Χρήστος Ζερεφός: «Η πρόσφατη εμπειρία αλλά και οι κλιματικές προβλέψεις δείχνουν επίταση των ακραίων καιρικών φαινομένων»

«Η πρό­σφα­τη εμπει­ρία αλλά και οι κλι­μα­τι­κές προ­βλέ­ψεις δεί­χνουν επί­τα­ση των ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων γε­γο­νός που κα­θι­στά πολύ πι­θα­νή την πε­ρί­πτω­ση και το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι να χα­ρα­κτη­ρι­στεί από πε­ρι­πτώ­σεις ακραί­ων με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών συν­θη­κών», ανα­φέ­ρει στη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο κ. Χρή­στος Ζε­ρε­φός, γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών και Εθνι­κός Εκ­πρό­σω­πος για την Κλι­μα­τι­κή Αλ­λα­γή.

Στην ερώ­τη­ση για την ικα­νό­τη­τα του κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού στην αντι­με­τώ­πι­ση των επι­πτώ­σε­ων της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, ο επί­τι­μος κα­θη­γη­τής στο Αρι­στο­τέ­λειο Πα­νε­πι­στή­μιο απα­ντά: «Τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν γίνει ση­μα­ντι­κά βή­μα­τα βελ­τί­ω­σης του κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού στην αντι­με­τώ­πι­ση ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, ενώ η πρό­σφα­τη δη­μιουρ­γία του Υπουρ­γεί­ου Κλι­μα­τι­κής Κρί­σης και Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας κα­τα­δει­κνύ­ει την σο­βα­ρό­τη­τα με την οποία η πο­λι­τεία εν­σκή­πτει στο πρό­βλη­μα», επι­ση­μαί­νο­ντας πα­ράλ­λη­λα και τους το­μείς που πρέ­πει να ανα­πτυ­χθούν.

Συ­νέ­ντευ­ξη στον Γιάν­νη Μπό­ζιο

Με­τα­ξύ άλλων, ο κ. Ζε­ρε­φός το­νί­ζει την σπου­δαιό­τη­τα του ρόλου που κα­λού­νται να δια­δρα­μα­τί­σουν οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας στην αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης, αλλά και το πώς αυτή απο­τε­λεί κίν­δυ­νο για την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά.

Ακο­λου­θεί το πλή­ρες κεί­με­νο της συ­νέ­ντευ­ξης του Χρή­στου Ζε­ρε­φού στη «δ»:

• Το κα­λο­καί­ρι ξε­κί­νη­σε δύ­σκο­λα, με τις πρώ­τες πυρ­κα­γιές να κά­νουν την εμ­φά­νι­σή τους. Πι­στεύ­ε­τε ότι θα είναι ένα δύ­σκο­λο κα­λο­καί­ρι, από άποψη και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων;

Οι εκτι­μή­σεις του Ευ­ρω­παϊ­κού Κέ­ντρου Με­σο­πρό­θε­σμων Προ­γνώ­σε­ων Και­ρού δεί­χνουν ότι οι θε­ρι­νές τιμές θερ­μο­κρα­σί­ας στην Ελ­λά­δα θα είναι έως 1oC υψη­λό­τε­ρες από τις κλι­μα­τι­κές τιμές. Η επο­χι­κή πρό­γνω­ση και­ρού βέ­βαια πε­ρι­λαμ­βά­νει κά­ποιες αβε­βαιό­τη­τες. Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η πρό­σφα­τη εμπει­ρία αλλά και οι κλι­μα­τι­κές προ­βλέ­ψεις δεί­χνουν επί­τα­ση των ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων γε­γο­νός που κα­θι­στά πολύ πι­θα­νή την πε­ρί­πτω­ση και το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι να χα­ρα­κτη­ρι­στεί από πε­ρι­πτώ­σεις ακραί­ων με­τε­ω­ρο­λο­γι­κών συν­θη­κών.

• Υπάρ­χει η αντί­λη­ψη ότι ο κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός της χώρας μας, στα τε­λευ­ταία χρό­νια, έχει φανεί κα­τώ­τε­ρος των πε­ρι­στά­σε­ων στην αντι­με­τώ­πι­ση ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων. Συμ­με­ρί­ζε­στε αυτή την άποψη;

Τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχουν γίνει ση­μα­ντι­κά βή­μα­τα βελ­τί­ω­σης του κρα­τι­κού μη­χα­νι­σμού στην αντι­με­τώ­πι­ση ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, ενώ η πρό­σφα­τη δη­μιουρ­γία του Υπουρ­γεί­ου Κλι­μα­τι­κής Κρί­σης και Πο­λι­τι­κής Προ­στα­σί­ας κα­τα­δει­κνύ­ει την σο­βα­ρό­τη­τα με την οποία η πο­λι­τεία εν­σκή­πτει στο πρό­βλη­μα. Επί­σης, οι κα­μπά­νιες ενη­μέ­ρω­σης των πο­λι­τών για τον κίν­δυ­νο ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων και φυ­σι­κών κα­τα­στρο­φών είναι ιδιαί­τε­ρα ση­μα­ντι­κές. Δεν θα ήθελα συ­νε­πώς να είμαι αρ­νη­τι­κός ή πε­σι­μι­στής.

• Προς ποια κα­τεύ­θυν­ση πρέ­πει να κι­νη­θεί, για να γίνει πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κός;

Θέ­λο­ντας να είμαι ρε­α­λι­στής, εκτι­μώ ότι υπάρ­χουν ανά­γκες κα­λύ­τε­ρου επι­χει­ρη­σια­κού σχε­δια­σμού και τε­χνι­κής/τε­χνο­λο­γι­κής υπο­στή­ρι­ξης στην πε­ρί­πτω­ση φυ­σι­κών κα­τα­στρο­φών.

• Πρώτα η οι­κο­νο­μι­κή κρίση, μετά η παν­δη­μία και τώρα ο πό­λε­μος. Πώς επη­ρε­ά­ζουν τα φαι­νό­με­να αυτά την κλι­μα­τι­κή κρίση, αλλά και τις συ­ντο­νι­σμέ­νες ενέρ­γειες που γί­νο­νται για την αντι­με­τώ­πι­σή της;

Η παν­δη­μία το μόνο καλό που μας δί­δα­ξε είναι ότι με την απα­γό­ρευ­ση των αν­θρώ­πι­νων δρα­στη­ριο­τή­των, τα επί­πε­δα των αε­ρί­ων ρύπων μειώ­θη­καν αλλά και γε­νι­κά η ρύ­παν­ση των πό­λε­ων μειώ­θη­κε στην Ευ­ρώ­πη πε­ρισ­σό­τε­ρο από 40%. Αυτό το απο­δεί­ξα­με σε πρό­σφα­τη δη­μο­σί­ευ­σή μας σε έγκρι­το επι­στη­μο­νι­κό πε­ριο­δι­κό. Επο­μέ­νως, η παν­δη­μία δεί­χνει ότι αν συ­ναι­νέ­σου­με όλοι, δη­λα­δή αν συμ­φω­νή­σου­με σε όλο τον κόσμο να εξοι­κο­νο­μή­σου­με ενέρ­γεια, να εξοι­κο­νο­μή­σου­με φυ­σι­κούς πό­ρους και να έχου­με λι­γό­τε­ρα σκου­πί­δια και πιο φι­λι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά στο πε­ρι­βάλ­λον, τότε μπο­ρού­με να πε­τύ­χου­με πολλά. Όμως δεν μπο­ρού­με να εξα­λεί­ψου­με το μέρος του φαι­νο­μέ­νου του θερ­μο­κη­πί­ου που προ­κλή­θη­κε από τις αν­θρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Σε ό,τι αφορά στον πό­λε­μο στην Ου­κρα­νία, τα χη­μι­κά του πο­λέ­μου έχουν ελά­χι­στη συμ­βο­λή στο θέμα της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Ωστό­σο, ο πό­λε­μος έχει ανοί­ξει το ζή­τη­μα της επί­σπευ­σης στην απαλ­λα­γή από τα ορυ­κτά καύ­σι­μα, ιδίως για την Ευ­ρώ­πη η οποία έχει ση­μα­ντι­κή εξάρ­τη­ση από τα ορυ­κτά καύ­σι­μα τα οποία προ­έρ­χο­νται από επι­τι­θέ­με­νες στην Ου­κρα­νία χώρες, είτε στην ουσία είτε πα­θη­τι­κά.

• Αν δεν λά­βου­με υπόψη τον ανα­σχε­τι­κό ρόλο του πο­λέ­μου στην αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, πώς θα κρί­να­τε την Ευ­ρω­παϊ­κή συμ­φω­νία για ου­δέ­τε­ρη κλι­μα­τι­κά Ευ­ρώ­πη έως το 2050. Είναι ρε­α­λι­στι­κή;

Η γνώμη μου είναι πως είναι ρε­α­λι­στι­κή αν δρά­σου­με τώρα, γιατί αν αφή­σου­με τα πράγ­μα­τα για τα επό­με­να έτη, είναι αμ­φί­βο­λο αν θα μπο­ρού­με να γυ­ρί­σου­με πίσω.

• Ποιο ρόλο κα­λού­νται να δια­δρα­μα­τί­σουν οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας στην αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, σε τι επί­πε­δο βρί­σκε­ται η χώρα μας σε αυτό τον τομέα;

Είναι επι­τα­κτι­κή η ανά­γκη της πλή­ρους ανά­πτυ­ξης όλων των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας που δια­θέ­τει άπλε­τες ο πλα­νή­της μας. Το 2020, οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας αντι­προ­σώ­πευαν πο­σο­στό της ενέρ­γειας που κα­τα­να­λώ­θη­κε στην Ελ­λά­δα, που ήταν πάνω από τον εθνι­κό στόχο και πολύ κοντά στο μέσο Ευ­ρω­παϊ­κό, αλλά υπο­λεί­πο­νταν ση­μα­ντι­κά από τα πο­σο­στά των Σκαν­δι­να­βι­κών χωρών.

• Θέ­λο­ντας να αξιο­ποι­ή­σω και την ιδιό­τη­τά σας, ως γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών, θα ήθελα να σας ρω­τή­σω για τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στην πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και πώς αυτές μπο­ρούν να απο­φευ­χθούν;

Το θέμα είναι ιδιαί­τε­ρης ση­μα­σί­ας για την χώρα μας που απο­τε­λεί λίκνο του πο­λι­τι­σμού. Για τον λόγο αυτό η Ακα­δη­μία Αθη­νών είναι ένας από τους εμπνευ­στές και ανή­κει στους πυ­λώ­νες υπο­στή­ρι­ξης της Ελ­λη­νι­κής πρω­το­βου­λί­ας σε επί­πε­δο Ηνω­μέ­νων Εθνών με σκοπό την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής και φυ­σι­κής κλη­ρο­νο­μιάς από την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή. Η πρω­το­βου­λία υπο­στη­ρί­ζε­ται πα­γκο­σμί­ως από πε­ρισ­σό­τε­ρες από 100 χώρες και υλο­ποιεί­ται με συ­νει­σφο­ρά Διε­θνών Ορ­γα­νι­σμών όπως η UNESCO, ο Πα­γκό­σμιος Με­τε­ω­ρο­λο­γι­κός Ορ­γα­νι­σμός, η UNFCCC κ.α.

Οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής στα μνη­μεία είναι δια­φο­ρε­τι­κές και μπο­ρεί να αφο­ρούν σε φθο­ρές σε υλικά, σε δο­μι­κές βλά­βες ή ακόμη και σε εκτε­νείς κα­τα­στρο­φές (πχ στην πε­ρί­πτω­ση φω­τιάς ή πλημ­μύ­ρας εξαι­τί­ας ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων). Επί­σης, η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή επη­ρε­ά­ζει τους επι­σκέ­πτες των μνη­μεί­ων (πχ στην πε­ρί­πτω­ση ισχυ­ρού θερ­μι­κού στρες εξαι­τί­ας καύ­σω­να). Η ανα­γνώ­ρι­ση της κλι­μα­τι­κής τρω­τό­τη­τας κάθε μνη­μεί­ου θα επι­τρέ­ψει τον κα­λύ­τε­ρο σχε­δια­σμό δρά­σε­ων προ­σαρ­μο­γής και προ­στα­σί­ας από την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή.