Τα κοινωνικά ιατρεία αναζητούν ταυτότητα

Την τελευ­ταία φορά που η περί­πτωσή τους απα­σχό­λησε την επι­και­ρό­τητα ήταν όταν ανέ­λα­βαν τη σίτιση και την ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη των Σύρων προ­σφύ­γων της πλα­τείας Συντάγ­μα­τος. Δημο­τικά και κοι­νω­νικά ιατρεία συνέ­στη­σαν κατά τη διάρ­κεια εκείνης της κρίσης ένα άτυπο δίκτυο κέντρων προ­λη­πτι­κής ιατρι­κής και πρω­το­βάθ­μιας υγείας με ανο­μοιο­γενή χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ομως, τα κοι­νω­νικά ιατρεία είναι, σύμφωνα με τους εθε­λο­ντές που τα λει­τουρ­γούν, δομές έκτα­κτης ανάγκης που δεν μπορεί να συνε­χί­σουν τη λει­τουρ­γία τους για πολύ ακόμα, ενώ τα δημο­τικά ιατρεία είναι ένας θεσμός που προ­ϋ­πήρχε της οικο­νο­μι­κής κρίσης, αλλά σήμερα αντι­με­τω­πί­ζει πρό­βλημα ταυ­τό­τη­τας. Χαρα­κτη­ρι­στικό του προ­βλή­μα­τος αυτού είναι το γεγονός ότι σε κανένα υπουρ­γείο δεν υπάρχει κατα­γραφή τους, ενώ ούτε η ΚΕΔΕ ή οι Ιατρι­κοί Σύλ­λο­γοι της χώρας δια­θέ­τουν σχετικά στοι­χεία.

«Πιστεύ­ουμε ότι στο 60% των 325 καλ­λι­κρα­τι­κών δήμων υπάρ­χουν δημο­τικά πολυ­ϊ­α­τρεία. Στη­ρί­ζο­νται κατά κύριο λόγο σε εθε­λο­ντές ιατρούς και εξαρ­τώ­νται από την ευαι­σθη­σία κάθε δημάρ­χου και τα προ­βλή­ματα που καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει», λέει στην «Κ» ο κ. Γ. Πατού­λης, πρό­ε­δρος της ΚΕΔΕ και του Ιατρι­κού Συλ­λό­γου Αθηνών. Στην Αθήνα πρό­κει­ται να προ­στε­θεί τους επό­με­νους μήνες ένα ακόμη πολυ­δύ­ναμο δημο­τικό ιατρείο, στα έξι που λει­τουρ­γούν αυτή τη στιγμή.

Αύξηση επι­σκέ­ψεων

Στην πρω­τεύ­ουσα μιλούν τα στοι­χεία: τo 2013 επι­σκέ­φθη­καν τα δημο­τικά ιατρεία 32.471 ασθε­νείς, εκ των οποίων 21.919 ήταν ελλη­νι­κής κατα­γω­γής, 7.701 ήταν αλλο­δα­ποί και 2.851 δεν δήλωσαν καμιά εθνι­κό­τητα.

Κατά σειρά προ­τε­ραιό­τη­τας οι ασθε­νείς αυτοί επι­σκέ­φθη­καν τις ειδι­κό­τη­τες του παθο­λό­γου, του δερ­μα­το­λό­γου, του οδο­ντιά­τρου, του γυναι­κο­λό­γου και του παι­διά­τρου. Κατά το πρώτο πεντά­μηνο του 2014, τα έξι ιατρεία δέχθη­καν 75% περισ­σό­τε­ρους ασθε­νείς από όσους είχαν δεχθεί την ίδια περίοδο το 2013.

Ο λόγος για τον οποίο εκτι­μά­ται ότι αυξή­θηκε κατα­κό­ρυφα η επι­σκε­ψι­μό­τητα αυτών των υπη­ρε­σιών είναι ότι έχουν πλέον τη δυνα­τό­τητα να συντα­γο­γρα­φούν ηλε­κτρο­νικά φάρμακα σε ασφα­λι­σμέ­νους του ΠΕΔΥ, εξαι­ρου­μέ­νου μάλιστα του πλαφόν που έχει επι­βλη­θεί στους για­τρούς. «Τα ιατρεία αυτά παίζουν ιδιαί­τερα σημα­ντικό κοι­νω­νικό ρόλο, αφού εξυ­πη­ρε­τούν μεταξύ άλλων ανα­σφά­λι­στους, μετα­νά­στες με ή χωρίς χαρτιά και ευά­λω­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες. Διεκ­δι­κούμε τώρα τη συντα­γο­γρά­φηση και για ανα­σφά­λι­στους, όπως γίνεται στα νοσο­κο­μεία», λέει η κ. Μαρία Στρα­τη­γάκη, αντι­δή­μαρ­χος κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύης και πρό­νοιας του Δήμου Αθη­ναίων.

Το παρά­δοξο είναι ότι παρά την αδυ­να­μία προ­σα­να­το­λι­σμού τους, οι δομές αυτές προ­σφέ­ρουν τόσο σε επίπεδο κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας (ανα­σφά­λι­στοι που χρειά­ζο­νται ιατρική φρο­ντίδα), όσο και σε επίπεδο πρό­λη­ψης και προ­στα­σίας της δημό­σιας υγείας. Πριν από λίγες μέρες, τα δημο­τικά ιατρεία της Αθήνας έκαναν δωρεάν τεστ ΠΑΠ σε γυναί­κες άνω των 25 ετών, ανε­ξαρ­τή­τως της ασφα­λι­στι­κής τους κάλυψης. Τα στα­τι­στικά δεί­χνουν ότι μόνο το 30% των γυναι­κών πραγ­μα­το­ποιεί το τεστ κάθε τρία χρόνια, όπως θα έπρεπε. Ο στόχος της καμπά­νιας του δήμου ήταν να εντο­πί­σει γυναί­κες που μπορεί να εμφα­νί­σουν συμ­πτώ­ματα ασθε­νειών, όπως ο καρ­κί­νος του τρα­χή­λου της μήτρας. Η προη­γού­μενη καμπά­νια του Δήμου Αθη­ναίων αφο­ρούσε σε σπι­ρο­με­τρή­σεις και απο­κά­λυψε ότι ένα ποσοστό της τάξης περίπου του 25% των ανθρώ­πων που εξε­τά­στη­καν δεν γνώριζε ότι πάσχει από Χρόνια Απο­φρα­κτική Πνευ­μο­νο­πά­θεια.

Η ιδέα της μετα­τρο­πής των δημο­τι­κών ιατρείων σε κέντρα πρό­λη­ψης βασί­ζε­ται σε μια ανα­λυ­τική μελέτη της Εθνικής Σχολής Δημό­σιας Υγείας που έγινε για λογα­ρια­σμό του υπουρ­γείου Υγείας προ πεντα­ε­τίας με τίτλο: «Ανοικτά Κέντρα Προ­στα­σίας της Υγείας». «Δεν πρέπει να δια­σπά­σουμε την εθνική προ­σπά­θεια για τη δημιουρ­γία συστή­μα­τος πρω­το­βάθ­μιας υγείας. Εκεί που υπάρχει πεδίο δράσης για τα δημο­τικά ιατρεία είναι στη συμ­βου­λευ­τική, στην προ­λη­πτική ιατρική, στη νοση­λευ­τική και στη χρήση νέων τεχνο­λο­γιών», λέει ο κ. Γιάννης Κυριό­που­λος, τέσ­σε­ρις φορές κοσμή­τωρ της Εθνικής Σχολής Δημό­σιας Υγείας.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της εν λόγω έρευνας, τα δημο­τικά ιατρεία θα μπο­ρού­σαν να παίξουν ρόλο στο να μειω­θούν οι εκτρώ­σεις (η Ελλάδα κατέχει την πρωτιά στην Ευρώπη), να κατα­πο­λε­μη­θεί η παχυ­σαρ­κία, να μειωθεί δρα­στικά ο αριθμός των επι­σκέ­ψεων στις δομές υγείας (το 75% αυτών αφορά σε συντα­γο­γρά­φηση για χρόνια νοσή­ματα και απλές πράξεις, όπως ενέσεις) κ.ά. Η πρόταση των Ανοι­κτών Κέντρων εδρά­ζε­ται στη φιλο­σο­φία των one stop shops και αυτό ακριβώς έχει αξιο­ποι­ή­σει μια άλλη πρόταση του κ. Πατούλη, η οποία υλο­ποιεί­ται από 14 δήμους αυτή τη στιγμή: τα ΚΕΠ Υγείας. «Σκοπός είναι η ενη­μέ­ρωση, ευαι­σθη­το­ποί­ηση και πρόληψη των επτά θανά­σι­μων νοση­μά­των, όπως ορί­ζο­νται από τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας», κατα­λή­γει.

Πρω­το­εμ­φα­νί­σθη­καν το 1930, επί δημαρ­χίας Σπύρου Μερ­κούρη

Δεν είναι ευρέως γνωστό, αλλά ο θεσμός των δημο­τι­κών ιατρείων ιδρύ­θηκε κατά τη δεκα­ε­τία του 1930, επί δημαρ­χίας Σπυ­ρί­δω­νος Μερ­κούρη στην Αθήνα, ο οποίος και εγκαι­νί­ασε τρία κεντρικά ιατρεία και τρία «λαϊκά» (στις γει­το­νιές). Ιδιαί­τερα σημα­ντική θεω­ρεί­ται η προ­σφορά τους κατά τον πόλεμο του ’40, ενώ η μόνη περί­ο­δος κατά την οποία έπαυσαν να λει­τουρ­γούν ήταν η περί­ο­δος της δικτα­το­ρίας. Επα­να­θε­με­λιώ­θη­καν ως Συμ­βου­λευ­τι­κοί Σταθμοί Υγείας επί δημαρ­χίας Μιλ­τιάδη Εβερτ το 1987 και από τότε δεν έχει αλλάξει πολύ η φιλο­σο­φία που προ­τεί­νε­ται για τη λει­τουρ­γία τους. «Κατά τη δεκα­ε­τία του ’80 βρε­θή­καμε με τρία παράλ­ληλα δημόσια συστή­ματα υγείας, το ΕΣΥ, το ΙΚΑ και τα δημο­τικά ιατρεία. Αυτό ήταν βολικό για τους δημάρ­χους που έκαναν την πολι­τική τους και για τους για­τρούς που ήθελαν να αλιεύ­ουν πελα­τεία», λέει στην «Κ» ο κ. Γεώρ­γιος Ντου­νιάς, καθη­γη­τής της Εθνικής Σχολής Δημό­σιας Υγείας. «Αυτός είναι όμως και ο λόγος για τον οποίο εγκα­τα­λεί­φθη­καν σε πολλές περιο­χές, όπως στον Πειραιά, όπου δια­θέ­τουν εξο­πλι­σμό και εγκα­τα­στά­σεις μεν, έχουν ελλιπές προ­σω­πικό δε», τονίζει ο ίδιος.

Καθη­με­ρινή