Η Γη δεν αντέχει άλλα πλαστικά

πλα­στική σακούλα, όπως και όλα τα άλλα πλα­στικά (μπου­κά­λια, ποτήρια, υλικά συσκευα­σίας) απο­τε­λούν κομμάτι της σύγ­χρο­νης ζωής για περισ­σό­τερα από 50 χρόνια, καθώς συν­δυά­ζουν σημα­ντι­κές λει­τουρ­γι­κές ιδιό­τη­τες με χαμηλό κόστος.

Η χρήση τους αυξή­θηκε 20 φορές τον τελευ­ταίο μισόν αιώνα και ανα­μέ­νε­ται να διπλα­σια­στεί τα επόμενα 20 χρόνια, αν δεν ληφθούν δρα­στικά μέτρα.

Οικο­λο­γι­κές οργα­νώ­σεις και περι­βαλ­λο­ντι­κοί οργα­νι­σμοί κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου, θέτο­ντας «ζήτημα επι­βί­ω­σης» σχετικά με την αλό­γι­στη χρήση και εξά­πλωση της πλα­στι­κής σακού­λας, που απειλεί «να βάλει “βόμβα” στα θεμέλια του οικο­συ­στή­μα­τος και της ζωής μας, μετα­τρέ­πο­ντας μια σημα­ντική ανα­κά­λυψη σε εφιάλτη».

«Κατα­στρο­φική δύναμη είναι μακράς διάρ­κειας»

Με αφορμή την εναρ­μό­νιση της Ελλάδας με την οδηγία της ΕΕ που επι­φέ­ρει από 1/1/2018 την παύση της δωρεάν διά­θε­σης λεπτών πλα­στι­κών σακου­λών από σούπερ μάρκετς και εμπο­ρικά κατα­στή­ματα, ο Ελλη­νι­κός Οργα­νι­σμός Ανα­κύ­κλω­σης τονίζει ότι «οι πλα­στι­κές σακού­λες δημιουρ­γούν ανε­πα­νόρ­θω­τες βλάβες και μπορούν να σκο­τώ­σουν ψάρια, θαλάσ­σιους οργα­νι­σμούς και πουλιά, μπορούν να απο­δο­μη­θούν και να μολύ­νουν το πόσιμο νερό και εν τέλει να βλάψουν όλους εμάς. Η κατα­στρο­φική τους δύναμη είναι μακράς διάρ­κειας και κρατά για δεκάδες ή και εκα­το­ντά­δες χρόνια!».

Μόνο το 2015 στην Ελλάδα, η ετήσια κατα­νά­λωση πλα­στι­κών σακου­λών ήταν μεταξύ 242 και 363 τεμα­χίων ανά άτομο, ενώ το 2010 σ’ ολό­κληρη την Ευρώπη χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν 98,6 δισ. πλα­στι­κές σακού­λες.

Σύμφωνα, εξάλλου, με την Greenpeace, στην Ελλάδα κάθε χρόνο χρη­σι­μο­ποιού­νται 4,3 δισ. πλα­στι­κές σακού­λες, 2 δισ. πλα­στικά μπου­κά­λια για νερό και ανα­ψυ­κτικά και 300 εκατ. πλα­στικά ποτήρια του καφέ. Επίσης παρά­γο­νται ετησίως έως 300.000 τόνοι πλα­στι­κών συσκευα­σιών, αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό από αυτή την ποσό­τητα ανα­κυ­κλώ­νε­ται.

Έως το 2050 το βάρος των πλα­στι­κών απο­βλή­των στους ωκε­α­νούς θα ξεπε­ρά­σει το βάρος των ψαριών

Ποια είναι όμως η κατά­σταση που επι­κρα­τεί διεθνώς και πόσο έχει επη­ρε­α­στεί ο πλα­νή­της από τα πλα­στικά;

Η παγκό­σμια παρα­γωγή πλα­στι­κών αυξή­θηκε από 2 εκα­τομ­μύ­ρια τόνους το 1950 σε πάνω από 400 εκα­τομ­μύ­ρια τόνους το 2015 και σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις θα φθάσει σε 1,12 δισ. τόνους το 2050.

Σύμφωνα με έρευνα επι­στη­μό­νων αμε­ρι­κα­νι­κών πανε­πι­στη­μίων με επι­κε­φα­λής το πανε­πι­στή­μιο της Τζόρ­τζια, μέχρι το 2015 οι άνθρω­ποι είχαν δημιουρ­γή­σει -σωρευτικά- 8,3 δισ. τόνους πλα­στι­κών, από 2 εκατ. τόνους το 1950, ενώ η εκτί­μηση για το 2050 είναι 34 δισ. τόνοι. Από τους 8,3 δισ. τόνους του 2015, 6,3 δισ. τόνοι έγιναν από­βλητα. Από το σύνολο των απο­βλή­των, δια­χρο­νικά, μόνο το 9% ανα­κυ­κλώ­θηκε, 12% απο­τε­φρώ­θηκε και 79% συσ­σω­ρεύ­τηκε σε χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής ή στο φυσικό περι­βάλ­λον.

Εάν συνε­χι­στούν οι σημε­ρι­νές τάσεις, σημειώ­νουν οι επι­στή­μο­νες, περίπου 12 δισ. τόνοι πλα­στι­κών απο­βλή­των θα βρί­σκο­νται σε χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής ή στο φυσικό περι­βάλ­λον έως το 2050, βάρος που αντι­στοι­χεί με περίπου 35.000 φορές το Empire State Building.

Κάθε χρόνο, του­λά­χι­στον 8 εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών διαρ­ρέ­ουν στον ωκεανό – κάτι που ισο­δυ­να­μεί με την απόρ­ριψη του περιε­χο­μέ­νου ενός απορ­ριμ­μα­το­φό­ρου στον ωκεανό, κάθε λεπτό, επι­ση­μαί­νε­ται σε έκθεση του Παγκό­σμιου Οικο­νο­μι­κού Φόρουμ. Αν δεν ληφθούν μέτρα, τονί­ζε­ται, η ποσό­τητα ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί σε δύο απορ­ριμ­μα­το­φόρα ανά λεπτό έως το 2030 και τέσσερα ανά λεπτό έως το 2050. Οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν ότι η πλα­στική συσκευα­σία αντι­προ­σω­πεύει το μεγα­λύ­τερο μερίδιο αυτής της διαρ­ροής προς το περι­βάλ­λον.

Η πιο πρό­σφατη έρευνα εκτιμά ότι σήμερα υπάρ­χουν πάνω από 150 εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών απο­βλή­των στον ωκεανό. Ο ωκεανός ανα­μέ­νε­ται να περιέ­χει 1 τόνο πλα­στι­κού για κάθε 3 τόνους ψαριών έως το 2025 και έως το 2050 περισ­σό­τερο πλα­στικό από τα ψάρια (σε βάρος).

Απα­ραί­τητη μια νέα οικο­νο­μία για τα πλα­στικά

Η σημε­ρινή «πλα­στική» οικο­νο­μία έχει μειο­νε­κτή­ματα που γίνο­νται όλο και πιο εμφανή, επι­ση­μαί­νει το Παγκό­σμιο Οικο­νο­μικό Φόρουμ. Έπειτα από έναν σύντομο κύκλο πρώτης χρήσης, το 95% της αξίας πλα­στι­κών υλικών συσκευα­σίας, ή 80- 120 δισ. δολάρια ετησίως, χάνεται από την οικο­νο­μία.

Σημα­ντικό μέρος (32%) των πλα­στι­κών συσκευα­σιών δια­φεύ­γει από τα συστή­ματα συλ­λο­γής, προ­κα­λώ­ντας σημα­ντικό οικο­νο­μικό κόστος, μειώ­νο­ντας την παρα­γω­γι­κό­τητα ζωτικών φυσικών συστη­μά­των όπως ο ωκεανός και η αστική υποδομή.

Το κόστος τέτοιων εξω­τε­ρι­κών επι­δρά­σεων μετά τη χρήση των πλα­στι­κών συσκευα­σιών, συν το κόστος που συν­δέ­ε­ται με τις εκπο­μπές αερίων του θερ­μο­κη­πίου από την παρα­γωγή τους, εκτι­μά­ται συντη­ρη­τικά στα 40 δισ. δολάρια ετησίως, ποσό που όπως ανα­φέ­ρει η έκθεση, υπερ­βαί­νει το κέρδος της βιο­μη­χα­νίας πλα­στι­κών συσκευα­σιών.

Το Παγκό­σμιο Οικο­νο­μικό Φόρουμ τονίζει ότι το γραμ­μικό πρότυπο κατα­νά­λω­σης του τομέα των κατα­να­λω­τι­κών αγαθών απο­στέλ­λει ετησίως αγαθά αξίας άνω των 2,6 τρισ. δολα­ρίων στις παγκό­σμιες εγκα­τα­στά­σεις υγειο­νο­μι­κής ταφής και απο­τέ­φρω­σης. Με την έκθεσή του υπο­στη­ρί­ζει ότι η μετά­βαση σε ένα κυκλικό οικο­νο­μικό μοντέλο θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γή­σει μια οικο­νο­μική ευκαι­ρία 706 δισ. δολα­ρίων, εκ των οποίων ένα σημα­ντικό μερίδιο μπορεί να απο­δο­θεί στα πλα­στικά.

Η κυκλική οικο­νο­μία βασί­ζε­ται σε τρεις κύριες αρχές: τη δια­τή­ρηση και την ενί­σχυση του φυσικού κεφα­λαίου, τη βελ­τι­στο­ποί­ηση των απο­δό­σεων των πόρων και την ενί­σχυση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας του συστή­μα­τος.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ