Ε. Βόζεμπεργκ: «Προβληματική η ύπαρξη Τούρκων παρατηρητών στα νησιά»

Πώς κρίνετε τον τρόπο που αντι­με­τω­πί­ζει το ζήτημα του προσφυγικού-μεταναστευτικού η Ευρώπη; Και ανε­ξάρ­τητα όποιων λαθών έχουν γίνει από την ελλη­νική κυβέρ­νηση, πιστεύ­ετε ότι αντι­με­τω­πί­ζε­ται δίκαια η χώρα μας από τους εταί­ρους στο ζήτημα αυτό;

Η αντί­δραση της Ευρώπης, αν και κινή­θηκε προς τη σωστή κατεύ­θυνση, ήταν ομο­λο­γου­μέ­νως καθυ­στε­ρη­μένη. Πολλά από τα μέτρα που ελή­φθη­σαν δεν έχουν ακόμα υλο­ποι­η­θεί, ενώ η ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη στην πράξη δεν υπάρχει. Γι’ αυτό επι­μέ­νουμε στη δημιουρ­γία ενός δεσμευ­τι­κού μηχα­νι­σμού κατα­νο­μής προ­σφύ­γων εντός ΕΕ, με κυρώ­σεις για όσους δεν συμ­μορ­φώ­νο­νται. Αρκετά κράτη μέλη κρύβουν την απρο­θυ­μία τους να δεχτούν πρό­σφυ­γες πίσω από ένα άδικο πολι­τικό παι­χνίδι επίρ­ρι­ψης ευθυνών στην Ελλάδα για τη διό­γκωση της κρίσης. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε, ότι η ανε­πάρ­κεια της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης στη δια­χεί­ριση της κρίσης έδωσε αφορμή σε τέτοιου είδους αιτιά­σεις.

Υπάρχει η αίσθηση ότι η Ευρώπη υπο­κύ­πτει στις απαι­τή­σεις της Τουρ­κίας. Είναι έτσι;

Η Ευρώπη δίνει πολλά στην Τουρκία, ενώ παράλ­ληλα δεν ασκεί τις ανα­γκαίες πιέσεις για την απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των προ­σφυ­γι­κών ροών από τη γείτονα χώρα. Ο Λίβανος και η Ιορ­δα­νία φιλο­ξε­νούν δυσα­νά­λογο αριθμό προ­σφύ­γων σε σχέση με τον πλη­θυ­σμό τους, αλλά δεν λαμ­βά­νουν οικο­νο­μική βοήθεια από την ΕΕ αντί­στοιχη των 6 δις ευρώ που θα λάβει η Τουρκία. Οι Ευρω­παίοι αξιω­μα­τού­χοι ανα­γνω­ρί­ζουν ότι μέχρι στιγμής η Τουρκία δεν τηρεί τις δεσμεύ­σεις που έχει ανα­λά­βει για τον περιο­ρι­σμό των μετα­να­στευ­τι­κών/προ­σφυ­γι­κών ροών από το έδαφός της προς το Αιγαίο. Πρέπει να κατα­νο­ή­σουμε ότι από τη στάση της Ευρώπης απέ­να­ντι στην Τουρκία εξαρ­τά­ται σε μεγάλο βαθμό η αντι­με­τώ­πιση της προ­σφυ­γι­κής κρίσης στην Ελλάδα.

Ανη­συ­χείτε για τις γκρίζες ζώνες που προ­σπα­θεί να χαράξει η Τουρκία με αφορμή και τις περι­πο­λίες του ΝΑΤΟ; Πώς βλέπετε την τοπο­θέ­τηση Τούρκων παρα­τη­ρη­τών στα νησιά;

Η συστη­μα­τική προ­σπά­θεια χάραξης «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο είναι κοινό μυστικό ότι απο­τε­λεί πάγια τακτική της Τουρ­κίας. Μάλιστα στο πλαίσιο των πρό­σφα­των δια­βου­λεύ­σεων στη Στρα­τιω­τική Επι­τροπή του ΝΑΤΟ με θέμα το επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο για το προ­σφυ­γικό, η Άγκυρα επι­βε­βαί­ωσε για μία ακόμη φορά την παρα­πάνω τακτική, υπο­βάλ­λο­ντας αιτή­ματα άρρηκτα συν­δε­δε­μένα με αυθαί­ρε­τες τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση οφείλει να απαντά με πυγμή και απο­φα­σι­στι­κό­τητα σε κάθε τουρ­κική πρό­κληση και να πιέσει, ώστε να ρυθ­μι­στούν οι επι­χει­ρη­σια­κές λεπτο­μέ­ρειες των νατοϊ­κών περι­πο­λιών στο Αιγαίο για την απο­τε­λε­σμα­τική ανα­χαί­τιση των εγκλη­μα­τι­κών δικτύων δια­κί­νη­σης ανθρώ­πων.

Παράλ­ληλα, η ύπαρξη Τούρκων παρα­τη­ρη­τών στα νησιά, όπως προ­βλέ­φθηκε στο “Πρω­το­κόλλο Προ­θέ­σεων” μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας, είναι προ­βλη­μα­τική. Είναι ανα­γκαίο να απο­σα­φη­νι­στεί ο ρόλος τους, αλλά και οι λόγοι για τους οποίους κρί­νο­νται απα­ραί­τη­τοι, καθώς στην περιοχή δρουν ήδη από κοινού οι ελλη­νι­κές αρχές, η FRONTEX και οι νατοϊ­κές δυνά­μεις. Επίσης, δεν γνω­ρί­ζουμε λεπτο­μέ­ρειες για το χρόνο, τον τόπο και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, υπό τις οποίες οι παρα­τη­ρη­τές θα συντο­νί­ζουν την επι­στροφή των προ­σφύ­γων στην Τουρκία, ούτε εάν θα υπά­γο­νται στον έλεγχο κάποιου από τους διε­θνείς οργα­νι­σμούς που δρουν στην περιοχή.

Το προ­σφυ­γικό και το οικο­νο­μικό πρό­βλημα στην Ευρώπη είναι συγκοι­νω­νού­ντα δοχεία;

Επειδή, όπως γνω­ρί­ζετε, δεν υπάρχει ενιαία οικο­νο­μική πολι­τική ούτε ενιαία εξω­τε­ρική πολι­τική, το προ­σφυ­γικό πρό­βλημα συναρ­τά­ται άμεσα με την οικο­νο­μία, δεδο­μέ­νου ότι η Ευρώπη αιφ­νι­διά­στηκε από τον όγκο των προ­σφυ­γι­κών ρευ­μά­των. Αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι, πέραν του τρόπου δια­χεί­ρι­σης αυτών των ροών, μιλάμε για ανθρώ­πους και όχι για αριθ­μούς, οι οποίοι ζητούν θέσεις εργα­σίας στην Ευρω­παϊκή Ένωση κατά εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες. Ζητούν τροφή, περί­θαλψη αξιο­πρε­πείς συν­θή­κες και κοι­νω­νική ένταξη, στο άμεσο μέλλον, μέσα στην ευρω­παϊκή οικο­γέ­νεια, δηλαδή ενσω­μά­τωση.

Η Ελλάδα τελικά μπορεί να απο­βλη­θεί από τη συνθήκη του Σένγκεν;

Έχω δηλώσει ότι δεν προ­βλέ­πε­ται η αποβολή κράτους από τη συνθήκη Σένγκεν. Είναι εντελώς δια­φο­ρε­τικό το σενάριο εγκλω­βι­σμού προ­σφύ­γων στο ελλη­νικό έδαφος, λόγω κλει­σί­μα­τος των συνόρων των γει­το­νι­κών μας βαλ­κα­νι­κών χωρών, που, ως γνωστόν, δεν ανήκουν στη Ζώνη Σένγκεν. Αυτό, άλλωστε, έχει συμβεί και είχα επι­ση­μά­νει τον κίνδυνο αυτό ήδη από τον περα­σμένο Οκτώ­βριο, όταν στη Σύνοδο Κορυφής των χωρών των Δυτικών Βαλ­κα­νίων, η ελλη­νική κυβέρ­νηση ανέλαβε τη δέσμευση να αυξήσει τις δυνα­τό­τη­τες φιλο­ξε­νίας προ­σφύ­γων της Ελλάδας κατά 50.000 θέσεις μέχρι το τέλος του έτους, ενώ γνώριζε ότι δεν δια­θέ­τει τις οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες και τις υπο­δο­μές, για να το υλο­ποι­ή­σει.

Στα μάτια των Ευρω­παίων η Ελλάδα είναι μια ανα­ξιό­πι­στη χώρα που όλα τα κάνει λάθος όπως κατά καιρούς περι­γρά­φει ο ξένος τύπος αλλά και αξιω­μα­τού­χοι;  

Η εικόνα της χώρας μας στο εξω­τε­ρικό δια­μορ­φώ­νε­ται από τις δικές μας ενέρ­γειες και με δική μας ευθύνη. Θεωρώ εσφαλ­μένη τη στε­ρε­ο­τυ­πική προ­σέγ­γιση ορι­σμέ­νων περί αρνη­τικά προ­κα­τει­λημ­μέ­νων Ευρω­παίων απέ­να­ντι στην Ελλάδα. Αν και έχω μιλήσει κατ’ επα­νά­ληψη για τα λάθη και τις παρα­λεί­ψεις των εταίρων μας στη δια­χεί­ριση τόσο της προ­σφυ­γι­κής όσο και της οικο­νο­μι­κής κρίσης, θεωρώ λαϊ­κι­σμό να μετα­θέ­τουμε στους ξένους την απο­κλει­στική ευθύνη για ό, τι κακό συμ­βαί­νει στη χώρα μας.

Ας μην ξεχνάμε, ότι τα ίδια έντυπα και οι ίδιοι αξιω­μα­τού­χοι ήταν αυτοί που την περίοδο 2013-2014 εκθεί­α­ζαν την επα­νεκ­κί­νηση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, όταν πετυ­χαί­ναμε θετι­κούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης, εμφα­νί­ζαμε πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα και βγαί­ναμε στις αγορές νωρί­τερα ακόμη και από τις πιο αισιό­δο­ξες προ­βλέ­ψεις.

Έχετε πολλές φορές ανα­φερ­θεί στο trafficking, αλλά και στους δια­κι­νη­τές. Ακού­σαμε από επίσημα χείλη της Europol ανα­τρι­χια­στικά νούμερα ασυ­νό­δευ­των προ­σφυ­γό­που­λων που χάθηκαν και πιθανώς έχουν πέσει θύματα trafficking. Από την άλλη βλέ­πουμε τους δια­κι­νη­τές να μην πτο­ού­νται ούτε από κλειστά σύνορα ούτε από περι­πο­λίες του ΝΑΤΟ. Ποιά νομί­ζετε ότι είναι τα κατάλ­ληλα μέτρα που θα πρέπει η Ευρώπη να πάρει για τις μάστι­γες αυτές;

Ο τζίρος των παρά­νο­μων δια­κι­νη­τών, που εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τη δυστυ­χία των προ­σφύ­γων, έφτασε το περα­σμένο έτος σε ύψος ρεκόρ, μεταξύ 3 και 6 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων. Αυτό σημαί­νει ότι οι κυβερ­νή­σεις πρέπει να εντεί­νουν τις προ­σπά­θειές τους αλλιώς ρισκά­ρουν περαι­τέρω ανά­πτυξη αυτής της αδί­στα­κτης βιο­μη­χα­νίας. Η άμεση εφαρ­μογή και ενί­σχυση της ευρω­παϊ­κής νομο­θε­σίας για πιο απο­τε­λε­σμα­τική αστυ­νο­μική συνερ­γα­σία και ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών μεταξύ των θεσμι­κών οργάνων και των αρχών των κρατών μελών, της Europol και άλλων φορέων σε ευρω­παϊκό επίπεδο είναι απο­λύ­τως ανα­γκαία στην παρούσα φάση, για να θέσουμε υπό έλεγχο το εγκλη­μα­τικό αυτό φαι­νό­μενο.

Έχετε ασχο­λη­θεί σε έκθεσή σας η οποία και υπερ­ψη­φί­στηκε στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο,  για τα εμπόδια των γυναι­κών όσον αφορά την επαγ­γελ­μα­τική τους ανά­πτυξη. Τα εμπόδια αυτά στη χώρα μας που εντο­πί­ζο­νται;

Στόχος της έκθεσής μου ήταν να ανα­δείξω το γεγονός ότι οι γυναί­κες που επι­διώ­κουν θέσεις ευθύνης έρχο­νται αντι­μέ­τω­πες με “αόρατα” εμπόδια βάσει προ­κα­τα­λή­ψεων, τα οποία δυσχε­ραί­νουν την ομαλή και ισότιμη επαγ­γελ­μα­τική τους ανέλιξη. Στην Ελλάδα το πρό­βλημα εντο­πί­ζε­ται κυρίως στο μισθο­λο­γικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναι­κών, το οποίο αντί­κει­ται στις ευρω­παϊ­κές δια­τά­ξεις, αλλά και στη δυσκο­λία εξι­σορ­ρό­πη­σης επαγ­γελ­μα­τι­κής και οικο­γε­νεια­κής ζωής. Η χώρα μας, άλλωστε, δεν έχει ακόμα κατα­φέ­ρει να απο­τι­νά­ξει πλήρως τα κοι­νω­νικά στε­ρε­ό­τυπα σχετικά με το ρόλο της γυναί­κας στη σύγ­χρονη κοι­νω­νία.

Θα θέλαμε ένα σχόλιό σας για τον του­ρι­σμό, εν όψει μιας δύσκο­λης χρονιάς  για τα νησιά μας.

Πράγ­ματι, η φετινή χρονιά απο­τε­λεί για τον του­ρι­σμό μας μια νέα πρό­κληση, δοθέ­ντος ότι ο του­ρι­σμός είναι για τη χώρα μας η “βαριά βιο­μη­χα­νία” και υπά­γε­ται στους κλάδους της οικο­νο­μίας που μπορούν να οδη­γή­σουν σε ανά­πτυξη. Το στοί­χημα φέτος για τον του­ρι­σμό μας είναι αφενός να ξεπε­ρά­σουμε τις εξαι­ρε­τι­κές επι­δό­σεις που σημεί­ωσε η χώρα μας τα τελευ­ταία δυόμιση χρόνια, επι­τυγ­χά­νο­ντας παράλ­ληλα ορι­ζό­ντια ανά­πτυξη του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος σε ολό­κληρη τη χώρα, και αφε­τέ­ρου να δια­φυ­λά­ξουμε την εικόνα του ασφα­λούς προ­ο­ρι­σμού, καθώς η προ­σφυ­γική κρίση καθιστά το του­ρι­στικό προϊόν ιδιαί­τερα ευάλωτο. Για τη στήριξη των νησιών μας, που πλήτ­το­νται από την προ­σφυ­γική κρίση, έχω κατα­θέ­σει ερω­τή­σεις προς την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, για να πλη­ρο­φο­ρηθώ τις δυνα­τό­τη­τες στή­ρι­ξης των νησιών αυτών, είτε μέσω χρη­μα­τι­κών αντι­σταθ­μι­στι­κών μέτρων, είτε μέσω προ­ώ­θη­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος σε επίπεδο ΕΕ.

Βλέπετε ως σοβαρή την πιθα­νό­τητα να έχουμε σύντομα πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις;

Η χώρα στην ουσία δεν κυβερ­νά­ται, γι’ αυτό και βλέπω σύντομα πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις, αλλά όχι εκλογές. Τέταρτη εκλο­γική ανα­μέ­τρηση, εάν συνυ­πο­λο­γί­σουμε και το δημο­ψή­φι­σμα, μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διά­στημα, δεν την θέλει η κοι­νω­νία, αλλά και δεν την αντέχει η οικο­νο­μία.

Πώς πρέπει να αντι­δρά­σει η Ευρώπη μετά τα νέα τρο­μο­κρα­τικά χτυ­πή­ματα στις Βρυ­ξέλ­λες;

Η έξαρση του φαι­νο­μέ­νου της τρο­μο­κρα­τίας και οι εύλογοι φόβοι για νέα τυφλά χτυ­πή­ματα, καθι­στούν ανα­γκαία τη χάραξη και εφαρ­μογή μίας ενιαίας ευρω­παϊ­κής αντι­τρο­μο­κρα­τι­κής πολι­τι­κής, με έμφαση στη στε­νό­τερη συνερ­γα­σία και ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών μεταξύ των κρατών μελών. Σε καμία περί­πτωση όμως δεν θα πρέπει η τρο­μο­κρα­τία να επη­ρε­ά­σει την ευρω­παϊκή πολι­τική ιδίως στο ζήτημα της δια­χεί­ρι­σης του προ­σφυ­γι­κού.

Τι είναι αυτό που έχετε απο­κο­μί­σει όλο αυτό το χρονικό διά­στημα που βρί­σκε­στε στην Ευρω­βουλή;

Το Ευρω­κοι­νο­βού­λιο είναι ένας χώρος, όπου όλες οι φωνές μπορούν να ακου­στούν, πάντα με σεβασμό και αξιο­πρέ­πεια. Είναι αλήθεια ότι στην προ­σπά­θεια αντι­με­τώ­πι­σης της προ­σφυ­γι­κής κρίσης η αλλη­λεγ­γύη που δια­κη­ρύσ­σει η ΕΕ δεν έχει εφαρ­μο­στεί αλλά πιστεύω ότι, εάν εφαρ­μο­στούν τα συμ­φω­νη­θέ­ντα, ιδιαί­τερα από τις  χώρες που ανα­λώ­νο­νται σε μονο­με­ρείς ενέρ­γειες, υπάρχει ελπίδα η Ευρω­παϊκή Ένωση να βγει ενι­σχυ­μένη και να απο­δεί­ξει ότι έχει την ικα­νό­τητα να αντα­πε­ξέλ­θει σε μία παγκό­σμια, πια, κρίση.