Η «αόρατη» απειλή

Είναι μικροσκοπικά κομματάκια πλαστικού (ίνες) που δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι. Βρίσκονται μέσα στην άμμο, στα βότσαλα ή μέσα στη θάλασσα και απειλούν τα ψάρια και το θαλάσσιο περιβάλλον. Πρόκειται δηλαδή για σκουπίδια από πλαστικό που με την πάροδο μερικών ημερών, εβδομάδων ή μηνών, θρυμματίστηκαν και διαλύθηκαν.
Σύμφωνα με διαμεσογειακή έρευνα, υπολογίζεται ότι περίπου 250 δισ. μικροσωματίδια πλαστικού επιπλέουν στη Μεσόγειο. Εκτιμάται επίσης ότι όλοι οι οργανισμοί που τρέφονται με ψάρια, περιέχουν σε κάποιο βαθμό μικροπλαστικές ίνες στον σωματικό τους ιστό, καθώς οι μικροσκοπικές ίνες πλαστικού εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και τελικά μέσα από αυτήν καταλήγουν και στον άνθρωπο.
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» υλοποιεί σε συνεργασία με εξειδικευμένα ερευνητικά ιδρύματα της Ευρώπης έρευνα για την «αόρατη» απειλή των μικροπλαστικών. Τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων για το 2011 δείχνουν ότι η ρύπανση σε πολλές περιοχές παρουσιάζει επίπεδα περιεκτικότητας σε μικροπλαστικές ίνες σε δυσπρόσιτες και ακατοίκητες περιοχές του Αιγαίου, αντίστοιχη με την περιεκτικότητα των ακτών της Αττικής. Δηλαδή, η διασπορά είναι εκτεταμένη και καθορίζεται από τα θαλάσσια ρεύματα. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός, τονίζουν οι ειδικοί του «Αρχιπελάγους», ότι δεν υπήρξε ούτε ένα δείγμα ιζήματος ή θαλασσινού νερού το οποίο να είχε μηδενική περιεκτικότητα σε μικροπλαστικές ίνες.
Στην έρευνα του 2009 η μέγιστη τιμή μικροσκοπικών ινών – 72 ανά δείγμα – είχε βρεθεί σε παραλία της Ρόδου. Υψηλή τιμή, 68 ίνες είχαν εντοπίσει οι ερευνητές σε ακτή της Αττικής.
Οι επιστήμονες του «Αρχιπελάγους» σημειώνουν μάλιστα πως είναι λανθασμένη η εντύπωση ότι τα πλαστικά αργούν να θρυμματιστούν. Οι περισσότεροι τύποι πλαστικού, αναφέρουν, διαλύονται μέσα σε διάστημα μηνών ή ακόμα και σε λίγες εβδομάδες.
Από την πλευρά του ο διευθυντής του «Αρχιπελάγους» Θοδωρής Τσιμπίδης προσθέτει πως η καλοκαιρινή περίοδος που διανύουμε είναι κρίσιμη, καθώς υπό τις υψηλές θερμοκρασίες τα πλαστικά αποσυντίθενται με γρηγορότερους ρυθμούς και γίνονται πολύ πιο επικίνδυνα υπό τη μορφή των μικροσκοπικών πλαστικών ινών που λαμβάνουν. «Οι συνέπειες για το περιβάλλον γίνονται μη αναστρέψιμες, γιατί δεν υφίσταται αντιμετώπιση του προβλήματος μετά τη διάσπαση των πλαστικών, ενώ για την υγεία μας κρίνονται πέραν του δέοντος ανησυχητικές, επειδή τα μικροπλαστικά θα έχουν ήδη καταλάβει μεγαλύτερη θέση στην τροφική αλυσίδα».
Οι επιστήμονες του Ινστιτούτου τονίζουν πως η ρύπανση στις παραλίες από τις μικροσκοπικές ίνες πλαστικού οφείλεται περισσότερο στις εκατοντάδες παράνομες χωματερές που λειτουργούν στις «πίσω αυλές» νησιών και παράκτιων περιοχών. Προσθέτουν δε πως καίριο ρόλο στην επίλυση του προβλήματος των μικροπλαστικών μπορεί να παίξει η Πολιτεία. Η κατάργηση των πλαστικών τσαντών και συσκευασιών σε τοπικό και σταδιακά σε περιφερειακό επίπεδο, λένε, μπορεί και πρέπει να αποτελέσει την αρχή για την ολική κατάργησή τους.