ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Η καταγραφή μέσω δορυφόρου των παράκτιων ζωνών που έχουν «τσιμεντωθεί» και οι κίνδυνοι – Που είναι τα δύσκολα σημεία σε Ρόδο και Κω

news room 7 λεπτά ανάγνωση
ΠΑΡΑΛΙΑ

Η επι­τα­χυ­νό­μενη τσι­με­ντο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών ακτών συμ­βάλ­λει στην κλι­μα­τική αλλαγή, καθώς συνε­πά­γε­ται την κατα­στροφή των παρά­κτιων οικο­συ­στη­μά­των και συν­δέ­ε­ται με αυξη­μέ­νες απαι­τή­σεις σε ενέρ­γεια και υπο­δο­μές. Οπως είναι επόμενο, οι πιο επι­βα­ρυ­μέ­νες παρά­κτιες περιο­χές της Ελλάδας είναι αυτές της Αττικής, με το μπετόν να επε­κτεί­νε­ται στην Κοριν­θία, στη Βοιωτία και στην Εύβοια, αλλά και οι ακτές της Θεσ­σα­λο­νί­κης, με εξά­πλωση στη Χαλ­κι­δική και στην Πιερία.

Υψηλά επίπεδα αδια­πέ­ρα­στων επι­φα­νειών, πάντως, εντο­πί­ζο­νται και στις ακτές των του­ρι­στι­κών περιο­χών: σε όλη τη βόρεια Κρήτη, στη Μύκονο, στην Πάρο, στη Σαντο­ρίνη, στη βόρεια Ρόδο, στην κεντρική και βόρεια Κέρκυρα, στη νοτιο­α­να­το­λική, Ζάκυνθο, στη βόρεια Λευκάδα, στους Παξούς, αλλά και σε αρκε­τούς «ανερ­χό­με­νους» προ­ο­ρι­σμούς.

Τα δεδο­μένα

Η κατα­γραφή της αστικής επέ­κτα­σης στον παρά­κτιο χώρο έγινε από τον Από­στολο Λαγαρία, επίκ. καθη­γητή στο Τμήμα Μηχα­νι­κών Χωρο­τα­ξίας, Πολε­ο­δο­μίας και Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας. «Η βασική ιδέα ήταν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε τα πιο ακριβή δεδο­μένα, που έχουν παρα­χθεί σε ευρω­παϊκή κλίμακα και με κοινή μεθο­δο­λο­γία –ώστε να είναι συγκρί­σιμα με άλλες περιο­χές στην Ευρώπη– να δεί­ξουμε την έκταση του φαι­νο­μέ­νου στην Ελλάδα», σημειώ­νει στην «Κ». Για την έρευνα χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν δορυ­φο­ρι­κές εικόνες από την υπη­ρε­σία Copernicus και η μεθο­δο­λο­γία που χρη­σι­μο­ποί­ησε ο Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Περι­βάλ­λο­ντος. Το τελικό απο­τέ­λε­σμα αφορά όχι μόνο τα κτίρια, αλλά και κάθε «αδια­πέ­ρα­στη» επι­φά­νεια, όπως οι δρόμοι, τα πάρ­κινγκ. «Γενικώς, ό,τι έχουμε τσι­με­ντώ­σει», εξηγεί ο κ. Λαγα­ρίας. «Είναι καλύ­τε­ρος δείκτης της κατά­στα­σης. Ενα ξενο­δο­χείο σε μια παρά­κτια περιοχή δεν απο­τε­λεί­ται μόνο από τα κτίριά του. Αν υπο­λο­γί­σεις όλες τις τεχνη­τές επι­φά­νειες που έχει δημιουρ­γή­σει, όπως οι πισίνες, οι διά­δρο­μοι, οι θέσεις στάθ­μευ­σης κ.ο.κ., τότε φαί­νε­ται ότι το πραγ­μα­τικό του απο­τύ­πωμα στην παρά­κτια ζώνη είναι πολ­λα­πλά­σιο».

Αξιο­ποιώ­ντας τα στοι­χεία των ευρω­παϊ­κών οργα­νι­σμών, ο κ. Λαγα­ρίας «ανέλυσε» μια ζώνη βάθους έως 2 χλμ. σε όλη την ελλη­νική ακτο­γραμμή. Σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα, οι ζώνες του παρά­κτιου χώρου που καλύ­πτο­νται από πολύ υψηλά ποσοστά αδια­πέ­ρα­στων επι­φα­νειών ταυ­τί­ζο­νται έως ένα βαθμό με τα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα υψη­λό­τερα ποσοστά (άνω του 20% κάλυψη από αδια­πέ­ρα­στες/τεχνη­τές επι­φά­νειες) στην παρά­κτια ζώνη εντο­πί­ζο­νται στο σύνολο σχεδόν του παρά­κτιου μετώπου της Αττικής, με επέ­κταση αυτού του άξονα προς την Κοριν­θία, αλλά και μια σαφή επί­δραση στα παράλια της Βοιω­τίας και της Ευβοίας έως την περιοχή της Χαλ­κί­δας. Παρό­μοια ποσοστά κατα­γρά­φο­νται και στη μητρο­πο­λι­τική περιοχή της Θεσ­σα­λο­νί­κης με επέ­κταση του άξονα προς τη Χαλ­κι­δική, αλλά και την Πιερία. Σημειακά, υψηλές τιμές –όπως είναι ανα­με­νό­μενο– εντο­πί­ζο­νται στις περιο­χές των παρά­κτιων αστικών κέντρων της ηπει­ρω­τι­κής χώρας (Πάτρα, Βόλος, Αλε­ξαν­δρού­πολη, Καλα­μάτα, Ναύπλιο, Πρέβεζα, Ηγου­με­νί­τσα, Ναύ­πα­κτος, Αίγιο) και μεγάλων νησιω­τι­κών πόλεων (Χίος, Μυτι­λήνη, Ηρά­κλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Ερμού­πολη), αλλά και σε ζώνες έντονου μαζικού του­ρι­σμού (Χερ­σό­νη­σος Κρήτης, Καλ­λι­κρά­τεια Χαλ­κι­δι­κής, Σταυρός – Ασπρο­βάλτα Χαλ­κι­δι­κής, Κιάτο Κοριν­θίας).

Εκτός των πόλεων

Μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η ανάλυση της αδια­πε­ρα­τό­τη­τας σε εξω­α­στι­κές περιο­χές, επι­ση­μαί­νει ο κ. Λαγα­ρίας. Με βάση τα απο­τε­λέ­σματα, υψηλά επίπεδα αδια­πε­ρα­τό­τη­τας (μεταξύ 10%-20%) εντο­πί­ζο­νται στο μεγα­λύ­τερο μέρος της βόρειας Κρήτης και στην περιοχή της Ιερά­πε­τρας, στην Κασ­σάν­δρα, στη Μύκονο, στην Πάρο, στη Θήρα, στο βόρειο τμήμα της Ρόδου, στην κεντρική και βόρεια Κέρκυρα, στο νοτιο­α­να­το­λικό τμήμα της Ζακύν­θου, στη βόρεια Λευκάδα, αλλά και στους Παξούς. Ταυ­τό­χρονα, με βάση τις μετα­βο­λές το διά­στημα 2006-2018, δια­πι­στώ­νε­ται ότι η αστική διάχυση επε­κτεί­νε­ται και σε νέες περιο­χές που δεν παρου­σιά­ζουν αξιό­λογα ποσοστά αστικών και του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών σε προη­γού­με­νες περιό­δους. Τέτοιες περιο­χές είναι η Λήμνος, η Ιος, η νότια Ρόδος και η νότια Κως, το σύνολο σχεδόν των περιο­χών του νομού Λασι­θίου, η περιοχή της Κύμης στην Εύβοια και περιο­χές στη νότια Πελο­πόν­νησο (Γύθειο, Μάνη, Πύλος). Παράλ­ληλα, σημα­ντικά τμήματα της ιόνιας ακτο­γραμ­μής φαί­νε­ται ότι επη­ρε­ά­ζο­νται από επέ­κταση που κυρίως οφεί­λε­ται στην κατα­σκευή μεγάλων οδικών αξόνων (Ιόνια Οδός) και άλλων σχε­τι­κών υπο­δο­μών.

Φαιό νταμάρι: Το σύνολο σχεδόν του παρα­θα­λάσ­σιου μετώπου της Αττικής παρου­σιά­ζει κάλυψη από αδια­πέ­ρα­στες/τεχνη­τές επι­φά­νειες σε ποσοστό άνω του 20% και επε­κτεί­νε­ται προς την Κοριν­θία, αλλά και προς τα παράλια της Βοιω­τίας και της Εύβοιας έως τη Χαλκίδα.

Σε επίπεδο περι­φέ­ρειας, η περιοχή της Αττικής κατα­γρά­φει τον μεγα­λύ­τερο βαθμό ανθρω­πο­γε­νούς επί­δρα­σης στις παρά­κτιες περιο­χές προ­στα­σίας με 5,8% των περιο­χών να καλύ­πτε­ται από αδια­πέ­ρα­στες επι­φά­νειες, ενώ ακο­λου­θούν τα Ιόνια Νησιά με 4,7% και η Ηπειρος με 3,4%, η Δυτική Ελλάδα με 3,2%, η Κεντρική Μακε­δο­νία με 2,2% και η Αν. Μακε­δο­νία και Θράκη με 2,1%.

Οι κίν­δυ­νοι

Δεκάδες επι­στη­μο­νι­κές μελέτες απο­δει­κνύ­ουν ότι η τσι­με­ντο­ποί­ηση των παρα­λιών και των ρεμάτων απο­τε­λεί βασική παρά­με­τρο της παρά­κτιας διά­βρω­σης, αφού δεν επι­τρέ­πει την ομαλή συνέ­χιση των φυσικών διερ­γα­σιών από­θε­σης φερτών υλικών στην παρά­κτια ζώνη. Με αυτόν τον τρόπο, υπο­γραμ­μί­ζει ο κ. Λαγα­ρίας, όχι μόνον επη­ρε­ά­ζε­ται από την κλι­μα­τική αλλαγή, αλλά επη­ρε­ά­ζει και την ένταση των συνε­πειών της.

Οι ζώνες άμεσης επι­κιν­δυ­νό­τη­τας όμως είναι περιο­ρι­σμέ­νες, καθώς σε όλα τα σενάρια η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας έως το 2100 δεν θα ξεπε­ρά­σει το 1 μέτρο. «Αφορούν κυρίως τα δέλτα στις εκβολές των ποταμών και παρά­κτιους υδρο­βιό­το­πους. Ακόμα και σε ένα σενάριο ανόδου της στάθμης της θάλασ­σας κατά 50 εκα­το­στά, ωστόσο, σημα­ντικό μέρος της αμμώ­δους παρα­λίας θα χαθεί, επη­ρε­ά­ζο­ντας τη λει­τουρ­γία δημο­φι­λών παρα­θε­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών. Παράλ­ληλα, η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας σε συν­δυα­σμό με τα κύματα καται­γί­δας (storm surges) θα κατα­στή­σει περισ­σό­τερο συχνά τα προ­βλή­ματα των υπο­δο­μών κατά μήκος του παρά­κτιου μετώπου», ανα­φέ­ρει ο καθη­γη­τής.

Χρη­σι­μο­ποιώ­ντας δια­φο­ρε­τικά σενάρια δρι­μύ­τη­τας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, η έρευνα κατέ­ληξε στις πιο ευά­λω­τες παρά­κτιες περιο­χές του ελλα­δι­κού χώρου. Αυτές εντο­πί­ζο­νται: α) Στην περιοχή Αξιού – Χαλά­στρας – Εχε­δώ­ρου – Αιγι­νίου στην Κεντρική Μακε­δο­νία, όπως και στην περιοχή της Θέρμης (αερο­δρό­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης), β) στην περιοχή Αμβρα­κι­κού – Λούρου-Αράχθου, Φανα­ρίου και Σαγιά­δας – Ηγου­με­νί­τσας, στην Ηπειρο, γ) στην περιοχή Κάτω Ολύμπου, στη Θεσ­σα­λία, δ) στην περιοχή της Λαμίας, στην Κεντρική Ελλάδα, ε) στην περιοχή Μεσο­λογ­γίου και Οινιά­δος, στη Δυτική Ελλάδα, στ) σε περιο­χές της Ηλείας (Πύργου – Βώλακος), της Αχαΐας (Λεχαινά) και της Μεσ­ση­νίας (Καλα­μά­τας – Μεσ­σή­νης), στην Πελο­πόν­νησο, ζ) στην περιοχή Τραϊ­α­νού­πο­λης – Φερών, στην Αν. Μακε­δο­νία – Θράκη.

Απειλή για τις υπο­δο­μές: «Η άνοδος της στάθμης της θάλασ­σας, σε συν­δυα­σμό με τα κύματα καται­γί­δας (storm surges), θα κατα­στή­σει περισ­σό­τερο συχνά τα προ­βλή­ματα των υπο­δο­μών κατά μήκος του παρά­κτιου μετώπου», λέει ο καθη­γη­τής Από­στο­λος Λαγα­ρίας.

Από τις νησιω­τι­κές περιο­χές εντο­πί­ζο­νται ζώνες επι­κιν­δυ­νό­τη­τας στην Κέρκυρα, στο βόρειο τμήμα της Ρόδου και της Κω, και σε λίγες εντο­πι­σμέ­νες χωρικά περιο­χές της Κρήτης (Ιερά­πε­τρα, Κίσ­σα­μος).

Προ­σθέ­το­ντας στην «εξίσωση» και τον κίνδυνο πλημ­μύ­ρας ποταμών, δια­πι­στώ­νε­ται ότι οι βασικές ζώνες επι­κιν­δυ­νό­τη­τας ταυ­τί­ζο­νται σε μεγάλο βαθμό με τις προη­γού­με­νες του ηπει­ρω­τι­κού χώρου, ενώ προ­στί­θε­νται οι περιο­χές Ελους – Σκάλας στην Πελο­πόν­νησο, Αργους – Νέας Κίου στην Πελο­πόν­νησο, η περιοχή Τοπεί­ρου στην Αν. Μακε­δο­νία – Θράκη, και η περιοχή Ευρυ­με­νών στη Θεσ­σα­λία.

Εξε­τά­ζο­ντας συν­δυα­στικά περιο­χές με μεγάλη δια­σπορά υπο­δο­μών και χρήσεων στην παρά­κτια ζώνη, με εκείνες που παρου­σιά­ζουν σοβαρή επι­κιν­δυ­νό­τητα, ο κ. Λαγα­ρίας κατέ­ληξε στις περιο­χές που εμφα­νί­ζουν τον υψη­λό­τερο κίνδυνο από την κλι­μα­τική αλλαγή. Οσον αφορά την Αττική και τη Θεσ­σα­λο­νίκη, η μελέτη κατα­λή­γει ότι οι πιο ευά­λω­τες είναι οι περιο­χές Μοσχά­του, Ρέντη, Πειραιά και Μενε­μέ­νης και Πυλαίας αντί­στοιχα. Στην περί­πτωση πόλεων μεσαίου μεγέ­θους, επη­ρε­ά­ζο­νται οι περιο­χές Καλα­μά­τας, Κατε­ρί­νης (παραλία), Αλε­ξαν­δρού­πο­λης και Ηγου­με­νί­τσας. Τέλος, στον εξω­α­στικό χώρο κατα­γρά­φε­ται ένα σημα­ντικό σύνολο περιο­χών, ορι­σμέ­νες εκ των οποίων χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από του­ρι­στική ανά­πτυξη (Κάτω Ολύμπου, Νέας Κίου, Αγίου Γεωρ­γίου, Πύργου, Λιτο­χώ­ρου, Μου­δα­νιών, Ωρωπού, Πλα­τα­νιά, Τυμπα­κίου κ.ά.).

Εκτός από τον εντο­πι­σμό των περιο­χών που είναι πιο ευά­λω­τες, η έρευνα του κ. Λαγαρία κατέ­ληξε σε διάφορα ενδια­φέ­ρο­ντα συμπε­ρά­σματα. «Κατά μέσον όρο, οι αδια­πέ­ρα­στες επι­φά­νειες στον ελλα­δικό παρά­κτιο χώρο είναι στο 7%. Αυτό, βέβαια, κρύβει ένα μεγάλο εύρος, από τις δυσπρό­σι­τες περιο­χές που είναι εντελώς παρ­θέ­νες, έως λ.χ. το λιμάνι του Πειραιά, που είναι 80%-90% τεχνη­τές επι­φά­νειες. Στο νότιο Αιγαίο, το ποσοστό είναι κατά μέσον όρο στο 5%, με σημα­ντι­κές δια­φο­ρές από νησί σε νησί».

Ο αιγια­λός

Οσον αφορά την ελά­χι­στη από­σταση της δόμησης από τον αιγιαλό (σήμερα στα 30 μέτρα για τις κατοι­κίες και στα 50 μέτρα για τα ξενο­δο­χεία), ο κ. Λαγα­ρίας εκτιμά πως η συζή­τηση πρέπει να ανοίξει. «Αν αυξά­ναμε αυτό­ματα την ελά­χι­στη από­σταση των νέων κατα­σκευών στα 100 μέτρα, όπως προ­τεί­νει το Πρω­τό­κολλο της Βαρ­κε­λώ­νης, σίγουρα θα προ­στα­τεύ­αμε το παρά­κτιο τοπίο για τις επό­με­νες γενιές. Αν ο στόχος μας είναι μόνον η προ­στα­σία των παρά­κτιων υπο­δο­μών από την κλι­μα­τική αλλαγή, τότε νομίζω ότι θα έπρεπε να βρούμε έναν μαθη­μα­τικό τύπο, ο οποίος θα λάμβανε υπόψη το υψό­με­τρο κάθε παρά­κτιας περιο­χής και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τές της. Θεωρώ ωστόσο ότι η ελά­χι­στη από­σταση για όλες τις κατα­σκευές οφείλει να είναι έστω τα 50 μέτρα από τη γραμμή του αιγια­λού».

 

 

Πηγή: kathimerini.gr 

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.