ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Χαρτογράφηση του κινδύνου τσουνάμι για τη Ρόδο και την Ανατολική Μεσόγειο

Μαίρη Φώτη 5 λεπτά ανάγνωση
tsounami-ellada
✦ Σύνοψη ⌄
  • Η Ρόδος και το νότιο Αιγαίο είναι περιο­χές που επη­ρε­ά­ζο­νται από τσου­νάμι σε περί­πτωση ισχυρών σεισμών στο Ελλη­νικό Τόξο.
  • Η μελέτη εξε­τά­ζει πέντε σενάρια σεισμών μεγέ­θους 8 έως 9 και ανα­δει­κνύει τη σημασία της θέσης του υπο­κέ­ντρου και της γεω­λο­γι­κής δομής στην ένταση των τσου­νάμι.
  • Στις προ­σο­μοιώ­σεις, το τσου­νάμι φτάνει στις ακτές της Ρόδου περίπου 38 έως 41 λεπτά μετά την έναρξη του σεισμού, με μέγιστο κύμα να κατα­γρά­φε­ται αργό­τερα.
  • Η διαφορά στην άφιξη του πρώτου και του μεγα­λύ­τε­ρου κύματος είναι κρίσιμη για τα συστή­ματα προει­δο­ποί­η­σης, καθώς το ισχυ­ρό­τερο κύμα μπορεί να έρθει αρκετά αργό­τερα.

• Η Ρόδος, τα Δωδε­κά­νησα και το νότιο Αιγαίο βρί­σκο­νται μέσα στις περιο­χές που επη­ρε­ά­ζο­νται • Οι ερευ­νη­τές εξε­τά­ζουν τον χρόνο άφιξης των κυμάτων, τη μετα­τό­πιση του θαλάσ­σιου πυθμένα και τη δυνα­μική της σει­σμι­κής ρήξης

Νέα δεδο­μένα για τον τρόπο με τον οποίο ένας πολύ ισχυρός σεισμός στο Ελλη­νικό Τόξο μπορεί να δημιουρ­γή­σει και να δια­δώ­σει τσου­νάμι παρου­σιά­ζει διεθνής επι­στη­μο­νική μελέτη που δημο­σιεύ­θηκε στο Geophysical Journal International.

Η έρευνα εξε­τά­ζει πέντε δια­φο­ρε­τικά σενάρια σεισμών μεγέ­θους περίπου 8 έως 9, με δια­φο­ρε­τική θέση υπο­κέ­ντρου, δια­φο­ρε­τική έκταση ρήξης και δια­φο­ρε­τική συμπε­ρι­φορά του θαλάσ­σιου πυθμένα. Η Ζώνη Κατα­βύ­θι­σης του Ελλη­νι­κού Τόξου χαρα­κτη­ρί­ζε­ται στη μελέτη ως η πιο σει­σμικά ενεργή περιοχή της Μεσο­γείου και ως περιοχή ικανή να δώσει μεγά­λους σει­σμούς και τσου­νάμι.

Το βασικό εύρημα της έρευνας είναι ότι η ένταση και ο χρόνος άφιξης ενός τσου­νάμι στο Ελλη­νικό Τόξο δεν καθο­ρί­ζο­νται μόνο από το μέγεθος του σεισμού. Η θέση του υπο­κέ­ντρου, η κατεύ­θυνση της ρήξης, το βάθος, η μετα­τό­πιση του πυθμένα και η γεω­λο­γική δομή μπορούν να αλλά­ξουν σημα­ντικά την εξέλιξη του φαι­νο­μέ­νου. Για τη Ρόδο και το νότιο Αιγαίο το στοι­χείο αυτό έχει ιδιαί­τερη σημασία, καθώς οι περιο­χές αυτές εμφα­νί­ζο­νται στις προ­σο­μοιώ­σεις μέσα στη ζώνη επί­δρα­σης των μεγάλων σενα­ρίων.

Η Ρόδος στις περιο­χές με τις υψη­λό­τε­ρες εντά­σεις

Η Ρόδος κατο­νο­μά­ζε­ται από τους ίδιους τους συγ­γρα­φείς της μελέτης. Στη συζή­τηση των απο­τε­λε­σμά­των ανα­φέ­ρουν ότι στα σενάρια μεγάλης ρήξης οι υψη­λό­τε­ρες εντά­σεις εμφα­νί­ζο­νται γύρω από την Κρήτη, τη Ρόδο, το νότιο Αιγαίο, την ανα­το­λική Λιβύη και την Αίγυπτο.

Στις τέσ­σε­ρις προ­σο­μοιώ­σεις μεγάλης έκτασης, περίπου μισή ώρα μετά την έναρξη του σεισμού το κύριο μέτωπο του τσου­νάμι έχει ήδη φτάσει σε μεγάλο μέρος των ακτών της Κρήτης, των Κυκλά­δων, του νοτίου Αιγαίου και των Δωδε­κα­νή­σων.

Την ίδια χρονική στιγμή κύμα περίπου 1,3 μέτρων φτάνει στις ακτές της Λιβύης και της Αιγύ­πτου.

Για την ευρύ­τερη περιοχή της Ρόδου υπάρχει και συγκε­κρι­μένο στοι­χείο από έναν εικο­νικό σταθμό μέτρη­σης του μοντέ­λου, στις συντε­ταγ­μέ­νες 36,61° Β και 28,97° Α, ανα­το­λικά του νησιού. Στα μεγάλα σενάρια η πρώτη κορυφή του κύματος εμφα­νί­ζε­ται εκεί περίπου 38 έως 41 λεπτά μετά την έναρξη του γεγο­νό­τος.

Το μέγιστο κύμα κατα­γρά­φε­ται αργό­τερα, περίπου 99 έως 114 λεπτά μετά, με τιμές περίπου 0,39 έως 0,54 μέτρα στον συγκε­κρι­μένο θαλάσ­σιο σταθμό.

Ωστόσο πρό­κει­ται για τιμές του υπο­λο­γι­στι­κού μοντέ­λου στη θάλασσα και όχι για ύψος κύματος πάνω στις ακτές της Ρόδου ή για εκτί­μηση κατά­κλι­σης συγκε­κρι­μέ­νης περιο­χής.

Η διαφορά ανάμεσα στην πρώτη άφιξη και στο μεγα­λύ­τερο κύμα είναι ένα από τα στοι­χεία που έχουν ιδιαί­τερη σημασία για τα συστή­ματα προει­δο­ποί­η­σης, καθώς σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις το ισχυ­ρό­τερο κύμα μπορεί να ακο­λου­θή­σει αρκετά αργό­τερα.

Το υψη­λό­τερο απο­τέ­λε­σμα της έρευνας κατα­γρά­φε­ται σε σενάριο στο οποίο λαμ­βά­νε­ται υπόψη η πλα­στική παρα­μόρ­φωση των γεω­λο­γι­κών υλικών γύρω από το ρήγμα. Εκεί η μέγιστη ανω­μα­λία της στάθμης της θάλασ­σας φτάνει περίπου τα 6,6 μέτρα νοτιο­δυ­τικά της Κρήτης, αυξη­μένη κατά περισ­σό­τερο από 50% σε σχέση με το βασικό μοντέλο.

Η συγκε­κρι­μένη τιμή δεν αφορά στη Ρόδο.

Στα υπό­λοιπα μεγάλα σενάρια οι συνο­λι­κές μέγι­στες τιμές κινού­νται περίπου από 4,1 έως 4,4 μέτρα. Στο μικρό­τερο σενάριο, μεγέ­θους περίπου 8, η μέγιστη τιμή περιο­ρί­ζε­ται στα 1,55 μέτρα.

Οι προ­σο­μοιώ­σεις δεί­χνουν επίσης ότι σεισμοί παρό­μοιου μεγέ­θους μπορούν να δώσουν δια­φο­ρε­τικό απο­τέ­λε­σμα, ανάλογα με τη θέση όπου αρχίζει η ρήξη και την κατεύ­θυνση στην οποία εξε­λίσ­σε­ται. Σε ορι­σμέ­νους εικο­νι­κούς σταθ­μούς οι δια­φο­ρές στον χρόνο άφιξης πλη­σιά­ζουν τα 19 λεπτά.

Όταν οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποιούν μοντέλο που παρα­κο­λου­θεί τη μετα­τό­πιση του πυθμένα καθώς εξε­λίσ­σε­ται στον χρόνο, κατα­γρά­φουν έως περίπου 13% μεγα­λύ­τερα κύματα στην κοντινή ζώνη και δια­φο­ρές έως 12 λεπτών στην άφιξη του μέγι­στου κύματος.

Νέα στοι­χεία για την έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση

Ένα από τα πιο ενδια­φέ­ρο­ντα σκέλη της μελέτης αφορά στην πλήρως συζευγ­μένη τρισ­διά­στατη προ­σο­μοί­ωση σεισμού και τσου­νάμι.

Σε αυτήν οι ερευ­νη­τές υπο­λο­γί­ζουν ταυ­τό­χρονα τη σει­σμική ρήξη, τη διάδοση των σει­σμι­κών και ακου­στι­κών κυμάτων και τη δημιουρ­γία του τσου­νάμι.

Η προ­σο­μοί­ωση δείχνει ότι ορι­σμένα ακου­στικά κύματα κινού­νται πολύ ταχύ­τερα από το ίδιο το τσου­νάμι και εμφα­νί­ζο­νται πριν από το κύριο θαλάσ­σιο κύμα.

Οι ερευ­νη­τές εκτι­μούν ότι τέτοια σήματα θα μπο­ρού­σαν μελ­λο­ντικά να αξιο­ποι­η­θούν από αισθη­τή­ρες πίεσης στον θαλάσ­σιο πυθμένα ή υδρό­φωνα και να ενι­σχύ­σουν τα συστή­ματα έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης.

Η κατεύ­θυνση αυτή αφορά στον ευρύ­τερο εθνικό και διεθνή σχε­δια­σμό για την παρα­κο­λού­θηση, στην εκτί­μηση του κιν­δύ­νου και στην έγκαιρη προει­δο­ποί­ηση για τσου­νάμι.

Η αξία της συγκε­κρι­μέ­νης εργα­σίας βρί­σκε­ται στη δυνα­τό­τητα να απο­τυ­πώ­νει με μεγα­λύ­τερη φυσική λεπτο­μέ­ρεια τη δια­δι­κα­σία που συνδέει έναν μεγάλο υπο­θα­λάσ­σιο σεισμό με τη δημιουρ­γία τσου­νάμι.

Οι συγ­γρα­φείς επι­ση­μαί­νουν ότι τα δυνα­μικά μοντέλα μπορούν να περιο­ρί­σουν μέρος της αβε­βαιό­τη­τας που υπάρχει στα απλού­στερα μοντέλα και να προ­σφέ­ρουν πιο ρεα­λι­στικά σενάρια για τις περιο­χές που μπορεί να επη­ρε­α­στούν.

Για τη Ρόδο και τα Δωδε­κά­νησα, η μελέτη προ­σθέ­τει νέα δεδο­μένα σε έναν σχε­δια­σμό που αφορά συνο­λικά στο Ελλη­νικό Τόξο και στην ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Τα απο­τε­λέ­σματα δεί­χνουν ότι ο χρόνος άφιξης, η ένταση και η εξέλιξη ενός τσου­νάμι μπορούν να αλλά­ξουν αισθητά ανάλογα με τον τρόπο που εξε­λίσ­σε­ται η σει­σμική ρήξη.

Η εργασία έχει τίτλο Hellenic Arc tsunami generation from MW 8+ 3-D margin-wide dynamic rupture earthquake scenarios και υπο­γρά­φε­ται από τους S. A. Wirp, F. Kutschera, T. Ulrich, M. Bader, S. Lorito και A. A. Gabriel.

Δημο­σιεύ­θηκε στο Geophysical Journal International από την Oxford University Press για λογα­ρια­σμό της Royal Astronomical Society. Στην ερευ­νη­τική ομάδα συμ­με­τέ­χουν επι­στή­μο­νες από το Ludwig Maximilians University του Μονάχου, το Scripps Institution of Oceanography του University of California San Diego, το Technical University of Munich και το Istituto Nazionale di Geofisica e Vulcanologia της Ιταλίας.

Το αντι­κεί­μενό της είναι η βελ­τί­ωση της επι­στη­μο­νι­κής εκτί­μη­σης του κιν­δύ­νου και η κατα­νό­ηση του τρόπου με τον οποίο δια­φο­ρε­τικά μεγάλα σει­σμικά σενάρια στο Ελλη­νικό Τόξο μπορούν να επη­ρε­ά­σουν τη Ρόδο, τα Δωδε­κά­νησα και την ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.