Ύστατο χαίρε στην Άλκη Ζέη της καρδιάς μας

Ήταν όλοι εκεί για να πουν το τελευ­ταίο αντίο σε μια από τις μεγα­λύ­τε­ρες συγ­γρα­φείς που γνώρισε η Ελλάδα. Η Άλκη Ζέη ανα­παύ­ε­ται πλέον στο πλευρό του αγα­πη­μέ­νου της Γιώργου Σεβα­στί­κο­γλου, στο Α’ Νεκρο­τα­φείο.

Φίλοι, συγ­γε­νείς, άνθρω­ποι που μεγά­λω­σαν με τα βιβλία της, ήταν εκεί για να πουν το ύστατο χαίρε στην Άλκη Ζέη. Η πολι­τική της κηδεία έγινε σε κλίμα συγκί­νη­σης στο εκκλη­σάκι του Α’ Νεκρο­τα­φείου.

Τα παιδιά της, η Ειρήνη και ο σκη­νο­θέ­της Πέτρος Σεβα­σί­κο­γλου, τα δύο εγγόνια της, ο σκη­νο­θέ­της Μάνος Ζαχα­ρίας, συνο­δοι­πό­ρος της στην τριπλή εξορία Τασκένδη- Μόσχα-Παρίσι, ο επίσης δια βίου φίλος της, Τίτος Πατρί­κιος, ήταν εκεί για να τη συνο­δεύ­σουν στην τελευ­ταία της κατοι­κία.

Η κόρη της Άλκης Ζέη, Ειρήνη 

Και ο γιός της, Πέτρος

Στο πλευρό τους βρέθηκε πλήθος κόσμου. Η υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, οι βου­λευ­τές του ΣΥΡΙΖΑ, Γιάννης Μου­ζά­λας, Θεανώ Φωτίου, συγ­γρα­φείς, σκη­νο­θέ­τες, ηθο­ποιοί, ανάμεσα τους η Ξένια Καλο­γε­ρο­πού­λου, η Μπέτυ Αρβα­νίτη, ο Τάκης Tζαμαργιάς, ο Βαγ­γέ­λης Θεο­δω­ρό­που­λος, ο Δημή­τρης Τάρλοου, η Ζυράννα Ζατέλη, φίλοι της από διά­φο­ρες περιό­δους της ζωής της -Μίλτος Κύρκος, Δημή­τρης Πλου­μπί­δης, Νίκος Μπε­λο­γιάν­νης, Ελένη Μπάτση, Οδυσ­σέας Βου­δού­ρης, Αλε­ξάν­δρα Μητσο­τάκη και δεκάδες άλλοι.

     

Όλοι τους συνό­δευ­σαν την Άλκη Ζέη με ένα παρα­τε­τα­μένο χει­ρο­κρό­τημα και βαθιά συγκί­νηση, υπό τους ήχους μου­σι­κής Χατζι­δάκι, «Τα παιδιά κάτω στον κάμπο», στην τελευ­ταία της κατοι­κία.

«Κανένας συγ­γρα­φέας δεν θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γή­σει μια ηρωίδα μυθι­στο­ρή­μα­τος με μια ζωή σαν την δική σου και με τον δικό σου χαρα­κτήρα. Μια ηρωίδα με τα δυο της πόδια να πατάνε γερά στη γη, πραγ­μα­τική δια­νο­ού­μενη και συγ­χρό­νως παι­χνι­διάρα. Επειδή ήσουν αυτή που ήσουν, έχεις αφήσει σε όλους που είναι σήμερα εδώ και σε χιλιά­δες άλλους, κάτι το σπου­δαίο, το μεγάλο» απο­χαι­ρέ­τησε με τρυ­φε­ρό­τητα την Άλκη Ζέη η εγγονή της, Άννα, εκ μέρους της οικο­γέ­νειας.

Η αδελφή της Άλκης Ζέη, η Λενούλα, στην οποία ανα­φέ­ρε­ται στο αυτο­βιο­γρα­φικό μυθι­στό­ρημα της «Μολύβι Φάμπερ νούμερο δύο», και με την οποία «πέρασαν τη ζωή δίπλα-δίπλα, σαν δίδυμες» απο­χαι­ρέ­τησε την Άλκη Ζέη σε μήνυμα της, καθώς λόγοι υγείας δεν της επέ­τρε­ψαν να παρα­βρε­θεί.

«Όταν κανείς αρχίσει να ανα­φέ­ρε­ται στην Άλκη δεν μπορεί να στα­μα­τή­σει, γιατί και η ζωή και το έργο της είναι τερά­στια» είπε ο Τίτος Πατρί­κιος στον επι­κή­δειο που εκφώ­νησε για την αγα­πη­μένη του φίλη, η οποία, όπως είπε ο ποιητής, έσπασε για πρώτη φορά το καθιε­ρω­μένο εδώ και χρόνια ραντε­βού τους του Σαβ­βά­του, το οποίο είχαν επι­βε­βαιώ­σει τηλε­φω­νικά μια μέρα πριν τον θάνατό της. «Η Άλκη Ζέη έχει γράψει βιβλία για παιδιά που είναι και για μεγά­λους, εξάλλου όλα τα μεγάλα έργα για παιδιά είναι και για μεγά­λους» είπε ο Τίτος Πατρί­κιος.

«Έδωσε επίσης υπέροχα βιβλία και σε δύο άλλους τομείς της πεζο­γρα­φίας. Το αυτο­βιο­γρα­φικό ”Με μολύβι Φάμπερ νούμερο δύο” που είναι το ωραιό­τερο αυτο­βιο­γρα­φικό μυθι­στό­ρημα δίπλα στο ”Τότε που ζούσαμε” του Ασημάκη Παν­σέ­λη­νου. Και την «Αρρα­βω­νια­στι­κιά του Αχιλλέα» το ωραιό­τερο, πιστεύω, μετα­πο­λε­μικό μυθι­στό­ρημα, μαζί με την Τρι­λο­γία του Τσίρκα και με «Το κιβώτιο» του Άρη Αλε­ξάν­δρου. Ανα­πλά­θει όλα όσα ζήσαμε και όλα όσα τα οποία κάποιοι ισχυ­ρί­ζο­νται ότι τα έχουν ζήσει χωρίς να τα έχουν ζήσει, απλώς για να απο­κο­μί­σουν κάποιο όφελος. Όλα τα μεγάλα γεγο­νότα της ζωής της, που ήταν γεγο­νότα του τόπου μας, αισθα­νό­μουν κι εγώ να τα ζω με τον τρόπο μου, πολλές φορές μαζί με την Άλκη: μαζί στον Πόλεμο του ΄40, και στην ΕΠΟΝ, και στις μάχες του Δεκέμ­βρη, και στα μετε­δε­κεμ­βριανά με τους ”Ενω­μέ­νους Καλ­λι­τέ­χνες” – τότε ο Γιώργος Σεβα­στί­κο­γλου συν­δέ­θηκε πολύ με τους γονείς μου- και τον Εμφύλιο. Την Τασκένδη δεν την ζήσαμε μαζί, αλλά ζήσαμε αντί­στοιχα γεγο­νότα, εκείνη στην Τασκένδη κι εγώ στη Μακρό­νησο. Μετά, επί χούντας στο Παρίσι, προ­σπα­θώ­ντας πάντα να κάνουμε κάποια ενέρ­γεια αντι­χου­ντική».

Επι­κή­δειο εκφώ­νησε επίσης ο εκδότης του οίκου «Μεταίχ­μιο» Νώντας Παπα­γε­ωρ­γίου: «Έλεγες ότι ο μεγα­λύ­τε­ρος φόβος σου ήταν ο φασι­σμός, πίστευες ότι τα παιδιά πρέπει να αντι­στέ­κο­νται στη βία και να ανέ­χο­νται την δια­φο­ρε­τι­κό­τητα, απέ­φευ­γες τον διδα­κτι­σμό και τις συμ­βου­λές. Η στάση ζωής σου ήταν σταθερό παρά­δειγμα και πρότυπο» ανέφερε μεταξύ άλλων.

Ο Γιώργος Χου­λιά­ρας, πρό­ε­δρος της Εται­ρείας Συγ­γρα­φέων, είπε στον επι­κή­δειο ότι η Άλκη Ζέη «ήταν στην δική μας φαντα­σία ένα από εκείνα τα μυθι­στο­ρη­μα­τικά πρόσωπα, που η δική της φαντα­σία ανέ­δειξε οξύ­νο­ντας και κάνο­ντας πιο δημιουρ­γική την δική μας. Η ζωή της υπήρξε μυθι­στο­ρη­μα­τική γεμάτη τόπους ζεστα­σιάς και εξορίας».

Η Άλκη Ζέη που αγα­πή­σαμε

Η Άλκη Ζέη “έσβησε” στα 97 της χρόνια την περα­σμένη Παρα­σκευή (28.02.2020), στο σπίτι της, με τα παιδιά της, Ειρήνη και Πέτρο, δίπλα της ως την ύστατη ώρα.

Η αγα­πη­μένη και πολυ­με­τα­φρα­σμένη συγ­γρα­φέας άφησε παρα­κα­τα­θήκη στη σύγ­χρονη ελλη­νική λογο­τε­χνία την «Αρρα­βω­νια­στι­κιά του Αχιλλέα» και στην παγκό­σμια παιδική λογο­τε­χνία «Το καπλάνι της βιτρί­νας» και το βιβλίο «Ο μεγάλος περί­πα­τος του Πέτρου».

Τελευ­ταία της δημόσια εμφά­νισή της ήταν τον Δεκέμ­βριο του 2019 στην κατά­με­στη, από ενή­λι­κες και μαθητές σχο­λείων, αίθουσα του Μεγάρου Μου­σι­κής, σε μια τιμη­τική βραδιά που διορ­γα­νώ­θηκε με αφορμή την κυκλο­φο­ρία του τελευ­ταίου της βιβλίου «Ένα παιδί από το πουθενά».

Η Άλκη Ζέη γεν­νή­θηκε στην Αθήνα τον Δεκέμ­βριο του 1923 και πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια στη Σάμο, απ’ όπου κατα­γό­ταν η μητέρα της. Όταν άρχισε το σχολείο, η οικο­γέ­νειά της εγκα­τα­στά­θηκε στο Μαρούσι και στη συνέ­χεια στην Αθήνα.

Σπού­δασε στη Φιλο­σο­φική Σχολή του Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, στη Δρα­μα­τική Σχολή του Ωδείου Αθηνών και στο Κινη­μα­το­γρα­φικό Ινστι­τούτο της Μόσχας.

Η σχέση της με το γράψιμο ξεκί­νησε από τα γυμνα­σιακά της χρόνια, γρά­φο­ντας έργα για το κου­κλο­θέ­α­τρο, διη­γή­ματα και νου­βέ­λες, που δημο­σιεύ­ο­νταν σε διάφορα λογο­τε­χνικά περιο­δικά. Παράλ­ληλα με το γράψιμο, αγω­νί­στηκε ενεργά για την ελευ­θε­ρία, την κοι­νω­νική δικαιο­σύνη και τη δημο­κρα­τία, συμ­με­τέ­χο­ντας στο αρι­στερό κίνημα από τα χρόνια της γερ­μα­νι­κής κατοχής στην Ελλάδα.

Η συμ­με­τοχή της σ’ αυτό τον αγώνα καθό­ρισε την προ­σω­πική ζωή της. Από το 1952 μέχρι το 1964 έζησαν μαζί με τον άντρα της, τον θεα­τρικό συγ­γρα­φέα Γιώργο Σεβα­στί­κο­γλου, σαν πολι­τι­κοί πρό­σφυ­γες στη Σοβιε­τική Ένωση, αρχικά στην Τασκένδη και ύστερα στη Μόσχα, όπου γεν­νή­θη­καν και τα δυο παιδιά τους. Επέ­στρε­ψαν στην Ελλάδα το ’64 για να ξανα­φύ­γουν το ’67 στο Παρίσι, όπου παρέ­μει­ναν μέχρι τα μέσα της δεκα­ε­τίας του ’70 λόγω της δικτα­το­ρίας.

Ο καθαρός τρόπος γραφής της, η γλωσ­σική αρτιό­τητα, η κριτική στάση απέ­να­ντι σε πρόσωπα και κατα­στά­σεις, το χιούμορ και η διεισ­δυ­τική ματιά στα γεγο­νότα, είναι τα χαρα­κτη­ρι­στικά των έργων της Άλκης Ζέη που το έχουν κάνει να αγα­πη­θεί από το ελλη­νικό και το ξένο ανα­γνω­στικό κοινό.

Εκτός από την «Αρρα­βω­νια­στι­κιά του Αχιλλέα», τα βιβλία της απευ­θύ­νο­νται κυρίως στα παιδιά και τους εφήβους, πάντα όμως δια­βά­ζο­νται με μεγάλη ευχα­ρί­στηση και από τους ενή­λι­κες. Εμπνέ­ο­νται από προ­σω­πι­κές της εμπει­ρίες υφαί­νο­ντας την υπόθεσή τους παράλ­ληλα με ιστο­ρικά γεγο­νότα. Τα θέματα που πραγ­μα­τεύ­ο­νται είναι καθη­με­ρινά και παναν­θρώ­πινα.

Το «Καπλάνι της βιτρί­νας», το πρώτο της μυθι­στό­ρημα, υπήρξε έργο – σταθμός για την ελλη­νική παιδική λογο­τε­χνία και θεω­ρεί­ται πλέον ένα κλασικό έργο της παγκό­σμιας λογο­τε­χνίας για παιδιά, με συνε­χείς επα­νεκ­δό­σεις από το 1963 που πρω­το­κυ­κλο­φό­ρησε στην Ελλάδα και πολλές μετα­φρά­σεις και δια­κρί­σεις στο εξω­τε­ρικό. Τα βιβλία της «Σπα­νιό­λικα παπού­τσια και άλλες ιστο­ρίες» και «Με μολύβι φάμπερ νούμερο 2» απο­τε­λούν ιδιό­τη­τες αυτο­βιο­γρα­φίες της συγ­γρα­φέα με πολι­τικά και υπαρ­ξιακά στοι­χεία που δια­τρέ­χουν όλη της τη ζωή.

Η Άλκη Ζέη έγινε πρέ­σβειρα της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής λογο­τε­χνίας στο εξω­τε­ρικό, καθώς το σύνολο του έργου της είναι μετα­φρα­σμένο και κυκλο­φο­ρεί σε πολλές χώρες ανά τον κόσμο. Η ίδια έχει επίσης μετα­φρά­σει από τα γαλλικά, τα ιταλικά και τα ρωσικά αρκετά βιβλία, ανάμεσα στα οποία έργα των Τζιάννι Ροντάρι και Βέρα Πανόβα.

πηγή newsit.gr