Η τριγλωσσία των ΗΠΑ και τα 7+1 μέτωπα του Ισραήλ: Ο Γαβριήλ Χαρίτος στον «Π» για τη Μέση Ανατολή του 2026

Ο επι­σκέ­πτης καθη­γη­τής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο και ανώ­τε­ρος ερευ­νη­τής του κυπρια­κού Ινστι­τού­του Μελετών Πολι­τι­κής και Δημο­κρα­τίας, Γαβριήλ Χαρίτος αναλύει το σκηνικό που δια­μορ­φώ­θηκε στο Ιράν, τον απροσ­δό­κητο μέτωπο μεταξύ Σαου­δι­κής Αραβίας και Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των στην Υεμένη και τους λόγους για τους οποίους ο Νετα­νιά­χου απο­φά­σισε να προ­χω­ρή­σει στην ανα­γνώ­ριση της Σομα­λι­λάν­δης

«Ο Νετα­νιά­χου μετέβη στην Φλό­ρι­ντα για να ζητήσει το αμε­ρι­κα­νικό πράσινο φως προς τον ισραη­λινό στρατό να αφο­πλί­σει εκείνος την Χαμάς στην Γάζα, την Χεζ­μπο­λάχ στον Λίβανο, ως επίσης και να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μία νέα ισραη­λινή επι­χεί­ρηση στο Ιράν με στόχο πλέον το βαλ­λι­στικό του οπλο­στά­σιο»

«Η κυβέρ­νηση της Τεχε­ρά­νης φαί­νε­ται πως αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρές δυσκο­λίες στο εσω­τε­ρικό, με την αξία του ριάλ ολοένα να μειώ­νε­ται και τον πλη­θω­ρι­σμό να αυξά­νε­ται»

«Εάν ο Λίβανος δεν απαλ­λα­γεί από τον Κοι­νο­τι­σμό, θα συνε­χί­σουν οι εξω­τε­ρι­κές εξαρ­τή­σεις και όσες υπο­γρα­φές έχουν τεθεί σε οποια­δή­ποτε συμ­φω­νία, θα συνε­χί­σουν να τελούν εν αμφι­βόλω»

Η μονα­δική ουσια­στική είδηση που προ­έ­κυψε από την πρό­σφατη συνά­ντηση του Αμε­ρι­κα­νού Προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραμπ και του Ισραη­λι­νού πρω­θυ­πουρ­γού Βενια­μίν Νετα­νιά­χου αφορά τον καθο­ρι­σμό μιας σύντο­μης χρο­νι­κής προ­θε­σμίας για να αφο­πλι­στεί η Χαμάς οικειο­θε­λώς, δήλωσε στον «Π» ο επι­σκέ­πτης καθη­γη­τής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο και ανώ­τε­ρος ερευ­νη­τής του κυπρια­κού Ινστι­τού­του Μελετών Πολι­τι­κής και Δημο­κρα­τίας (ΙΜΠΔ), Γαβριήλ Χαρίτος. Εξέ­φρασε δε την εκτί­μηση ότι στις επερ­χό­με­νες βου­λευ­τι­κές εκλογές στο Ισραήλ δεν δια­φαί­νε­ται να υπάρχει υπο­λο­γί­σι­μος ιδε­ο­λο­γι­κός αντί­πα­λος, ικανός να αντι­κα­τα­στή­σει τον Νετα­νιά­χου, στο σημε­ρινό ισραη­λινό πολι­τικό σύστημα, εκφρά­ζο­ντας μάλιστα αμφι­βο­λίες για το κατά πόσον υπάρχει ισραη­λι­νός πολι­τι­κός ο οποίος θα ήθελε να ανα­λά­βει το βάρος ενός πολέμου που δεν έχει ακόμα τελειώ­σει. Ακο­λού­θως ανα­φέ­ρει ότι κυβέρ­νηση της Βηρυτού έχει συνει­δη­το­ποι­ή­σει πια ότι η εποχή των πολι­το­φυ­λα­κών πρέπει να λάβει τέλος, ενώ περι­γρά­φει το μεγάλο αδιέ­ξοδο στο οποίο οδη­γή­θηκε ο προ­σω­ρι­νός πρό­ε­δρος της Συρίας Άχμαντ Αλ-Σάρα. Αναλύει δε το σκηνικό που δια­μορ­φώ­θηκε στο Ιράν, τον απροσ­δό­κητο μέτωπο μεταξύ Σαου­δι­κής Αραβίας και Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των στην Υεμένη και τους λόγους για τους οποίους ο Νετα­νιά­χου απο­φά­σισε να προ­χω­ρή­σει στην ανα­γνώ­ριση της Σομα­λι­λάν­δης. Τέλος, περι­γρά­φει τα ενεργά μέτωπα του 2026, προ­σθέ­το­ντας σε αυτά και τη διένεξη μεταξύ του Ισραήλ και του Λευκού Οίκου.

Το 2025 ολο­κλη­ρώ­θηκε με τη συνά­ντηση των Τραμπ και Νετα­νιά­χου, που θεω­ρείτο κρίσιμη για την πορεία του πολέμου στη Γάζα αλλά και γενι­κό­τερα. Απο­δεί­χθηκε, τελικά, σημα­ντική;

Αν κρίνω από όσα ελέ­χθη­σαν μπροστά στις κάμερες, μάλλον όχι. Αν λάβουμε υπόψη μάλιστα ότι κατά το αμέσως προη­γού­μενο διά­στημα ο Νετα­νιά­χου έκανε ό,τι περ­νούσε από το χέρι του για να κατα­στή­σει ξεκά­θα­ρες τις ‘κόκ­κι­νες γραμμές’ του και τα αιτή­ματα της χώρας του ενόψει της συνά­ντη­σης στο Μαρ-α-Λάγκο, το απο­τέ­λε­σμα της συνά­ντη­σης με τον Τραμπ λογικά θα πρέπει να τον έχει απο­γοη­τεύ­σει. Ο Νετα­νιά­χου μετέβη στην Φλό­ρι­ντα για να ζητήσει το αμε­ρι­κα­νικό «πράσινο φως» προς τον ισραη­λινό στρατό να αφο­πλί­σει εκείνος την Χαμάς στην Γάζα, την Χεζ­μπο­λάχ στον Λίβανο, ως επίσης και να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μία νέα ισραη­λινή επι­χεί­ρηση στο Ιράν με στόχο πλέον το βαλ­λι­στικό του οπλο­στά­σιο. Δήλωσε ότι το Ισραήλ ‘θα απαιτήσει’ από τις ΗΠΑ να μην πωλη­θούν τα F-35 σε Τουρκία και Σαου­δική Αραβία για να δια­τη­ρη­θεί στην περιοχή η ισραη­λινή υπε­ρο­πλία -την δια­τύ­πωσε ως ‘περι­φε­ρειακή ισορροπία’-. Επα­νέ­λαβε ότι ισχύει το ισραη­λινό βέτο κατά οποιασ­δή­ποτε παρου­σίας της Τουρ­κίας στην Γάζα στο πλαίσιο του ειρη­νευ­τι­κού σχεδίου. Τα ισραη­λινά ΜΜΕ ενθαρ­ρύν­θη­καν να τονί­σουν το (πράγ­ματι) αντι­τουρ­κικό πρόσημο της πρό­σφα­της Τρι­με­ρούς Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ, που (επίσης, πράγ­ματι) επι­διώ­κει την ανα­ζω­ο­γό­νηση του Σχεδίου 3+1. Και τέλος, ανα­γνώ­ρισε την απο­σχι­στική οντό­τητα της Σομα­λι­λάν­δης, αφ’ ενός για να υπεν­θυ­μί­σει στον Τραμπ το αμφι­λε­γό­μενο «σχέδιο εκκέ­νω­σης» της Γάζας από τους κατοί­κους της και αφ’ ετέρου να βάλει ένα ακόμα ‘καρφί στο μάτι’ στον τουρ­κικό παρά­γο­ντα που έχει σημα­ντική παρου­σία στη Σομαλία. Μάλιστα, με την ίδια κίνηση, ενί­σχυσε τον περι­φε­ρειακό άξονα Ισραήλ-Εμιράτων, τα οποία στη­ρί­ζουν οικο­νο­μικά τη Σομα­λι­λάνδη από την πρώτη στιγμή της σύστα­σής της, το 1991, δεί­χνο­ντας με αυτόν τον τρόπο στη Σαου­δική Αραβία «μέχρι πού μπορούν να βρί­σκο­νται τα όριά της» τόσο στην Υεμένη, όσο και στη Συρία. Με λίγα λόγια, οι κινή­σεις ακρι­βείας των τελευ­ταίων 14 ημερών του Νετα­νιά­χου προ­ε­τοί­μα­ζαν την ατζέντα των αιτη­μά­των του όταν θα καθόταν στο ίδιο τραπέζι με τον Πρόεδρο Τραμπ. Και τελικά, οι απα­ντή­σεις του Τραμπ δεν ξεδιά­λυ­ναν το θολό τοπίο, ούτε «ανά­γκα­σαν» τον Τραμπ να παρα­δε­χτεί ότι το σχέδιο ειρή­νευ­σης στη Γάζα απλά δεν μπορεί να εφαρ­μο­στεί στην πράξη, αφού καμία χώρα – αραβική, μου­σουλ­μα­νική, δυτική- δεν είναι πρόθυμη να ανα­γκα­στεί να πάρει τα όπλα για να αφο­πλί­σει την Χαμάς. Όσο για την Τουρκία, μπορεί να δηλώνει πρόθυμη να στείλει στρα­τεύ­ματα, πλην όμως, για την ώρα, ίσως και να αισθά­νε­ται ανα­κού­φιση από το ισραη­λινό βέτο, το οποίο κάνει ό,τι μπορεί για να μην ανα­γκα­στούν οι τούρκοι στρα­τιώ­τες να αφο­πλί­σουν μία Χαμάς, που έχει σχεδόν αγιο­ποι­η­θεί από την τουρ­κική κοινή γνώμη. Είναι ποτέ δυνατόν, ο μέσος Τούρκος πολίτης σήμερα να πιστέ­ψει ότι ο τουρ­κι­κός στρατός θα μεταβεί στη Γάζα για να αφαι­ρέ­σει από την Χαμάς τα όπλα της; Στα τουρ­κικά αυτιά, αυτό μοιάζει με εθνική προ­δο­σία.

Χαμάς

Πρό­κει­ται όμως να τεθεί σύντομη χρονική προ­θε­σμία για να αφο­πλι­στεί η Χαμάς οικειο­θε­λώς..

Ναι, αυτή είναι και η μονα­δική ουσια­στική είδηση που προ­έ­κυψε από τη συνά­ντηση Τραμπ-Νετανιάχου, συν το ότι η ακριβής προ­θε­σμία ενα­πό­κει­ται να ρυθ­μι­στεί με την δια­με­σο­λά­βηση του δίδυμου Γουίτκοφ-Κούσνερ, ενώ ακόμα δεν έχει παρα­δο­θεί η σορός του τελευ­ταίου ισραη­λι­νού ομήρου, ενώ δηλαδή δεν έχει λήξει τυπικά το πρώτο στάδιο του σχεδίου Τραμπ. Πρέπει, όμως, να λάβουμε υπόψη και μία σημα­ντική μετα­βλητή: Η Χαμάς ανήγ­γειλε πριν μια βδομάδα ότι θα εκλέξει τον νέο της ηγέτη. Η ανά­δειξη γίνεται με εκλέ­κτο­ρες που βρί­σκο­νται εντός και εκτός Γάζας. Ακόμα κι αν θεω­ρή­σουμε ότι αυτή η δια­δι­κα­σία δεν θα διαρ­κέ­σει πολύ, αρκεί να αναφέρω ποιοι είναι οι δύο επι­κρα­τέ­στε­ροι υπο­ψή­φιοι. Από τη μια, ο Χαλίλ Αλ-Χαγιά που υπα­κούει στο Ιράν και από την άλλη, ο Χάλεντ Μάσαλ, που ανήκει στον άξονα Κατάρ-Τουρκίας. Και προ­φα­νώς δεν είναι τυχαίος ο χρόνος που η Χαμάς απο­φά­σισε να προβεί σε αυτήν την παρελ­κυ­στική κίνηση. Μπορεί το «ατσα­λά­κωτο» δίδυμο Γουίτκοφ-Κούσνερ να αντα­πε­ξέλ­θει σε μία τέτοια δια­πραγ­μά­τευση σε συν­θή­κες ενός τέτοιου μεσα­να­το­λι­κού παρα­σκη­νίου; Μακάρι..

Άρα, θεω­ρείτε ότι το σχέδιο Τραμπ είναι ανε­φάρ­μο­στο;

Το μονα­δικό απτό απο­τέ­λε­σμα που επέφερε το συγκε­κρι­μένο σχέδιο είναι η απε­λευ­θέ­ρωση των ζωντα­νών και νεκρών ομήρων και με αυτόν τον τρόπο, ουσια­στικά, «απο­ψί­λωσε» την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία της ισραη­λι­νής αντι­πο­λί­τευ­σης κατά των προη­γού­με­νων χει­ρι­σμών της κυβέρ­νη­σης Νετα­νιά­χου. Δημιούρ­γησε επίσης στην διεθνή κοινή γνώμη την εντύ­πωση ότι «τελεί­ωσε ο πόλεμος», «απο­ψι­λώ­νο­ντας» αν θέλετε τα αιτή­ματα των φιλο­πα­λαι­στι­νια­κών δια­δη­λώ­σεων σε Ευρώπη και ΗΠΑ, που είχαν πράγ­ματι αρχίσει να γίνο­νται «ενο­χλη­τι­κές» στις κατά τόπους κυβερ­νή­σεις. Ο πόλεμος, όμως, δεν τελεί­ωσε. Η Χαμάς δεν αφο­πλί­στηκε. Καμία χώρα δεν προ­θυ­μο­ποι­ή­θηκε να στείλει στρα­τεύ­ματα, με την Ιορ­δα­νία να απορ­ρί­πτει κάθετα οποια­δή­ποτε ανάμιξη και τα ΗΑΕ να ανα­ρω­τιού­νται «τι ακριβώς θα κάνει αυτή η διεθνής δύναμη» εκτός από ..πόλεμο με την Χαμάς. Και βέβαια, σε αντί­θεση με όσα ξέραμε για την Ουά­σιγ­κτον μετά τον Β’ Παγκό­σμιο Πόλεμο, ενώ φαί­νε­ται πολύ ενθαρ­ρυ­ντική στο να απαιτεί από ξένες χώρες –και δη μου­σουλ­μα­νι­κές – να εμπλα­κούν ενεργά σε στρα­τιω­τική δράση στη Γάζα, η ίδια δηλώνει ξεκά­θαρα ότι «δεν θα πατήσει αμε­ρι­κά­νικη μπότα στη Γάζα». Χωρίς, όμως, την «δική σου» μπότα, δεν μπορείς να επι­βά­λεις την δική σου τάξη πραγ­μά­των. Και σε αυτό ακριβώς το στοι­χείο έγκει­ται και η παθο­γέ­νεια του σχεδίου Τραμπ. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που ουδέ­ποτε εξέ­φρασα την άποψη ότι αυτό το σχέδιο θα τελειώ­σει και τον πόλεμο. Μέχρι στιγμής, θεωρώ ότι επι­βε­βαιώ­νο­μαι. Εάν οι ΗΠΑ απο­φα­σί­σουν να στεί­λουν στρατό στη Γάζα, τότε η κατά­σταση θα αλλάξει. Δια­φο­ρε­τικά, ο μόνος στρατός που πραγ­μα­τικά θέλει – και ίσως, πιθανώς να μπορεί – να αφο­πλί­σει τη Χαμάς, λογικά είναι ο ισραη­λι­νός.

Με λίγα λόγια, λέτε ότι η κατά­σταση στη Γάζα είναι σε αδιέ­ξοδο;

Όχι απα­ραί­τητα. Θεωρώ ότι η δια­κυ­βέρ­νηση Τραμπ έχει αντι­λη­φθεί ότι το συγκε­κρι­μένο σχέδιο έχει λάβει αρνη­τική τροπή. Θα θεω­ρή­σει «επι­τυ­χία» μία παγίωση της σημε­ρι­νής «κίτρι­νης γραμμής» που διχο­τό­μησε τη Γάζα σε τμήμα «ισραη­λινό» και σε ένα άλλο τμήμα που ελέγχει σήμερα η Χαμάς. Μία περαι­τέρω ισραη­λινή προ­έ­λαση θα την χαρα­κτη­ρί­σει «ατύχημα», και στο τέλος θα την απο­δε­χθεί. Οποια­δή­ποτε άλλη εξέλιξη – συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και του οικειο­θε­λούς αφο­πλι­σμού της Χαμάς και άνευ όρων παρά­δοσή της – εμένα του­λά­χι­στον, θα με εκπλή­ξει. Το πιθα­νό­τερο είναι να ακο­λου­θή­σει μία μακρά περί­ο­δος «πολέμου φθοράς» μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, που κάποια στιγμή θα οδη­γή­σει στο «ατύχημα» που σας ανέφερα προη­γου­μέ­νως.

Λίβανος και Χεζ­μπο­λάχ

Δηλαδή μία κατά­σταση που θυμίζει το μέτωπο Ισραήλ-Χεζμπολάχ;

Ακριβώς αυτό. Μόνο που η περί­πτωση του Λιβάνου δια­φέ­ρει σε κάτι σημα­ντικό. Η κυβέρ­νηση της Βηρυτού έχει συνει­δη­το­ποι­ή­σει πια ότι η εποχή των πολι­το­φυ­λα­κών πρέπει να λάβει τέλος. Το πρό­βλημα του Προ­έ­δρου Ζοζέφ Αούν είναι ότι αδυ­να­τεί να δώσει ένα τέλος σε αυτήν την εποχή. Η παρά­ταση της προ­θε­σμίας αφο­πλι­σμού της Χεζ­μπο­λάχ από τον τακτικό λιβα­νικό στρατό έληξε τώρα, στις 31 Δεκεμ­βρίου. Η αμε­ρι­κα­νίδα ειδική απε­σταλ­μένη, Μόργκαν Ορτά­γκους, έκανε εξαι­ρε­τική δουλειά και προ­σπα­θεί, με την πραγ­μα­το­ποί­ηση μίας σειράς «ανώ­δυ­νων» επαφών μεταξύ του Ισραήλ και της λιβα­νι­κής κυβέρ­νη­σης, να καθυ­στε­ρή­σει την επόμενη έκρηξη. Και σε αυτήν την περί­πτωση θα εκπλαγώ ευχά­ρι­στα εάν μία νέα ισραη­λινή επι­χεί­ρηση στον Λίβανο απο­φευ­χθεί τελικά.

Ωστόσο, ο Λίβανος έκανε βήματα προόδου το 2025, όπως για παρά­δειγμα τη συμ­φω­νία καθο­ρι­σμού ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημο­κρα­τία

Κοι­τάξτε, η παρούσα λιβα­νική ηγεσία αντι­λαμ­βά­νε­ται τώρα περισ­σό­τερο από ποτέ ότι κάτι πρέπει να αλλάξει στις δομές του πολι­τι­κού συστή­μα­τος. Πρό­σφατη δήλωση του Λιβα­νέ­ζου ΥΠΕΞ ότι δεν νοείται πλέον η ύπαρξη πολι­το­φυ­λα­κών είναι σαφής ένδειξη ωρι­μό­τη­τας. Το πρό­βλημα είναι ότι ακόμα κι αν ο τακτι­κός στρατός κατα­στεί υπο­λο­γί­σι­μος, η μάστιγα του Λιβα­νι­κού Κοι­νο­τι­σμού πρέπει επι­τέ­λους να εκλεί­ψει. Ανα­ρω­τιέ­μαι πού εξα­φα­νί­στη­καν οι νεαροί δια­δη­λω­τές του 2019, που δήλωναν ότι θέτουν την λιβα­νική τους εθνική ταυ­τό­τητα πάνω από την κοι­νο­τική. Οι δια­δη­λώ­σεις εκείνες ήταν ό,τι πιο αισιό­δοξο συνέβη στον Λίβανο από συστά­σεώς του. Επα­κο­λού­θησε ο κορω­νο­ϊός, περιο­ρί­στη­καν οι δια­δη­λω­τές στα σπίτια τους και έκτοτε απλώς αγνο­ού­νται. Τι απέ­γι­ναν; Εάν ο Λίβανος δεν απαλ­λα­γεί από τον Κοι­νο­τι­σμό, θα συνε­χί­σουν οι εξω­τε­ρι­κές εξαρ­τή­σεις και όσες υπο­γρα­φές έχουν τεθεί σε οποια­δή­ποτε συμ­φω­νία, θα συνε­χί­σουν να τελούν εν αμφι­βόλω. Από­δειξη: Παρότι η γαλλική Total ανέλαβε την αξιο­ποί­ηση των λιβα­νι­κών κοι­τα­σμά­των, δεν έχει σημειω­θεί πρόοδος επί του πεδίου. Και είναι απο­λύ­τως λογικό, αφού ουσια­στικά ο Λίβανος συνε­χί­ζει να είναι σε κατά­σταση πολέμου.

Συρία

Από την άλλη, η νέα κυβέρ­νηση της Δαμα­σκού φαί­νε­ται πως κέρδισε την εμπι­στο­σύνη της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας.

Είναι γεγονός ότι ο προ­σω­ρι­νός Πρό­ε­δρος Αλ-Σάρα έχει κατα­φέ­ρει να αξιο­ποι­ή­σει όσες ευκαι­ρίες του δόθηκαν προ­κει­μέ­νου η Συρία να φανεί ότι ανακτά την κρατική της υπό­σταση ύστερα από πολλές περι­πέ­τειες. Ο Άχμαντ Αλ-Σάρα έχει πάρει την ψήφο εμπι­στο­σύ­νης, αρχικά του Ερντο­γάν, στη συνέ­χεια του Τραμπ, αργό­τερα του Σαου­δά­ραβα Μπιν-Σαλμάν, του Κατάρ, του Αρα­βι­κού Συν­δέ­σμου, της πλειο­νό­τη­τας των ευρω­παίων ηγετών. Δέχθηκε σημα­ντική οικο­νο­μική στήριξη από το Κατάρ, ανα­μέ­νει αντί­στοιχη στήριξη και από την Σαου­δική Αραβία. Θα μπο­ρούσε κανείς να πει ότι πρό­κει­ται για ένα συριακό Success Story. Ας μην γελιό­μα­στε όμως. Η Συρία μπορεί «έξω να πηγαί­νει καλά», αλλά στο εσω­τε­ρικό η δια­κυ­βέρ­νηση Αλ-Σάρα αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρά προ­βλή­ματα συνοχής. Αρκεί να επι­ση­μά­νουμε τις έντονες δια­φω­νίες ως προς την μελ­λο­ντική δομή του κράτους. Η Δαμα­σκός και η διεθνής κοι­νό­τητα θέλουν να δουν μία «ενιαία Συρία», την οποίαν όμως δεί­χνουν να μην θέλουν ούτε καν να φαντα­στούν ούτε οι Κούρδοι στα βορειο­α­να­το­λικά – οι οποίοι ελέγ­χουν και τις σημα­ντι­κές πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κές πηγές της χώρας -, ούτε οι Αλα­ου­ΐ­τες στα μεσο­γειακά παράλια – στα ανοικτά των οποίων υπάρ­χουν κοι­τά­σματα υδρο­γο­ναν­θρά­κων – , αλλά ούτε και οι Δρούζοι στα νότια, οι οποίοι επη­ρε­ά­ζο­νται πολι­τικά και εθνο­τικά από τον ισραη­λινό παρά­γο­ντα και την ακμά­ζουσα κοι­νό­τητα των Δρούζων του Ισραήλ, που είναι απόλυτα ενταγ­μέ­νοι στον ισραη­λινό στρατό και στις μυστι­κές υπη­ρε­σίες. Οι επα­νει­λημ­μέ­νες αντι­κα­θε­στω­τι­κές δια­δη­λώ­σεις, που συχνά μετρούν και θύματα, στην βόρεια και δυτική Συρία δεν προ­λέ­γουν κάτι καλό. Η συριακή αερά­μυνα δεν είναι σε θέση να προ­στα­τεύ­σει ούτε καν την πρω­τεύ­ουσα της χώρας από τους ισραη­λι­νούς βομ­βαρ­δι­σμούς. Ο συρια­κός στρατός δεν είναι σε θέση να απο­βά­λει το Ισραήλ από περιο­χές που απέχουν περίπου 15 χιλιό­με­τρα από την Δαμασκό. Και ας μην ξεχνάμε ότι η σημε­ρινή Συρία είναι ουσια­στικά ο μικρό­κο­σμος όλης της μεσα­να­το­λι­κής σύγκρου­σης. Όλοι οι περι­φε­ρεια­κοί δρώντες σε ολό­κληρη τη Μέση Ανατολή έχουν το δικό τους ‘στασίδι’ εντός συρια­κού εδάφους, στο οποίο μάλιστα έχει ρόλο και η Ρωσία, η οποία ουδέ­ποτε έφυγε από τη χώρα μετά την κατάρ­ρευση του καθε­στώ­τος Άσαντ. Ακόμα και η θεω­ρη­τική απουσία του Ιράν, συνε­χί­ζει να ανα­πλη­ρώ­νε­ται από το τοπικό τμήμα της σιι­τι­κής Χεζ­μπο­λάχ, η οποία συνε­χί­ζει να συγκρού­ε­ται με το νέο καθε­στώς. Άλλη η εικόνα που παρου­σιά­ζει η Συρία προς τα έξω, άλλη η εικόνα που θέλουν συγκε­κρι­μέ­νες χώρες του εξω­τε­ρι­κού να λένε πως βλέπουν, και άλλη η πραγ­μα­τική εικόνα που παρου­σιά­ζει η σημε­ρινή Συρία στο εσω­τε­ρικό της. Όμως, το κύριο πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζει ο προ­σω­ρι­νός Πρό­ε­δρος Αλ-Σάρα είναι ότι έχει υπο­σχε­θεί πολλά σε πολλούς. Στην Τουρκία, στις ΗΠΑ, στη Ρωσία, στις χώρες του Κόλπου με τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τές τους η κάθε μία. Όταν όμως έρθει η στιγμή να ικα­νο­ποι­ή­σει αντι­κρουό­μενα συμ­φέ­ρο­ντα, θα ανα­γκα­στεί να επι­λέ­ξει ποιους θα αφήσει και ποιους όχι. Εάν ο Άχμαντ Αλ-Σάρα έχει πολι­τικό κρι­τή­ριο, θα ήταν χρήσιμο να βρει την κατάλ­ληλα στιγμή να απο­συρ­θεί. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση, θα κληθεί να αντι­με­τω­πί­σει την δυσα­ρέ­σκεια παρα­γό­ντων που μοιραία κάποτε θα απο­γοη­τεύ­σει. Για παρά­δειγμα, άραγε τι θα πράξει ο Αλ-Σάρα όταν η Τουρκία θα θελήσει να πιέσει την κυβέρ­νηση της Δαμα­σκού να καθο­ρί­σει την μελ­λο­ντική της συριακή ΑΟΖ, με την υπο­ση­μεί­ωση ότι θα συνο­ρεύει με την παρά­νομη ΑΟΖ του ψευ­δο­κρά­τους; Δεν θα πρέπει πρω­τί­στως να προ­τι­μή­σει τις προ­τά­σεις της αμε­ρι­κα­νι­κής Chevron, με τους εκπρο­σώ­πους της οποίας συνα­ντή­θηκε τον περα­σμένο μήνα με την προ­ο­πτική μίας ενερ­γεια­κής συμ­φω­νίας που θα βγάλει τη Συρία από το οικο­νο­μικό της αδιέ­ξοδο; Τι θα κάνει τότε; Σας έδωσα ένα απλό πρό­χειρο παρά­δειγμα.

Ιράν

Το Ιράν από την άλλη, μετά την από­συρσή του από τη Συρία και τον λεγό­μενο Πόλεμο των 12 Ημερών με το Ισραήλ φαί­νε­ται απο­δυ­να­μω­μένο. Ή μήπως όχι;

Είναι γεγονός ότι το Ιράν, από τον περα­σμένο Ιούνιο και μετά, δείχνει περισ­σό­τερο εσω­στρε­φές. Η κυβέρ­νηση της Τεχε­ρά­νης φαί­νε­ται πως αντι­με­τω­πί­ζει σοβαρές δυσκο­λίες στο εσω­τε­ρικό, με την αξία του ριάλ ολοένα να μειώ­νε­ται και τον πλη­θω­ρι­σμό να αυξά­νε­ται. Ωστόσο, η κύρια ανη­συ­χία του επι­κε­ντρώ­νε­ται και θα επι­κε­ντρώ­νε­ται πάντοτε στις περιο­χές όπου δια­βιούν εθνο­τι­κές μειο­νό­τη­τες. Ειδι­κό­τερα, το αζερικό μειο­νο­τικό στοι­χείο στα βορειο­δυ­τικά και στον σου­νι­τικό πλη­θυ­σμό στα νότια σύνορα με το Ιράκ απο­τε­λούν τον μόνιμο πονο­κέ­φαλο των δυνά­μεων ασφα­λείας. Ειδικά για την σου­νι­τική μειο­νό­τητα, οι ανη­συ­χίες προ­έρ­χο­νται κυρίως με αφορμή την πρω­το­βου­λία των Σου­νι­τών της επαρ­χίας της Βασόρας να διε­ξα­γά­γουν δημο­ψή­φι­σμα προ­κει­μέ­νου να συστή­σουν αυτο­νο­μία, αντί­στοιχη με εκείνην των Κούρδων του Βορείου Ιράκ. Οι νότιες ιρα­νι­κές επαρ­χίες που συνο­ρεύ­ουν με τις νότιες σου­νι­τι­κές επαρ­χίες του Ιράκ έχουν παρό­μοια πλη­θυ­σμιακή σύνθεση. Η πιθα­νό­τητα μίας νέας ισραη­λι­νής επί­θε­σης είναι πάντοτε υπαρκτή. Ωστόσο, η ενερ­γο­ποί­ηση αυτο­νο­μι­στι­κών κινη­μά­των στο εσω­τε­ρικό του Ιράν είναι ένα ζήτημα που εκτι­μά­ται ότι θα έχει μεγα­λύ­τε­ρες συνέ­πειες ως προς τη στα­θε­ρό­τητα του καθε­στώ­τος.

Υεμένη

Πάντως, τα τέλη του 2025 ανέ­δειξε και άλλα μέτωπα που εκπλήσ­σουν. Εντύ­πωση προ­κα­λεί ο αντα­γω­νι­σμός μεταξύ Σαου­δι­κής Αραβίας και Ηνω­μέ­νων Αρα­βι­κών Εμι­ρά­των στην Υεμένη.  

Πράγ­ματι πρό­κει­ται για ένα «απροσ­δό­κητο» μέτωπο ανάμεσα σε δύο χώρες που τηρούν αγαστές σχέσεις και μοι­ρά­ζο­νταν μέχρι στιγμής κοινές θεω­ρή­σεις σε όλα σχεδόν τα περι­φε­ρειακά ζητή­ματα. Όμως, η κατά­σταση στην Υεμένη φαί­νε­ται πως έχει τεθεί πλέον εκτός ελέγχου. Η Υεμένη σήμερα είναι χωρι­σμένη σε τρεις ζώνες επιρ­ροής. Η βόρεια και δυτική Υεμένη ελέγ­χε­ται από τους αντάρ­τες Χούθι, που υπο­στη­ρί­ζο­νται από το Ιράν. Ωστόσο, η νόμιμη κυβέρ­νηση που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την διεθνή κοι­νό­τητα ελέγχει ένα μεγάλο τμήμα της ανα­το­λι­κής Υεμένης και των νοτίων ακτών της χώρας. Από την άλλη όμως, τον έλεγχο της νότιας και ανα­το­λι­κής Υεμένης επι­διώ­κουν να απο­κτή­σουν αντάρ­τες, που χρη­μα­το­δο­τού­νται και εξο­πλί­ζο­νται από τα Εμιράτα. Μάλιστα μόλις προχθές (30/12) η Σαου­δική Αραβία βομ­βάρ­δισε εμι­ρα­τινό οπλισμό και στρα­τιω­τικά οχήματα που βρί­σκο­νταν σε περιο­χές των φιλο-εμιρατινών ανταρ­τών. Είναι μια εξέλιξη, που μας υπεν­θυ­μί­ζει πόσο ρευστές είναι οι ισορ­ρο­πίες ανάμεσα σε αρα­βι­κές χώρες που μέχρι πρό­τι­νος δεν είχαν δια­φο­ρές. Αντι­θέ­τως, από το 2023 και μέχρι σήμερα είναι εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρον ότι ο θεσμός των Συμ­φω­νιών του Αβραάμ, τελικά δεν υπέστη φθορά. Οι σχέσεις του Ισραήλ με τα Εμιράτα, το Μπα­χρέιν και το Μαρόκο δεν δια­τα­ρά­χθη­καν. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι οι τρεις αυτές χώρες απέ­φυ­γαν να κατα­δι­κά­σουν την πρό­σφατη ισραη­λινή ανα­γνώ­ριση της Σομα­λι­λάν­δης, κρα­τώ­ντας σαφείς απο­στά­σεις από τις θέσεις του Αρα­βι­κού Συν­δέ­σμου και της Αφρι­κα­νι­κής Ένωσης. Τίποτα δεν είναι όπως παλιά.

Εκλογές στο Ισραήλ

Στο μεταξύ, το 2026 είναι χρονιά βου­λευ­τι­κών εκλογών στο Ισραήλ. Ποια εκτι­μάτε ότι θα είναι η πορεία του Νετα­νιά­χου;

Κατ’ αρχήν, σε εσω­κομ­μα­τικό επίπεδο, ο Νετα­νιά­χου δεν έχει αντί­παλο. Από­δειξη, στις εσω­κομ­μα­τι­κές εκλογές δεν είχε ανθυ­πο­ψή­φιο. Οι δημο­σκο­πή­σεις όλων των ΜΜΕ, φιλο­κυ­βερ­νη­τι­κών και μη, φέρνουν σταθερά πρώτο το κόμμα του, Λικούντ. Ο ισραη­λι­νός κομ­μα­τι­κός χάρτης, ειδικά αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στις 7/10/2023 θα μπο­ρούσε να περι­γρα­φεί ως «οι πολλές απο­χρώ­σεις της Δεξιάς», στις οποίες ουσια­στικά θα μπο­ρούσα να συμπε­ρι­λάβω ακόμα και την κεντρο­α­ρι­στερή σημε­ρινή αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση του Γιαΐρ Λαπίντ. Οπότε, οι πιθανοί κομ­μα­τι­κοί συν­δυα­σμοί σε μία κυβέρ­νηση συνα­σπι­σμού είναι πολλοί και ποι­κί­λοι. Το ερώτημα που τίθεται, σύμφωνα με τα τωρινά δεδο­μένα, δεν είναι ποιοι θέλουν να συνερ­γα­στούν με τον Νετα­νιά­χου, αλλά με ποιους θα θέλει ο Νετα­νιά­χου να συνερ­γα­στεί. Ειδι­κό­τερα, ο Νετα­νιά­χου θα κληθεί να απα­ντή­σει στον εαυτό του εάν θα θέλει να συνε­χί­σει να πορεύ­ε­ται πολι­τικά με τις εθνο­θρη­σκευ­τι­κές φωνές της ακρο­δε­ξιάς του Μπεν Γκβιρ και του Σμό­τριτς ή, αντι­θέ­τως, να βάλει νερό στο κρασί (το δικό του και το δικό τους) των εκκο­σμι­κευ­μέ­νων δεξιών Αβιγ­κτόρ Λίμπερ­μαν, Μπένι Γκαντς και άλλων ηγετών μικρό­τε­ρων κομ­μά­των της εκκο­σμι­κευ­μέ­νης κεντρο­δε­ξιάς, μαζί με τις ήπιες φωνές των Υπε­ρορ­θο­δό­ξων κομ­μά­των «Shas» και «Εβραϊ­σμός της Τορά». Πάντως, υπο­λο­γί­σι­μος ιδε­ο­λο­γι­κός αντί­πα­λος, ικανός να αντι­κα­τα­στή­σει τον Νετα­νιά­χου, στο σημε­ρινό ισραη­λινό πολι­τικό σύστημα δεν δια­φαί­νε­ται και δεν είμαι σίγου­ρος εάν κάποιος άλλος ισραη­λι­νός πολι­τι­κός θα ήθελε να ανα­δε­χθεί το βάρος ενός πολέμου που δεν έχει ακόμα τελειώ­σει. Όσον αφορά τις δικα­στι­κές υπο­θέ­σεις που εκκρε­μούν, θα ήθελα να σας επι­ση­μάνω ότι τον Μάιο του 2022 ψηφί­σθηκε νόμος που ορίζει ότι σε περί­πτωση κατά την οποία εν ενερ­γεία πρω­θυ­πουρ­γός κατα­δι­κα­στεί πρω­τό­δικα για ποινική υπόθεση, δεν υπο­χρε­ού­ται να παραι­τη­θεί από το αξίωμά του. Υπο­χρέ­ωση παραί­τη­σης, σύμφωνα με τον νέο αυτό νόμο, θα ισχύει μόνο εάν κατα­δι­κα­στεί σε τελευ­ταίο βαθμό, από το Ανώτατο Δικα­στή­ριο. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι μόλις ψηφί­στηκε ο συγκε­κρι­μέ­νος νόμος, ξαφνικά ο Νετα­νιά­χου άρχισε να δηλώνει περισ­σό­τερο διαλ­λα­κτι­κός όσον αφορά άλλα νομο­σχέ­δια που εντάσ­σο­νταν στην αμφι­λε­γό­μενη νομο­θε­τική μεταρ­ρύθ­μιση.

 Παλαι­στι­νιακό κράτος

Οπότε, αν υπο­θέ­σουμε ότι η εκλο­γική νίκη του Νετα­νιά­χου είναι πιθανή, δεν προ­βλέ­πε­ται ουσια­στική πρόοδος προς την κατεύ­θυνση ενός ανε­ξάρ­τη­του παλαι­στι­νια­κού κράτους

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα σημε­ρινά δεδο­μένα δεν εκτιμώ ότι θα υπάρξει πρόοδος. Αντι­θέ­τως, ενόψει βου­λευ­τι­κών εκλογών στο Ισραήλ, οι εποι­κι­σμοί στην Δυτική Όχθη θα αυξη­θούν από την παρούσα κυβέρ­νηση Νετα­νιά­χου. Από την άλλη, η Παλαι­στι­νιακή Αρχή, θέλο­ντας να απο­δεί­ξει ότι είναι σε θέση να ανα­λά­βει στο μέλλον την δια­κυ­βέρ­νηση της Γάζας, πιστεύω ότι θα προβεί σε μεταρ­ρυθ­μί­σεις που θα της υπο­δει­χθούν. Οι διοι­κη­τι­κές της όμως δομές έχουν ανάγκη να ξεφύ­γουν από μοντέλα του παρελ­θό­ντος. Πιστεύω ότι η κυβέρ­νηση της Ραμάλας αργά ή γρήγορα θα ανα­γκα­στεί να κερ­δί­σει την εμπι­στο­σύνη του μέσου Παλαι­στι­νίου πολίτη της Δυτικής Όχθης.

Τα μέτωπα του 2026

Και όσον αφορά τον πόλεμο, όλα τα μέτωπα σύμφωνα με την ανάλυσή σας, το πιθα­νό­τερο είναι να παρα­μεί­νουν ενεργά για το 2026;

Μακάρι να ήμουν περισ­σό­τερο αισιό­δο­ξος. Τίποτα δεν επι­λύ­θηκε το 2025 και άρα τίποτα δεν τελεί­ωσε. Στο Ισραήλ περι­γρά­φουν τον πόλεμο που ξέσπασε στις 7 Οκτω­βρίου 2023 ως τον «Πόλεμο με τα Επτά Μέτωπα», και εννοούν την Γάζα, τον Λίβανο, τη Συρία, το Ιράν, την Υεμένη των Χούθι, την Δυτική Όχθη και τις σιι­τι­κές πολι­το­φυ­λα­κές του Ιράκ. Θα προ­σθέσω ακόμα ένα, που ίσως ακου­στεί περί­εργο. Είναι το μέτωπο μεταξύ του Ισραήλ και του Λευκού Οίκου. Επί θητείας Τζο Μπάι­ντεν ανα­δεί­χθη­καν περισ­σό­τερο όσο ποτέ άλλοτε οι δια­φο­ρε­τι­κές θεω­ρή­σεις μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ. Ενδει­κτι­κοί ήταν οι πανη­γυ­ρι­σμοί στο Ισραήλ όταν επα­νήλθε στην εξουσία ο Τραμπ. Και τώρα οι Ισραη­λι­νοί βρί­σκο­νται αντι­μέ­τω­ποι με την χει­ρό­τερη τρι­γλωσ­σία που θα μπο­ρού­σαν να φαντα­στούν. Από τη μια, το γνωστό, προ­βλέ­ψιμο, αμε­ρι­κα­νικό βαθύ κράτος εκφρά­ζε­ται από τον ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο. Από την άλλη, το δίδυμο Γουίτκοφ-Κούσνερ, παρότι δεν έχουν καμία θεσμική πολι­τειακή θέση, εκφρά­ζουν την θεώρηση μίας Υπερδύναμης-Επιχειρηματία, μίας ομάδας μεσιτών πολυ­τε­λείας. Και ενδια­μέ­σως, ακού­γο­νται οι κατά καιρούς αμφί­ση­μες δηλώσεις-πυροτεχνήματα του Προ­έ­δρου Τραμπ. Οι Ισραη­λι­νοί έχουν κου­ρα­στεί και η Ιστορία του κράτους τους απο­δει­κνύει ότι η κούραση και η συνεχής ένταση επι­φέ­ρει σπα­σμω­δι­κές αντι­δρά­σεις, συχνά απρό­βλε­πτες σε εχθρούς και φίλους.

Πηγή: politis.com.cy