Νομοσχέδιο Πιερρακάκη: Αλλαγές εκ βάθρων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης – Νέου τύπου Πανελλαδικές Εξετάσεις

Αλ­λα­γές εκ βά­θρων σε όλες τις βαθ­μί­δες της εκ­παί­δευ­σης -από τους παι­δι­κούς σταθ­μούς έως τα με­τα­πτυ­χια­κά- προ­α­ναγ­γέλ­λει η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας για το διά­στη­μα αμέ­σως μετά την ψή­φι­ση του νο­μο­σχε­δί­ου για τα πα­νε­πι­στή­μια, που έχει προσ­διο­ρι­στεί για την Πα­ρα­σκευή.

Οπως είναι γνω­στό, με το νο­μο­σχέ­διο αυτό -το οποίο επι­βρα­βεύ­ε­ται δη­μο­σκο­πι­κά αφού οι με­τρή­σεις δεί­χνουν ότι αρ­κε­τά πάνω από το 50% της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νί­ας συμ­φω­νεί με την ίδρυ­ση μη κρα­τι­κών πα­νε­πι­στη­μί­ων- η κυ­βέρ­νη­ση επι­διώ­κει, πέρα από το άνοιγ­μα των εκ­παι­δευ­τι­κών ευ­και­ριών στη χώρα μας, και την επί­λυ­ση μιας ιστο­ρι­κής εκ­κρε­μό­τη­τας, το να ρυθ­μί­σει έμ­με­σα τη με­τα­λυ­κεια­κή εκ­παί­δευ­ση που, με­τα­ξύ άλλων, πε­ρι­λαμ­βά­νει και 35 κο­λέ­για τα οποία λει­τουρ­γούν πε­ρί­που ανε­ξέ­λεγ­κτα σε συ­νερ­γα­σία με ξένα πα­νε­πι­στή­μια και δί­νουν στους σπου­δα­στές τους, που είναι πε­ρί­που 32.000, πτυ­χία με πλήρη επαγ­γελ­μα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα.

Νέες Πα­νελ­λή­νιες

Ενα από τα πρώτα ζη­τή­μα­τα με τα οποία θα ασχο­λη­θεί μετά την ψή­φι­ση του νο­μο­σχε­δί­ου ο Κυ­ριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης είναι οι Πα­νελ­λή­νιες Εξε­τά­σεις για την ει­σα­γω­γή στα ΑΕΙ: στο υπουρ­γείο Παι­δεί­ας μι­λούν για έναρ­ξη δια­λό­γου αμέ­σως μετά την ψή­φι­ση της νο­μο­θε­σί­ας για τα πα­νε­πι­στή­μια, ση­μειώ­νο­ντας ότι το ισχύ­ον σύ­στη­μα έχει το σο­βα­ρό πλε­ο­νέ­κτη­μα ότι δια­σφα­λί­ζει το αδιά­βλη­το, ωστό­σο έχει το εξί­σου σο­βα­ρό μειο­νέ­κτη­μα ότι κρί­νει την πο­ρεία κάθε υπο­ψη­φί­ου σε τέσ­σε­ρα δια­γω­νί­σμα­τα, χωρίς να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι ευ­ρύ­τε­ρες επι­δό­σεις των μα­θη­τών κατά τη φοί­τη­σή τους στο Λύ­κειο. Αυτό που με­λε­τούν τώρα -δη­λώ­νο­ντας εκ των προ­τέ­ρων ότι θα επι­διώ­ξουν ευ­ρεία συ­ναί­νε­ση- είναι έναν συν­δυα­σμό εξε­τά­σε­ων με τη χρήση της τρά­πε­ζας θε­μά­των, με στόχο να υπάρ­χει δια­χρο­νι­κή ει­κό­να για κάθε υπο­ψή­φιο και να λαμ­βά­νο­νται υπόψη για την ει­σα­γω­γή στα πα­νε­πι­στή­μια πε­ρισ­σό­τε­ρες πα­ρά­με­τροι σε σχέση με το ισχύ­ον σύ­στη­μα των Πα­νελ­λή­νιων Εξε­τά­σε­ων.

Φοι­τη­τι­κή με­τα­νά­στευ­ση

Οι Ελ­λη­νες που φοι­τούν είτε σε πα­νε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού είτε στα 35 κο­λέ­για που λει­τουρ­γούν στη χώρα μας υπο­λο­γί­ζο­νται σε 72.000 – πε­ρί­που 5.000 πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους ει­σα­κτέ­ους των τε­λευ­ταί­ων Πα­νελ­λη­νί­ων. Αυτό ση­μαί­νει ότι πέρα από εκεί­νους που μπαί­νουν στα πα­νε­πι­στή­μια με τις Πα­νελ­λή­νιες Εξε­τά­σεις, υπάρ­χει άλλη μία γενιά που φοιτά είτε στο εξω­τε­ρι­κό είτε σε κο­λέ­γιο.

Το οι­κο­νο­μι­κό κό­στος για τις σπου­δές στο εξω­τε­ρι­κό είναι κυ­μαι­νό­με­νο – και οι Ελ­λη­νες φοι­τη­τές σπου­δά­ζουν είτε σε μη κερ­δο­σκο­πι­κά, είτε σε ιδιω­τι­κά πα­νε­πι­στή­μια. Από την άλλη πλευ­ρά, τα κο­λέ­για είναι κερ­δο­σκο­πι­κοί ορ­γα­νι­σμοί χωρίς ου­σια­στι­κό έλεγ­χο από το κρά­τος για το επί­πε­δο της εκ­παί­δευ­σης που πα­ρέ­χουν, το οποίο εντέ­λει εξαρ­τά­ται από το ξένο πα­νε­πι­στή­μιο με το οποίο συ­νερ­γά­ζο­νται.

Από τους 40.000 Ελ­λη­νες που φοι­τούν στο εξω­τε­ρι­κό, οι μισοί -πε­ρί­που 20.000- είναι στα κυ­πρια­κά πα­νε­πι­στή­μια. Θε­ω­ρεί­ται ότι κά­ποια από αυτά θα σπεύ­σουν να κα­τα­θέ­σουν πρό­τα­ση για αδειο­δό­τη­ση πα­ραρ­τή­μα­τός τους στην Ελ­λά­δα ώστε να γί­νουν ακόμα πιο ελ­κυ­στι­κή επι­λο­γή για τους Ελ­λα­δί­τες φοι­τη­τές. Πα­ράλ­λη­λα, εν­δια­φέ­ρον έχει εκ­δη­λω­θεί και από δέκα με­γά­λα πα­νε­πι­στή­μια του εξω­τε­ρι­κού – για πα­ρά­δειγ­μα, το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας διαρ­ρέ­ει ότι υπάρ­χουν συ­ζη­τή­σεις με τη Σορ­βόν­νη.

Ση­μειώ­νε­ται ότι το νο­μο­σχέ­διο προ­βλέ­πει ένα «κα­τώ­φλι» μέσω των Πα­νελ­λη­νί­ων για όσους θε­λή­σουν να σπου­δά­σουν στα μη κρα­τι­κά ΑΕΙ που θα λει­τουρ­γή­σουν στη χώρα μας. Συ­γκε­κρι­μέ­να, προ­βλέ­πε­ται ότι για να δι­καιού­ται κά­ποιος να κάνει αί­τη­ση εγ­γρα­φής σε ένα τέ­τοιο πα­ράρ­τη­μα, θα πρέ­πει να έχει υπερ­βεί την κα­τώ­τα­τη ελά­χι­στη βάση ει­σα­γω­γής των Πα­νελ­λη­νί­ων, που ση­μαί­νει έναν μέσο όρο βαθ­μο­λο­γί­ας γύρω στο 8. Ωστό­σο, θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο ότι κάθε νέο πα­νε­πι­στή­μιο που θα έρθει στη χώρα μας θα επι­διώ­ξει να θέσει τέ­τοια κρι­τή­ρια εγ­γρα­φής που να συ­νά­δουν με τη διε­θνή κα­τά­τα­ξή του – δη­λα­δή όσο πιο ψηλά είναι ένα ΑΕΙ, τόσο πιο αυ­στη­ρά θα είναι τα κρι­τή­ρια εγ­γρα­φής που θα εφαρ­μό­σει. Και τα κρι­τή­ρια αυτά θα πρέ­πει να τύ­χουν της έγκρι­σης της Εθνι­κής Αρχής Ανώ­τα­της Εκ­παί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ).

Το μέλ­λον των κο­λε­γί­ων

Με την ψή­φι­ση του νο­μο­σχε­δί­ου για τα πα­νε­πι­στή­μια, οι αρ­μό­διοι θα επι­διώ­ξουν να ρυθ­μί­σουν εμ­μέ­σως τη με­τα­λυ­κεια­κή αγορά της εκ­παί­δευ­σης: σή­με­ρα φαί­νε­ται από ιδιαί­τε­ρα δύ­σκο­λο έως εξαι­ρε­τι­κά αβέ­βαιο ότι κά­ποια από τα 35 κο­λέ­για που λει­τουρ­γούν στη χώρα μας θα κα­τορ­θώ­σουν να με­τα­τρέ­ψουν τη συ­νερ­γα­σία τους με ξένα πα­νε­πι­στή­μια σε ίδρυ­ση πα­ραρ­τή­μα­τος του μη­τρι­κού ΑΕΙ στην Ελ­λά­δα, με τη συμ­με­το­χή του κο­λε­γί­ου, πι­θα­νά με κά­ποιες προ­φα­νείς εξαι­ρέ­σεις, δη­λα­δή τα ήδη λει­τουρ­γού­ντα μη κερ­δο­σκο­πι­κά κο­λέ­για.

Οπως είναι γνω­στό, η με­τά­βα­ση στο νο­μι­κό κα­θε­στώς του «μη κερ­δο­σκο­πι­κού» απαι­τεί από τα ιδιω­τι­κά κο­λέ­για την εκ­χώ­ρη­ση δι­καιω­μά­των προς το ξένο πα­νε­πι­στή­μιο με το οποίο θα συ­νερ­γα­στούν. Τώρα κα­τα­βάλ­λουν στο ξένο ΑΕΙ μόνο δι­καιώ­μα­τα, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις στο πλαί­σιο σύμ­βα­σης δι­καιό­χρη­σης, τα οποία κυ­μαί­νο­νται από 800 έως 1.200 ανά φοι­τη­τή ετη­σί­ως. Ου­σια­στι­κά, θα αλ­λά­ξει η φι­λο­σο­φία λει­τουρ­γί­ας των ελ­λη­νι­κών κο­λε­γί­ων -για τα λίγα που ίσως κα­τα­φέ­ρουν να με­τε­ξε­λι­χθούν-, με τα ξένα πα­νε­πι­στή­μια να έχουν πλέον «το πάνω χέρι».

Επο­μέ­νως, θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο ότι τα πιο πολλά από τα κο­λέ­για θα συ­νε­χί­σουν να λει­τουρ­γούν όπως σή­με­ρα, αλλά με την εί­σο­δο των μη κρα­τι­κών πα­ραρ­τη­μά­των που θα δί­νουν πτυ­χία με πλήρη επαγ­γελ­μα­τι­κά, αλλά και ακα­δη­μαϊ­κά δι­καιώ­μα­τα -κάτι που δεν μπο­ρούν να κά­νουν τα κο­λέ­για- εκτι­μά­ται ότι «θα πέ­σουν κα­τη­γο­ρία» κατά κά­ποιον τρόπο.

Απα­ντώ­ντας στην κρι­τι­κή κομ­μά­των της αντι­πο­λί­τευ­σης που υπο­στη­ρί­ζουν ότι τα μη κρα­τι­κά ΑΕΙ θα είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα κο­λέ­για με κερ­δο­σκο­πι­κό χα­ρα­κτή­ρα, πηγές του υπουρ­γεί­ου Παι­δεί­ας υπεν­θύ­μι­ζαν ότι τα κρι­τή­ρια αδειο­δό­τη­σης αυτών των ιδρυ­μά­των θα είναι τα αυ­στη­ρό­τε­ρα στην Ευ­ρώ­πη, με πλή­θος «σκλη­ρών» κρι­τη­ρί­ων, τόσο ως προς την κτι­ρια­κή και την πα­νε­πι­στη­μια­κή υπο­δο­μή, αλλά και ως προς το στά­τους των δι­δα­σκό­ντων, αφού θα απαι­τεί­ται, με­τα­ξύ άλλων, να δια­θέ­τει δι­δα­κτο­ρι­κό το 90% των κα­θη­γη­τών, κάτι που δεν ισχύ­ει στα κο­λέ­για που λει­τουρ­γούν σή­με­ρα στη χώρα μας. Επί­σης, απαι­τού­νται υπο­τρο­φί­ες για το 10% των φοι­τη­τών και υψη­λές εγ­γυ­η­τι­κές επι­στο­λές, ενώ σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, αν δεν τη­ρού­νται οι υπο­χρε­ώ­σεις, θα υπάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα αφαί­ρε­σης της άδειας λει­τουρ­γί­ας.

Πα­ράλ­λη­λα, προ­βλέ­πε­ται η διπλή αδειο­δό­τη­ση για κάθε πα­ράρ­τη­μα ξένου πα­νε­πι­στη­μί­ου στην Ελ­λά­δα: θα πρέ­πει να παίρ­νει έγκρι­ση τόσο από τη χώρα όπου έχει την έδρα του όσο και από την ΕΘΑΑΕ, η οποία θα ελέγ­χει τόσο τα δη­μό­σια όσο και τα μη κρα­τι­κά πα­νε­πι­στή­μια, κάτι που δεν συμ­βαί­νει σε καμία άλλη χώρα όπου λει­τουρ­γούν πα­ραρ­τή­μα­τα ξένων ΑΕΙ.

Ση­μειώ­νε­ται ότι το ΠΑΣΟΚ -που άλ­λα­ξε την αρ­χι­κή του στάση και κα­τα­ψη­φί­ζει το νο­μο­σχέ­διο- κα­τη­γο­ρεί την κυ­βέρ­νη­ση ότι ετοι­μά­ζε­ται να επι­τρέ­ψει σε κερ­δο­σκο­πι­κά funds και σε ιδιω­τι­κά πα­νε­πι­στή­μια να λει­τουρ­γή­σουν «δήθεν μη κρα­τι­κά ΑΕΙ», κά­νο­ντας λόγο για «διευ­θέ­τη­ση συμ­φε­ρό­ντων». Ωστό­σο, ένα ιδιω­τι­κό -δη­λα­δή κερ­δο­σκο­πι­κού χα­ρα­κτή­ρα- πα­νε­πι­στή­μιο και ένα fund μπο­ρούν να συ­γκρο­τή­σουν ένα μη κερ­δο­σκο­πι­κό Νο­μι­κό Πρό­σω­πο και να διεκ­δι­κή­σουν μία άδεια λει­τουρ­γί­ας μη κρα­τι­κού μη κερ­δο­σκο­πι­κού πα­νε­πι­στη­μί­ου.

Επο­μέ­νως, η κα­ταγ­γε­λία αυτή κα­τα­λή­γει σε δίκη προ­θέ­σε­ων, αφού άλ­λω­στε υπάρ­χουν τα κρι­τή­ρια που θέτει ο νόμος, τα οποία εφό­σον δεν εκ­πλη­ρώ­νο­νται, τότε δεν θα παίρ­νουν άδεια λει­τουρ­γί­ας. Αλ­λω­στε, ισχύ­ει και το αντί­στρο­φο, ένα μη κρα­τι­κό, μη κερ­δο­σκο­πι­κό πα­νε­πι­στή­μιο του εξω­τε­ρι­κού θα μπο­ρού­σε να επι­χει­ρή­σει την ίδρυ­ση ενός κερ­δο­σκο­πι­κού ΑΕΙ στη χώρα μας, αλλά αυτό δεν μπο­ρεί να κρι­θεί πριν συμ­βεί. Ταυ­τό­χρο­να μά­λι­στα κερ­δο­σκο­πι­κά ΑΕΙ της Κύ­πρου ήδη συ­νερ­γά­ζο­νται με ελ­λη­νι­κά δη­μό­σια ΑΕΙ, χωρίς αυτό μέχρι σή­με­ρα να έχει προ­κα­λέ­σει την όποια αντί­δρα­ση της αντι­πο­λί­τευ­σης, όπως τό­νι­σε στη Βουλή προ­χθές ο Κυ­ριά­κος Πιερ­ρα­κά­κης.

Τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια

Μπο­ρεί η ίδρυ­ση μη κρα­τι­κών, μη κερ­δο­σκο­πι­κών πα­ραρ­τη­μά­των ξένων πα­νε­πι­στη­μί­ων να μο­νο­πω­λεί τη δη­μο­σιό­τη­τα σχε­τι­κά με το νο­μο­σχέ­διο Πιερ­ρα­κά­κη, αλλά το 85% των δια­τά­ξε­ών του αφορά τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια, συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας πολλά από τα πάγια αι­τή­μα­τα των ΑΕΙ για με­γα­λύ­τε­ρη χρη­μα­το­δό­τη­ση, πε­ρισ­σό­τε­ρη αυ­το­νο­μία και λι­γό­τε­ρη γρα­φειο­κρα­τι­κή λει­τουρ­γία. Οπως έχει ανα­κοι­νώ­σει ο υπουρ­γός Παι­δεί­ας, μέσα στα επό­με­να χρό­νια τα δη­μό­σια πα­νε­πι­στή­μια θα λά­βουν, από διά­φο­ρες πηγές, χρη­μα­το­δο­τή­σεις που θα ξε­πε­ρά­σουν το 1,5 δισ. ευρώ.

Από τις δια­τά­ξεις ξε­χω­ρί­ζουν εκεί­νες που αφο­ρούν την πλήρη διοι­κη­τι­κή αυ­το­νό­μη­ση του Ανοι­κτού Πα­νε­πι­στη­μί­ου, αλλά και η ανα­βάθ­μι­ση του Δη­μο­κρί­τειου της Θρά­κης.

Πολ­λα­πλά βι­βλία

Πα­ράλ­λη­λα με τις αλ­λα­γές στις Πα­νελ­λή­νιες, το υπουρ­γείο Παι­δεί­ας προ­ω­θεί σειρά αλ­λα­γών στα σχο­λεία – από το πολ­λα­πλό βι­βλίο για κάθε μά­θη­μα μέχρι τους δια­δρα­στι­κούς πί­να­κες και από το ψη­φια­κό φρο­ντι­στή­ριο που έχει εξαγ­γελ­θεί ως την αλ­λα­γή του τρό­που δι­δα­σκα­λί­ας κά­ποιων μα­θη­μά­των.

Τα «πολ­λα­πλά βι­βλία» -ήδη γρά­φο­νται και προ­βλέ­πε­ται να έχουν φτά­σει στα σχο­λεία ως τον Σε­πτέμ­βριο του 2025- ση­μαί­νει ότι για κάθε μά­θη­μα θα υπάρ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ρα του ενός βι­βλία και ο κάθε εκ­παι­δευ­τι­κός θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να επι­λέ­ξει ποιο θα δι­δά­ξει στους μα­θη­τές του. Στο υπουρ­γείο Παι­δεί­ας επεν­δύ­ουν πολλά στους δια­δρα­στι­κούς πί­να­κες που θα μπουν σε όλα τα σχο­λεία, ενώ από φέτος, αλλά σε πλήρη μορφή για την επό­με­νη σχο­λι­κή χρο­νιά, ετοι­μά­ζε­ται το ψη­φια­κό φρο­ντι­στή­ριο, με τη φι­λο­δο­ξία να μειω­θούν οι ανά­γκες των μα­θη­τών για φρο­ντι­στή­ριο.

Επί­σης, ετοι­μά­ζο­νται αλ­λα­γές στη δι­δα­σκα­λία κά­ποιων μα­θη­μά­των, όπως η Λο­γο­τε­χνία, που προ­βλέ­πε­ται να δι­δά­σκε­ται με πλήρη βι­βλία και όχι μόνο με Αν­θο­λό­γιο.

Πα­ράλ­λη­λα, θα υπάρ­ξει ψη­φια­κή εφαρ­μο­γή μέσω της οποί­ας οι γο­νείς θα μπο­ρούν να πα­ρα­κο­λου­θούν την εκ­παι­δευ­τι­κή πο­ρεία των παι­διών τους, όπως και να βλέ­πουν τυχόν απου­σί­ες, κάτι που συμ­βαί­νει εδώ και χρό­νια στα πε­ρισ­σό­τε­ρα ιδιω­τι­κά σχο­λεία. Η πα­ρα­κο­λού­θη­ση των απου­σιών των μα­θη­τών εκτι­μά­ται ότι θα βάλει ένα λι­θα­ρά­κι στην αντι­με­τώ­πι­ση της βίας των ανη­λί­κων, για την οποία πρό­κει­ται να υπάρ­ξει εθνι­κή κα­μπά­νια. Ακόμα, θα υπάρ­ξει σχο­λι­κός επαγ­γελ­μα­τι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός με δω­ρε­άν τεστ, αλλά και ανα­βάθ­μι­ση της δι­δα­σκα­λί­ας της Πλη­ρο­φο­ρι­κής, με πι­στο­ποί­η­ση προ­σό­ντων.

Πηγή protothema.gr