Την ανάγκη λήψης μέτρων απέναντι στη στεγαστική κρίση εξέφρασε ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο πλαίσιο συνεδρίου για το δημογραφικό και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέο πρόγραμμα “Σπίτι μου”.
Στο παράδειγμα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, με αύξηση πληθυσμού που ξεπερνά το 6,1%, σημειώνοντας ότι ένας τόπος γίνεται τόπος παραδείγματος στο δημογραφικό όταν εμπνέει προοπτική, αναφέρθηκε στο ίδιο συνέδριο με τίτλο: «Δημογραφικό 2026», ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και Πρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, Γιώργος Χατζημάρκος. Το ετήσιο συνέδριο διοργανώθηκε από τη Next is Now και τη Dome Consulting, με την υποστήριξη του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, της Περιφέρειας Αττικής, του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Αττικής και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.
«Το δημογραφικό είναι η ίδια η υπόσταση της χώρας», είπε εισαγωγικά ο κ. Χατζημάρκος. «Το ερώτημα είναι στο μέλλον θα υπάρχουν άνθρωποι εδώ να κατοικούν, να δημιουργούν, να σχεδιάζουν το μέλλον τους. Αν θα έχουμε σύνορα με ανθρώπινη παρουσία και όχι μόνο με γεωγραφική ή γεωστρατηγική ή γεωπολιτική σημασία. Είναι ένα ζήτημα εθνικής αντοχής. Σύνθετο, βαθύ και συζητάμε γι’ αυτό με όρους αγωνίας. Δικαίως. Γιατί η Ελλάδα γερνάει, μειώνεται, συρρικνώνεται».
«Σήμερα, στη χώρα υπάρχει μία περιφέρεια στη χώρα με αύξηση πληθυσμού που ξεπερνά το 6,1%. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του δημογραφικού στο νότιο Αιγαίο είναι καλά. Είναι και εδώ εξαίρεση σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι άνθρωποι μένουν σε έναν τόπο όταν μπορούν να ζήσουν, όταν μπορούν να εργαστούν και να έχουν εισόδημα, όταν αισθάνονται ότι στον τόπο αυτό μπορούν να κερδίσουν το μέλλον που ονειρεύτηκαν. Ένας τόπος που δεν έχει οικονομική ζωή δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το δημογραφικό. Δημογραφική πολιτική χωρίς εισόδημα είναι σύνθημα», είπε.
Αυτά τα αποτελέσματα, σύμφωνα με τον κ. Χατζημάρκο, ήρθαν στην περιφέρεια εξαιτίας του τουρισμού, του ισχυρού κλάδου της οικονομίας. «Ο τουρισμός κράτησε τα νησιά ζωντανά. Έδωσε εισόδημα, θέσεις εργασίας και αισιοδοξία. Έδωσε κίνητρο σε νέους ανθρώπους να μείνουν ή να επιστρέψουν. Αυτός ο κλάδος της οικονομίας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια από κανέναν. Κινητοποιεί όλη την τοπική οικονομία και κοινωνία. Το δημογραφικό δεν θα το αντιμετωπίσουμε επειδή θα πείσουμε κάποιους νέους να κάνουν παιδιά. Αλλά μόνο όταν διαμορφώσουμε τις συνθήκες αυτές που να μπορούν να κάνουν παιδιά και να πιστέψουν ότι το αύριο δεν θα είναι χειρότερο από το σήμερα», σχολίασε, τονίζοντας ότι νέοι που έφυγαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης επέστρεψαν γιατί βρήκαν πρόσφορο έδαφος.

Σε χθεσινή ραδιοφωνική του συνέντευξη (Real Voice) o κ. Χατζημάρκος τόνισε ότι “συμφωνούμε και είναι εξαιρετικά σπάνιο σαν λαός, ότι η μεγαλύτερη εθνική πρόκληση είναι το δημογραφικό. Είναι μια ευρωπαϊκή πρόκληση. Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν γήρανση. Ας μείνουμε στη χώρα μας. Η μεγαλύτερη εθνική πρόκληση είναι η εξέλιξη στο δημογραφικό. Υπάρχει μία περιφέρεια σε αυτή τη χώρα που μεγαλώνει και δεν μεγαλώνει οριακά, δεν μεγαλώνει συγκυριακά. Μεγαλώνει με πάνω από 6% στην απογραφή του Νοτίου Αιγαίου. Η μόνη περιφέρεια της Ελλάδας. Ενώ, λοιπόν, είναι το δημογραφικό η μεγάλη εθνική πρόκληση, ενώ όλη η χώρα μικραίνει, μία περιοχή της μεγαλώνει και δεν μιλάμε για αυτό. Όχι, μιλάμε μόνο για την κακομοιριά. Γιατί είμαστε εθισμένοι στην κακομοιριά. Γιατί δεν μιλάμε για το καλό παράδειγμα του Νοτίου Αιγαίου. Γιατί δεν είναι φωτεινό παράδειγμα σε αυτές τις αρνητικές εξελίξεις που έχει η χώρα. Η περιοχή της, η οποία μεγαλώνει, η οποία φέρνει πίσω νέους που έφυγαν στην περίοδο της κρίσης. Η οποία κρατάει εδώ νέους που θα μπορούσαν να έχουν φύγει και αυτοί. Η οποία φέρνει γεννήσεις. Η μόνη περιοχή με θετικό ισοζύγιο. Η μόνη περιοχή με θετικούς όλους τους δείκτες του δημογραφικού. Γιατί το δημογραφικό δεν είναι μόνο το πόσοι είμαστε. Ηλικίες, γεννήσεις, παραγωγικές ηλικίες. Σε όλους αυτούς τους δείκτες, το Νότιο Αιγαίο είναι η μόνη περιοχή της Ελλάδας που είναι θετικό. Και δεν είναι παράδειγμα το Νότιο Αιγαίο στην Ελλάδα. Αφού είναι θετικό και αυτή είναι η εθνική πρόκληση, γιατί το Νότιο Αιγαίο δεν είναι παράδειγμα; Γιατί τότε θα αναγκαστούμε να αποδεχθούμε την γενεσιουργό αιτία, τον κύριο λόγο για τον οποίο είναι θετικό το Νότιο Αιγαίο σε αυτή την πρόκληση που δεν είναι άλλο απ’ αυτό που κινεί την οικονομία του και δίνει αισιοδοξία. Τον τουρισμό, αλλά επειδή τώρα έχουμε αποφασίσει σαν λαός στο δημόσιο διάλογο να κατηγορούμε το τουρισμό για τα πάντα, στοχοποιήσαμε και δαιμονοποιήσαμε τον τουρισμό. Για όλα αυτά είναι τώρα, για όλα αυτά είναι ο τουρισμός. Λοιπόν, δεν συζητάμε το θετικό παράδειγμα γιατί εξ αυτού θα δικαιωθεί ο υπέροχος κλάδος του τουρισμού. Εμείς θα το υπερασπιστούμε αυτό. Και αυτά που έχουμε πετύχει εδώ ως περιοχή γιατί δεν έγιναν τυχαία, έχει πάρα -πάρα πολλή δουλειά. Θα υπερασπιστούμε χωρίς φόβο και τον τουρισμό και το μέλλον μας, με σχέδιο, με ευθύνη, με σεβασμό στην αλήθεια, με σεβασμό στους ανθρώπους που δημιουργούν, με σεβασμό στα νησιά μας. Με σεβασμό σε μια χώρα που θέλουμε όχι απλώς να επιβιώσει, να σταθεί όρθια, παραγωγική, ζωντανή χώρα, αισιόδοξη χώρα. Δεν έχει νερό κάπου, ο τουρίστας φταίει. Ο τουρίστας φταίει που δεν έχεις σχεδιάσει και δεν έχεις υλοποιήσει το έργο που έπρεπε να κάνεις για να έχεις νεράκι; Σου φταίει αυτός που έρχεται και αφήνει εδώ τα ωραία του λεφτά για να βελτιώνεις το βιοτικό επίπεδο και να χτίζεις το μέλλον της οικογένειάς σου; Λοιπόν, να σοβαρευτούμε λίγο, να μην ψάχνουμε για άλλοθι, και να μην ψάχνουμε πια άλλο να κατηγορούμε οτιδήποτε πετυχημένο. Οτιδήποτε πετυχημένο σε αυτή τη χώρα είναι… ύποπτο!
Εγώ λέω ότι αυτό που εμείς κάνουμε στο Νότιο Αιγαίο, να αναγνωρίζουμε και να αξιοποιούμε τις ευκαιρίες και να διαμορφώνουμε ένα περιβάλλον το οποίο φέρνει πίσω ανθρώπους και κρατάει εδώ ανθρώπους και κρατάει θετικούς όλους τους δείκτες του δημογραφικού, αυτό οφείλει να κάνει και η χώρα. Και αυτό εμείς θα το υπερασπιστούμε μέχρι τέλους. Γιατί μια χώρα μικρή και μίζερη δεν έχει κανένα μέλλον. Τα νησιά μας έχουν μέλλον, γιατί έχουν ισχυρό παρόν. Και γιατί αυτό το ισχυρό παρόν εμπνέει ασφάλεια, ασφάλεια στους πολίτες του για να μένουν εδώ, για να έρχονται εδώ, για να γεννάνε εδώ, για να σχεδιάζουν το μέλλον της οικογένειάς τους εδώ.
Αλλά αυτό έρχεται σε αντίθεση με το αφήγημα της μιζέριας. Το αφήγημα αυτό που ένα κομμάτι του πολιτικού προσωπικού καλλιεργεί νύχτα μέρα, αρνούμενο την αλήθεια, την πραγματικότητα, σπέρνοντας στην κοινωνία όλη αυτή τη μαυρίλα, γιατί το φως φοβούνται ότι θα τους κάψει. Το φως φοβούνται ότι θα αναδείξει ότι δεν έχουν κανένα σχέδιο. Κανένα σχέδιο οι ίδιοι. Αν στην πολιτική, έχεις σχέδιο και δεν φοβάσαι να το παρουσιάσεις και δεν φοβάσαι να αναλάβεις το πολιτικό κόστος των δικών σου ευθυνών για να το υλοποιήσεις, όταν κοιτάς στους πολίτες τα μάτια και λες την αλήθεια «εδώ καλλιεργείται νύχτα μέρα η μιζέρια», το κράτος των Αθηνών, ο τουρισμός, αυτό εκείνο, το άλλο, ποιος φταίει. Πάντα φταίει ο Χατζηπετρής;», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Γ. Χατζημάρκος: «Το δημογραφικό είναι η ίδια η υπόσταση της χώρας»

Όπως τονίζεται σε έκθεση της Eυρωπαϊκής Eπιτροπής  η οποία συζητήθηκε στο χθεσινό Eurogroup, η αγορά κατοικίας σε όλη την Ευρώπη βρίσκεται σε μια παρατεταμένη περίοδο έντασης, με τις τιμές των ακινήτων να αυξάνονται σταθερά από το 2014 και την προσιτότητα της στέγασης να επιδεινώνεται σχεδόν σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η   κρίση δεν είναι συγκυριακή, αλλά αποτέλεσμα της διαρκούς απόκλισης ανάμεσα στις τιμές κατοικιών και στα εισοδήματα των νοικοκυριών, σε συνδυασμό με διαρθρωτικές αδυναμίες στην προσφορά.

Η έκθεση προειδοποιεί ότι τα μέτρα που ενισχύουν τη ζήτηση, όπως επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις, συχνά καταλήγουν να αυξάνουν τις τιμές αντί να βελτιώνουν την προσιτότητα, όταν η προσφορά είναι περιορισμένη.

Αντίθετα, οι παρεμβάσεις στην προσφορά θεωρούνται πιο αποτελεσματικές. Συγκεκριμένα συστήνεται απλοποίηση κανόνων, αξιοποίηση κενών κατοικιών, περιορισμός στρεβλώσεων από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας.

Στην Ελλάδα, αποκτά ακόμη εντονότερη διάσταση λόγω του υψηλού αποθέματος κενών κατοικιών και της έντονης τουριστικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η χώρα συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων όπου η αξιοποίηση του υπάρχοντος στεγαστικού αποθέματος αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για την αύξηση της προσφοράς. Παράλληλα, η εκρηκτική ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση, ιδίως στην Αθήνα και σε τουριστικές περιοχές, ασκώντας πρόσθετη πίεση στα ενοίκια. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν το ευρύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα της απόκλισης μεταξύ τιμών κατοικιών και εισοδημάτων, το οποίο επηρεάζει δυσανάλογα τα νέα νοικοκυριά και τους ενοικιαστές.

Από τη φθηνή χρηματοδότηση στην απότομη άνοδο των επιτοκίων
Σύμφωνα με τη μελέτη, η δεκαετία μετά το 2014 χαρακτηρίστηκε από ιστορικά χαμηλά επιτόκια, τα οποία ενίσχυσαν τη δανειοληπτική ικανότητα των νοικοκυριών και τροφοδότησαν τη ζήτηση για κατοικία. Η πανδημία επιδείνωσε τις ανισορροπίες δημιουργώντας, περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα, διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξημένο κόστος υλικών  που περιόρισαν την προσφορά, ενώ η ζήτηση παρέμεινε ισχυρή λόγω αποταμιεύσεων και αλλαγών στον τρόπο ζωής.

Το 2022, η απότομη αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανέκοψε προσωρινά την άνοδο των τιμών. Ωστόσο, από το 2024 η αγορά επανήλθε σε ανοδική τροχιά, καθώς η περιορισμένη προσφορά συνάντησε εκ νέου αυξημένη ζήτηση. Σε αρκετά κράτη μέλη, οι αυξήσεις το 2025 ήταν διψήφιες, δείχνοντας ότι οι πιέσεις όχι μόνο δεν έχουν εκτονωθεί, αλλά εντείνονται.

Η ψαλίδα μεταξύ τιμών κατοικιών και εισοδημάτων έχει διευρυνθεί σημαντικά. Σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Κάτω Χώρες, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία, η Τσεχία και η Αυστρία, ο δείκτης τιμής προς εισόδημα έχει επιδεινωθεί πάνω από 20% σε σχέση με τον μακροχρόνιο μέσο όρο.

Ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, η κατάσταση είναι ακόμη πιο πιεστική. Στη Λισαβόνα, τη Βουδαπέστη, την Πράγα, την Αθήνα και το Βουκουρέστι, τα νέα ενοίκια συχνά απορροφούν πάνω από το μισό του μέσου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Ενοίκιο ως ποσοστό του εισοδήματος στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες © Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Παράλληλα, η άνοδος των επιτοκίων έχει καταστήσει τη χρηματοδότηση κατοικίας σημαντικά ακριβότερη σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία, μειώνοντας την πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση, ιδίως για τους νέους.

Η κρίση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Οι ευάλωτες ομάδες, νέοι, ενοικιαστές, νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, επηρεάζονται δυσανάλογα. Ταυτόχρονα, η άνοδος των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η αυξημένη παρουσία θεσμικών επενδυτών στις αστικές αγορές εντείνουν την πίεση, περιορίζοντας το απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.

Η κατάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα ορατή σε τουριστικές και αστικές περιοχές, όπου η κατοικία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε επενδυτικό προϊόν παρά σε κοινωνικό αγαθό.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο της πίεσης
Η Ελλάδα εμφανίζεται ρητά στην ευρωπαϊκή ανάλυση ως μία από τις χώρες με σημαντικό απόθεμα κενών κατοικιών, μαζί με την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γαλλία. Το φαινόμενο συνδέεται με δημογραφικές μεταβολές, υψηλή συγκέντρωση δεύτερης κατοικίας και έντονη τουριστική δραστηριότητα.

Σε περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως η Αθήνα αλλά και νησιωτικοί τουριστικοί προορισμοί, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν ενισχύσει τις πιέσεις στην αγορά, μειώνοντας τη διαθεσιμότητα μακροχρόνιας στέγασης και αυξάνοντας τα ενοίκια, ιδίως στα νέα συμβόλαια.

Παράλληλα, η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα και οι διοικητικές καθυστερήσεις στην αδειοδότηση, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος κατασκευής, επιβαρύνουν περαιτέρω την ελληνική αγορά, η οποία ήδη χαρακτηρίζεται από έντονες περιφερειακές ανισότητες μεταξύ αστικών κέντρων και περιφέρειας.

Πηγή: powergame.gr

Κομισιόν: Τα ενοίκια τρώνε το εισόδημα – Η Ελλάδα στην τρίτη χειρότερη θέση της Ευρώπης

Η συζήτηση ανέδειξε τόσο τα κοινά σημεία όσο και τις διαφορετικές προσεγγίσεις γύρω από ένα από τα πιο πιεστικά κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Στο πάνελ συμμετείχαν η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο βουλευτής Επικρατείας και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Δημήτρης Μάντζος, ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας και γενικός γραμματέας της ΕΝΠΕ Φάνης Σπανός, καθώς και ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Βέττας.

Η κ. Μιχαηλίδου περιέγραψε μια κρίση που συνδέεται με την «ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης», παρουσιάζοντας τη δέσμη των 43 μέτρων ύψους 7 δισ. ευρώ, με αιχμές τις επιδοτήσεις ενοικίου, την κοινωνική αντιπαροχή, την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω».

Από την πλευρά του, ο κ. Μάντζος έδωσε έμφαση στην ενίσχυση της προσφοράς μέσω κοινωνικής κατοικίας, αξιοποίησης δημόσιων και ιδιωτικών κλειστών ακινήτων, περιορισμού της Golden Visa και αυστηρότερης ρύθμισης των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Ο κ. Σπανός μετέφερε τη συζήτηση στην περιφερειακή διάσταση, υποστηρίζοντας ότι η απάντηση δεν μπορεί να εξαντλείται στην Αθήνα, αλλά πρέπει να συνδεθεί με δουλειές, υποδομές, τηλεργασία και κίνητρα για επιστροφή στην επαρχία.

Ο κ. Βέττας, τέλος, έδωσε τη μεγάλη οικονομική εικόνα, εξηγώντας ότι το πρόβλημα είναι αποτέλεσμα δεκαετιών, συνδέεται με τη μεταβολή της κοινωνικής δομής και απαιτεί αναβάθμιση του υπάρχοντος αποθέματος, θεσμικές τομές και πολιτική συναίνεση.

Κοινός τόπος όλων ήταν ότι η στεγαστική κρίση δεν λύνεται με μία μόνο παρέμβαση, αλλά απαιτεί σχέδιο, διάρκεια και συνδυασμό πολιτικών.

Ειδικότερα η κ. Μιχαηλίδου υπογράμμισε πως το στεγαστικό πρόβλημα αναδεικνύεται σε κορυφαία κοινωνική πρόκληση. Παρουσίασε στο STAR FORUM στη Λαμία ένα πολυεπίπεδο σχέδιο κυβερνητικών παρεμβάσεων, αναγνωρίζοντας εξαρχής τη σοβαρότητα της κατάστασης. Όπως τόνισε, «η στεγαστική κρίση είναι ένα πολύ μεγάλο ζήτημα», το οποίο δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά «εντάσσεται και μέσα στο διεθνές και ευρωπαϊκό αντίστοιχο πρόβλημα», συνδέοντας μάλιστα το ζήτημα άμεσα με το δημογραφικό.

Η υπουργός περιέγραψε ένα πλαίσιο όπου η κρίση απορρέει από μια «μεγάλη δυναμική ασυμμετρία προσφοράς και ζήτησης» και συμπλήρωσε πως η ζήτηση κατοικίας έχει αυξηθεί σημαντικά. «Η ζήτηση έχει αυξηθεί ενδογενώς και ακόμα περισσότερο εξωγενώς», σημείωσε, αποδίδοντας την άνοδο τόσο σε κοινωνικές μεταβολές, όπως η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, όσο και στην ενίσχυση της ελκυστικότητας της χώρας για ξένους επενδυτές, ψηφιακούς νομάδες και τουρίστες. Παράγοντες όπως η Golden Visa και η βραχυχρόνια μίσθωση «άνθησαν», ενισχύοντας περαιτέρω τη ζήτηση.

Όπως είπε η κ. Μιχαηλίδου, το κρίσιμο πρόβλημα εντοπίζεται στην προσφορά. «Υπάρχει μια πάρα πολύ μεγάλη δυσκολία αύξησης προσφοράς», υπογράμμισε, αποδίδοντας την υστέρηση αυτή τόσο στην κατάρρευση της οικοδομικής δραστηριότητας κατά τη διάρκεια των μνημονίων όσο και σε δομικές ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς, όπως ο κατακερματισμός της γης και οι πολεοδομικοί περιορισμοί. «Ο μισός πληθυσμός θέλει να μένει στην Αττική», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας την ανισοκατανομή της ζήτησης.

Απέναντι σε αυτή τη σύνθετη εικόνα, η κυβέρνηση προτάσσει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων. «Έχουμε απαντήσει με μία δέσμη 43 διαφορετικών μέτρων, 7 δισεκατομμυρίων ευρώ», δήλωσε η υπουργός, διευκρινίζοντας ότι δεν υπάρχει «ένα και μεγάλο» μέτρο που μπορεί να λύσει το πρόβλημα. Αντίθετα, απαιτούνται «πολλές σταδιακές παρεμβάσεις» που θα αγγίζουν τόσο τη ζήτηση όσο και την προσφορά.

Στο επίπεδο της άμεσης ανακούφισης, η κυβέρνηση δίνει έμφαση στις επιδοτήσεις. Η «επιστροφή του ενός στα δώδεκα ενοίκια» αφορά, σύμφωνα με την υπουργό, «εννιά στους δέκα Έλληνες που νοικιάζουν», ενώ το επίδομα στέγασης καλύπτει ήδη 280.000 πολίτες. Ιδιαίτερη στόχευση υπάρχει για δημόσιους λειτουργούς που εργάζονται μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, με ενισχυμένες επιδοτήσεις.

Παράλληλα υπογράμμισε με έμφαση πως προωθούνται πολιτικές περιφερειακής αποκέντρωσης, όπως το πρόγραμμα μετεγκατάστασης με ενίσχυση 10.000 ευρώ, σε συνδυασμό με προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ. Στόχος είναι η αποσυμφόρηση των αστικών κέντρων και η ενίσχυση της ζωής στην περιφέρεια.

Στον πυρήνα της στρατηγικής, ωστόσο, βρίσκονται τα μέτρα αύξησης της προσφοράς κατοικιών. Η υπουργός ξεχώρισε τρεις βασικές παρεμβάσεις. Πρώτον, την «κοινωνική αντιπαροχή», δηλαδή την αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας για την κατασκευή νέων κατοικιών, συμπεριλαμβανομένων κοινωνικών κατοικιών με προσιτό ενοίκιο. Δεύτερον, την αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, με στόχο τη δημιουργία «1.800 κατοικιών» σε μεγάλες πόλεις. «Τέτοια ένταση στεγαστικού αποθέματος έχει να δει η Ελλάδα πάρα πολλές δεκαετίες», υπογράμμισε. Τρίτον, το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», ύψους 500 εκατ. ευρώ, για την επαναφορά κλειστών διαμερισμάτων στην αγορά. Η ίδια αναγνώρισε πως, παρά τις παρεμβάσεις, τα αποτελέσματα δεν θα είναι άμεσα. «Χρειάζεται κατανόηση των χρονικών οριζόντων», σημείωσε, εξηγώντας ότι τα μεγάλα έργα απαιτούν χρόνια για να αποδώσουν. Το στοίχημα, επομένως, είναι διττό: αφενός η άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών και αφετέρου η σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά.

Κλείνοντας σημείωσε ότι το στεγαστικό δεν έχει εύκολες λύσεις, αλλά απαιτεί συντονισμένη δράση. «Χρειάζεται να είμαστε όλοι μαζί», τόνισε η υπουργός, καλώντας σε ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Σε ένα πρόβλημα που «είναι βαθύ κυρίως στους τρεις στους δέκα Έλληνες νεαρότερης ηλικίας», η επιτυχία των μέτρων θα κριθεί από το κατά πόσο μπορούν να μετατρέψουν τη σταδιακή παρέμβαση σε ουσιαστική ανακούφιση.

Στο ίδιο πάνελ του STAR FORUM ο Δημήτρης Μάντζος, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, επιχείρησε να διαφοροποιήσει σαφώς τη στρατηγική της αντιπολίτευσης από την κυβερνητική προσέγγιση, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της προσφοράς και στη ρύθμιση της αγοράς με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης.

Από την αρχή της τοποθέτησής του, ξεκαθάρισε ότι «το ΠΑΣΟΚ δεν κάνει ποτέ μόνο κριτική», υπογραμμίζοντας πως έχει ήδη καταθέσει «ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης» από το 2024. Περιγράφοντας την κοινωνική διάσταση του προβλήματος, σημείωσε ότι «πάρα πολλοί συμπολίτες μας φτάνουν σε πολύ μεγάλη ηλικία για να εγκαταλείψουν το παιδικό τους δωμάτιο», ενώ άλλοι επιβαρύνονται «δυσανάλογα περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο» με το κόστος στέγασης.

Στο πεδίο της ανάλυσης, ο ίδιος εντόπισε την αιτία της κρίσης κυρίως στην πλευρά της προσφοράς. «Υπάρχει ζήτημα προσφοράς», τόνισε, απορρίπτοντας την ιδέα ότι πρόκειται για εισαγόμενο φαινόμενο. «Εισαγόμενη στεγαστική κρίση δεν μπορούμε να έχουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το πρόβλημα σχετίζεται με δομικά χαρακτηριστικά της ελληνικής αγοράς.

Ιδιαίτερη κριτική άσκησε σε πολιτικές που, όπως είπε, επιβάρυναν την κατάσταση. Για τη βραχυχρόνια μίσθωση υπογράμμισε ότι «πρέπει να ρυθμίζεται ειδικά σε ζώνες πίεσης», ενώ για το πρόγραμμα της Golden Visa σημείωσε ότι «υπήρξε φάρμακο» σε δύσκολες εποχές, «έχει εξελιχθεί όμως σε δηλητήριο». Κατά την εκτίμησή του, οι κυβερνητικές παρεμβάσεις, όπως τα προγράμματα «Σπίτι μου», «επιδότησαν τη ζήτηση» χωρίς να ενισχύσουν επαρκώς την προσφορά.

Απέναντι σε αυτό, ο κ. Μάντζος παρουσίασε ένα διαφορετικό μοντέλο πολιτικής, με επίκεντρο τη δημιουργία νέου στεγαστικού αποθέματος. «Για μας το ζήτημα είναι να μπορέσουμε να στηρίξουμε την προσφορά», είπε, προτείνοντας την αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων ακινήτων που ανήκουν στο Δημόσιο, στους δήμους και στις περιφέρειες. Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για «κεφαλαιακό απόθεμα» που παραμένει ανενεργό και θα μπορούσε να συμβάλει άμεσα στην αποκλιμάκωση των τιμών.

Σύμφωνα μe τον κ. Μάντζο, κεντρικό στοιχείο της πρότασης αποτελεί η ανάπτυξη ενός συστήματος κοινωνικής κατοικίας, όπου η Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική υστέρηση. «Η χώρα μας έχει 0% κοινωνική κατοικία», ανέφερε, συγκρίνοντας την κατάσταση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΑΣΟΚ προτείνει ένα πρόγραμμα ανακαινίσεων με φορολογικά κίνητρα, ώστε ιδιώτες ιδιοκτήτες να εντάσσουν τα ακίνητά τους σε μια «δεξαμενή κοινωνικής κατοικίας». Στόχος είναι η προσθήκη «40.000 κατοικιών» στην αγορά.

Η πρόταση συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα ρύθμισης. Μεταξύ αυτών, η «κατάργηση της Golden Visa στα αστικά κέντρα και στα νησιά» με έντονη στεγαστική πίεση, καθώς και ο περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων. «Ισιώνουμε την τιμή του ενοικίου», ανέφερε, περιγράφοντας μια πολιτική που στοχεύει στη συγκράτηση των μισθωμάτων αντί της ενίσχυσης της αγοραστικής δύναμης.

Ο κ. Μάντζος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στις κοινωνικές ομάδες που πλήττονται περισσότερο. Οι πολιτικές αυτές, όπως είπε, απευθύνονται «στους εργαζόμενους, στα νέα ζευγάρια», αλλά και σε δημόσιους λειτουργούς που αδυνατούν να βρουν στέγη, ιδιαίτερα σε νησιωτικές περιοχές.

Παράλληλα, αναφέρθηκε και στον ρόλο των τραπεζών, επισημαίνοντας ότι διαθέτουν μεγάλο αριθμό ακινήτων που «πρέπει να δοθούν στην αγορά ξανά», αντί να παραμένουν ανενεργά. Αντίστοιχα, ζήτησε την πλήρη καταγραφή και αξιοποίηση των κλειστών ακινήτων της αυτοδιοίκησης.

Κλείνοντας, συνέδεσε το στεγαστικό με το ευρύτερο αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας. «Η στέγαση πρέπει να είναι δικαίωμα για όλους και όχι ακριβό προνόμιο για λίγους», τόνισε, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά βαθιά πολιτικό. Η αντιμετώπιση της κρίσης, κατά τον ίδιο, περνά μέσα από δημόσιες πολιτικές που ενισχύουν την περιφερειακή ανάπτυξη και μειώνουν τις κοινωνικές ανισότητες.

Όπως υπογράμμισε ο κ. Μάντζος, η πρόταση του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από την ενίσχυση της ζήτησης σε μια πιο δομική παρέμβαση στην αγορά, θέτοντας στο επίκεντρο την προσφορά και τη ρύθμιση.

Ο Φάνης Σπανός, περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας και γενικός γραμματέας της ΕΝΠΕ, έβαλε στο πάνελ μια καθαρά περιφερειακή διάσταση στο στεγαστικό, συνδέοντάς το ευθέως με το δημογραφικό και με το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας. Ξεκίνησε συμφωνώντας με την ανάλυση που προηγήθηκε, αλλά έδωσε μια πιο απλή, σχεδόν εικονική περιγραφή του προβλήματος λέγοντας πως «μια Αθήνα που γεμίζει με έναν θηριώδη τρόπο και μια επαρχία που αδειάζει με επίσης έναν θηριώδη τρόπο». Για τον κ. Σπανό, εκεί βρίσκεται η καρδιά της κρίσης.

Ο κ. Σπανός αναγνώρισε ότι τα άμεσα μέτρα για τη στήριξη της στέγασης στην Αθήνα είναι αναγκαία, όμως προειδοποίησε ότι σε βάθος χρόνου δεν αρκούν. «Όσο επιδοτείς ενοίκια, τόσο απλά θα ανεβαίνουν τα ενοίκια», ανέφερε, περιγράφοντας έναν μηχανισμό που, όπως εκτιμά, δεν λύνει το πρόβλημα αλλά το ανακυκλώνει. Κατά την προσέγγισή του, η ουσιαστική απάντηση πρέπει να είναι στρατηγική και να στοχεύει στη μετακίνηση πληθυσμού και δραστηριοτήτων προς την περιφέρεια.

Στην τοποθέτησή του, το στεγαστικό δεν εμφανίζεται μόνο ως κρίση κόστους, αλλά και ως κρίση υποδομών. Μια υπερσυγκεντρωμένη πρωτεύουσα, είπε, δεν πιέζεται μόνο από τα πανάκριβα ενοίκια, αλλά και από την αδυναμία των βασικών δικτύων να εξυπηρετήσουν ολοένα μεγαλύτερους πληθυσμούς. Δρόμοι, ύδρευση, αποχέτευση, φωτισμός, σχολεία: όλα μπαίνουν στην ίδια εξίσωση.

Η βασική του πρόταση είναι ότι η πολιτεία οφείλει να κατευθύνει ένα «γενναίο κλάσμα» των στεγαστικών πόρων στην ελληνική περιφέρεια. Όχι μόνο με επιδοτήσεις ενοικίου, αλλά με μια συνολική δέσμη κινήτρων: ανάπτυξη σιδηροδρομικών και άλλων δικτύων, θεσμική και τεχνολογική διευκόλυνση της τηλεργασίας, αλλά και «ισχυρά επενδυτικά κίνητρα για δημιουργία θέσεων εργασίας στην επαρχία». Η λογική που κατέθεσε είναι σαφής. Για να μείνουν ή να επιστρέψουν οι νέοι στον τόπο τους, «θα πρέπει να θέλουν και να μπορούν». Το «θέλουν» συνδέεται με την ποιότητα ζωής, το «μπορούν» με τις δουλειές.

Ο κ. Σπανός μίλησε για την ανάγκη να αναδειχθούν «50 πόλεις» ως νέοι πόλοι οικιστικής και αναπτυξιακής ισορροπίας, αντί να συνεχιστεί η ασφυκτική συγκέντρωση στην Αθήνα. Επικαλέστηκε μάλιστα το ευρωπαϊκό σύνθημα «The right to stay», επιμένοντας ότι «το να μείνεις στον τόπο σου δεν είναι μια άσκηση απλά, είναι ένα δικαίωμα».

Ο κ. Σπανός με την παρέμβασή του ανέδειξε μια διαφορετική ανάγνωση του στεγαστικού. Όχι μόνο ως αγορά κατοικίας, αλλά ως πεδίο εθνικής χωροταξικής και κοινωνικής πολιτικής. Για τον Φάνη Σπανό, η λύση δεν θα έρθει μόνο με περισσότερα σπίτια, αλλά με μια νέα ισορροπία ανάμεσα στην πρωτεύουσα και την περιφέρεια, με στόχο καλύτερη ποιότητα ζωής και λιγότερες ανισότητες.

Ο Νίκος Βέττας, συνδυάζοντας την ιδιότητά του ως επικεφαλής του ΙΟΒΕ και ως ακαδημαϊκού στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, προσέγγισε το στεγαστικό ζήτημα με όρους μακροοικονομικής ανάλυσης και ιστορικής συνέχειας, επιχειρώντας να εξηγήσει γιατί η κρίση δεν μπορεί να λυθεί άμεσα.

Όπως επισήμανε, η σημερινή εικόνα δεν είναι συγκυριακή αλλά αποτέλεσμα δεκαετιών. «Από το 1950 και μετά […] οι Έλληνες στο σπίτι βάζανε τα λεφτά τους», ανέφερε, περιγράφοντας μια οικονομία όπου η κατοικία αποτελούσε βασικό επενδυτικό πυλώνα. Το 2007, στην κορύφωση της ανάπτυξης, «τα δύο τρίτα των επενδύσεων ήταν σε σπίτια και κατασκευές». Ωστόσο, η δεκαετία της κρίσης ανέτρεψε πλήρως αυτή την ισορροπία. «Για περίπου 10 χρόνια η χώρα πάγωσε», σημείωσε, εξηγώντας ότι πάγωσαν τόσο τα εισοδήματα όσο και η οικοδομική δραστηριότητα.

Αυτό το «πάγωμα», σύμφωνα με τον ίδιο, εξακολουθεί να επηρεάζει την αγορά και «θα επηρεάζει τουλάχιστον για τα επόμενα 5-10 χρόνια». Γι’ αυτό και, όπως τόνισε, «προβλήματα που έρχονται από δεκαετίες δεν λύνονται». Η ανάκαμψη της οικονομίας τα τελευταία χρόνια δεν αρκεί για να καλύψει το χαμένο έδαφος, ιδιαίτερα όταν η ζήτηση συνεχίζει να μεταβάλλεται.

Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσής του είναι η αλλαγή της κοινωνικής δομής. «Έχει μειωθεί η ιδιοκατοίκηση», όχι επειδή πουλήθηκαν μαζικά κατοικίες, αλλά επειδή «εκεί όπου μέναμε τέσσερις-τέσσερις, τώρα μένουν περισσότεροι άνθρωποι μόνοι τους». Η αύξηση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών και η γήρανση του πληθυσμού δημιουργούν νέες πιέσεις στη ζήτηση, που θα ενταθούν τις επόμενες δεκαετίες.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ο κ. Βέττας εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε εύκολες λύσεις. «Δεν είμαι καν σίγουρος ότι χρειάζεται… να χτίσουμε καινούρια σπίτια», είπε, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη αναβάθμισης του υπάρχοντος αποθέματος. Η ενεργειακή ανακαίνιση, η καλύτερη γεωγραφική κατανομή και η αξιοποίηση υφιστάμενων κατοικιών αποτελούν, κατά την άποψή του, πιο ρεαλιστικές κατευθύνσεις.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το στεγαστικό συνδέεται άμεσα με την οικονομική δραστηριότητα. «Εκεί όπου υπάρχει μεταποιητική βιομηχανία… εκεί θα υπάρχουν δουλειές», σημείωσε, αναδεικνύοντας τον ρόλο των επενδύσεων στην περιφέρεια. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η τάση συγκέντρωσης στα μεγάλα αστικά κέντρα δύσκολα αναστρέφεται: «Κολυμπάς κόντρα στο κύμα», είπε.

Στο πεδίο των πολιτικών, αναγνώρισε ότι τα υφιστάμενα μέτρα «αμβλύνουν το πρόβλημα», αλλά δεν το λύνουν. Επισήμανε υστερήσεις, όπως στις φοιτητικές εστίες και στην κοινωνική κατοικία, αλλά και διαρθρωτικά εμπόδια, όπως η γραφειοκρατία στις μεταβιβάσεις και η έλλειψη διαφάνειας στα ενοίκια. «Ακόμη και τώρα… μπορεί να σου πάρει ενάμιση χρόνο να πουλήσεις ένα σπίτι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην ανάγκη «δύσκολων αποφάσεων». Από την πιθανή αναδιάταξη οικιστικών περιοχών μέχρι παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας στα αστικά κέντρα, υποστήριξε ότι «όσο πιο πολύ τολμήσεις, τόσο πιο γρήγορα μπορείς να τρέξεις». Ωστόσο, τόνισε ότι τέτοιες επιλογές ξεπερνούν τον ορίζοντα μιας κυβέρνησης και απαιτούν ευρύτερη συναίνεση.

Καταληκτικά, ο Νίκος Βέττας ανέδειξε τη μεγάλη εικόνα: το στεγαστικό δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα αγοράς, αλλά μια σύνθετη πρόκληση που συνδέεται με το δημογραφικό, την ανάπτυξη και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό της χώρας. «Αυτά είναι ζητήματα που θέλουν συναίνεση», υπογράμμισε, θέτοντας το πλαίσιο για μια συζήτηση που υπερβαίνει τον εκλογικό κύκλο και απαιτεί στρατηγική βάθους.

Πηγή: insider.gr

Μιχαηλίδου: «Κορυφαία κοινωνική πρόκληση το στεγαστικό πρόβλημα»

Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της BluPeak Estate Analytics, Βασίλειο Ηλιόπουλο, οι δήμοι διαθέτουν χιλιάδες ακίνητα, τόσο οικόπεδα όσο και κτίρια, τα οποία δεν είναι καταγεγραμμένα και ως εκ τούτου δεν μπορούν να βγούνε στην αγορά και να αποτελέσουν μέρος της λύσης, όπως θα ήταν λογικό και κυρίως αναγκαίο. Εφόσον γίνει η καταγραφή τους σε ένα Μητρώο η Πολιτεία δύναται να σχεδιάσει πολιτικές ώστε να μπουν στην αγορά νέα ακίνητα προς μίσθωση. Ο ίδιος ανέδειξε ως παράδειγμα τον Δήμο Αμαρουσίου, ο οποίος έχει καταγεγραμμένα περί τα 180 ακίνητα, ενώ το σύνολο που έχει στην ιδιοκτησία του ξεπερνά τα 1.700 και αυτό συμβαίνει στους περισσότερους δήμους της χώρας. «Η καθημερινότητα των Δήμων δεν τους επιτρέπει να ασχοληθούν με τα ακίνητά τους», σημείωσε σχετικά.

Τι «λέει» η αγορά
Σε έρευνα για τη στεγαστική κρίση που παρουσίασε η BluPeak σε συνεργασία με την Ierax Analytics (ερωτήσεις σε δείγμα πολιτών) προκύπτει ότι η αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλή ιδιοκτησία αλλά όχι από χαμηλή στεγαστική ανησυχία. Παρότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού διαθέτει κύρια κατοικία (πολλές φορές εξοφλημένη), σημαντικό ποσοστό δηλώνει ότι η στεγαστική κατάσταση επηρεάζει ουσιαστικά τα μελλοντικά του σχέδια και ότι ενδέχεται να χρειαστεί αλλαγή κατοικίας τα επόμενα χρόνια, κυρίως για οικονομικούς λόγους ή ανάγκη μεγαλύτερου χώρου. Η μεγάλη πλειονότητα θεωρεί ότι η αγορά κατοικίας χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαφάνεια, ενώ εκτιμά ότι οι αδήλωτες ή μερικώς δηλωμένες μισθώσεις είναι συχνό φαινόμενο και επηρεάζουν τις τιμές, δημιουργώντας υψηλή κοινωνική νομιμοποίηση για εργαλεία ελέγχου και καταγραφής. Η πλειονότητα θεωρεί, επίσης, σημαντική τη δημιουργία ενιαίου Μητρώου Ιδιοκτησίας και δηλώνει ότι θα χρησιμοποιούσε ψηφιακή πλατφόρμα πλήρους διαφάνειας, γεγονός που δείχνει ότι η αγορά είναι ώριμη για την εισαγωγή τέτοιων εργαλείων.

Περίπου οι μισοί θεωρούν την παρέμβαση “πολύ επείγουσα”, κάτι που υποδηλώνει ότι οι πολιτικές στέγασης αποτελούν ζήτημα υψηλής κοινωνικής προτεραιότητας για τα νοικοκυριά μέσης ηλικίας. Μεγάλα τμήματα του πληθυσμού ανήκουν σε segments που διαθέτουν σχετική στεγαστική ασφάλεια αλλά υψηλή πίεση μετακίνησης ή οικονομικού κόστους, κάτι που τους καθιστά βασικό κοινό στόχο για πολιτικές και υπηρεσίες που διευκολύνουν τη μετεγκατάσταση, την αναβάθμιση κατοικίας ή τη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά.

 Βαρύ το κόστος στέγασης
Σύμφωνα, λοιπόν, με ευρήματα της έρευνας, καταγράφεται ότι στις ηλικίες 25–35 ετών σημαντικό ποσοστό του εισοδήματος διατίθεται για στέγαση. Το 43% δαπανά 25–40% του εισοδήματος, ενώ περίπου 20% δίνει πάνω από 40%. Το 59% θεωρεί τη στέγασή του αρκετά ή πολύ σταθερή, αλλά το 39% τη θεωρεί λίγο ή καθόλου σταθερή, γεγονός που δείχνει σημαντική αβεβαιότητα. Μόλις το 38% θεωρεί το κόστος προσιτό, το 62% το χαρακτηρίζει οριακό, δύσκολα διαχειρίσιμο ή μη βιώσιμο και η μεγάλη πλειονότητα (71%) θεωρεί ότι η αγορά κατοικίας είναι λίγο ή καθόλου διαφανής.

Μεγάλη είναι η πεποίθηση (82%) ότι η έλλειψη ελέγχου ανεβάζει τις τιμές και πάνω από τους μισούς (56%) θεωρούν ότι ένα ενιαίο Μητρώο Ιδιοκτησίας θα μπορούσε να βελτιώσει τη διαφάνεια, με το 75% να θεωρεί σημαντική την ψηφιακή καταγραφή όλων των ακινήτων και το 76% θεωρεί πολύ ή αρκετά επείγουσα την ανάγκη κρατικής παρέμβασης για το στεγαστικό.

Στις ηλικίες 36–55 ετών η ιδιοκατοίκηση είναι μεγαλύτερη ωστόσο καταγράφεται αβεβαιότητα με το 39% να δηλώνει ότι αισθάνεται λίγο ή καθόλου ασφαλές για τη συνέχιση της στέγασής του τα επόμενα 3–5 χρόνια. Το 70% θεωρεί πολύ ή αρκετά σημαντική τη δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου μητρώου ιδιοκτησίας, 79% δηλώνει ότι η αγορά είναι λίγο ή καθόλου διαφανής και το 81% πιστεύει ότι οι αδήλωτες ή μερικώς δηλωμένες μισθώσεις συμβαίνουν συχνά ή πολύ συχνά. Η έλλειψη ελέγχου θεωρείται από το 81% ως βασικός παράγοντας διαμόρφωσης των τιμών, το 85% αναφέρει ως πολύ ή αρκετά επείγουσα την ανάγκη κρατικής παρέμβασης για τη στεγαστική κρίση, ενώ 37% σκέφτεται να αλλάξει κατοικία τα επόμενα χρόνια και ο βασικός λόγος είναι η οικονομική δυσκολία.

Το στεγαστικό αποτελεί διαγενεακό ζήτημα
Γενικότερα, παρά τις διαφορές τους, οι δύο ηλικιακές ομάδες συμφωνούν ότι η αγορά κατοικίας δεν είναι διαφανής, η έλλειψη ελέγχου και οι αδήλωτες μισθώσεις επηρεάζουν τις τιμές και εμφανίζονται θετικές σε εργαλεία διαφάνειας, όπως ένα ενιαίο μητρώο ιδιοκτησίας ακινήτων.

Το στεγαστικό αποτελεί διαγενεακό ζήτημα, καθώς οι νεότεροι βιώνουν εντονότερη οικονομική πίεση και περιορισμό επιλογών ζωής, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες, παρότι σε υψηλότερα επίπεδα ιδιοκτησίας, αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες μετακίνησης, αναβάθμισης κατοικίας και οικονομικής προσαρμογής. Η αγορά διαμορφώνεται γύρω από “μεταβατικά” νοικοκυριά. Σημαντικό μέρος του πληθυσμού βρίσκεται σε φάση μετάβασης (πρώτη κατοικία, αλλαγή κατοικίας, αναβάθμιση χώρου), δημιουργώντας ευκαιρία για υπηρεσίες, πολιτικές και προϊόντα που διευκολύνουν τη στεγαστική κινητικότητα.

Πηγή: insider.gr

Η στεγαστική κρίση και το πρόβλημα με τα «άγνωστα» ακίνητα Δήμων – Δημοσίου

Πρόκειται για τους Δήμους Ιθάκης, Λειψών, Αστυπάλαιας και Τήνου, οι οποίοι έχοντας επίγνωση των οξυμένων στεγαστικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι, ιδίως κατά τις περιόδους αυξημένης τουριστικής κίνησης, κατέθεσαν αιτήματα χρηματοδότησης.

Τα σχέδιά τους περιλαμβάνουν είτε την ανακατασκευή παλαιών δημοτικών κτιρίων είτε την ανέγερση νέων κατοικιών, αλλά και την αγορά υφιστάμενων ακινήτων, με στόχο την ουσιαστική ανακούφιση του προβλήματος και τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας.

Εγκλωβισμένοι σε στεγαστικό εφιάλτη
Αξιοποίηση ενός παλιού οικοτροφείου στην Ιθάκη
Εχοντας λάβει ήδη το «πράσινο φως» για χρηματοδότηση, ο Δήμος Ιθάκης ξεκινά την ανακατασκευή του παλαιού οικοτροφείου του νησιού στο οποίο θα στεγαστούν γιατροί, εκπαιδευτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι. Μιλώντας στην «Κ» ο δήμαρχος του νησιού, Διονύσης Στανίτσας, σημειώνει πως αυτή τη στιγμή ξεκινά η δημοπράτηση για την αποκατάσταση του κτιρίου, το οποίο ανεγέρθη το 1958. Μέσα στο 2028 αναμένεται να παραδοθούν τα διαμερίσματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη του δήμου, υπολογίζεται πως στο κτίριο των 1.000 τ.μ. θα υπάρξει η δυνατότητα δημιουργίας συνολικά 20 διαμερισμάτων. «Πρόβλημα στην εύρεση στέγης στο νησί μας έχουν περισσότερο οι λιμενικοί, οι πυροσβέστες και οι αστυνομικοί. Ελπίζουμε με την αξιοποίηση του παλιού οικοτροφείου να δοθεί μία λύση, ενώ παράλληλα μέρος του οικοτροφείου της Ιθάκης θα αξιοποιηθεί και ως πολιτιστικό κέντρο», εξηγεί.

Κατασκευή και αγορά κατοικιών στους Λειψούς
Από την άλλη, ο Δήμος Λειψών έχει αιτηθεί χρηματοδότηση ύψους 760.000 ευρώ για κατασκευή κατοικιών και αγορά υφιστάμενων. Οπως σημειώνει στην «Κ» ο δήμαρχος του νησιού, Φώτης Μάγγος, στον σχεδιασμό προβλέπεται το χτίσιμο 2 οικιών σε δημοτικό οικόπεδο, η αγορά επιπλέον 2, καθώς και αγορά ενός οικοπέδου 300 τ.μ. με στόχο την κατασκευή ακόμη 4 κτιρίων. Συνολικά, 8 διαμερίσματα.

«Η αγορά των κατοικιών θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι, ενώ για την ανέγερση θα χρειαστούν δύο χρόνια. Γι’ αυτό μέχρι τότε θα συνεχιστεί η επιδοματική πολιτική σε γιατρούς και αναπληρωτές εκπαιδευτικούς ύψους 400 ευρώ», σημειώνει ο δήμαρχος.

Ανέγερση 9 διαμερισμάτων στην Αστυπάλαια 
Νοτιοδυτικά από τους Λειψούς, στον Δήμο Αστυπάλαιας έχει δρομολογηθεί η ανέγερση διαμερισμάτων εντός της Χώρας προϋπολογισμού 1,2 εκατομμυρίου ευρώ και έκτασης περίπου 750 τ.μ. «Στον δημοτικό χώρο μπορούν να οικοδομηθούν από 6 έως 9 κατοικίες μέχρι 70 τ.μ. έκαστη με στόχο να καλύψουν τις ανάγκες εκπαιδευτικών, γιατρών και δημοσίων υπαλλήλων», σημειώνει στην «Κ» ο δήμαρχος Νίκος Κομηνέας. Σύμφωνα με τον ίδιο έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες για μελέτη των διαμερισμάτων, ενώ θα χρειαστούν 2 χρόνια μέχρι την κατασκευή τους.

 14 διαμερίσματα στη «Θεοξένια» της Τήνου
Πρόταση για χρηματοδότηση ύψους 2 εκατ. ευρώ ετοιμάζει και ο Δήμος Τήνου, με στόχο την αξιοποίηση του δημοτικού κτιρίου «Θεοξένια» προκειμένου να δημιουργηθούν σύγχρονες κατοικίες για γιατρούς, καθηγητές και δημοσίους υπαλλήλους που υπηρετούν στο νησί. «Υπολογίζουμε πως από την αξιοποίηση του κτιρίου μπορούν να διατεθούν σε εργαζομένους έως και 14 διαμερίσματα με ορίζοντα υλοποίησης 8 μήνες από τώρα», επεξηγεί ο δήμαρχος του νησιού, Παναγιώτης Κροντηράς.

Πηγή: kathimerini.gr

Το σχέδιο για δημοτικές κατοικίες σε 4 νησιά

Θεμιστοκλής Μπάκας: «H Ελλάδα βρίσκεται σε στεγαστική κρίση»

«Η Ευρώπη οφείλει να αναλάβει συλλογικά την ευθύνη για τη στεγαστική κρίση και να δράσει», δήλωσε ο αρμόδιος Επίτροπος για τη Στέγη, Νταν Γιόργκενσεν, υπενθυμίζοντας ότι οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά πάνω από 60% την τελευταία δεκαετία. «Η στέγη δεν είναι απλώς εμπόρευμα – είναι θεμελιώδες δικαίωμα», τόνισε, προειδοποιώντας ότι η αδράνεια θα αφήσει «κενό που μπορεί να καλυφθεί από ακραίες πολιτικές δυνάμεις».

Δημόσιο χρήμα για νέες κατοικίες – και για τη μεσαία τάξη
Κεντρικός πυλώνας του σχεδίου είναι η αναθεώρηση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, ώστε να επιτρέπεται ρητά η χρήση δημόσιων πόρων για την κατασκευή προσιτής στέγης. Για πρώτη φορά, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να κατευθύνουν κονδύλια όχι μόνο σε κοινωνική κατοικία, αλλά και σε μεσαία νοικοκυριά που αποκλείονται ολοένα και περισσότερο από την αγορά.

Παράλληλα, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, εθνικές αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιωτικούς φορείς, η Κομισιόν προωθεί τη δημιουργία πανευρωπαϊκής επενδυτικής πλατφόρμας για κοινωνική και προσιτή στέγη. Η κατασκευή τέτοιων κατοικιών θα ενταχθεί ως ειδικός στόχος στα εθνικά σχέδια εταιρικής σχέσης της επόμενης επταετούς ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.

Απλοποίηση αδειών και ενίσχυση του κατασκευαστικού κλάδου
Για την αύξηση της προσφοράς, προβλέπεται νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Κατασκευή Κατοικιών, με έμφαση στην απλοποίηση και ψηφιοποίηση των αδειοδοτικών διαδικασιών. Θα ακολουθήσει ειδικό «πακέτο απλούστευσης» το 2027.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης σημαντικές επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό του κατασκευαστικού τομέα, κοινά πρότυπα για τα δομικά υλικά και την παρουσίαση Νομοθεσίας για τις Κατασκευαστικές Υπηρεσίες έως τα τέλη του 2026, ώστε οι εταιρείες να δραστηριοποιούνται διασυνοριακά με διασφαλισμένα εργασιακά πρότυπα.

Στο στόχαστρο η κερδοσκοπία και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας στην αγορά κατοικίας. Η Κομισιόν θα συλλέξει εντός του επόμενου έτους στοιχεία για την έκταση του φαινομένου, που –όπως ανέφερε ο Γιόργκενσεν– έχει μετατρέψει τα σπίτια σε επενδυτικά προϊόντα «σαν τον χρυσό ή το Bitcoin». Στο πλαίσιο αυτό θα εξεταστούν μηχανισμοί διαφάνειας και φορολογικές πολιτικές για τον περιορισμό της χρηματοοικονομικοποίησης της στέγης.

Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, θέμα με ιδιαίτερη βαρύτητα για τουριστικές πόλεις και περιοχές, η Επιτροπή προαναγγέλλει νομοθετική πρωτοβουλία το 2026 που θα δίνει σε εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές νομικά εργαλεία να επιβάλλουν «τεκμηριωμένα και αναλογικά μέτρα». Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ανώτατα όρια διανυκτερεύσεων, περιορισμοί εποχικής λειτουργίας ή ακόμη και πάγωμα νέων αδειών σε περιοχές όπου οι τουριστικές κατοικίες εκτοπίζουν τους μόνιμους κατοίκους.

«Δεν μπορούμε να παρακολουθούμε αδρανείς τους πολίτες να εκτοπίζονται από τις πόλεις τους», σημείωσε ο Επίτροπος.

Νέοι, φοιτητές και ευάλωτες ομάδες
Το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για νέους και φοιτητές, με δημόσια χρηματοδότηση για νέες φοιτητικές εστίες και ειδικό σκέλος του Erasmus+ για προσιτές λύσεις στέγασης σε φοιτητές από μειονεκτικά περιβάλλοντα. Παράλληλα, προβλέπεται κινητοποίηση πόρων για κοινωνική κατοικία για αστέγους και προώθηση του μοντέλου “Housing First”, που έχει εφαρμοστεί με επιτυχία στη Φινλανδία.

Τέλος, το σχέδιο συνδέεται με την πρωτοβουλία New European Bauhaus της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δίνοντας έμφαση στη βιωσιμότητα, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την ποιότητα ζωής των νέων οικισμών.

Για πολλές χώρες –και ιδιαίτερα για τις τουριστικές– οι προτάσεις της Κομισιόν αναμένεται να ανοίξουν έντονη συζήτηση για την ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη, τον τουρισμό και το δικαίωμα στην κατοικία.

Πηγή: tornosnews.gr

Κομισιόν: Πρώτο ευρωπαϊκό σχέδιο για προσιτή στέγη – Τι προβλέπει για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, από τη Βαρκελώνη και το Παρίσι μέχρι το Βερολίνο και τη Λισσαβώνα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις κινούνται προς έναν συνδυασμό ρυθμιστικών περιορισμών, φορολογικών εργαλείων και αυστηρών ελέγχων, με στόχο τη διατήρηση, την αποσυμφόρηση και τη μείωση των τιμών τόσο για την ενοικίαση κατοικιών όσο και για πωλήσεις. Συγκεκριμένα, πολλές πόλεις έχουν μειώσει τον αριθμό των ημερών που μπορούν να διατίθενται τα ακίνητα για βραχυχρόνιες μισθώσεις, στη Βαρκελώνη δεν θα ανανεωθούν 10.000 άδειες, ενώ στην Ιταλία εφαρμόζεται υψηλότερος συντελεστής φορολόγησης στην περίπτωση που κάποιος διαθέτει περισσότερα από ένα ακίνητα σε βραχυχρόνια μίσθωση.

Πρόσφατα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανέφερε σε συνέντευξή του ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, σημειώνοντας: «Δεν θέλουμε να δαιμονοποιήσουμε έναν κλάδο που δίνει σημαντικά έσοδα στη χώρα, αλλά είναι σαφές ότι πρέπει να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική αξιοποίηση και στη δυνατότητα των πολιτών να έχουν προσιτή στέγη. Ηδη έχουμε πάρει μέτρα και επεκτείνουμε το 2026 την απαγόρευση διάθεσης νέων κατοικιών σε τρία διαμερίσματα της Αττικής. Ωστόσο, οι έκτακτες συνθήκες στο στεγαστικό μάς αναγκάζουν να εξετάζουμε πρόσθετες παρεμβάσεις. Υπάρχουν εισηγήσεις για πιο αυστηρούς περιορισμούς στην προσφορά, έως και μέτρα που επηρεάζουν τη φορολόγηση της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Δεν έχουμε λάβει ακόμη αποφάσεις, αλλά είναι σαφές ότι, αν χρειαστεί, θα κινηθούμε αποφασιστικά για να αυξηθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών.

Η Καθημερινή συγκέντρωσε μερικά από τα πιο βασικά μέτρα που έχουν ληφθεί σε ευρωπαϊκές πόλεις.

• Ισπανία. Κατάργηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων STRs από τη Βαρκελώνη το 2028. Η δημοτική αρχή της πόλης ανακοίνωσε ότι δεν θα ανανεώσει καμία από τις περίπου 10.000 άδειες τουριστικής μίσθωσης και ότι μέχρι το 2028 οι βραχυχρόνιες μισθώσεις θα έχουν καταργηθεί πλήρως. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από χρόνια κοινωνικών πιέσεων και σημαντική αύξηση των ενοικίων κατά 68% μέσα σε μια δεκαετία. Οπως δηλώνουν οι τοπικές αρχές, «η στέγη είναι δικαίωμα, όχι επενδυτικό εργαλείο». Σε φορολογικό επίπεδο, βρίσκεται υπό επεξεργασία νέος ΦΠΑ 21% για τουριστικές μισθώσεις κάτω των 30 ημερών, ιδιαίτερα όταν παρέχονται υπηρεσίες φιλοξενίας (π.χ. καθαριότητα, υποδοχή). Οι κάτοικοι εντάσσουν τα εισοδήματα στο φορολογητέο εισόδημα, ενώ οι μη κάτοικοι φορολογούνται με σταθερό συντελεστή. Επιπλέον, ισχύει τουριστικός φόρος διαμονής σε περιοχές όπως η Καταλωνία και οι Βαλεαρίδες Νήσοι.

Τα πρόστιμα για παράνομες μισθώσεις ανέρχονται έως 60.000 ευρώ, ενώ λειτουργεί ειδική ομάδα ελέγχου για εντοπισμό παραβάσεων.

• Γαλλία. Το Παρίσι υπήρξε από τις πρώτες πόλεις στην Ευρώπη που θέσπισαν αυστηρούς περιορισμούς στις μισθώσεις τύπου Airbnb. Από το 2025 το όριο διανυκτερεύσεων για κύρια κατοικία μειώθηκε από 120 σε 90 ημέρες ετησίως. Για τις δευτερεύουσες κατοικίες απαιτείται ειδική άδεια αλλαγής χρήσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ζητείται και αντιστάθμιση, δηλαδή προσφορά ίσου αριθμού κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση. Tα εισοδήματα φορολογούνται είτε ως εισόδημα από ακίνητη περιουσία είτε ως επιχειρηματική δραστηριότητα, ανάλογα με την παροχή υπηρεσιών. Οι τοπικές αρχές επιβάλλουν επίσης τουριστικό φόρο διαμονής. Επίσης επιβάλλονται πρόστιμα 5.000 ευρώ για καταχώριση σε πλατφόρμα χωρίς αριθμό εγγραφής, 10.000 ευρώ για υπέρβαση των 90 ημερών και φθάνουν έως 50.000 ευρώ σε περιπτώσεις υποτροπής ή πλήρως παράνομες μισθώσεις.

• Γερμανία. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις επιτρέπονται μόνο με ειδική έγκριση στο Βερολίνο, ενώ στις δευτερεύουσες κατοικίες ισχύει όριο 90 διανυκτερεύσεων ετησίως. Τα εισοδήματα φορολογούνται με βάση τη σχετική κλίμακα, ενώ η απόκρυψη εσόδων επισύρει σοβαρές συνέπειες, όπως αναδρομική φορολόγηση και ποινές. Επιβάλλονται πρόστιμα: από 5.000 έως 100.000 ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης και την υποτροπή.

• Ιταλία. Η Ιταλία εφαρμόζει από το 2017 τον αποκαλούμενο «Airbnb νόμο» (Decree-Law 50/2017), ρυθμίζοντας μισθώσεις κάτω των 30 ημερών. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 οι πλατφόρμες όπως η Airbnb υποχρεούνται να παρακρατούν φόρο 21% στους μη επαγγελματίες εκμισθωτές, ενώ από το 2025 ο συντελεστής αυξήθηκε σε 26% για το δεύτερο και κάθε επιπλέον ακίνητο, διατηρώντας τον φόρο 21% μόνο για το πρώτο.

Η παρακράτηση γίνεται απευθείας από τις πλατφόρμες, που αποστέλλουν και το ετήσιο πιστοποιητικό εισοδήματος (Certificazione Unica) στην ιταλική εφορία. Επιπλέον, επιβάλλεται τοπικός τουριστικός φόρος, ο οποίος μπορεί να εισπράττεται αυτόματα από τις πλατφόρμες. Πρόστιμα και κυρώσεις προβλέπονται για μη συμμόρφωση με το νέο φορολογικό μοντέλο ή μη δήλωση εισοδήματος, ενώ εξετάζεται και η επιβολή περιορισμών αδειοδότησης σε περιοχές υψηλής πίεσης.

• Αυστρία. Η Βιέννη επέβαλε το 2024 ανώτατο όριο 90 ημερών ετησίως για βραχυχρόνιες μισθώσεις που αφορούν κύρια κατοικία. Για μεγαλύτερη διάρκεια απαιτείται ειδική άδεια από τον δήμο. Οι Αρχές προσβλέπουν στην ανάγκη της διατήρησης προσιτών κατοικιών για τους μόνιμους κατοίκους. Τα πρόστιμα φτάνουν έως 25.000 ευρώ για παραβάσεις του κανονισμού.

• Ολλανδία. Το Αμστερνταμ έχει θέσει το πιο αυστηρό όριο διανυκτερεύσεων στην Ευρώπη. Μόνο 30 ημέρες τον χρόνο και μόνο για κύρια κατοικία του εκμισθωτή. Απαραίτητη είναι η προηγούμενη άδεια από τον δήμο. Οι παραβάσεις διώκονται αυστηρά, ενώ οι πλατφόρμες έχουν την υποχρέωση να διασταυρώνουν τις καταχωρίσεις με τους δημοτικούς καταλόγους. Τα πρόστιμα ανέρχονται έως 21.000 ευρώ για καταχώριση στις πλατφόρμες χωρίς άδεια και έως 6.000 ευρώ ανά διανυκτέρευση για παραβίαση ορίων.

• Πορτογαλία. Η Πορτογαλία «πάγωσε» το 2023 την έκδοση νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης (STR, Short-Term Rental) σε αστικά κέντρα όπως η Λισσαβώνα και το Πόρτο. Επιτρέπονται μόνο σε περιοχές χαμηλής τουριστικής πίεσης. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις θεωρούνται υπηρεσία καταλύματος και υπόκεινται σε ΦΠΑ, όταν παρέχονται επιπρόσθετες υπηρεσίες ή όταν τα ετήσια έσοδα υπερβαίνουν τα 12.500 ευρώ. Το εισόδημα φορολογείται με προοδευτική κλίμακα για κατοίκους και σταθερό συντελεστή για μη κατοίκους. Τα πρόστιμα ανέρχονται σε έως 20.000 ευρώ για παράνομες μισθώσεις, καθώς και δέσμευση εσόδων από τις φορολογικές αρχές.

Πηγή: moneyreview.gr

Στεγαστική κρίση και βραχυχρόνιες μισθώσεις – Σφίγγει ο κλοιός γύρω από το Airbnb

Σε ανάλογη κατεύθυνση κινούνται και τα νέα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat, τα οποία επικυρώνουν πως η ευρωπαϊκή αγορά ακινήτων κινείται ανυποχώρητα ανοδικά, αυξάνοντας διαρκώς την πίεση στην τσέπη των πολιτών.

Αναλυτικά τα στοιχεία της έρευνας
Πιο συγκεκριμένα, το δεύτερο τρίμηνο του 2025 οι τιμές κατοικιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημείωσαν αύξηση 5,4% σε σχέση με το 2024, ενώ τα ενοίκια 3,2%. Συγκριτικά με το πρώτο τρίμηνο του έτους, η άνοδος υπολογίζεται σε 1,6% στις τιμές και 0,7% στα ενοίκια αντίστοιχα.

Το πόσο βαθαίνει προοδευτικά η στεγαστική κρίση μαρτυρείται και από το γεγονός ότι από το 2010 έως σήμερα, οι τιμές των κατοικιών έχουν «πετάξει» κατά 60,5% και τα ενοίκια κατά 28,8%. Η εξελικτική πορεία βέβαια δεν ήταν ακριβώς παράλληλη, καθώς μολονότι τα ενοίκια σταθερά ανέβαιναν, οι τιμές των κατοικιών πέρασαν από διάφορες φάσεις ανταγωνισμού και αυξομείωσης μέχρι να σταθεροποιήσουν την ανοδική τους πορεία το 2024.

Ουγγαρία και Εσθονία σέρνουν το γαϊτανάκι των αυξήσεων
Τα δεδομένα ανά χώρα σοκάρουν. Από το 2010 έως και το δεύτερο τρίμηνο του 2025, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν περισσότερο από τα ενοίκια σε 21 από τις 26 χώρες που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.

Ουγγαρία +277%,
Εσθονία +250%,
Λιθουανία +202%,
Λετονία +162%,
Τσεχία +155%,
ενώ σε Πορτογαλία, Βουλγαρία, Αυστρία, Λουξεμβούργο, Σλοβακία, Πολωνία και Κροατία οι τιμές, το λιγότερο, διπλασιάστηκαν.

Η μοναδική χώρα με μείωση στις τιμές κατοικιών ήταν η Ιταλία (-1%).

Το ελληνικό παράδοξο
Στο μέτωπο των ενοικίων, η αύξηση αφορά σχεδόν όλη την Ευρώπη:

Εσθονία +218%,
Λιθουανία +192%,
Ουγγαρία +125%,
Ιρλανδία +117%.

Η Ελλάδα ωστόσο αποτελεί τη μεγάλη εξαίρεση, μιας και είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου τα ενοίκια έπεσαν (-9%) την τελευταία δεκαπενταετία.

Το επιμύθιο για την κοινωνία
Η κυνικότητα των μαθηματικών στα στοιχεία της Eurostat καθιστά σαφές και στον πιο δύσπιστο πως η στεγαστική κρίση δεν είναι κάτι πρόσκαιρο, αλλά μάλλον είναι εδώ για να μείνει. Παρότι η Ελλάδα δείχνει να ακολουθεί με ντροπαλό βηματισμό το ταχύρυθμο συρτάκι υπερκοστολόγησης της κατοικίας, η μετατροπή της στέγης σε πολυτέλεια είναι βραχνάς για το σύνολο των Ευρωπαίων πολιτών.

Πηγή: ethnos.gr

Στεγαστική κρίση: Αποκαλυπτική νέα έρευνα της Eurostat – Η έκπληξη για την Ελλάδα

Θεσσαλονίκη και Χανιά στην πρώτη γραμμή
Όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς ακινήτων, στη Θεσσαλονίκη η εικόνα του κέντρου θυμίζει ολοένα και περισσότερο εκείνη της Αθήνας. Ο αριθμός των Airbnb έχει αυξηθεί κατακόρυφα, με αποτέλεσμα να περιορίζεται δραματικά η διαθεσιμότητα για μακροχρόνια ενοικίαση. Φοιτητές δυσκολεύονται πλέον να βρουν κατοικία σε λογικές τιμές, ενώ οι αυξήσεις στα ενοίκια ξεπερνούν την τελευταία διετία κατά μέσο όρο το 20%.

Στα Χανιά, η κατάσταση είναι εξίσου πιεστική. Οι τοπικές αρχές έχουν ήδη θέσει το θέμα στο τραπέζι, ζητώντας περιορισμούς ώστε να αποτραπεί περαιτέρω αλλοίωση του χαρακτήρα της πόλης.

Αλλά και σε πιο τουριστικές περιοχές όπως η Σαντορίνη, η Πάρος και η Χαλκιδική,  η ζήτηση για βραχυχρόνια μίσθωση είναι τέτοια που μεγάλος αριθμός κατοικιών έχει “φύγει” από τη μακροχρόνια αγορά, με αποτέλεσμα να καταγράφεται μεγάλο πρόβλημα.

Εκρηκτική αύξηση πανελλαδικά
Σε πανελλαδικό επίπεδο, τον Ιούλιο του 2025 τα διαθέσιμα καταλύματα Airbnb ανήλθαν σε 245.944, με 1.078.000 κλίνες. Πρόκειται για άνοδο 57.000 κλινών σε σχέση με τον Ιούλιο του 2024, αποδεικνύοντας την εκρηκτική δυναμική της αγοράς. Η πληρότητα διαμορφώθηκε στο 51%, στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ζήτηση.

Πρωταθλήτρια στην αγορά βραχυχρόνιων μισθώσεων, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 είναι η Αττική, η οποία συγκεντρώνει σχεδόν το 1/3 του συνολικού δυναμικού της χώρας σε καταλύματα που μισθώνονται για μικρό χρονικό διάστημα μέσω πλατφόρμας τύπου Airbnb ενώ ακολουθεί η  Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, με 26.000 ακίνητα.Τα νούμερα αυτά δείχνουν ότι η βραχυχρόνια μίσθωση εξακολουθεί να γνωρίζει μεγάλη άνθιση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την ύπαρξη ισχυρού ρυθμιστικού πλαισίου.

Nέοι κανόνες από 1η Οκτωβρίου
Από την 1η Οκτωβρίου 2025, τα βραχυχρόνια μισθωμένα ακίνητα θα πρέπει να πληρούν τις εξής προδιαγραφές:

– να είναι χώροι κύριας χρήσης με φυσικό φωτισμό, αερισμό και κλιματισμό,

– να διαθέτουν ασφάλιση αστικής ευθύνης,

– να διαθέτουν πυροσβεστήρες, ανιχνευτές καπνού, ρελέ διαρροής, οδηγίες διαφυγής,

– να διαθέτουν πιστοποιητικά μυοκτονίας και απεντόμωσης, φαρμακείο με είδη πρώτων βοηθειών

– και οδηγό με τηλέφωνα πρώτης ανάγκης.

Παράλληλα, μεικτά κλιμάκια του υπουργείου Τουρισμού και της ΑΑΔΕ θα πραγματοποιούν επιτόπιους ελέγχους στα ακίνητα και Θα καταγράφουν παραβάσεις. Για τον έλεγχο οι ιδιοκτήτες και διαχειριστές ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης θα ενημερωθούν με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τουλάχιστον δέκα ημέρες πριν τη διενέργειά του, προκειμένου να προσκομίσουν κάθε στοιχείο που επιβεβαιώνει τη συνδρομή των παραπάνω προδιαγραφών.Στην περίπτωση που ο έλεγχος διενεργείται από μεικτό κλιμάκιο που απαρτίζεται και από υπαλλήλους της ΑΑΔΕ, εκδίδεται και εντολή επιτόπιου φορολογικού ελέγχου.

Κατά τη διενέργεια του ελέγχου, οι ελεγχόμενοι θα πρέπει να επιδείξετε τα πιστοποιητικά, τις βεβαιώσεις και όποια στοιχεία ζητηθούν προς απόδειξη τήρησης των προδιαγραφών. Στους διαχειριστές που δεν επιτρέπουν την είσοδο, δεν πληρούν τις προδιαγραφές ή δεν τηρούν τις υποχρεώσεις του νόμου, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 5.000 ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής το πρόστιμο διπλασιάζεται στις 10.000 ευρώ και τετραπλασιάζεται στις 20.000 ευρώ. Ακόμη και η άρνηση πρόσβασης στους ελεγκτές θεωρείται παράβαση και συνεπάγεται άμεση κύρωση.

Πηγή: capital.gr

Nέο μπλόκο σε Airbnb σε τουριστικούς προορισμούς – Σε ποιες πόλεις εξετάζεται να επεκταθούν οι περιορισμοί

Στην επιστολή του επισημαίνει:

·        Την οξυμένη στεγαστική κρίση που πλήττει όχι μόνο τους μετακινούμενους εργαζόμενους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά πλέον και τους ίδιους τους μόνιμους κατοίκους.

·        Τον κλονισμό της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής των νησιών, καθώς η έλλειψη κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση δυσχεραίνει την καθημερινότητα και υπονομεύει τη βιωσιμότητα δημοσίων φορέων.

·        Την ανάγκη να αξιοποιηθούν τα διαθέσιμα πολεοδομικά εργαλεία, ώστε να δοθεί άμεσα θεσμική και συντεταγμένη λύση σε ένα ζήτημα που εξελίσσεται σε σοβαρή πληγή για τις νησιωτικές κοινωνίες.

«Η αδυναμία εξεύρεσης κατοικίας για τους εργαζόμενους του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά πλέον και για τους ίδιους τους μόνιμους κατοίκους, έχει λάβει διαστάσεις επικίνδυνες για την κοινωνική και οικονομική μας ζωή», τονίζει στην επιστολή του ο κ. Χατζημάρκος.

Υπενθυμίζει ότι η Περιφερειακή Αρχή, ήδη από το 2022, αφουγκραζόμενη το πρόβλημα, τις διαστάσεις και τις συνέπειές του στις τοπικές κοινωνίες, προχώρησε στην επεξεργασία και κατάθεση συγκεκριμένης πρότασης, την οποία ο κ. Χατζημάρκος είχε εισηγηθεί στο Περιφερειακό Συμβούλιο όπου και ψηφίστηκε (απόφαση 53/2022) και που προέβλεπε ειδικές ρυθμίσεις που θα εμπλουτίζουν το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, ώστε να καλύπτουν τις ιδιαίτερες ανάγκες των νησιωτικών περιοχών και να υπηρετούν πραγματικά τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.  Τέτοιες ρυθμίσεις μπορούν να είναι οι Ζώνες Ανάπτυξης Οικισμού (Ζ.Α.Ο) και οι Περιοχές Ειδικών Χρήσεων (Π.Ε.Χ) για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας.

Η πρόταση αυτή, με πρωτοβουλία της Περιφερειακής Αρχής, εισήχθη και στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου, όπου και εγκρίθηκε ομόφωνα (απόφαση 81/2022).

«Τρία χρόνια μετά, το πρόβλημα έχει μετατραπεί σε σοβαρή πληγή των νησιωτικών κοινωνιών μας και απαιτεί άμεση θεσμική και συντεταγμένη λύση», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Περιφερειάρχης, ζητώντας να ληφθεί υπόψη στο έργο του πολεοδομικού σχεδιασμού η θεσμοθέτηση περιοχών κοινωνικής κατοικίας σε κάθε νησί.

Η  επιστολή του Περιφερειάρχη είναι η ακόλουθη:

Θέμα: Επιτακτική ανάγκη ενημέρωσης σχετικά με την κατάρτιση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων στα νησιά της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου

Σχετ.:

α) η υπ’ αριθμ. 53/2022 Απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου (ΑΔΑ: Ω2Ρ37ΛΞ-ΨΩ1),

β) η υπ’ αριθμ. 81/2022 Απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου ΠΕΔ Νοτίου Αιγαίου.

Αξιότιμες/οι κυρίες/κύριοι,

Στο πλαίσιο του σπουδαίου έργου που έχετε αναλάβει για την κατάρτιση και ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού στα νησιά μας, που θα αποτελέσει πυλώνα για την αειφόρο ανάπτυξη τους για τις επόμενες δεκαετίες, σaς απευθύνουμε θεσμική έκκληση για την αντιμετώπιση ενός δραματικά επιδεινούμενου προβλήματος στην επικράτειά μας.

Η αδυναμία εξεύρεσης κατοικίας για τους μετακινούμενους υπηρετούντες του δημοσίου τομέα και για τους ιδιώτες εργαζόμενους, έχει επεκταθεί και στους μόνιμους κατοίκους των νησιών μας. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά δυναμικό ζήτημα, τα τελευταία χρόνια, με επικίνδυνες προεκτάσεις στην κοινωνική και οικονομική ζωή μας αλλά και στον οικογενειακό προγραμματισμό των νοικοκυριών που αναζητούν κύρια κατοικία.

Η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών για την μακροχρόνια μίσθωσή τους, κλονίζει όλο το φάσμα των πολιτών που ενεργοποιούνται στην επικράτεια του Νοτίου Αιγαίου και υπονομεύει, εκτός από την ομαλή ζωή τους, και την βιωσιμότητα θεμελιωδών δημοσίων φορέων.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου, με τη θεσμική του βαρύτητα, εισηγήθηκε από το 2022 (απόφαση 53/2022) την αντιμετώπιση του επιδεινούμενου στεγαστικού προβλήματος στα νησιά μέσα από ειδικές ρυθμίσεις που δεν θα έρχονται σε αντίθεση με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο αλλά θα το εμπλουτίζουν εναρμονίζοντάς το με την αναγκαιότητα εξυπηρέτησης των ιδιαίτερων αναγκών που υπάρχουν στις νησιωτικές περιοχές, έτσι ώστε πραγματικά να εξυπηρετείται η αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Τέτοιες ειδικές ρυθμίσεις μπορούν να είναι οι Ζ.Α.Ο (Ζώνες ανάπτυξης οικισμού) και οι ΠΕΧ (Περιοχές ειδικών χρήσεων) με σκοπό την ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών.

Η πρόταση της Περιφέρειας εγκρίθηκε ομόφωνα και από το Διοικητικό Συμβούλιο  της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου με την 81/2022 απόφασή του.

Τρία χρόνια μετά, το πρόβλημα έχει μετατραπεί σε σοβαρή πληγή των νησιωτικών κοινωνιών μας και χρήζει άμεσης θεσμικής και συντεταγμένης λύσης.

Με την ευκαιρία της κατάρτισης του έργου σας, παρακαλούμε να ληφθεί σοβαρά υπόψη η χρήση των ειδικών πολεοδομικών εργαλείων που παρέχει η επιστήμη σας και η νομοθεσία, ώστε να θεσπιστούν περιοχές για την ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας σε κάθε νησί μας.

      Με εκτίμηση,

Ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου

Γιώργος Χατζημάρκος

Καίρια παρέμβαση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου για την επίλυση της στεγαστικής κρίσης στα νησιά