Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος: Η πίστη στην Ανάσταση είναι η βαθύτατη έκφραση της ελευθερίας μας

Τιμιώ­τα­τοι αδελφοί Ιεράρ­χαι και τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,

Ευδοκία και χάριτι του παν­δώ­ρου Θεού δια­τρέ­ξα­ντες τον δόλιχον της Αγίας και Μεγάλης Τεσ­σα­ρα­κο­στής και διελ­θό­ντες εν κατα­νύ­ξει την Εβδο­μάδα των Παθών του Κυρίου, ιδού, ευφραι­νό­μεθα τη πανη­γύ­ρει της λαμπρο­φό­ρου Ανα­στά­σεως Αυτού, δι ἧς ελυ­τρώ­θη­μεν εκ της του Άδου τυραν­νί­δος.

Η ένδοξος εκ νεκρών Έγερσις του Σωτήρος Χριστού είναι συνα­νά­στα­σις σύμπα­ντος του γένους των βροτών και πρό­γευ­σις της τελειώ­σεως των πάντων και της πλη­ρώ­σεως της Θείας Οικο­νο­μίας εν τη επου­ρα­νίω Βασι­λεία. Μετέ­χο­μεν εις το άφρα­στον μυστή­ριον της Ανα­στά­σεως εν τη Εκκλη­σία, αγια­ζό­με­νοι εν τοις ιεροίς αυτής μυστη­ρί­οις και βιού­ντες το Πάσχα, «το πύλας ημίν του Παρα­δεί­σου ανοίξαν», όχι ως ανά­μνη­σιν ενός γεγο­νό­τος του παρελ­θό­ντος, αλλά ως πεμ­πτου­σίαν της εκκλη­σια­στι­κής ζωής, ως παρου­σίαν του Χριστού αεί εν τω μέσω ημών, εγγύ­τε­ρον εις ημάς από όσον ημείς οι ίδιοι εις τον εαυτόν μας. Το Πάσχα, οι ορθό­δο­ξοι πιστοί ανα­κα­λύ­πτουν τον αλη­θι­νόν των εαυτόν ως εν Χριστώ είναι, εντάσ­σο­νται εις την κίνησιν των πάντων προς τα Έσχατα, «εν χαρά ανε­κλα­λήτω και δεδο­ξα­σμένη» (Α Πέτρ. α , 8), ως «υιοί φωτός… και υιοί ημέρας» (Α Θεσσ. ε , 5).

Κεντρι­κόν χαρα­κτη­ρι­στι­κόν της ορθο­δό­ξου ζωής είναι ο ανα­στά­σι­μος παλμός της. Αστόχως απε­κά­λε­σεν ο φιλό­σο­φος την ορθό­δο­ξον πνευ­μα­τι­κό­τητα «σκυ­θρω­πήν» και «φθι­νο­πω­ρι­νήν». Ευστό­χως επαι­νεί­ται υπό των Δυτικών το ανε­πτυγ­μέ­νον αισθη­τή­ριον των Ορθο­δό­ξων δια το νόημα και το βιω­μα­τι­κόν βάθος της πασχα­λίου εμπει­ρίας, χωρίς όμως η πίστις αυτή να λησμονή, ότι η πορεία προς την Ανά­στα­σιν διέρ­χε­ται δια του Σταυρού. Δεν γνω­ρί­ζει η ορθό­δο­ξος πνευ­μα­τι­κό­της τον ουτο­πι­σμόν της Ανα­στά­σεως χωρίς Σταυρόν, ούτε την απαι­σιο­δο­ξίαν του Σταυρού χωρίς την Ανά­στα­σιν. Δια τον λόγον αυτόν, εις το ορθό­δο­ξον βίωμα το κακόν δεν έχει τον τελευ­ταίον λόγον εν τη ιστορία, ενώ η πίστις εις την Ανά­στα­σιν λει­τουρ­γεί ως κίνη­τρον δια τον αγώνα ενα­ντίον της παρου­σίας εν τω κόσμω και των συνε­πειών του, δρα ως ισχυρά μετα­μορ­φω­τική δύναμις. Εις την ορθό­δο­ξον αυτο­συ­νει­δη­σίαν δεν υπάρχει χώρος δια συν­θη­κο­λό­γη­σιν απέ­να­ντι εις το κακόν, δι ἀδια­φο­ρίαν περί της πορείας των ανθρω­πί­νων πραγ­μά­των. Αντι­θέ­τως, η συμβολή εις την μετα­μόρ­φω­σιν της ιστο­ρίας έχει θεο­λο­γι­κήν βάσιν και υπαρ­ξια­κόν έρεισμα και εκτυ­λίσ­σε­ται χωρίς τον κίν­δυ­νον ταυ­τί­σεως της Εκκλη­σίας με τον κόσμον. Ο Ορθό­δο­ξος πιστός έχει

συνεί­δη­σιν της αντι­θέ­σεως μεταξύ της εγκο­σμίου πραγ­μα­τι­κό­τη­τος και της εσχα­το­λο­γι­κής τελειό­τη­τος και δεν είναι δυνατόν να παρα­μείνη αδρανής απέ­να­ντι εις τας αρνη­τι­κό­τη­τας. Δια τον λόγον αυτόν, η Ορθό­δο­ξος Εκκλη­σία δεν είδε ποτέ τον αγώνα δια μετα­μόρ­φω­σιν του κόσμου ως ασή­μα­ντον υπό­θε­σιν. Η πασχά­λιος πίστις έσωζε την Εκκλη­σίαν τόσον από την εσω­στρέ­φειαν και την κλει­στό­τητα, όσον και από την εκκο­σμί­κευ­σιν.

Εις το Πάσχα των ορθο­δό­ξων συμπυ­κνού­ται ολό­κλη­ρον το μυστή­ριον και ο υπαρ­ξια­κός πλούτος της ευσε­βείας μας. Το «εξε­θαμ­βή­θη­σαν» των Μυρο­φό­ρων, όταν, «εισελ­θού­σαι εις το μνη­μείον είδον νεα­νί­σκον… περι­βε­βλη­μέ­νον στολήν λευκήν» (Μαρκ. ιστ , 5), χαρα­κτη­ρί­ζει το μέγεθος και την ουσίαν της εμπει­ρίας της πίστεως ως βιώσεως υπαρ­ξια­κού συγκλο­νι­σμού. Το «εκθαμ­βεί­σθαι» δηλώνει ότι ο άνθρω­πος ευρί­σκε­ται ενώπιον ενός μυστη­ρίου, το οποίον βαθαί­νει, όσον το προ­σεγ­γί­ζει, κατά το λεχθέν, ότι η πίστις μας «δεν είναι πορεία από το μυστή­ριο στη γνώση, αλλά από τη γνώση στο μυστή­ριο».

Ενώ η άρνησις του μυστη­ρίου συρ­ρι­κνώ­νει υπαρ­κτι­κώς τον άνθρω­πον, ο σεβα­σμός ανοίγει εις αυτόν την πύλην του ουρανού. Η πίστις εις την Ανά­στα­σιν είναι η βαθυ­τάτη και ακραιφ­νε­στάτη έκφρα­σις της ελευ­θε­ρίας μας η μάλλον η γέν­νη­σις αυτής ως εκου­σίας απο­δο­χής της υψίστης θείας δωρεάς της κατά χάριν θεώσεως. Η Ορθό­δο­ξος Εκκλη­σία, ως «βιωμένη Ανά­στα­σις», είναι ο χώρος της «αλη­θε­στά­της ελευ­θε­ρίας», η οποία εις την χρι­στια­νι­κήν ζωήν είναι θεμέ­λιον, οδός και προ­ο­ρι­σμός. Η Ανά­στα­σις του Χριστού είναι ευαγ­γέ­λιον ελευ­θε­ρίας, δωρεά ελευ­θε­ρίας και εχέγ­γυον της «κοινής ελευ­θε­ρίας» εις την «αιώνιον βιοτήν» της Βασι­λείας του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύ­μα­τος.

Με αυτά τα αισθή­ματα, τιμιώ­τα­τοι αδελφοί και πεφι­λη­μένα τέκνα, έμπλεοι της πεπλη­ρω­μέ­νης χαράς της μετοχής εις την «κοινήν των όλων πανή­γυ­ριν», λαβό­ντες φως εκ του ανε­σπέ­ρου φωτός και δοξά­ζο­ντες Χριστόν τον ανα­στά­ντα εκ νεκρών και ανα­τεί­λα­ντα πάσι την ζωήν, μεμνη­μέ­νοι δε κατά την πανέ­ορ­τον ταύτην «κλητήν και αγίαν ημέραν», πάντων των εν περι­στά­σε­σιν αδελφών, δεόμεθα του «πατή­σα­ντος θανάτω τον θάνατον» Κυρίου και Θεού της ειρήνης, όπως ειρη­νεύη τον κόσμον, καταυ­γάζη τα δια­βή­ματα ημών προς παν έργον αγαθόν και Αυτώ ευά­ρε­στον, ανα­φω­νού­ντες τον πανευ­φρό­συ­νον ύμνον «Χριστός Ανέστη»!

Φανά­ριον, Άγιον Πάσχα ,βκδ´

† Ο Κων­στα­ντι­νου­πό­λεως ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ

διά­πυ­ρος προς Χριστόν Ανα­στά­ντα ευχέτης πάντων υμών.