νερού στα χωράφια

Ενα ακόμη καλο­καίρι είναι προ των πυλών, με την κυβέρ­νηση να αγωνιά και φέτος για τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης, κυρίως σε επίπεδο πυρ­κα­γιών. Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγάλο πρό­βλημα, απόρ­ροια κι αυτό της κλι­μα­τι­κής κρίσης, που εάν η κυβέρ­νηση δεν το αντι­με­τω­πί­σει εγκαί­ρως οι επι­πτώ­σεις θα είναι ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες. Οι μεγάλες περί­ο­δοι ξηρα­σίας έχουν κατα­στή­σει το πρό­βλημα της λει­ψυ­δρίας υπ’ αριθμόν 1 για την ελλη­νική γεωργία, σε συν­δυα­σμό με την υφαλ­μύ­ρωση των υπο­γείων υδάτων και την αύξηση της αλα­τό­τη­τας των εδαφών.

Για να αντι­λη­φθεί κάποιος το μέγεθος του προ­βλή­μα­τος αρκούν τα παρα­κάτω στοι­χεία: Η γεωργία είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος χρήστης νερού στη χώρα σε ποσοστό 80% με 87% και το πρό­βλημα της δια­χεί­ρι­σης των υδάτων είναι το οξύτερο πρό­βλημά της για τρεις κυρίως λόγους: α) Ο πρώτος είναι η μεγάλη ανι­σο­κα­τα­νομή της εκμε­τάλ­λευ­σης μεταξύ των υπο­γείων υδάτων (νερά που απο­θη­κεύ­ο­νται κάτω από το έδαφος) και των επι­φα­νεια­κών υδα­τι­κών πόρων, καθώς η επι­φα­νειακή άρδευση (π.χ. βροχή κ.ά.) αντι­προ­σω­πεύει μόλις το 30% των χρη­σι­μο­ποιού­με­νων μεθόδων άρδευ­σης, γεγονός που κατα­δει­κνύει τα τερά­στια περι­θώ­ρια βελ­τί­ω­σης του βαθμού από­δο­σης των αρδεύ­σεων. β) Η πολύ μεγάλη σπατάλη ύδατος, όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat. γ) Ο μικρός αριθμός τεχνη­τών ταμιευ­τή­ρων σε σχέση με τα ευρω­παϊκά και παγκό­σμια δεδο­μένα.

Το «φάντα­σμα» της λει­ψυ­δρίας: Χαμηλή στάθμη σε φράγ­ματα και λίμνες της Ελλάδας

Δεδο­μέ­νης μάλιστα της συνε­χούς επι­δεί­νω­σης της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, οι μελέτες δεί­χνουν ότι το μεγα­λύ­τερο μέρος της Ελλάδας βρί­σκε­ται κάτω από μεσαίο και μεγάλο κίνδυνο ερη­μο­ποί­η­σης. Συγκε­κρι­μένα, βάσει των μετρή­σεων της ελλη­νι­κής επι­τρο­πής για την κατα­πο­λέ­μηση της ερη­μο­ποί­η­σης, το 34% των περιο­χών της χώρας μας θεω­ρεί­ται υψηλού κιν­δύ­νου, το 49% μέτριου κιν­δύ­νου και μόλις το 17% χαμηλού κιν­δύ­νου.

Η κυβέρ­νηση και το αρμόδιο υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης επι­χει­ρεί να βάλει φρένο στο πρό­βλημα σε τρία επίπεδα:

Πρώτον, οι Τοπικοί Οργα­νι­σμοί Εγγείων Βελ­τιώ­σεων που έχουν υπό την ευθύνη τους τις υπο­δο­μές –αντλιο­στά­σια, διώ­ρυ­γες, κανάλια, αισθη­τή­ρες, δίκτυα αγωγών υπό πίεση, ταμιευ­τή­ρες, δεξα­με­νές– που είναι απα­ραί­τη­τες για να καλυ­φθούν οι ανάγκες άρδευ­σης εκα­τομ­μυ­ρίων στρεμ­μά­των αγρο­τι­κής γης, χρω­στάνε πολλά λεφτά στη ΔΕΗ, με απο­τέ­λε­σμα να αδυ­να­τούν να αντε­πε­ξέλ­θουν στις ανάγκες συντή­ρη­σης. Το υπουρ­γείο σε συνερ­γα­σία με τη ΔΕΗ έχει κάνει ρύθμιση των χρεών ώστε οι ΤΟΕΒ να συνε­χί­σουν να είναι λει­τουρ­γι­κοί.

Ρύθμιση χρεών αρμό­διων οργα­νι­σμών ώστε να έχουν πόρους για να συντη­ρούν το δίκτυο, κατα­σκευές νέων φραγ­μά­των και ταμιευ­τή­ρων, ίδρυση φορέων δια­χεί­ρι­σης υδάτων ανά περι­φέ­ρεια.

Δεύ­τε­ρον, ενόψει θέρους υλο­ποιού­νται εκτε­τα­μέ­νες παρεμ­βά­σεις για να αυξηθεί η αρδευό­μενη έκταση κατά 286.300 στρέμ­ματα σε τέσ­σε­ρις περι­φέ­ρειες της Ελλάδας. Πιο συγκε­κρι­μένα, είναι υπό υλο­ποί­ηση η κατα­σκευή φράγ­μα­τος ύψους 51 μ. με χωρη­τι­κό­τητα 11 εκατ. m3, καθώς και νέου υπο­γειο­ποι­η­μέ­νου αρδευ­τι­κού δικτύου για έκταση 35.000 στρεμ­μά­των στον νομό Μεσ­ση­νίας, σύγ­χρονο υπο­γειο­ποι­η­μένο και πλήρως επο­πτευό­μενο αρδευ­τικό δίκτυο 114.000 στρεμ­μά­των στην Καρ­δί­τσα και 67.800 στρεμ­μά­των στη Λάρισα, η κατα­σκευή φράγ­μα­τος στον Αγ. Ιωάννη Ιερά­πε­τρας ύψους 52 μ. με χωρη­τι­κό­τητα 1,7 εκατ. m3 και λιμνο­δε­ξα­με­νής στις Χοχλα­κιές Σητείας με χωρη­τι­κό­τητα 0,83 εκατ. m3, καθώς και νέων υπο­γειο­ποι­η­μέ­νων δικτύων για αρδευό­μενη έκταση 13.500 στρεμ­μά­των στο Λασίθι, αλλά και η κατα­σκευή διώ­ρυ­γας μετα­φο­ράς νερού στην πεδιάδα της Ξάνθης για αρδευό­μενη έκταση 56.000 στρεμ­μά­των.

Εξι σενάρια για το μέλλον της Μεσο­γείου

Τρίτον, το υπουρ­γείο προωθεί τη μεταρ­ρύθ­μιση της δημιουρ­γίας δια­χεί­ρι­σης νερού ανά περι­φέ­ρεια, ώστε, μεταξύ άλλων, να μην υπάρ­χουν περιο­χές που έχουν αφθονία νερού, ενώ γει­το­νι­κές τους αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλημα. Αυτή τη στιγμή τέτοιος φορέας έχει συστα­θεί μόνο στη Θεσ­σα­λία και σειρά παίρνει η Κρήτη, που είναι μια περιοχή με έντονα σημάδια ερη­μο­ποί­η­σης, καθώς ανήκει στον υψηλό κίνδυνο. Στόχος είναι η άμεση ολο­κλή­ρωση της μεταρ­ρύθ­μι­σης που θα εξοι­κο­νο­μή­σει, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, τερά­στιο όγκο υδάτων, αλλά θα δώσει λύση και σε κάτι ακόμη.

Αρμο­διό­τη­τες

Ο φορέας δια­χεί­ρι­σης υδάτων ανά περι­φέ­ρεια θα συνε­νώ­σει τις πολλές δια­φο­ρε­τι­κές ΤΟΕΒ  και  ΓΟΕΒ (δηλαδή Τοπικοί Οργα­νι­σμοί Εγγείων Βελ­τιώ­σεων και Γενικοί Οργα­νι­σμοί Εγγείων Βελ­τιώ­σεων) που υπάρ­χουν ανά νομό και ανά περι­φέ­ρεια και ξεπερ­νούν τις 450 σε όλη τη χώρα και δια­χει­ρί­ζο­νται, όπως προ­α­να­φέρ­θηκε, ένα μεγάλο μέρος των εγγειο­βελ­τιω­τι­κών έργων, δηλαδή των έργων άρδευ­σης που χρειά­ζο­νται όμως επει­γό­ντως συντή­ρηση. Η ρύθμιση χρεών που προ­α­να­φέρ­θηκε δεν επαρκεί για την εξοι­κο­νό­μηση χρη­μά­των, καθώς μιλάμε για έργα, πολλά από τα οποία έγιναν τη δεκα­ε­τία του 1950, δεν συντη­ρή­θη­καν καλά και θέλουν μεγάλη συντή­ρηση. Σήμερα η κατά­στασή τους είναι κακή κατά κανόνα και αυτό επη­ρε­ά­ζει την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της κατα­νά­λω­σης του νερού συνο­λικά στη χώρα, την περι­βαλ­λο­ντική κατά­σταση των εδαφών και τη γεωργία. Η συγκε­κρι­μένη μεταρ­ρύθ­μιση έρχεται να λύσει ουσια­στικά το πρό­βλημα της πολυ­διά­σπα­σης αρμο­διο­τή­των, καθώς με τον «Καλ­λι­κράτη» η αρμο­διό­τητα των ΤΟΕΒ είχε μετα­φερ­θεί στους ΟΤΑ, σήμερα αρμόδιο είναι το υπουρ­γείο Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης, ενώ οι ΓΟΕΒ έχουν μετα­φερ­θεί στις αντί­στοι­χες περι­φέ­ρειες, οι οποίες όμως δεν δια­θέ­τουν υπο­δο­μές προ­κει­μέ­νου να υπο­στη­ρί­ξουν με εξο­πλι­σμό ή επι­στη­μο­νικά τους ΟΕΒ, δημιουρ­γώ­ντας ένα δομικό χάος.Με μια πεντα­ετή συμ­φω­νία προ­σω­ρι­νού χαρα­κτήρα λύνουν Αθήνα και Σόφια το πρό­βλημα της άρδευ­σης των περιο­χών στον βόρειο Εβρο από τον ποταμό Αρδα. Η αρχική συμ­φω­νία του 1964 έληξε από πέρυσι και μέχρι τώρα απλώς γίνο­νταν τρί­μη­νες ή τετρά­μη­νες διευ­θε­τή­σεις, προ­κει­μέ­νου ο βόρειος Εβρος να μη μείνει χωρίς νερό. Η συμ­φω­νία είναι ήδη προς υπο­γραφή στο γραφείο του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Γιώργου Γερα­πε­τρίτη.

Σύμφωνα με τη νέα συμ­φω­νία, η ελλη­νική κυβέρ­νηση έχει ανα­λά­βει «εντός εύλογου χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος» να εκσυγ­χρο­νί­σει το υφι­στά­μενο φράγμα και να κατα­σκευά­σει νέο, εξα­σφα­λί­ζο­ντας τις αρδευ­τι­κές ανάγκες των ελλη­νι­κών περιο­χών «με σκοπό την ανε­ξαρ­τη­σία στη συσ­σώ­ρευση, απο­θή­κευση και ρυθ­μι­ζό­μενη παροχή ποσο­τή­των νερού» που ρέουν κατά μήκος του ποταμού Αρδα. Η Βουλ­γα­ρία δεσμεύ­ε­ται να παρά­σχει τον απαι­τού­μενο όγκο υδάτων μέσω του συστή­μα­τος φραγ­μά­των του Αρδα που βρί­σκο­νται στη βουλ­γα­ρική πλευρά για τα επόμενα πέντε χρόνια. Από τη δική της πλευρά η Αθήνα δεσμεύ­ε­ται από τη συμ­φω­νία ότι θα λάβει τα απα­ραί­τητα μέτρα προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λί­σει την επι­στροφή των σχε­τι­κών δαπανών για την υπη­ρε­σία που παρέχει η βουλ­γα­ρική πλευρά. Η απο­ζη­μί­ωση δαπάνης ουσια­στικά συν­δέ­ε­ται με το γεγονός ότι ένα από τα βουλ­γα­ρικά φράγ­ματα είναι υδροη­λε­κτρικό, ως εκ τούτου όταν θα λει­τουρ­γεί χωρίς να υπάρχει ανάγκη παρα­γω­γής ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, προ­κει­μέ­νου να γεμί­σουν οι ελλη­νι­κοί ταμιευ­τή­ρες, θα πρέπει να απο­ζη­μιώ­νε­ται για την απώλεια. Η πεντα­ε­τής συμ­φω­νία, η οποία έγινε με βασικό πλαίσιο εκείνο της Ε.Ε. για τη δια­συ­νο­ριακή συνερ­γα­σία, δείχνει πάντως τη βούληση προ­κει­μέ­νου οι δύο πλευρές να επα­νέλ­θουν για μια μόνιμη διευ­θέ­τηση.

Πηγή: kathimerini.gr