Τα πλαστικά σκοτώνουν κήτη και χελώνες στο Αιγαίο

Το 2050 θα υπάρ­χουν πε­ρισ­σό­τε­ρα πλα­στι­κά στον πα­γκό­σμιο ωκε­α­νό από ψάρια, εάν συ­νε­χί­σου­με με το ίδιο οι­κο­νο­μι­κό-κα­τα­να­λω­τι­κό μο­ντέ­λο (business as usual)! Δεν πρό­κει­ται για αυ­θαί­ρε­τη εκτί­μη­ση, αλλά για υπο­λο­γι­σμό με βάση αξιό­πι­στη έρευ­να στο πλαί­σιο του Πα­γκό­σμιου Οι­κο­νο­μι­κού Φό­ρουμ του Ντα­βός. Ηδη, κάθε χρόνο του­λά­χι­στον οκτώ εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κού πέ­φτουν στις θά­λασ­σες του πλα­νή­τη. Η Με­σό­γειος θε­ω­ρεί­ται ιδιαί­τε­ρα επι­βα­ρυ­μέ­νη από πλευ­ράς ρύ­παν­σης, καθώς εκτι­μά­ται πως σε κάθε 100 τ.μ. θα­λάσ­σιου πυθ­μέ­να υπάρ­χουν πε­ρί­που 43,55 απορ­ρίμ­μα­τα, εκ των οποί­ων το 70%-80% είναι πλα­στι­κά δια­φό­ρων τύπων.

Τις πολύ ανη­συ­χη­τι­κές επι­πτώ­σεις της πλα­στι­κής ρύ­παν­σης και στις δικές μας θά­λασ­σες ανέ­δει­ξε μια πρό­σφα­τη δη­μο­σί­ευ­ση έρευ­νας του Ιν­στι­τού­του Θα­λάσ­σιας Προ­στα­σί­ας «Αρ­χι­πέ­λα­γος», με τίτλο «Πρώτη εκτί­μη­ση των μικρο-απορ­ριμ­μά­των που έχουν κα­τα­πιεί δελ­φί­νια, θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες και φώ­κιες, τα οποία βρέ­θη­καν κατά μήκος των ακτών της Σάμου». Τα ευ­ρή­μα­τα είναι σο­κα­ρι­στι­κά: Και στα 25 θα­λάσ­σια ζώα που εξε­τά­στη­καν (οκτώ δελ­φί­νια, δύο με­σο­γεια­κές φώ­κιες και 15 θα­λάσ­σιες χε­λώ­νες) βρέ­θη­καν μι­κρο­πλα­στι­κά, συ­νο­λι­κά 10.639 πλα­στι­κές ίνες! Οι ρύποι βρέ­θη­καν στο γα­στρε­ντε­ρι­κό σύ­στη­μα, σε οι­σο­φά­γο, στο­μά­χι και έντε­ρα των νε­κρών ζώων, τα οποία όμως απε­βί­ω­σαν από άλλες αι­τί­ες και όχι από τα πλα­στι­κά. Πρό­κει­ται για την πρώτη έρευ­να που έγινε στο Αι­γαίο για την κα­τα­γρα­φή των μι­κρο­πλα­στι­κών ρύπων σε θα­λάσ­σια θη­λα­στι­κά και χε­λώ­νες. Οι ανα­λύ­σεις έγι­ναν στα ερ­γα­στή­ρια του Ιν­στι­τού­του «Αρ­χι­πέ­λα­γος», ενώ η έρευ­να διε­ξή­χθη σε συ­νερ­γα­σία με επι­στή­μο­νες από το Τμήμα Βιοϊ­α­τρι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πά­ντο­βας, τον ζω­ο­λο­γι­κό σταθ­μό Anton Dohrn στην Ιτα­λία και το Πα­νε­πι­στή­μιο Baja California Sur στο Με­ξι­κό.

«Πρό­κει­ται για πολύ ση­μα­ντι­κή έρευ­να, γιατί τα κη­τώ­δη και τα άλλα θα­λάσ­σια ζώα που εξε­τά­σα­με είναι στην κο­ρυ­φή της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας στο νερό και απο­τε­λούν δεί­κτη της συ­νο­λι­κής κα­τά­στα­σης. Τα μι­κρο­πλα­στι­κά πέ­ρα­σαν στα ζώα μέσω της τρο­φής τους. Αυτό που βλέ­που­με είναι πως τα θραύ­σμα­τα και οι ίνες των πλα­στι­κών απορ­ριμ­μά­των έχουν ήδη ει­σχω­ρή­σει σε όλα τα επί­πε­δα των οι­κο­συ­στη­μά­των και της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας των ελ­λη­νι­κών θα­λασ­σών», λέει στην «Κ» η Ανα­στα­σία Μή­λιου, διευ­θύ­ντρια Ερευ­νών του «Αρ­χι­πε­λά­γους».

Με τη συ­γκε­κρι­μέ­νη έρευ­να, το Ιν­στι­τού­το ολο­κλη­ρώ­νει έναν πρώτο κύκλο με­λε­τών για την πα­ρου­σία πλα­στι­κών ρύπων, που πιά­νει όλο το εύρος της θα­λάσ­σιας ζωής, από δια­δε­δο­μέ­να είδη ψα­ριών και ασπόν­δυ­λων μέχρι τα κη­τώ­δη και από τη θα­λάσ­σια χλω­ρί­δα μέχρι το νερό, το ίζημα, αλλά και τις πα­ρα­λί­ες, ενώ έχουν εξε­τα­στεί και θα­λασ­σο­πού­λια.

«Εχου­με πραγ­μα­το­ποι­ή­σει 14 επι­στη­μο­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις από το 2009. Εξε­τά­σα­με πολ­λές χι­λιά­δες δια­φο­ρε­τι­κών δειγ­μά­των και σχε­δόν πα­ντού ανι­χνεύ­θη­καν θραύ­σμα­τα και ίνες πλα­στι­κού. Η ερευ­νη­τι­κή ερ­γα­σία μας συ­νε­χί­ζε­ται κι επε­κτεί­νε­ται, καθώς η κα­τα­νό­η­ση των επι­πτώ­σε­ων της πλα­στι­κής ρύ­παν­σης στην υγεία των θα­λάσ­σιων ειδών, αλλά και στην υγεία όλων μας, απαι­τεί μα­κρο­χρό­νια με­λέ­τη. Επι­πλέ­ον, πέρα από τα το­ξι­κά χη­μι­κά που πε­ριέ­χει το πλα­στι­κό από την πα­ρα­γω­γή του, όταν βρί­σκε­ται επί μήνες ή χρό­νια στο θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον λει­τουρ­γεί σαν “σφουγ­γά­ρι”, καθώς σε αυτό ει­σχω­ρούν και άλλες το­ξι­κές ου­σί­ες που βρί­σκο­νται στο νερό όπως φυ­το­φάρ­μα­κα, oργα­νο­χλω­ρί­δια κ.λπ. Ετσι, όταν μέσω της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας τα θραύ­σμα­τα του πλα­στι­κού κα­τα­λή­γουν στους διά­φο­ρους ορ­γα­νι­σμούς, οι το­ξι­κές επι­πτώ­σεις είναι πολ­λα­πλά­σιες», υπο­γραμ­μί­ζει η κ. Μή­λιου. Η ερευ­νή­τρια του «Αρ­χι­πε­λά­γους» επι­ση­μαί­νει μά­λι­στα τον ιδιαί­τε­ρο κίν­δυ­νο των ακόμη μι­κρό­τε­ρων κομ­μα­τιών, των να­νο­πλα­στι­κών, που είναι πολύ πιο επι­κίν­δυ­να καθώς μπο­ρούν να ει­σχω­ρή­σουν μέσα στους ιστούς των ορ­γα­νι­σμών, και του αν­θρώ­που. «Το συ­μπέ­ρα­σμα δεν είναι να μην τρώμε ψάρια, απε­να­ντί­ας», διευ­κρι­νί­ζει η κ. Μή­λιου, «το θέμα είναι να σκε­φτού­με όλοι τι κά­νου­με, γιατί πλέον το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό απο­τύ­πω­μά μας είναι ιδιαί­τε­ρα βαρύ».

Μι­λά­με για τη θά­λασ­σα, αλλά το πρό­βλη­μα βρί­σκε­ται στη στε­ριά, διότι από εκεί δια­σκορ­πί­ζε­ται η πλα­στι­κή ρύ­παν­ση. «Στην Ελ­λά­δα συ­νε­χί­ζου­με να δη­μιουρ­γού­με πε­ρισ­σό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα από όσα λύ­νου­με και στον τομέα του πε­ρι­βάλ­λο­ντος. Παρά τις εξαγ­γε­λί­ες για πρά­σι­νη και γα­λά­ζια ανά­πτυ­ξη και για την κα­τάρ­γη­ση του πλα­στι­κού μιας χρή­σης, η ει­κό­να της χώρας μας μοιά­ζει με μια ατε­λεί­ω­τη ανοι­χτή χω­μα­τε­ρή. Παρ’ όλες τις επί­ση­μες ανα­κοι­νώ­σεις των ελ­λη­νι­κών και ευ­ρω­παϊ­κών αρχών και τις αστρα­φτε­ρές κα­μπά­νιες, το πρό­βλη­μα της πλα­στι­κής ρύ­παν­σης αντι­με­τω­πί­ζε­ται κυ­ρί­ως επι­κοι­νω­νια­κά και ελά­χι­στα στην ουσία του», ση­μειώ­νει η διευ­θύ­ντρια Ερευ­νών του «Αρ­χι­πε­λά­γους».

Πληγή οι ΧΥΤΑ νη­σιών

Το «Αρ­χι­πέ­λα­γος» υπο­γραμ­μί­ζει το πρό­βλη­μα των ανοι­κτών χω­μα­τε­ρών ή (κατ’ ευ­φη­μι­σμόν) Χώρων Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Απορ­ριμ­μά­των σε νησιά, που απο­τε­λούν ση­μεία μα­ζι­κής δια­σπο­ράς (με τη βο­ή­θεια των ανέ­μων) των πλα­στι­κών υλι­κών. Επί­σης, το­νί­ζει πως τα μέτρα για την πλα­στι­κή σα­κού­λα απο­τε­λούν στα­γό­να στον ωκε­α­νό, καθώς η με­γα­λύ­τε­ρη πηγή πλα­στι­κής ρύ­παν­σης εντο­πί­ζε­ται στη βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων και στο λια­νε­μπό­ριο γε­νι­κό­τε­ρα και στην ευ­ρεία διά­θε­ση στους κα­τα­να­λω­τές προ­ϊ­ό­ντων σε πλα­στι­κές συ­σκευα­σί­ες μιας χρή­σης. Και όπως προει­δο­ποιεί η Ανα­στα­σία Μή­λιου: «Η επι­κίν­δυ­νη πλα­στι­κή ρύ­παν­ση χρόνο με τον χρόνο συσ­σω­ρεύ­ε­ται και διο­γκώ­νε­ται, ει­σέρ­χε­ται στα οι­κο­συ­στή­μα­τα και στην τρο­φι­κή αλυ­σί­δα και απο­τε­λεί τη βαριά, το­ξι­κή κλη­ρο­νο­μιά που θα αφή­σου­με στις επό­με­νες γε­νιές, ως τη νέα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή κρίση που τους προ­ε­τοι­μά­ζου­με».

Πηγή kathimerini.gr

Γιάν­νης Ελα­φρός